Tài liệu CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG VIỆT NAM HIỆN NAY pdf

CHƯƠNG 2: CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT
TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM HIỆN NAY
Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào hoạt động vào ngày
20/7/2000. Trong những ngày đầu mới thành lập, mặc dù có rất nhiều khó khăn,
TTCK Việt Nam vẫn chứng tỏ tiềm năng phát triển mạnh mẽ.VN-Index tăng vọt
từ 100 điểm ngày 28/7/2000 lên 571,04 điểm vào ngày 25/6/2001. Tuy nhiên
TTCK đã để lại nỗi ám ảnh cho nhà đầu tư tham gia khi thị trường suy thoái xuống
dưới 140 điểm. Thời kỳ này kéo dài 4 năm.
Sau một thời kỳ trầm lắng, TTCK lại vươn mình đi lên. VN-Index tăng
ngoạn mục từ 300 điểm cuối năm 2005 lên đến 632 điểm vào 25/4/2006. Thế
nhưng đến 1/8/2006, TTCK chỉ còn 400 điểm. Đến tháng 11/2006 thị trường tăng
đạt mức kỉ lục 665.53 điểm và tiếp tục theo chiều thẳng đứng đi lên đến 1200
điểm vào giữa tháng 3/2007 và đi xuống chỉ còn 968 điểm vào cuối tháng 4/2007.
2.1 Thị trường chứng khoán năm 2008
Trong 6 tháng đầu năm 2008 chỉ số VN- Index đã giảm hơn 56,6% so với
thới điểm cuối năm 2007, khối lượng giao dịch qua khớp lệnh bình quân mỗi
tháng đạt trên 137 triệu đơn vị.
- Tại sàn chứng khoán TP Hồ Chí Minh.
Chỉ số VN- Index đã giảm hơn 56,6% so với thới điểm cuối năm 2007, khối
lượng giao dịch qua khớp lệnh bình quân mỗi tháng đạt trên137 triệu đơn vị Diễn
biến mua bán của nhà đầu tư ngoại trong 6 tháng qua vẫn rất cao, tuy nhiên chủ
yếu là xu thế mua vào. Lượng mua vào trong 6 tháng đầu năm 2008 vẫn gấp đôi
lượng bán ra.
- Tại sàn chứng khoán Hà Nội.
Cũng với xu hướng sụt giảm như VN- Index chỉ số HASTC- Index cũng đã
giảm tới 65% so với cuối năm 2007. Khối lượng giao dịch bình quân mỗi tháng
đạt 66 triệu đơn vị, tương đương giá trị giao dịch đạt 3.360 tỷ đồng. Nhà đầu tư
ngoại giao dịch mua bán tại sàn Hà Nội cũng khá sôi động, trong 6 tháng đầu năm
2008 họ mua vào 11.940.110 cổ phiếu, và chỉ bán ra 7.185.900 cổ phiế
01/01/2008 đến 26/03/2008: VN-Index giảm từ 921 điểm xuống 500
điểm. Đây là giai đoạn lạm phát tăng cao, chính sách tiền tệ thắt chặt mạnh
mẽ, TTCK thừa cung thiếu cầu.
• 3 cuộc IPO lớn của VCB, Sabeco và Habeco khiến nguồn cung cổ phiếu
gia tăng.
• Ngày 16/01/2008 ngân hàng nhà nước (NHNN) quyết định tăng tỷ lệ dự
trữ bắt buộc đối với các tổ chức tín dụng thêm 1%.
• Ngày 13/02/2008, NHNN quyết định phát hành 20.300 tỷ VND tín phiếu
bắt buộc đối với các tổ chức tín dụng.
• Lạm phát tháng 2 là 3,56%, cao hơn tháng 1 (tháng Tết). Giá xăng dầu
điều chỉnh tăng 11,5% cuối tháng 2.
