Luận văn Phân tích mức độ hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Luận văn Phân tích mức độ hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ Tp.HCM
[ U \




P
P
H
H
A
A
N
N


K
K
H
H
O
O
A
A


C
C
Ư
Ư
Ơ
Ơ
N
N
G
G





P
P
H
H
Â
Â
N
N


T
T
Í
Í
C
C
H
H


M
M


C
C


Đ
Đ




H
H
I
I


U
U


Q
Q
U
U




C
C


A
A


T
T
H
H




T
T
R
R
Ư
Ư


N
N
G
G


C
C
H
H


N
N
G
G


K
K
H
H
O
O
Á
Á
N
N


V
V
I
I


T
T


N
N
A
A
M
M



Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
Mã số: 60.31.05


L
L
U
U


N
N


V
V
Ă
Ă
N
N


T
T
H
H


C
C


S
S
Ĩ
Ĩ


K
K
I
I
N
N
H
H


T
T






NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

T
T
S
S


N
N
G
G
U
U
Y
Y


N
N


M
M
I
I
N
N
H
H


K
K
I
I


U
U




Tp.Hồ Chí Minh – Năm 2006

i
L
L


i
i


c
c
á
á
m
m


ơ
ơ
n
n
!
!


[ U \

Sau một thời gian nghiên cứu tích cực, Luận văn này đã được hoàn thành. Để
có được kết quả như ngày hôm nay, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được
sự ủng hộ và giúp đỡ rất nhiều từ các tổ chức và cá nhân. Nhân đây, trước tiên tôi xin
bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất của mình đến thầy giáo, người hướng dẫn khoa học:
T
T
S
S


N
N
g
g
u
u
y
y


n
n


M
M
i
i
n
n
h
h


K
K
i
i


u
u, đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực
hiện nghiên cứu để có thể hoàn thành Luận văn này.
Kế đến, tôi xin chân thành cám ơn đến các tổ chức:
• Trường Đại học Kinh tế Tp.Hồ Chí Minh, Khoa Đào tạo Sau đại học và
Khoa Kinh tế phát triển.
• Trường Đạ
i học Kinh tế Huế.
• Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright.
• Trung tâm giao dịch chứng khoán Tp.Hồ Chí Minh.
• Trung tâm NCKH và Đào tạo chứng khoán-Chi nhánh Tp.Hồ Chí Minh.
• Công ty chứng khoán Sài Gòn, Công ty chứng khoán Ngân hàng Đầu tư.
Đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và cung cấp phương tiện học tập, nghiên cứu, kiến
thức và kinh nghiệm cho bản thân tôi trong thời gian vừa qua.
Tôi xin chân thành cám ơn PGS.TS Hoàng Hữu Hòa, P.Hiệu trưởng Trườ
ng ĐH
Kinh tế Huế; TS Vũ Thành Tự Anh, P.Giám đốc Nghiên cứu-Chương trình Fulbright
đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong thời gian thực hiện đề tài này. Cùng các thầy giáo, cô
giáo đã dìu dắt và truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm cho tôi.
Cuối cùng, để được thành quả như ngày hôm nay, tôi xin gửi lời cám ơn sâu sắc
đến gia đình, người thân, đồng nghiệp và bạn bè đã tạo điều kiện cũng như động viên,
giúp đỡ tôi trong su
ốt thời gian vừa qua.
Một lần nữa, tôi xin trân trọng cám ơn!


ii



L
L


I
I


C
C
A
A
M
M


Đ
Đ
O
O
A
A
N
N


[ U \

Tôi tên là
P
P
h
h
a
a
n
n


K
K
h
h
o
o
a
a


C
C
ư
ư
ơ
ơ
n
n
g
g, tác giả Luận văn thạc sĩ kinh tế với đề tài “Phân
tích mức độ hiệu quả của Thị trường chứng khoán Việt Nam” xin cam đoan: Nội dung
của đề tài hoàn toàn là kết quả nghiên cứu của cá nhân dưới sự hướng dẫn khoa học
của TS Nguyễn Minh Kiề
u; Tất cả các dữ liệu, tài liệu tham khảo và được sử dụng
trong Luận văn thạc sĩ này đều đã được trích dẫn đầy đủ nguồn tài liệu tại danh mục tài
liệu tham khảo. Nếu có điều gì sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm.

Người cam đoan




P
P
h
h
a
a
n
n


K
K
h
h
o
o
a
a


C
C
ư
ư
ơ
ơ
n
n
g
g













iii
M
M


C
C


L
L


C
C


[ U \
Trang
Lời cam đoan ii
Mục lục iii
Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt vi
Danh mục các bảng, biểu vii
Danh mục các hình vẽ, đồ thị ix

MỞ ĐẦU 1
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
VÀ LÝ THUYẾT THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ
1.1 Khái quát về thị trường tài chính 8
1.1.1 Thị trường tài chính 8
1.1.2 Chức năng của thị trường tài chính 8
1.1.3 Phân loại thị trường tài chính 10
1.1.4 Các công cụ c
ủa thị trường tài chính 11
1.1.5 Mối quan hệ giữa các bộ phận cấu thành nên thị trường tài chính 12
1.2 Tổng quan về thị trường chứng khoán 12
1.2.1 Thị trường chứng khoán 12
1.2.2 Chức năng và vai trò của thị trường chứng khoán 15
1.2.3 Phân loại thị trường chứng khoán 17
1.2.4 Hàng hóa và các thành phần tham gia thị trường chứng khoán 19
1.2.5 Cơ chế điều hành và nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng khoán 25
1.3 Lý thuyết thị
trường hiệu quả 28
1.3.1 Lý thuyết thị trường hiệu quả và tính ngẫu nhiên của thị trường 28
1.3.2 Thị trường hiệu quả 33
1.3.3 Kết luận về thị trường hiệu quả 35

iv
1.3.4 Kiểm định mức độ hiệu quả của thị trường 36
Kết luận chương 1 43

Chương 2: ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG
CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM 45
2.1 Qúa trình hình thành thị trường chứng khoán Việt Nam 45
2.1.1 Sự hình thành và phát triển của Ủy ban chứng khoán Nhà nước 45
2.1.2 Trung tâm giao dịch chứng khoán Tp.Hồ Chí Minh 46
2.1.3 Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội 47
2.2 Tình hình hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam
48
2.2.1 Tình hình giao dịch tại Trung tâm giao dịch chứng khoán Tp.Hồ Chí Minh 48
2.2.1.1 Hoạt động niêm yết trên thị trường chứng khoán 48
2.2.1.2 Hoạt động giao dịch trên thị trường chứng khoán 52
2.2.1.3 Tình hình nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán 67
2.2.1.4 Tình hình hoạt động của các thành viên 68
2.2.1.5 Tình hình hoạt động công bố thông tin trên thị trường chứng khoán 72
2.2.2 Tình hình giao dịch tại Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội 73
2.2.2.1 Hoạt động đấu giá cổ phần doanh nghi
ệp nhà nước cổ phần hóa 73
2.2.2.2 Tình hình hoạt động đấu thầu trái phiếu 74
2.2.2.3 Tình hình đăng ký giao dịch chứng khoán 75
2.2.2.4 Tình hình hoạt động giao dịch thứ cấp 77
2.2.3 Tình hình hoạt động của thị trường chứng khoán phi tập trung (OTC) 79
2.3 Một số hạn chế của thị trường chứng khoán Việt Nam 83
Kết luận chương 2 85

Chương 3: PHÂN TÍCH MỨC ĐỘ HIỆU QUẢ
CỦ
A THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM 87
3.1 Thị trường chứng khoán mới nổi 87
3.1.1 Một số đặc điểm của thị trường chứng khoán mới nổi 88

v
3.1.2 Tự do hóa và hội nhập của thị trường chứng khoán mới nổi 92
3.2 Phân tích mức độ hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam 93
3.2.1 Xác định yếu tố tâm lý “bầy đàn” trong giao dịch chứng khoán 95
3.2.2 Kiểm định thống kê về tính độc lập của tỷ suất sinh lợi 100
3.2.3 Kiểm định các tiêu chí đặc trưng về mức độ hiệu quả thị trường 112
3.3 Một s
ố nguyên nhân dẫn đến mức độ hiệu quả yếu của TTCK Việt Nam 123
Kết luận chương 3 125

Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG
CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM 127
4.1 Những thuận lợi cho tiến trình phát triển của TTCK Việt Nam 127
4.2 Định hướng phát triển Thị trường chứng khoán Việt Nam 132
4.3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của TTCK Việt Nam 133
4.3.1 Nhóm giải pháp phát triển hệ thống thị trường 134
4.3.2 Nhóm giải pháp phát triển nhu cầu của thị trường 137
4.3.3 Nhóm giải pháp tạo môi trường pháp lý đồng bộ, ổn định 144
4.3.4 Nhóm giải pháp phát triển thị trường phi tập trung (OTC) 145
Kết luận chương 4 146
KẾT LUẬN 148

Tài liệu tham khảo
x
Phụ lục xiv
Phụ lục 01: Phân phối tỷ suất sinh lợi của thị trường và các cổ phiếu (2000-2006)
Phụ lục 02: Hệ số tương quan giữa các chứng khoán (2000-2006)
Phụ lục 03: Phương pháp tính chỉ số giá cổ phiếu VN-Index
Phụ lục 04: Danh mục các công ty niêm yết tại TTGDCK Tp.HCM
Phụ lục 05: Danh mục các công ty chứng khoán thành viên TTGDCK Tp.HCM



vi
D
D
A
A
N
N
H
H


M
M


C
C


C
C
Á
Á
C
C


K
K
Ý
Ý


H
H
I
I


U
U


V
V
À
À


C
C
H
H




V
V
I
I


T
T


T
T


T
T


[ U \

ADB: Ngân hàng phát triển Châu Á (Asia Development Bank)
CCQ: Chứng chỉ quỹ đầu tư
CNH-HĐH: Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa
CPH: Cổ phần hóa
Cp: Cổ phiếu
CTCP: Công ty cổ phần
CTCK: Công ty chứng khoán
ĐTNN: Đầu tư nước ngoài
HĐQT: Hội đồng Quản trị
HASTC-Index: Chỉ số giá cổ phiếu tại Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội
IMF: Quỹ tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund)
NHNN
: Ngân hàng Nhà nước
NHTM: Ngân hàng thương mại
OTC: Thị trường phi chính thức (Over The Counter Market)
SGDCK: Sở giao dịch chứng khoán
TNHH: Trách nhiệm hữu hạn
Tp: Trái phiếu
TTTC: Thị trường tài chính
TTCK: Thị trường chứng khoán
TTGDCK: Trung tâm giao dịch chứng khoán
Tp.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh
UBCKNN: Ủy ban chứng khoán nhà nước
VN-Index: Chỉ số giá cổ phiếu tại TTGDCK Tp.Hồ Chí Minh
WB: Ngân hàng thế giới (World Bank)


vii
D
D
A
A
N
N
H
H


M
M


C
C


C
C
Á
Á
C
C


B
B


N
N
G
G


B
B
I
I


U
U


[ U \

Bảng 2.1: Quy mô niêm yết chứng khoán toàn thị trường chứng khoán 49
Bảng 2.2: Tình hình niêm yết chứng khoán qua các năm 2000-2006 50
Bảng 2.3: Tình hình khối lượng chứng khoán niêm yết qua các năm 2000-2006 51
Bảng 2.4: Kết quả đấu thầu trái phiếu qua các năm 2000-2006 53
Bảng 2:5: Tình hình biến động chỉ số VN-Index qua các năm 2000-2006 55
Bảng 2.6: Giao dịch chứng khoán toàn thị trường qua các năm 2000-2006 58
Bảng 2.7: Quy mô giá trị giao dịch thị trường qua các năm 2000-2006 59
Bảng 2.8: Tình hình giao dị
ch cổ phiếu qua các năm 2000-2006 60
Bảng 2.9: Tình hình giao dịch chứng chỉ quỹ qua các năm 2000-2006 62
Bảng 2.10: Tình hình giao dịch trái phiếu qua các năm 2000-2006 64
Bảng 2.11: Tình hình giao dịch của các nhà đầu tư nước ngoài các năm 2000-2006 66
Bảng 2.12: Tỷ trọng giao dịch các loại chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài 67
Bảng 2.13: Tình hình số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán 69
Bảng 2.14: Tình hình cấp mã số kinh doanh chứng khoán cho nhà đầu tư N.Ngoài 70
Bảng 2.15: Tình hình các công ty chứng khoán thành viên giai đoạn 2000-2006 71
Bảng 2.16: Tình hình đấu giá cổ phần tại TTGDCK Hà Nội qua 2 năm 2005-2006 75
Bảng 2.17: Tình hình đấu thầu trái phiếu tại TTGDCK Hà Nội 76
Bảng 2.18: Tình hình đăng ký giao dịch chứng khoán tại TTGDCK Hà Nội 77
Bảng 2.19: Tình hình giao dịch cổ phiếu tại TTGDCK Hà Nội 79
Bảng 2.20: Diễn biến giá của một số loại cổ phiếu OTC giai đoạn 2005-2006 81
Bảng 3.1: Tóm tắt về tỷ suất sinh lợ
i và khả năng thanh khoản tương đối của một số
thị trường chứng khoán mới nổi chủ yếu giai đoạn 1987-2003 94
Bảng 3.2: Tình hình biến động về giá cổ phiếu niêm yết giai đoạn 2000-2001 96
Bảng 3.3: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu REE 101
Bảng 3.4: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu GMD 101
B
ảng 3.5: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu LAF 102
Trang