26/03/08 đến 20/06/08: VN-Index rơi mạnh xuống đáy với nhiều thông
tin xấu về nền kinh tế được bộc lộ vào thời gian này (Vn-Index từ 504 điểm
xuống 364 điểm).
• Ngày 27/03/08 UBCK quyết định giảm biên độ giao dịch trên cả 2 sàn
HOSE và HASTC xuống còn 1% và 2%. Do thanh khoản thấp ngày 07/03/2008,
UBCK lại tăng biên độ lên 2% và 3% trên 2 sàn.
• Thâm hụt cán cân vãng lai 4 tháng đầu năm lên đến 11,4 tỷ USD gần bằng
cả năm 2007 (12,4 tỷ USD). Nguy cơ về khủng hoảng cán cân thanh toán được
nhắc tới.
• Quản lý thị trường còn nhiều yếu kém tạo điều kiện cho đầu cơ đẩy giá
gạo, xi măng, sắt thép lên; CPI tháng 5 đạt mức tăng kỷ lục 3,9% so với tháng 4.
• Liên tục trong 1 thời gian ngắn NHNN tác động vào lãi suất: ngày
16/05/08 nâng lãi suất cơ bản từ 8,75% lên 12% và tiếp tục tăng lên 14% vào ngày
09/06/08.
6 tháng cuối năm 2008
20/06/08 đến 27/08/200): Giai đoạn đón nhận thông tin tốt ban đầu của
nền kinh tế dưới tác động của các chính sách của Chính phủ. VN-Index tăng
từ 364 điểm lên 561 điểm (52%) trong 2 tháng, thanh khoản của TTCK được
cải thiện
• FDI đăng ký 6 tháng 2008 đạt 31,6 tỷ USD vượt xa con số 20,3 tỷ USD cả
năm 2007. FDI 6 tháng giải ngân đạt 5 tỷ so với 8 tỷ năm 2007.
• Xuất khẩu 6 tháng đầu năm đạt 29,7 tỷ USD tăng 31,8% so với cùng kỳ.
Nhập siêu tháng 6 chỉ còn 1,3tỷ USD giảm hơn ½ so với tháng 5.
• Mức tăng CPI đã chậm lại, cụ thể CPI tháng 6 tăng 2,14%, tháng 7 tăng
1,15%.
• Tỷ giá VND/USD dần đi vào ổn định.
• Giá dầu thế giới tăng mạnh lên hơn 145 USD/thùng, chính phủ quyết định
tăng giá xăng dầu lên 31% vào 21/7. Sau đó giá dầu bắt đầu xu thế giảm, giá xăng
dầu trong nước nhờ đó đã được điều chỉnh giảm 2 lần (1000VND/lít mỗi lần). CPI
tháng 8 chỉ tăng 1,56%.
• Ngày 18/08/08 UBCK tăng lại biên độ lên 5% cho HOSE và 7% cho
HASTC.
Những tháng cuối năm: Thị trường bước vào giai đoạn điều chỉnh
đồng thời bị ảnh hưởng bởi những thông tin tiêu cực từ khủng hoảng tín
dụng tại Mỹ.
Sau quí 3 hứng khởi của thị trường (tăng 52%), do bối cảnh kinh tế vĩ mô
chưa thực sự hoàn toàn tốt, thị trường bắt đầu xuất hiện những phiên điều chỉnh
xuống.
Ngày 15/09/2008, khủng hoảng tín dụng của Mỹ bắt đầu bằng tin Lehman
Brothers thông báo phá sản, tiếp theo là các tin xấu về Merill Lynch và AIG v.v.
khiến thị trường chứng khoán trên thế giới đồng loạt giảm mạnh.
Ngay khi FED thông báo gói giải pháp đối phó với tình hình, TTCK trên
toàn cầu đã có 1, 2 phiên tăng điểm mạnh ngày 19/09 và 22/09/2008 trong đó có
TTCK Việt Nam. Lúc này vẫn chưa thể khẳng định liệu gói giải pháp của Fed có
khả thi và cuộc khủng hoảng tín dụng thế giới sẽ ảnh hưởng thế nào đến thị trường
Việt Nam.