viii
Bảng 3.6: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu SAM 102
Bảng 3.7: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu SAV 102
Bảng 3.8: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu SGH 103
Bảng 3.9: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu TMS 103
Bảng 3.10: Kết quả kiểm định thố
ng kê đối với cổ phiếu TRI 104
Bảng 3.11: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu HAP 104
Bảng 3.12: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu CAN 105
Bảng 3.13: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu BPC 105
Bảng 3.14: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu BT6 105
Bảng 3.15: K
ết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu VNM 106
Bảng 3.16: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu TYA 106
Bảng 3.17: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu KDC 107
Bảng 3.18: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu MHC 107
Bảng 3.19: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu DHA 108
Bảng 3.20: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu PMS 108
Bảng 3.21: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu VTC 108
Bảng 3.22: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu AGF 109
Bảng 3.23: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu HAS 109
Bảng 3.24: Kết quả ki
ểm định thống kê đối với cổ phiếu KHA 110
Bảng 3.25: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu SFC 110
Bảng 3.26: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu PNC 111
Bảng 3.27: Kết quả kiểm định thống kê đối với cổ phiếu HTV 111
Bảng 3.28: Phân phối tỷ suất sinh lợi của thị trường qua 6 năm 2000-2006 113
B
ảng 3.29: Hệ số tự tương quan của chỉ số VN-Index qua 6 năm 2000-2006 118
Bảng 3.30: Thị phần thị trường cổ phiếu của các công ty niêm yết 119
Bảng 3.31: Độ thanh khoản của thị trường chứng khoán giai đoạn 2000-2006 121
Bảng 3.32: So sánh giao dịch giữa TTCK Việt Nam và một số TTCK khu vực 122
Bảng 4.1: Đánh giá thị trường vốn của một số quốc gia Châu Á-TBD năm 2006 131
Bảng 4.2: Tình hình
đào tạo kiến thức chứng khoán và phổ biến về TTCK 143

ix
D
D
A
A
N
N
H
H


M
M


C
C


C
C
Á
Á
C
C


H
H
Ì
Ì
N
N
H
H


V
V




V
V
À
À


Đ
Đ




T
T
H
H




[ U \
Trang
Hình 1: Tóm tắt và mô tả nội dung nghiên cứu đề tài 6
Hình 1.1: Sơ đồ luân chuyển vốn trên thị trường tài chính 9
Hình 1.2: Mối quan hệ về thông tin dưới các dạng thị trường hiệu quả 33
Hình 2.1: Tình hình biến động của chỉ số VN-Index qua các năm 2000-2006 56
Hình 2.2: Thị phần tham gia của nhà đầu tư tại các CTCK năm 2005 72
Hình 2.3: Thị phần môi giới cổ phiếu của các công ty chứng khoán năm 2005 72
Hình 2.4: Thị phầ
n môi giới cổ phiếu của nhà đầu tư nước ngoài tại các CTCK 73
Hình 2.5: Tình hình biến động của chỉ số HASTC-Index qua 2 năm 2005-2006 78
Hình 3.1: So sánh độ lệch chuẩn suất sinh lợi trước và sau khi tự do hóa TTCK 88
Hình 3.2: So sánh tỷ suất sinh lợi trước và sau khi tự do hóa TTCK 89
Hình 3.3: Hệ số Skewness trước và sau khi tự do hóa TTCK 91
Hình 3.4: Thặng dư hệ số Kurtosis trước và sau khi tự do hóa TTCK 91
Hình 3.5: So sánh hệ số tương quan giữa thị trường chứng khoán mới n
ổi và
thị trường chứng khoán thế giới trước và sau khi tự do hóa TTCK 92
Hình 3.6: Đồ thị biến động giá cổ phiếu và VN-Index giai đoạn 2000-2001 96
Hình 3.7: Đồ thị biến động giá cổ phiếu và VN-Index giai đoạn 2001-2003 97
Hình 3.8: Đồ thị biến động giá cổ phiếu và VN-Index giai đoạn 2004-2005 98
Hình 3.9: Đồ thị biến động giá cổ phiếu và VN-Index năm 2006 99
Hình 3.10: Hệ số tương quan tỷ suất sinh lợi c
ủa các cổ phiếu năm thứ 5 115
Hình 3.11: Hệ số tương quan tỷ suất sinh lợi của các cổ phiếu năm thứ 6 116
Hình 4.1: Mức tăng trưởng GDP và các khu vực kinh tế giai đoạn 2003-2006 128
Hình 4.2: Dự báo tăng trưởng GDP của khu vực Đông Nam Á năm 2006-2007 129
Hình 4.3: Tốc độ tăng trưởng kinh tế các khu vực trên thế giới năm 2005-2006 130



x












M
M




Đ
Đ


U
U

















1
Phần Mở đầu của Luận văn sẽ giới thiệu và trình bày các vấn đề liên quan đến
nội dung đề tài như lý do nghiên cứu, vấn đề nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, phương
pháp và giới hạn phạm vi nghiên cứu, nội dung và ý nghĩa nghiên cứu của đề tài. Đây
là phần giới thiệu khái quát của đề tài, chi tiết về nội dung nghiên cứu của đề tài sẽ lần
lượt được trình bày trong các chương ti
ếp theo của Luận văn thạc sĩ kinh tế này .