2 tháng đầu năm 2009
Trong tháng 1, TTCK thế giới đã kết thúc đầy ảm đạm, TTCK Việt Nam
cũng không tránh khỏi xu hướng giảm điểm, VN-Index giảm còn 313.4 điểm. Qua
tháng 2 thị trường chứng khoán vẫn diễn biến trong xu thể giảm, thị trường đứng ở
ngưỡng điểm thấp VN-Index chỉ có 252,57 điểm, chỉ số HASTC là 84,20 điểm.
Mặc dù khối lượng giao dịch bình quân có cao hơn tuy nhiên nhà đầu tư nước
ngoài lại đóng vai trò bán ròng.
Biểu đồ 1: Chỉ số VN-INDEX từ tháng 8/2008 đến tháng 2/2009.
Biểu đồ Vn-Index qua các năm 2007-2008-2009
2.2. CHÍNH SÁCH CỔ TỨC VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP TRONG
HIỆN NAY TẠI VIỆT NAM
Lý thuyết M&M cho rằng chính sách cổ tức không ảnh hưởng đến giá trị
doanh nghiệp. Và điều này được gắn liền với các giả định của thị trường hiệu quả
và hoàn hảo. Nhưng trong thực tế Việt Nam với các bất hoàn hảo thì chính sách
cổ tức lại có tác động khá rõ nét đến giá trị của doanh nghiệp.
Ở Việt Nam, các công ty niêm yết thường chia cổ tức làm thành 2 đợt:
– Đợt 1 (thường là vào tháng 3,4): đây là thời điểm sau khi kết thúc năm tài chính,
các công ty có kết quả của kiểm toán và công bố kết quả hoạt động sản xuất kinh
doanh của cả năm vừa rồi và thông báo phân chia lợi nhuận, cổ tức (sau khi đã
được Đại hội đồng cổ đông thông qua).
– Đợt 2 (thường là vào tháng 7,8): các công ty sau khi có kết quả nửa năm (2 quý
đầu năm) thường tạm ứng cổ tức cho các cổ đông dựa vào chỉ tiêu kế hoạch và kết
quả thực tế đạt được trong nửa năm.
Quan sát biểu đồ giá chung tại 2 thị trường TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội tại
các thời điểm các công ty thường công bố trả cổ tức, ta thấy giá cổ phiếu có nhiều
xu hướng tại những thời điểm này. Nguyên nhân cụ thể của việc tăng giá cổ phiếu
tại những thời điểm này có lẽ do nhiều yếu tố khác nhau như: các tin tốt về tình
hình kinh tế vĩ mô của Việt Nam, tâm lý “bầy đàn” của nhà đầu tư, các tin đồn về
việc đạt siêu lợi nhuận trong việc mua bán cổ phiếu, các thông tin về việc mua
bán của các nhà đầu tư nước ngoài,… Nhưng ta có thể thấy mối quan hệ giữa cổ
tức và giá cổ phiếu trong thời gian vừa qua.
Phải thừa nhận rằng, các công ty niêm yết trong thời gian vừa qua có tỷ lệ chi trả
cổ tức khá hấp dẫn (thường cao hơn lãi suất tiền gửi ngân hàng). Chính điều này
làm tăng nhu cầu của nhà đầu tư, dẫn đến làm tăng giá cổ phiếu. Hơn nữa, tình
hình hoạt động sản xuất kinh doanh của hầu hết các công ty niêm yết qua các năm
vừa qua luôn khả quan và luôn có nhiều số liệu lợi nhuận tốt được công bố. Thêm
vào đó, các công ty niêm yết thời gian qua rất chú trọng việc sử dụng công bố chi
trả cổ tức như một việc phát tín hiệu về tình hình phát triển cũng như triển vọng
của bản thân công ty. Thậm chí, chính sách cổ tức đã được xem như một công cụ
đánh bóng hình ảnh một cách khá hiệu quả của nhiều công ty trong tình trạng bất
cân xứng thông tin như thị trường Việt Nam hiện nay. Cổ tức đã làm tăng lòng tin
của nhà đầu tư vào công ty, vào ban quản lý của công ty. Qua đó, ta có thể đưa ra
nhận xét là chính sách cổ tức có ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp trong thực tế
Việt Nam.