1. Lý do nghiên cứu
Cách đây vừa tròn sáu năm, Trung tâm giao dịch chứng khoán Tp.Hồ Chí Minh sau khi
được thành lập theo quyết định số 127/1998/QĐ-TTg đã thực hiện phiên giao dịch đầu
tiên vào ngày 28/7/2000; TTCK chính thức đầu tiên tại Việt Nam đã ra đời trong sự
háo hức chào đón của công chúng, giới chuyên môn và nhà đầu tư, đánh dấu một bước
chuyển của nền kinh tế Việt Nam theo cơ ch
ế thị trường có sự quản lý của Nhà nước và
hội nhập quốc tế. Từ đây, Việt Nam đã có thêm một kênh huy động dài hạn cho nền
kinh tế bên cạnh hệ thống ngân hàng thương mại. Huy động vốn qua TTCK là phương
thức huy động tiên tiến nhất của nền kinh tế thị trường, góp phần tạo ra hệ thống tài
chính mạnh đáp ứng nhu cầu vốn cho công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.
Sáu năm là khoảng thời gian không dài nhưng cũng đủ để TTCK Việt Nam thu
hút sự quan tâm của công chúng và phát triển về nhiều mặt, đạt những thành tựu đáng
khích lệ, từng bước đặt nền móng vững chắc cho tiến trình phát triển trong tương lai.
Nếu trong những năm đầu, quy mô thị trường còn nhỏ, hoạt động cầm chừng thì nay đã
có bước phát triển nhanh chóng với 57 doanh nghiệp niêm yết và đă
ng ký giao dịch.
Tổng giá trị vốn hóa thị trường của cổ phiếu đạt khoảng 52.000 tỷ đồng và thu hút trên
67.000 nhà đầu tư đăng ký giao dịch
1
. Không chỉ ở thị trường chính thức mà trên thị
trường không chính thức (OTC) hoạt động mua bán chứng khoán cũng diễn ra sôi động
với chủng loại, khối lượng và giá trị ngày càng tăng. Bên cạnh đó với nỗ lực đẩy mạnh
tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước của Chính phủ, các đợt bán đấu giá cổ
phần nhà nước đã thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của công chúng. Đặc biệt, TTCK đã

1
Tính đến thời điểm ngày 31/07/2006 tại cả hai TTGDCK Tp.HCM và Hà Nội.

2
huy động được một lượng vốn rất lớn từ nguồn vốn nhàn rỗi khổng lồ trong dân cư đáp
ứng nhu cầu về vốn cho đầu tư phát triển. Đây chính là một ưu việt của TTCK bên
cạnh các phương thức huy động vốn truyền thống.
Thời báo NewYork Times số ra ngày 21.06.2006 đã viết “ Với tốc độ tăng
trưởng kinh tế nhanh nhất ở Châu Á (chỉ sau Trung Quốc) và k
ế hoạch phát triển đang
thu hút sự quan tâm của toàn cầu, Việt Nam đang trở thành cường quốc kinh tế khu
vực và Ngân hàng thế giới nhận định sự tăng trưởng đó là khá hợp lý ” đã cho thấy
tiềm năng phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong tương lai. Do vậy, TTCK Việt
Nam đang đứng trước một cơ hội lớn để phát triển nhanh chóng và bền vững.
Tuy nhiên, so sánh với tiề
m năng phát triển và nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh
tế cũng như kinh nghiệm phát triển TTCK ở các nước trong khu vực thì TTCK Việt
Nam vẫn bộc lộ nhiều yếu kém như quy mô thị trường còn quá nhỏ, tổng giá trị thị
trường của cổ phiếu niêm yết chỉ chiếm khoảng 8%GDP; Số lượng và chất lượng hàng
hóa trên thị trường còn kém hấp dẫn; Hệ thống văn bản pháp quy liên quan chưa đồng
bộ, tính pháp lý chưa cao; Sự minh bạch hóa về thông tin, công tác tuyên truyền và phổ
cập kiến thức về TTCK còn yếu Đặc biệt là số lượng nhà đầu tư còn hạn chế, chủ yếu
vẫn là nhà đầu tư cá nhân ít vốn và chịu ảnh hưởng lớn bởi yếu tố tâm lý. Nhiều nhà
đầu tư với ý nghĩ “tối giản” của việc đầu tư là mua cổ phiếu sẽ thắng lớn nên đã mua
chứng khoán và chờ bán với giá cao hơn trong ngắn hạn chứ không quan tâm đó là cổ
phiếu của công ty nào, tình hình kinh doanh của nó ra sao đây là vấn đề bất cập của
thị trường. Theo nhiều chuyên gia chứng khoán thì biểu hiện đáng lo ngại nhất đối với
hoạt động và sự phát triển lành mạnh của một TTCK là “Tính hiệu quả dạng yếu của
thị trường” và cho rằng TTCK Vi
ệt Nam vẫn là thị trường chứng khoán hiệu quả dạng
yếu với biểu hiện cụ thể là “tâm lý bầy đàn” rõ nét, thông tin bất cân xứng. Vậy, thực tế
hoạt động của thị trường thời gian qua ra sao? mức độ hiệu quả của TTCK Việt Nam
như thế nào? và làm thế nào để nâng cao tính hiệu quả của thị trường và phát triển
TTCK Việt Nam theo hướng bền vững?
Đó chính là nhữ
ng lý do vì sao đề tài: “Phân tích mức độ hiệu quả của Thị
trường chứng khoán Việt Nam” được lựa chọn làm Luận văn thạc sĩ kinh tế.