Nguyên nhân nhân là do tỉ lệ cổ tức của các công ty niêm yết đưa ra là khá
hấp dẫn và các nhà đầu tư cũng xem thời điểm chi trả cổ tức là một thời cơ tuyệt
vời để thu gom cổ phiếu. Điều này xuất phát từ 2 lý do: thứ nhất là việc kỳ vọng
sinh lợi từ việc đầu cơ trước khi thông tin được công bố và thứ hai là sau khi thông
tin được công bố thì các nhà đầu tư lại sử dụng các số liệu cổ tức cùng với các số
liệu về lợi nhuận được công bố nhằm đánh giá, nhận xét, phân tích và định giá lại
giá trị của công ty; từ đó, họ sẽ đưa ra những quyết định đầu tư và do đó, làm tăng
nhu cầu, làm tăng giá cổ phiếu. Tóm lại, chính sách cổ tức vẫn là một yếu tố rất
lớn tác động đến giá cổ phiếu trong thực tế thị trường Việt Nam, mặc dù mức độ
tác động và cách thức tác động là khác nhau đối với từng cổ phiếu riêng biệt, từng
thị trường khác nhau.
Biểu đồ Giá trị vốn hoá và lợi nhuận trung bình của các công ty niêm yết năm
2008.
Một số số liệu về thị trường chứng khoán Việt Nam thời gian qua
Năm 2006 Năm 2007 Năm 2008 đến
nay
Số lượng công ty
niêm yết
189 250 438
Số lượng tài
khoản giao dịch
106.393 349.400 632.200
Vốn hoá thị
trường so với
GDP
39% 43,5%


2.3. Chính sách chi trả cổ tức của một số công ty niêm yết
2.3.1.Tại sàn HOSE
Công ty chứng khoán Sài Gòn (SSI) năm 2004 trả cổ tức 55% bằng tiền
mặt, năm 2005 trả cổ tức 20% bằng tiền mặt và 25% bằng cổ phiếu, năm 2006 trả
cổ tức 25% bằng tiền mặt và 20% bằng cổ phiếu và tỷ lệ trả cổ tức trong năm 2007
cũng đạt 30%.
Công ty cổ phần bóng đèn điện quang (DQC): chỉ mới hoạt động dưới hình
thức cổ phần 11 tháng năm 2005 nhưng đã chi trả cổ tức 9.200 đồng/cổ phần.
Sang năm 2006, công ty không chi trả cổ tức bằng tiền mặt mà chi trả cổ tức bằng
cổ phiếu với tỷ lệ 120%. Sang năm 2007, công ty cũng đã tạm ứng cổ tức 6 tháng
năm 2007 với tỷ lệ 100% bằng cổ phiếu.
Công ty cổ phần cơ khí xăng dầu (PMS) cố gắng duy trì tỷ lệ cổ tức 12%/cổ
phần/năm qua các năm. Vì thế, dù hoạt động kinh doanh của công ty có nhiều biến
động qua các năm nhưng tỷ lệ lợi nhuận trả cổ tức vẫn được duy trì ở tỷ lệ cao qua
các năm: 75%, 63,59%, 63,56%, 8485%, 71,01% tương ứng với các năm 2003,
2004, 2005, 2006, 2007.
Công ty cổ phần nước giải khát Sài gòn (TRI) cũng cố gắng duy trì một
chính sách cổ tức ổn định từ 15-18%/cổ phần/năm. Ta thấy tỷ lệ lợi nhuận trả cổ
tức của công ty được duy trì khá cao qua các năm: 75,91% (năm 2004), 119,52%
(năm 2005), 78,53% (năm 2006) và 63,29% (năm 2007).