3
2. Vấn đề nghiên cứu
Việc huy động nguồn vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và đáp
ứng một phần nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển đất nước qua kênh TTCK đã phổ biến
ở các nước phát triển từ lâu nhưng đối với Việt Nam thì vẫn còn rất mới. Kể từ khi ra
đời và đi vào hoạt động chính thức đến nay, bên cạnh những thành công bước đầ
u đạt
được thì TTCK Việt Nam vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Việc sử dụng TTCK như là
một kênh huy động vốn hiệu quả vẫn chưa được nhiều doanh nghiệp quan tâm hoặc có
quan tâm thì cũng chưa đúng tầm; Sự công khai và minh bạch thông tin hoạt động của
các doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch trên thị trường vẫn tồn tại nhiều vấn
đề cần giải quyết; Mộ
t trong những “nhân vật chính” của TTCK là các nhà đầu tư thì
đa số các nhà đầu tư trên thị trường lại là những nhà đầu tư cá nhân với kiến thức về
đầu tư trên TTCK còn rất hạn chế, thiếu bài bản nên hoạt động đầu tư của họ vẫn chủ
yếu là theo tâm lý đám đông; Hệ thống luật pháp liên quan đến hoạt động của TTCK
vẫn còn nhiều bất cập. Do vậy qua thực tế vận hành của TTCK, nhiều chuyên gia
chứng khoán cho rằng mức độ hiệu quả của TTCK Việt Nam là ở dạng yếu.
Trước tình hình đó, vấn đề nghiên cứu của đề tài này là đánh giá thực trạng hoạt
động của thị trường và phân tích mức độ hiệu quả của TTCK Việt Nam có đúng là
dạng yếu hay không. Đây cũng chính là mong muốn của tác giả nhằm tìm hiểu sâu hơn
hoạ
t động của TTCK nói chung và TTCK Việt Nam nói riêng. Vấn đề nghiên cứu xác
định trên đây xuất phát từ nhu cầu hoàn thiện về lý luận và thực tiễn hoạt động nhằm
nâng cao mức độ hiệu quả của TTCK Việt Nam, một thị trường chứng khoán mới nổi
trong điều kiện kinh tế, xã hội và môi trường kinh doanh đặc thù của Việt Nam, một
nền kinh tế chuyển đổi và đang trong thời kỳ đầu của hội nhập và tự do hóa kinh tế.

3. Mục tiêu nghiên cứu
Để giải quyết được vấn đề nghiên cứu đặt ra ở trên, đề tài này nhằm đạt các mục tiêu
nghiên cứu cụ thể sau đây:
¾ Hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về thị trường tài chính, thị trường
chứng khoán và Lý thuyết thị trường hiệu quả.

4
¾ Đánh giá thực trạng phát triển của TTCK Việt Nam từ khi thành lập đến nay.
¾ Phân tích mức độ hiệu quả của TTCK Việt Nam.
¾ Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của TTCK Việt Nam.

4. Phương pháp nghiên cứu
4.1 Cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu
Đề tài này chọn cách tiếp cận thiên về nghiên cứu thực tiễn trong đó nhấn mạnh về
thực trạng hoạt động và mức độ hiệu quả của TTCK Việt Nam. Do vậy, việc đánh giá
kết quả thực trạng hoạt động của thị trường đã đạt được trong thời gian qua là rất quan
trọng. Để làm được điều này, cần thu thập một cách đầy đủ các dữ liệu quá khứ về
TTCK để kiểm định các giả thuyết liên quan đến mức độ hiệu qu
ả của thị trường như
là bằng chứng trước khi đưa ra các kết luận chính thức và đề xuất những giải pháp
thích hợp nhằm nâng cao mức độ hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam.

4.2 Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng
Như đã chỉ ra trong mục xác định vấn đề nghiên cứu, đề tài này nhằm đánh giá và phân
tích mức độ hiệu quả củ
a TTCK Việt Nam nên cách tiếp cận vấn đề thiên về nghiên
cứu thực tiễn. Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng chủ yếu là phương pháp
thống kê, so sánh, tổng hợp và phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia.
Phương pháp thống kê được sử dụng để xử lý và phân tích nguồn dữ liệu thu
thập được từ TTCK. Phương pháp so sánh được sử dụng để so sánh sự biến động của
các chỉ tiêu theo thời gian củ
a TTCK. Đối với phương pháp tổng hợp được dùng để
đánh giá cụ thể về tình hình hoạt động của thị trường chứng khoán thời gian qua.
Bên cạnh các phương pháp trên đây, phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia
cũng được sử dụng nhằm tham khảo các ý kiến đánh giá và nhận định về thị trường của
những nhà chuyên môn tại TTGDCK Tp.HCM và các CTCK; các giảng viên chuyên
ngành, nhà nghiên cứu và những người đầu tư có thâm niên lâu năm trên TTCK. Để
hỗ
trợ cho quá trình phân tích và xử lý dữ liệu, chúng tôi sử dụng các phần mềm Microsoft
Office Excel, Metastock Professional và phần mềm phân tích kinh tế lượng Eviews 3.0.

5
5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Do thời gian và khả năng nghiên cứu còn hạn chế nên đề tài nghiên cứu về mức độ
hiệu quả của TTCK Việt Nam được giới hạn về phạm vi nghiên cứu cụ thể như sau:
¾ Về thời gian: Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển và mức độ hiệu quả của
TTCK Việt Nam trong giai đoạn từ tháng 7/2000 đến tháng 7/2006.
¾ Về không gian:
Đề tài chỉ chủ yếu tập trung phân tích thực trạng hoạt động của
TTCK tại Tp.Hồ Chí Minh; đối với TTCK Hà Nội và Thị trường không chính thức
(OTC) sẽ chỉ được đánh giá tổng quát. Tuy nhiên, khi phân tích mức độ hiệu quả của
TTCK được giới hạn đối với thị trường cổ phiếu niêm yết còn thị trường các loại
chứng khoán khác không nằm trong phạm vi phân tích của đề tài này.

6. N
ội dung nghiên cứu
Nội dung Luận văn thạc sĩ được bố cục thành phần mở đầu, 4 chương và phần kết luận.
Phần mở đầu của luận văn giới thiệu về đề tài nghiên cứu bao gồm các nội dung như lý
do nghiên cứu, vấn đề nghiên cứu, mục tiêu và phương pháp nghiên cứu. Chương 1
trình bày hệ thống hóa các vấn đề lý luận về thị trường tài chính, thị trườ
ng chứng
khoán và Lý thuyết thị trường hiệu quả. Chương 2 và 3 là trọng tâm của đề tài với nội
dung chính là đánh giá thực trạng hoạt động của TTCK từ năm 2000 đến nay và phân
tích mức độ hiệu quả của TTCK Việt Nam. Dựa trên cơ sở kết quả đánh giá thực trạng
và phân tích mức độ hiệu quả của TTCK được trình bày trong các chương 2 và 3,
chương 4 sẽ trình bày một số thuận lợ
i cho sự phát triển TTCK và đề xuất một số giải
pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của TTCK Việt Nam trong tương lai, nhằm khai
thác một cách có hiệu quả lợi thế của một thị trường tài chính bậc cao vào sự phát triển
kinh tế-xã hội của đất nước trên con đường hội nhập kinh tế thế giới.

7. Ý nghĩa nghiên cứu đề tài
Việc nghiên cứu thành công đề tài này có ý nghĩa quan trọng cả v
ề lý luận cũng như
thực tiễn. Về lý luận, đề tài này giúp hệ thống hóa các vấn đề lý luận về thị trường tài
chính nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng. Đối với lý thuyết thị trường hiệu

6
quả, đây là một lý thuyết được tiếp cận còn khá mới ở Việt Nam cũng được hệ thống
một cách tương đối đầy đủ về khái niệm, đặc điểm và các dạng thị trường hiệu quả.
Cách thức kiểm định và các tiêu chí xác định mức độ hiệu quả của TTCK.
Về thực tiễn, đề tài này đánh giá được tình hình hoạt động của thị trườ
ng và
kiểm chứng nhận định về mức độ hiệu quả của TTCK Việt Nam trong thời gian qua.
Qua đó kết luận được những thành công và hạn chế của TTCK Việt Nam kể từ khi
chính thức đi vào hoạt động đến nay. Cuối cùng, đề tài nghiên cứu đề xuất một số giải
pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của TTCK Việt Nam trong thời gian tới.
Toàn bộ nội dung như
vấn đề nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa
nghiên cứu của đề tài này có thể tóm tắt qua sơ đồ hình vẽ 1 dưới đây.





















Lý do nghiên cứu
Xác định vấn đề nghiên cứu
Cơ sở lý thuyết liên quan
đ
ến
v
ấn đề nghi
ên c
ứu
Đánh giá và phân tích mức
độ hiệu quả của TTCK
Khảo sát kinh nghiệm
phát tri
ểnTTCKở các n
ư
ớc
Đề xuất giải pháp nâng cao
hi
ệuquả hoạt động của TTCK
Hình 1 Tóm tắt và mô tả nội dung nghiên cứu đề tài

7








Chương 1:
T
T


N
N
G
G


Q
Q
U
U
A
A
N
N


V
V




T
T
H
H




T
T
R
R
Ư
Ư


N
N
G
G


C
C
H
H


N
N
G
G


K
K
H
H
O
O
Á
Á
N
N


V
V
À
À


L
L
Ý
Ý


T
T
H
H
U
U
Y
Y


T
T


T
T
H
H




T
T
R
R
Ư
Ư


N
N
G
G


H
H
I
I


U
U


Q
Q
U
U



















8
Chương 1 của Luận văn trình bày và hệ thống hóa các vấn đề lý luận có liên
quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu cụ thể là đánh giá tình hình hoạt động và phân
tích mức độ hiệu quả của TTCK Việt Nam được trình bày chi tiết trong chương 2 và 3.
Ba vấn đề lớn sẽ được trình bày trong chương này bao gồm khái quát về thị trường tài
chính, tổng quan về thị trường chứng khoán và lý thuyết thị trường hiệ
u quả.

1.1 KHÁI QUÁT VỀ THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

Các quốc gia phát triển trên thế giới đều có một hệ thống tài chính hoạt động rất tốt.
Thị trường tài chính góp phần thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế nhanh chóng, kể cả ở
những quốc gia mà tài nguyên thiên nhiên nghèo nàn. Thị trường tài chính năng động
là một thứ tài nguyên bất tận, có khả năng tăng thêm sức mạnh cho nền kinh tế hơn bất
cứ loại tài nguyên nào khác.


1.1.1 Thị trường tài chính
Thị trường tài chính là thị trường giao dịch các loại tài sản tài chính như cổ phiếu, trái
phiếu, tín phiếu Thành phần tham gia giao dịch trên thị trường tài chính bao gồm hộ
gia đình, doanh nghiệp, các tổ chức tài chính trung gian và Chính phủ là những người
tham gia mua và bán các loại tài sản tài chính-hàng hóa của thị trường tài chính
1
.[14]

1.1.2 Chức năng của thị trường tài chính
Trong nền kinh tế, TTTC xét về mặt bản chất đó chính là mối quan hệ nhân quả giữa
đầu tư và tiết kiệm; là quá trình luân chuyển vốn giữa người dư vốn và người cần vốn.
Mối quan hệ nhân quả giữa đầu tư và tiết kiệm: Mọi quốc gia muốn có nền kinh
tế tăng trưởng và phát triển trước hết phả
i đáp ứng đủ nhu cầu về vốn đầu tư. Muốn có
vốn đầu tư lớn và dài hạn cần phải có tiết kiệm, khi nền kinh tế tăng trưởng cao sẽ là
điều kiện để tăng tỷ lệ tiết kiệm và từ đó tăng khả năng cung ứng vốn đầu tư. Đây

1
Nguyễn Minh Kiều (2006), Tài chính công ty, NXB Thống kê, trang 30.

9
chính là mối quan hệ nhân quả và là nền tảng để phát triển kinh tế-xã hội.
Quá trình luân chuyển vốn: Trong nền kinh tế, những người có cơ hội đầu tư
sinh lợi thì thiếu vốn, trái lại một số người có vốn nhàn rỗi thì lại thiếu cơ hội đầu tư.
Từ đó hình thành quá trình giao lưu vốn giữa những người có vốn và những người cần
vốn. Cơ ch
ế này được thực hiện trong khuôn khổ thị trường tài chính. Quá trình luân
chuyển vốn trên thị trường tài chính được thể hiện qua sơ đồ sau đây:



















Xuất phát từ hai đặc điểm đó, thị trường tài chính có những chức năng cơ bản sau đây:
¾ Dẫn vốn từ những nơi thừa vốn sang những nơi thiếu vốn.
Đây là chức năng
kinh tế chủ yếu của thị trường tài chính.
TÀI CHÍNH GIÁN TIẾP

TÀI CHÍNH TRỰC TIẾP
Các trung
gian tài
Thị trường
tài
Người cho vay vốn:
1. Hộ gia đình
2. Doanh nghiệp
Người đi vay vốn:
1. Hộ gia đình
2. Doanh nghiệp
Hình 1.1 Sơ đồ luân chuyển vốn trên thị trường tài chính

10
¾ Kích thích tiết kiệm và đầu tư: TTTC tạo ra cơ hội đầu tư cho mọi thành viên
trong xã hội dưới nhiều hình thức nhằm tìm kiếm lợi nhuận.
¾ Hình thành giá của các tài sản tài chính: Thông qua tác động qua lại giữa người
mua và người bán trên TTTC, giá của các tài sản tài chính sẽ được xác lập.
¾ Tạo tính thanh khoản cho tài sản tài chính: TTTC tạo ra một cơ chế để các nhà
đầu tư có thể bán tài sản tài chính của mình.
¾ Giả
m đến mức thấp nhất chi phí tìm kiếm và chi phí thông tin: Để cho các giao
dịch có thể diễn ra, người mua và bán cần tìm được nhau, muốn thế họ phải tốn
thời gian và chi phí. TTTC sẽ giúp họ giải quyết việc đó với chi phí thấp nhất.