Số liệu thống kê tỷ suất cổ tức theo ngành của sàn HOSE
EPS growth (%) Diviend yield (%)
2007 2008 2006 2007
Consumer staples 31.3 22.8 1.2 3.8
Consumer discretionary 11.3 11.6 2.1 3.6
Energy 34.4 17.4 1.2 3.3
Financials -11.2 49.9 1.8 1.8
Health care 9.2 17.8 0.6 1.7
Information technology 56.3 18.4 2.6 8.9
Industrials -2.9 28.9 1.3 2.2
Materials 9.0 20.0 1.9 5.0
Utilities -15.7 10.0 2.4 5.5
VN-index 13.6 23.9 1.5 3.6
Nhìn chung, tỷ lệ cổ tức của các công ty niêm yết thời gian vừa qua nằm ở
khoảng hợp lý, vừa có thể đảm bảo sự phát triển ổn định của công ty, vừa thu hút
được sự quan tâm của các nhà đầu tư thông qua cổ tức. Những năm đầu, các công
ty chủ yếu chỉ lựa chọn hình thức chi trả cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ ổn định
khoảng 10-20%, một tỷ lệ hợp lý so với lãi suất ngân hàng và mức lạm phát của
Việt Nam. Nhưng những năm gần đây, việc các công ty chú ý hơn phương thức trả
cổ tức bằng cổ phiếu, thông qua đó vừa tăng tỷ lệ cổ tức vừa đảm bảo có đủ nguồn
vốn cho tái đầu tư, và điều này đã hấp dẫn phần lớn nhà đầu tư. Tuy nhiên, khối
lượng cổ phiếu tăng thêm (do trả cổ tức bằng cổ phiếu, cổ phiếu thưởng và phát
hành thêm) đã tạo một áp lực không nhỏ lên Ban quản lý của công ty.
2.3.2.Tại sàn HASTC
Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) có mức cổ tức khá ấn tượng qua 3
năm vừa qua (38%, 38%, 55% tương ứng với năm 2005, 2006, 2007).
Chính sách cổ tức của công ty:
Năm 2006 Năm 2007 Năm 2008
Cổ tức bằng tiền
mặt
12% 11% 8%
Cổ tức bằng cổ
phiếu
24,7% 16% 30%
Hơn nữa, ACB dự kiến tỷ lệ trả cổ tức trong các năm ở mức cao và đều: 29,9%
(năm 2009), 30,8% (năm 2010) và 31,9% (năm 2011).
2.4. NHẬN XÉT VỀ THỰC TRẠNG CHI TRẢ CỔ TỨC THỜI GIAN QUA
CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT
Qua nghiên cứu số liệu chi trả cổ tức đã công bố của các công ty niêm yết
trên cả 2 sàn Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh trong khoảng thời gian qua, ta thấy các
công ty niêm yết thường cố gắng duy trì mức cổ tức từ 10-20%. Đây là một tỷ lệ
hợp lý đối với nhà đầu tư vì nó cao hơn mức lãi suất ngân hàng (hiện nay khoảng
11-12%/năm). Với tỷ lệ này thì các công ty vẫn duy trì khoảng 40-50% lợi nhuận
để chi trả cổ tức; do đó, vẫn duy trì được một tỷ lệ lợi nhuận giữ lại hợp lý nhằm
đảm bảo cho sự phát triển ổn định của công ty. Mặt khác, hệ số Yield cho thấy về
mặt tương đối nhà đầu tư có hiệu suất lợi nhuận từ cổ tức giảm mạnh nhưng vẫn ở
mức hợp lý so với các nước trên thế giới (khoảng 2%).
Nhiều công ty cố gắng duy trì tỷ lệ cổ tức bằng tiền mặt cố định:
Việc cắt giảm cổ tức là điều mà các công ty không muốn. Vì vậy, ngay cả
khi có lợi nhuận tăng nhưng khi quyết định tăng mức cổ tức lên thì các công ty
cũng rất là do dự; vì nếu tăng như thế sẽ tạo áp lực lên Ban quản lý duy trì mức cổ
tức đó để tránh việc cắt giảm đột ngột trong những năm tới. Hơn nữa, các công ty
có mức cổ tức ổn định qua các năm thường được các nhà đầu tư đánh giá cao hơn.
Vì vậy, trong thời gian qua, rất nhiều công ty cố gắng duy trì mức cổ tức cố định
từ 10%-20%12. )
Tỷ lệ chi trả cổ tức của phần lớn các công ty vẫn ở tỷ lệ hợp lý:
Nếu so sánh mức phổ biến chi trả cổ tức của các công ty từ 10%-20% với
mức lãi suất của ngân hàng và mức lạm phát thì đây là một tỷ lệ chấp nhận được
đối với nhà đầu tư. Còn đối với doanh nghiệp thì do kết quả hoạt động sản xuất
kinh doanh của các công ty niêm yết đều khả quan trong những năm qua nên mức
cổ tức trên là hợp lý, vẫn duy trì nguồn vốn tích lũy đảm bảo sự phát triển bền
vững, ổn định của công ty. Hơn nữa, khi các công ty phát hành cổ phiếu với giá
phát hành 2-3 lần mệnh giá thì một phép tính đơn giản cho ta thấy tỷ lệ cổ tức thực
chỉ khoảng 3%-10%. Qua đó, các công ty vẫn duy trì một lượng giữ lại từ 40%-
60% là vẫn ở mức hợp lý, vẫn đảm bảo sự hấp dẫn đối với nhà đầu tư và vẫn đảm
bảo sự phát triển, tăng trưởng của công ty. )
Nhiều công ty bắt đầu chú ý việc sử dụng kết hợp các phương thức chi
trả cổ tức:
Trong những năm đầu của thị trường chứng khoán thì các công ty niêm yết
chỉ chi trả cổ tức bằng tiền mặt. Nhưng kể từ năm 2004 trở đi, các công ty đã chú
trọng hơn việc kết hợp chi trả cổ tức bằng tiền mặt với việc chi trả cổ tức bằng cổ
phiếu. Việc kết hợp này được nhà đầu tư đánh giá cao.
Tóm lại
Có thể khẳng định thị trường chứng khoán Việt Nam đã thực sự là 1 thị
trường chứng khoán theo thông lệ quốc tế, khi xu hướng đầu tư chứng khoán đa
phần là theo tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp chứ không theo mức chi trả cổ
tức bằng tiền mặt. Tốc độ tăng trưởng càng nhanh và càng bền vững thì thị giá cổ
phiếu càng cao. Để đạt được mục đích này đòi hỏi doanh nghiệp phải có nhiều dự
án đầu tư mở rộng sản xuất, như vậy cần phải huy động mọi nguồn vốn có thể,
trong đó có việc giảm tỷ lệ thanh toán cổ tức bằng tiền. Nhìn chung, chính sách cổ
tức ngày càng được các công ty niêm yết quan tâm nhiều hơn cùng với sự phát
triển của thị trường nói chung và của cả công ty nói riêng. Các công ty niêm yết
luôn cố gắng đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư, các cổ đông, xu hướng chung của
thị trường và vẫn đảm bảo sự phát triển bền vững của bản thân công ty. Và ngày
càng quyết định chi trả cổ tức càng khẳng định được tầm quan trọng của mình
trong việc gìn giữ vị thế của công ty trên thị trường. Các công ty đã có nhận thức
về ưu và nhược điểm của từng phương thức chi trả cổ tức (bằng tiền mặt hay bằng
cổ phiếu) và đã có sự kết hợp linh hoạt sao cho phù hợp với xu hướng thị trường.