1.1.3 Phân loại thị trường tài chính
Hiện nay dựa vào các tiêu thức khác nhau mà có nhiều cách phân loại thị trường tài
chính. Tuy nhiên, theo mục đích nghiên cứu của đề tài thì căn cứ vào thời hạn luân
chuyển vốn, TTTC được chia thành: thị trường tiền tệ và thị trường vốn.

1.1.3.1 Thị trường tiền tệ
Thị trường tiền tệ là thị trường giao dịch mua bán quyền sử dụng các công cụ tài chính
ngắn hạn. Hiểu theo nghĩa đơn giản là nơi mua bán các giấy tờ có giá dưới một năm.
Thị trường tiền tệ bao gồm các thị trường sau đây:
¾ Thị trường liên ngân hàng
: đây là thị trường vốn ngắn hạn giữa các ngân hàng
với nhau do Ngân hàng Trung ương tổ chức.
¾ Thị trường ngoại hối: là nơi mua bán, vay mượn ngoại tệ giữa các chủ thể có
liên quan. Thị trường hối đoái có tính toàn cầu.
¾ Thị trường vốn ngắn hạn: là thị trường tín dụng, các khoản tín dụng được luân
chuyển theo nguyên tắc tín dụng để huy động vốn và phân ph
ối vốn.
¾ Thị trường chứng khoán ngắn hạn: là nơi thực hiện các giao dịch mua bán,
chuyển nhượng và trao đổi các giấy tờ có giá ngắn hạn như tín phiếu, kỳ phiếu
Thị trường tiền tệ có một số đặc trưng chính sau đây:
• Giai đoạn luân chuyển vốn ngắn hạn (không quá một năm).

11
• Hình thức tài chính đặc trưng là gián tiếp, NHTM đóng vai trò trung gian.
• Các công cụ tài chính trên thị trường tiền tệ có tính thanh khoản cao.
1.1.3.2 Thị trường vốn
Thị trường vốn còn gọi là thị trường vốn dài hạn là bộ phận quan trọng của TTTC, là
nơi mua bán, trao đổi các công cụ tài chính trung và dài hạn (thường có thời hạn trên 1
năm). Vai trò chủ yếu của thị trường vốn là huy động những nguồn vốn trong xã hội,
t
ập trung thành nguốn vốn lớn tài trợ dài hạn cho các doanh nghiệp và Chính phủ nhằm
mục đích phát triển sản xuất, tăng trưởng kinh tế.
So với các công cụ tài chính trên thị trường tiền tệ, các công cụ trên thị trường
vốn có tính thanh khoản kém hơn và độ rủi ro cao hơn, do đó chúng có mức sinh lợi
cao. Thị trường vốn bao gồm:
¾ Thị trường vay nợ dài hạn: Cung cấp tín dụng trung và dài hạn cho các doanh
nghi
ệp và thường yêu cầu doanh nghiệp phải thế chấp, cầm cố.
¾ Thị trường cho thuê tài chính: Cho thuê tài chính là loại hình tài trợ vốn hiệu
quả cho các doanh nghiệp đầu tư đổi mới trang thiết bị công nghệ.
¾ Thị trường bất động sản: là thị trường giao dịch các loại bất động sản.
¾ Thị trường chứng khoán: Đây là bộ phận quan trọng nhất của TTTC trong việc
tập trung và huy động những khoản vốn khổng lồ tài trợ cho mục đích đầu tư phát triển
kinh tế, xã hội của Chính phủ, phát triển sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

1.1.4 Các công cụ của thị trường tài chính
Hàng hóa giao dịch mua bán, trao đổi trên thị trường tài chính được gọi là các công cụ
tài chính. Trên mỗi thị trường tài chính cụ thể sẽ có các công cụ tài chính tương ứng.
¾ Các công cụ của th
ị trường tiền tệ
Do thời gian đáo hạn ngắn nên các công cụ tài chính giao dịch trên thị trường tiền tệ
thường có đặc điểm chung là có sự dao động về giá và độ rủi ro thấp. Các công cụ chủ
yếu trên thị trường tiền tệ bao gồm: Tín phiếu kho bạc Nhà nước, Thương phiếu, Các
chứng chỉ tiền gửi có thể chuyển nhượng, chấp phiếu ngân hàng.
¾ Các công cụ c
ủa thị trường vốn

12
Các công cụ trên thị trường vốn bao gồm các công cụ vốn và công cụ nợ có thời gian
đáo hạn trên một năm.
Loại công cụ này có biến động giá mạnh hơn và tính thanh khoản thấp hơn các công cụ
trên thị trường tiền tệ và được xem là những khoản đầu tư khá rủi ro. Những loại công
cụ chính là cổ phiếu (công cụ vốn) và trái phiếu (công cụ nợ). Ngoài ra, còn có các
công cụ chuyển đổi hoặc công c
ụ phái sinh.

1.1.5 Mối quan hệ giữa các bộ phận cấu thành nên thị trường tài chính
Các bộ phận của thị trường tài chính có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Thị trường tiền
tệ và thị trường vốn đều là những mắt xích quan trọng trong hệ thống tài chính quốc
gia và ngày càng mang tính quốc tế. Vì thế, những biến động trong nền kinh tế thoạt
đầu tác động lên một thị trường này sẽ d
ễ dàng lan truyền đến thị trường khác, đến toàn
hệ thống. Theo đà phát triển của nền kinh tế, TTTC ngày càng tinh vi, phức tạp; ranh
giới truyền thống giữa các công cụ tài chính hay giữa các loại thị trường tài chính ngày
càng mang tính tương đối. TTTC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc khuyến
khích tiết kiệm, đầu tư và quá trình vốn hóa nền kinh tế. TTTC là đối tượng tác động
của các chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung
ương nhằm đạt được các mục tiêu tăng
trưởng. TTTC càng phát triển ở trình độ cao, các kênh liên hệ càng nhiều (nhiều loại
hình trung gian tài chính) thì tính nhạy cảm với các biện pháp chính sách càng cao.

1.2 TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

1.2.1 Thị trường chứng khoán

1.2.1.1 Sơ lược về lịch sử hình thành và phát triển của thị trường chứng khoán
Thị trường chứng khoán ban đầu phát triển một cách sơ khai, xuất phát từ một nhu cầ
u
đơn lẻ từ buổi ban đầu. Vào giữa thế kỷ 15 tại những thành phố có vị trí địa lý thuận lợi
ở Phương Tây, các thương gia thường tụ tập tại những quán cà fê để mua bán, trao đổi
các loại hàng hóa (chủ yếu là nông sản, khoáng sản ). Những cuộc bàn bạc, trao đổi

13
này lúc đầu chỉ là một nhóm nhỏ, dần dần số lượng gia tăng, rồi hình thành một “khu
chợ riêng”. Tại những cuộc bàn bạc này, họ trao đổi và thương lượng nhưng chỉ là
những lời nói miệng với nhau, không có hàng hóa, ngoại tệ hay bất cứ một loại giấy tờ
hay hàng mẫu nào trong tay cả. Những cuộc thương lượng này nhằm thống nhất với
nhau các “hợp đồng” mua bán, trao đổi thực hi
ện ngay và những hợp đồng cho tương
lai 3 tháng, 6 tháng hay 1 năm sau mới thực hiện.
Cuối thế kỷ 15, “khu chợ riêng” trở thành một thị trường, ở đó họ thống nhất
với nhau những quy ước cho các cuộc thương lượng. Những quy ước đó được sửa đổi
hoàn chỉnh dần thành những quy tắc có giá trị bắt buộc chung.
Phiên chợ riêng diễn ra đầu tiên vào năm 1453 tại một lữ
điếm của gia đình
Vanber ở Thành phố Bruges, nước Bỉ. Tại đây, các thương gia từ nhiều nước gặp gỡ và
trao đổi thông tin, mua bán hàng hóa. Tại lữ điếm Vanber có một bảng hiệu hình 3 túi
da với một từ tiếng Pháp “Bourse” nghĩa là “Mậu dịch trường” hay còn gọi là “Sở giao
dịch”. Từ đó chữ “Bourse” được dùng để chỉ nơi buôn bán chứng khoán. Tuy nhiên
vào năm 1547, thành phố Bruges mất đi sự ph
ồn vinh do eo biển Even bị cát lấp, tàu bè
ra vào khó khăn. “Mậu dịch trường” ở đây sụp đổ và được chuyển qua thành phố
Auvers, một hải cảng lớn của Bỉ thời đó.
Lần đầu tiên vào năm 1531, ở Auvers triển khai các nghiệp vụ về chứng khoán
(mua bán các khoản nợ của Chính phủ Anh, Hà Lan, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và
Pháp). Thị trường này phát triển nhanh, giữa thế kỷ 16 quan đại thần Anh quốc
Thomas Gresham
đến đây thị sát và về thiết lập một TTCK tại London, sau này được
gọi là Sở giao dịch Chứng khoán London. Theo hình mẫu của TTCK Auvers người ta
thành lập TTCK tại các thành phố Lyon (Pháp-1545), Amsterdam (Hà Lan-1608)
Ở Mỹ, TTCK được hình thành vào năm 1792 trên cơ sở thỏa thuận của một số
nhà môi giới chứng khoán dưới gốc cây ngô đồng ở góc phố Wall, đó là tiền thân của
TTCK New York ngày nay. TTCK phát triển khá mạnh vào nửa cuối thế kỷ 19 trong
m
ối liên hệ chặt chẽ với sự phát triển của nội thương và ngoại thương trên cơ sở sử
dụng các phương tiện hiện đại về giao thông, thông tin liên lạc giữa các sở giao dịch

14
Từ thế kỷ 20, TTCK New York giữ vai trò quan trọng nhất, lớn thứ hai là TTCK
Tokyo, tiếp theo là các TTCK London, Paris, Frankfurt
Lịch sử phát triển của TTCK trên thế giới đã trải qua rất nhiều thời kỳ biến động.
Thời kỳ phát triển nhất là những năm 1875-1913, nhưng đến “ngày thứ Năm đen tối”
tức ngày 29/10/1929, cuộc tổng khủng hoảng kinh tế thế giới đã làm cho TTCK Tây
Âu, Bắc Âu lâm vào khủng hoảng, m
ất lòng tin. Sau thế chiến thứ II, các TTCK được
hồi phục, phát triển. Đến năm 1987, cuộc khủng hoảng tài chính một lần nữa làm cho
các TTCK chao đảo và hậu quả của nó không thua kém gì cuộc khủng hoảng năm
1929. Thứ 2 ngày 19/10/1987 đã đi vào lịch sử nước Mỹ- ngày hoang mang cực độ của
ngành tài chính Mỹ. Chỉ số công nghiệp Dow-Jones giảm 508,32 điểm, tương ứng
22,6%-mức giảm kỷ lục trong lịch s
ử TTCK. Hậu quả của nó không chỉ giới hạn trong
phạm vi nước Mỹ mà còn mở rộng ra phạm vi toàn cầu và được xem là “Ngày thứ 2
đen tối”. Sau đó, TTCK được hồi sinh cho đến thời gian gần đây, vào năm 1997-1998
với cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ ở Châu Á đã làm cho TTCK của các nước trong
khu vực khủng hoảng phải đóng cửa nhiều ngày đã tác động mạnh mẽ đến các thị
trường hùng mạnh trong và ngoài khu vực như New York, Tokyo Qua nhiều biến
động, nhưng ngày nay TTCK thế giới vẫn tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành một
thể chế tài chính không thể thiếu trong đời sống kinh tế của những nước theo cơ chế thị
trường. Đặc biệt là đối với các nước đang phát triển đang cần thu hút luồng vốn dài hạn
lớn cho phát triển nền kinh t
ế quốc dân
1
. [18]

1.2.1.2 Thị trường chứng khoán
Thị trường chứng khoán là thuật ngữ dùng để chỉ cơ chế hoạt động giao dịch mua bán
chứng khoán dài hạn như các loại trái phiếu, cổ phiếu và các công cụ tài chính khác
như chứng chỉ quỹ đầu tư, công cụ phái sinh
Thị trường chứng khoán là thị trường vốn dài hạn, tập trung các nguồn vốn cho
đầu tư và phát triển kinh tế, do đó có tác động rất l
ớn đến môi trường đầu tư nói riêng

1
Đào Lê Minh (2002), Những vấn đề cơ bản về chứng khoán và TTCK, NXB Chính trị quốc gia, trang 35.

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Luận văn Phân tích mức độ hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam