Tài liệu Luận văn - Một số giải pháp nhằm nâng cao Hiệu quả sử dụng Vốn cố định tại Công ty Tư vấn Xây dựng Dân dụng doc

Luận văn
Một số giải pháp nhằm nâng cao Hiệu
quả sử dụng Vốn cố định tại Công ty
Tư vấn Xây dựng Dân dụng Việt Nam
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
LỜI NÓI ĐẦU
Khi tiến hành hoạt động kinh doanh, các Doanh nghiệp phải tự trang bị cho
mình một hệ thống cơ sở vật chất tương ứng với ngành nghề kinh doanh đã lựa
chọn. Điều này đòi hỏi các Doanh nghiệp phải có một số tiền ứng trước để mua
sắm. Lượng tiền ứng trước đó gọi là vốn kinh doanh trong đó chiếm chủ yếu là
vốn cố định.
Nhất là trong sự cạnh tranh gay gắt của cơ chế thị trường hiện nay, các
Doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển được thì bằng mọi cách phải sử dụng
đồng vốn có hiệu quả. Do vậy đòi hỏi các nhà quản lý Doanh nghiệp phải tìm ra
các phương sách nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nói chung và hiệu quả sử
dụng vốn cố định nói riêng.
Công ty Tư vấn Xây dựng Dân dụng Việt Nam (tên viết tắt là VNCC) là
một đơn vị có quy mô và lượng vốn cố định tương đối lớn. Hiện nay tài sản cố
định của Công ty đã và đang được đổi mới. Do vậy việc Quản lý sử dụng chặt
chẽ và có hiệu quả vốn cố định của Công ty là một trong những yêu cầu lớn
nhằm tăng năng suất lao động thu được lợi nhuận cao đảm bảo trang trải cho
mọi chi phí và có lãi.
Xuất phát từ lý do trên và với mong muốn trở thành nhà quản lý trong
tương lai; trong thời gian thực tập tại Công ty Tư vấn Xây dựng Dân dụng Việt
Nam được sự hướng dẫn giúp đỡ nhiệt tình của các thầy cô giáo trong khoa cùng
tập thể cán bộ công nhân viên phòng Kế toán - Tài chính công ty Tư vấn Xây
dựng Dân dụng Việt Nam, em đã chọn đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao
Hiệu quả sử dụng Vốn cố định tại Công ty Tư vấn Xây dựng Dân dụng Việt
Nam” cho luận văn tốt nghiệp của mình.
Kết cấu của chuyên đề gồm những phần chính sau:
PHẦN I: Vốn cố định và Hiệu quả sử dụng vốn cố định của Doanh nghiệp.
PHẦN II: Thực trạng sử dụng vốn cố định của Công ty Tư vấn Xây dựng
Dân dụng Việt Nam.
PHẦN III: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định tại
Công ty Tư vấn Xây dựng Dân dụng Việt Nam
2
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
Là công trình nghiên cứu đầu tay, do điều kiện hạn chế về thời gian và tài
liệu nên khó tránh khỏi có sai sót, khiếm khuyết. Em rất mong nhận được sự
đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn để nội dung nghiên cứu vấn đề
này được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn !
3
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
PHẦN I
VỐN CỐ ĐỊNH VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN CỐ ĐỊNH
CỦA DOANH NGHIỆP
I-/ TẦM QUAN TRỌNG CỦA VỐN CỐ ĐỊNH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP.
1-/ Khái niệm, đặc điểm và nguồn hình thành vốn cố định trong
Doanh nghiệp
1.1. Khái niệm vốn cố định.
Theo quy định hiện hành của Việt Nam thì “Vốn cố định là biểu hiện bằng
tiền của tài sản cố định, hay vốn cố định là toàn bộ giá trị bỏ ra đề đầu tư vào tài
sản cố định nhằm phục vụ hoạt động kinh doanh”.
Trong nền kinh tế hàng hoá - tiền tệ để mua sắm, xây dựng tài sản cố định,
một trong những yếu tố của quá trình kinh doanh đòi hỏi các Doanh nghiệp phải
có một số tiền ứng trước. Vốn tiền tệ được ứng trước để mua sắm tài sản cố định
hữu hình và tài sản cố định vô hình được gọi là vốn cố định. Do vậy, đặc điểm
vận động của tài sản cố định sẽ quyết định sự vận động tuần hoàn của vốn cố
định.
Tài sản cố định là những tư liệu lao động chủ yếu. Chúng tham gia trực tiếp
hoặc gián tiếp vào nhiều chu kỳ của quá trình sản xuất kinh doanh của Doanh
nghiệp. Tài sản cố định không thay đổi hình thái vật chất ban đầu trong suốt thời
gian sử dụng, cho đến lúc hư hỏng hoàn toàn. Trong quá trình sử dụng, tài sản
cố định hao mòn dần, phần giá trị hao mòn sẽ chuyển dần vào giá trị mới tạo ra
của sản phẩm và được bù đắp lại bằng tiền khi sản phẩm được tiêu thụ. Tài sản
cố định cũng là một loại hàng hoá có giá trị sử dụng và giá trị. Nó là sản phẩm
của lao động và được mua bán, trao đổi trên thị trường sản xuất.
Giữa tài sản cố định và vốn cố định có mối quan hệ mật thiết với nhau.
Tài sản cố định là hình thái biểu hiện vật chất của vốn cố định. Do vậy, vốn
cố định của Doanh nghiệp có đặc điểm tương tự như tài sản cố định. Như thế
sau nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh phần vốn cố định giảm dần và phần vốn
đã luân chuyển tăng lên. Kết thúc quá trình này, số tiền khấu hao đã thu hồi đủ
để tái tạo một tài sản mới. Lúc này tài sản cố định cũng hư hỏng hoàn toàn cùng
4
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
với vốn cố định đã kết thúc một vòng tuần hoàn luân chuyển. Do đó, có thể nói
vốn cố định là biểu hiện số tiền ứng trước về những tài sản cố định mà chúng có
đặc điểm chuyển dần từng phần trong chu kỳ sản xuất và kết thúc một vòng tuần
hoàn khi tài sản cố định hết thời hạn sử dụng.
1.2. Phân loại tài sản cố định:
Việc quản lý vốn cố định là công việc phức tạp và khó khăn, nhất là ở các
Doanh nghiệp có tỷ trọng vốn cố định lớn, có phương tiện kỹ thuật tiên tiến.
Trong thực tế tài sản cố định sắp xếp phân loại theo những tiêu thức khác nhau
nhằm phục vụ công tác quản lý, bảo dưỡng tài sản, đánh giá hiệu quả sử dụng
từng loại, từng nhóm tài sản.
1.2.1 Phân loại theo hình thái biểu hiện gồm :
1.2.1.(1) Tài sản cố định hữu hình:
∗ Khái niệm: Tài sản cố định hữu hình là những tư liệu lao động chủ yếu
có tính chất vật chất (từng đơn vị tài sản có kết cấu độc lập hoặc là một hệ thống
gồm nhiều bộ phận từng tài sản liên kết với nhau để thực hiện một hay một số
chức năng nhất định), có giá trị lớn và thời gian sử dụng lâu dài, tham gia vào
nhiều chu kỳ kinh doanh nhưng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu như
nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc, thiết bị....
∗ Tiêu chuẩn nhận biết tài sản cố định hữu hình.
Là mọi tư liệu lao động, là từng tài sản hữu hình có kết cấu độc lập, hoặc là
một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài sản riêng lẻ liên kết với nhau để cùng thực
hiện một hay một số chức năng nhất định mà nếu thiếu bất kỳ một bộ phận nào
trong đó thì cả hệ thống không thể hoạt động được, nếu thoả mãn đồng thời cả
hai tiêu chuẩn dưới đây thì được coi là một tài sản cố định:
1- Có thời gian sử dụng từ 1 năm trở lên.
2- Có giá trị từ 5.000.000 đồng trở lên.
Trường hợp một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài sản riêng lẻ liên kết với
nhau, trong đó mỗi bộ phận cấu thành có thời gian sử dụng khác nhau và nếu
thiếu một bộ phận nào đó mà cả hệ thống vẫn thực hiện chức năng hoạt động
chính của nó mà do yêu cầu quản lý, sử dụng tài sản cố định đòi hỏi phải quản lý
5
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
riêng từng bộ phận tài sản thì mỗi bộ phận tài sản đó được coi là một tài sản cố
định hữu hình độc lập.
∗ Các loại tài sản cố định hữu hình:
1, Nhà cửa, vật kiến trúc: là tài sản cố định của Doanh nghiệp được hình
thành sau quá trình thi công xây dựng như trụ sở làm việc, nhà kho, hàng rào,
tháp nước, sân bãi, các công trình trang trí cho nhà cửa, đường xá, cầu cống,
đường sắt, cầu tàu, cầu cảng....
2, Máy móc, thiết bị: là toàn bộ các loại máy móc, thiết bị dùng trong
hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp như máy móc chuyên dùng, thiết bị
công tác, dây chuyền công nghệ, những máy móc đơn lẻ.
3, Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn: là các loại phương tiện vận tải
gồm phương tiện vận tải đường sắt, đường thuỷ, đường bộ, đường không, đường
ống và các phương tiện, thiết bị truyền dẫn như hệ thống thông tin, hệ thống
điện, đường ống nước, băng tải...
4, Thiết bị, dụng cụ quản lý: là những thiết bị, dụng cụ dùng trong công
tác quản lý hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp như máy vi tính phục vụ
quản lý, thiết bị điện tử, thiết bị dụng cụ đo lường, kiểm tra chất lượng, máy hút
ẩm, hút bụi, chống mối mọt.
5, Vườn cây lâu năm, súc vật làm việc và hoặc cho sản phẩm: là các
vườn cây lâu năm như vườn cà phê, vườn chè, vườn cao su, vườn cây ăn quả,
thảm cỏ, thảm cây xanh... súc vật làm việc và hoặc cho sản phẩm như đàn voi,
đàn ngựa, trâu bò...
6, Các loại tài sản cố định khác: là toàn bộ các tài sản cố định khác chưa
liệt kê vào 5 loại trên như tranh ảnh, tác phẩm nghệ thuật...
∗ Đánh giá tài sản cố định theo nguyên giá:
Là toàn bộ các chi phí thực tế đã chi ra để có tài sản cố định hữu hình cho
tới khi đưa tài sản cố định đi vào hoạt động bình thường như giá mua thực tế của
tài sản cố định các chi phí vận chuyển bốc dỡ, chi phí lắp đặt, chạy thử, lãi tiền
vay đầu tư cho tài sản cố định khi chưa bàn giao và đưa tài sản cố định vào sử
dụng; thuế và lệ phí trước bạ (nếu có)...
6
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
Đối với tài sản cố định loại đầu tư xây dựng thì nguyên giá là giá thực tế
của công trình xây dựng (cả tự làm và thuê ngoài) theo quy định tại điều lệ quản
lý đầu tư và xây dựng hiện hành, các chi phí khác có liên quan và lệ phí trước bạ
(nếu có). Đối với tài sản cố định là súc vật làm việc và hoặc cho sản phẩm, vườn
cây lâu năm thì nguyên giá là toàn bộ các chi phí thực tế, hợp lý, hợp lệ đã chi ra
cho con súc vật, mảnh vườn cây từ lúc hình thành cho tới khi đưa vào khai thác,
sử dụng theo quy định tại điều lệ quản lý đầu tư và xây dựng hiện hành, các chi
phí khác có liên quan và lệ phí trước bạ (nếu có).
Đối với tài sản cố định loại được cấp, được điều chuyển đến... thì nguyên
giá tài sản cố định loại được cấp, điều chuyển đến bao gồm: giá trị còn lại trên
sổ kết toán của tài sản cố định ở đơn vị cấp, đơn vị điều chuyển... hoặc giá trị
theo đánh giá thực tế của hội đồng giao nhận, các chi phí tân trang; chi phí sửa
chữa, chi phí vận chuyển bốc dỡ, lắp đặt, chạy thử, lệ phí trước bạ (nếu có)... mà
bên nhận tài sản phải chi ra trước khi đưa tài sản cố định vào sử dụng.
Riêng nguyên giá tài sản cố định điều chuyển giữa các đơn vị thành viên
hạch toán phụ thuộc trong Doanh nghiệp là nguyên giá phản ánh ở đơn vị bị
điều chuyển phù hợp với bộ hồ sơ của tài sản cố định đó. Đơn vị nhận tài sản cố
định căn cứ vào nguyên giá, số khấu hao luỹ kế, giá trị còn lại trên sổ kế toán và
bộ hồ sơ của tài sản cố định đó để xác định các chỉ tiêu nguyên giá, số khấu hao
luỹ kế, giá trị còn lại trên sổ kế toán của tài sản cố định và phản ánh vào số kế
toán. Các chi phí có liên quan đến việc điều chuyển tài khoản giữa các đơn vị
thành viên hạch toán phụ thuộc không hạch toán tăng nguyên giá tài sản cố định
mà hạch toán vào chi phí kinh doanh trong kỳ.
Đối với tài sản cố định loại được cho, được biếu, được tặng, nhận góp vốn
liên doanh, nhận lại vốn góp do phát hiện thừa thì nguyên giá bao gồm: giá trị
theo đánh giá thực tế của Hội đồng giao nhận; các chi phí tân trang, sửa chữa tài
sản cố định; các chi phí vận chuyển, bốc dỡ, lắp đặt, chạy thử, lệ phí trước bạ
(nếu có)... mà bên nhận phải chi ra trước khi đưa tài sản cố định vào sử dụng.
1.2.1(2) Tài sản cố định vô hình.
∗ Khái niệm: Tài sản cố định vô hình là những tài sản cố định không có
hình thái vật chất, thể hiện một lượng giá trị đã được đầu tư có liên quan trực
7
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
tiếp đến nhiều chu kỳ kinh doanh của Doanh nghiệp như chi phí thành lập
Doanh nghiệp, chi phí về đất sử dụng, chi phí về bằng phát minh, sáng chế, bản
quyền tác giả, mua bản quyền tác giả, nhận chuyển giao công nghệ...
∗ Tiêu chuẩn nhận biết tài sản cố định vô hình.
Mọi khoản chi phí thực tế mà Doanh nghiệp đã chi ra có liên quan đến hoạt
động kinh doanh của Doanh nghiệp nếu thoả mãn đồng thời 2 điều kiện sau:
1- Có thời gian sử dụng từ 1 năm trở lên
2- Có giá trị từ 5000.000 đồng trở lên, thì được coi là tài sản cố định
và nếu không hình thành tài sản cố định hữu hình thì được coi là tài sản cố
định vô hình.
Nếu khoản chi phí này không đồng thời thoả mãn cả 2 tiêu chuẩn nêu trên
thì được hạch toán thẳng hoặc được phân bổ dần vào chi phí kinh doanh của
Doanh nghiệp.
∗ Các loại tài sản cố định vô hình và nguyên giá của chúng:
1, Chi phí về đất sử dụng: là toàn bộ các chi phí thực tế đã chi ra có liên
quan trực tiếp đến đất sử dụng bao gồm: tiền chi ra để có quyền sử dụng đất
(gồm cả tiền thuê đất hay tiền sử dụng đất trả 1 lần (nếu có); chi phí cho đền bù
giải phóng mặt bằng; san lấp mặt bằng (nếu có); lệ phí trước bạ (nếu có)...
nhưng không bao gồm các chi phí chi ra để xây dựng các công trình trên đất).
Trường hợp Doanh nghiệp trả tiền thuê đất hàng năm hoặc định kỳ nhiều
năm thì các chi phí này được phân bổ dần vào chi phí kinh doanh trong (các) kỳ,
không hạch toán vào nguyên giá tài sản cố định.
2, Chi phí thành lập Doanh nghiệp
Là các chi phí thực tế hợp lý, hợp lệ và cần thiết đã được những người
tham gia thành lập Doanh nghiệp chi ra có liên quan trực tiếp tới việc chuẩn bị
khai sinh ra Doanh nghiệp bao gồm các chi phí cho công tác nghiên cứu, thăm
dò... lập dự án đầu tư thành lập Doanh nghiệp; chi phí thẩm định dự án, họp
thành lập... nếu các chi phí này được những người tham gia thành lập Doanh
nghiệp xem xét, đồng ý coi như một phần vốn góp của mỗi người và được ghi
trong vốn điều lệ của Doanh nghiệp.
8
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
3, Chi phí nghiên cứu phát triển.
Là toàn bộ các chi phí thực tế Doanh nghiệp đã chi ra để thực hiện các
công việc nghiên cứu, thăm dò, xây dựng các kế hoạch đầu tư dài hạn... nhằm
đem lại lợi ích lâu dài cho Doanh nghiệp.
4, Chi phí về bằng phát minh, bằng sáng chế, bản quyền tác giả, mua bản
quyền tác giả, nhận chuyển giao công nghệ... là toàn bộ các chi phí thực tế
Doanh nghiệp chi ra cho các công trình nghiên cứu (bao gồm cả chi phí cho sản
xuất thử nghiệm, chi cho công tác kiểm nghiệm, nghiệm thu của Nhà nước)
được Nhà nước cấp bằng phát minh, bằng sáng chế, bản quyền tác giả, bản
quyền nhãn hiệu, chi cho việc nhận chuyển giao công nghệ từ các tổ chức và các
cá nhân... mà các chi phí này có tác dụng phục vụ trực tiếp hoạt động kinh
doanh của Doanh nghiệp.
5, Chi phí về lợi thế kinh doanh.
Là khoản chi cho phần chênh lệch Doanh nghiệp phải trả thêm (Chênh lệch
phải trả thêm = Giá mua - Giá trị của các tài sản theo đánh giá thực tế). Ngoài
giá trị của các tài sản theo đánh giá thực tế (tài sản cố định, tài sản lưu động),
khi Doanh nghiệp đi mua, nhận sáp nhập, hợp nhất một Doanh nghiệp khác. Lợi
thế này được hình thành bởi ưu thế về vị trí kinh doanh, về danh tiếng và uy tín
với bạn hàng, về trình độ tay nghề của đội ngũ người lao động, về tài điều hành
và tổ chức của Ban quản lý Doanh nghiệp đó...
Trong thực tế phần vốn đầu tư cho tài sản cố định vô hình trong tổng số
đầu tư của Doanh nghiệp nhiều hay ít còn tuỳ thuộc vào đặc điểm ngành nghề
kinh doanh của Doanh nghiệp. Nhưng việc đánh giá các tài sản bất động vô hình
cũng rất phức tạp. Tài sản cố định hữu hình có thể tham khảo giá cả trên thị
trường của chúng một cách tương đối khách quan, trong khi đó đối với tài sản cố
định vô hình thường khó khăn hơn và mang nhiều tính chủ quan. Số lượng các
tài sản cố định vô hình không khấu hao cũng rất lớn.
Như vậy cách phân loại này có thể cho ta thấy một cách tổng quát các hình
thái của tài sản cố định, từ đó có những bp, phương thức quản lý thích hợp.
1.2.2. Phân loại tài sản cố định theo tình hình sử dụng gồm:
1.2.2 (1) Tài sản cố định đang sử dụng
9
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
Đây là những tài sản đang trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào quá trình
sản xuất kinh doanh tạo ra sản phẩm. Trong Doanh nghiệp, tỷ trọng tài sản cố
định đã đưa vào sử dụng so với toàn bộ tài sản cố định hiện có càng lớn thì hiệu
quả sử dụng tài sản cố định càng cao.
1.2.2 (2) Tài sản cố định chưa sử dụng.
Đây là những tài sản Doanh nghiệp do những nguyên nhân chủ quan, khách
quan chưa thể đưa vào sử dụng như: tài sản dự trữ, tài sản mua sắm, xây dựng
thiết kế chưa đồng bộ, tài sản trong giai đoạn lắp ráp, chạy thử...
1.2.2 (3) Tài sản cố định không cần dùng chờ thanh toán
Đây là những tài sản đã hư hỏng, không sử dụng được hoặc còn sử dụng
được nhưng lạc hậu về mặt kỹ thuật, đang chờ đợi để giải quyết. Như vậy có thể
thấy rằng cách phân loại này giúp người quản lý tổng quát tình hình và tiềm
năng sử dụng tài sản, thực trạng về tài sản cố định trong Doanh nghiệp.
1.2.3. Phân loại tài sản cố định theo tính chất, công dụng kinh tế.
1.2.3 (1) Tài sản cố định dùng cho mục đích kinh doanh: là những tài sản cố
định do Doanh nghiệp sử dụng nhằm phục vụ cho hoạt động kinh doanh của
mình.
1.2.3 (2) Tài sản cố định dùng cho mục đích phúc lợi, sự nghiệp an ninh
quốc phòng: là những tài sản cố định do Doanh nghiệp quản lý sử dụng cho các
mục đích phúc lợi, sự nghiệp, an ninh, quốc phòng trong Doanh nghiệp.
1.2.3 (3) Tài sản cố định bảo quản hộ, gửi hộ, cất giữ hộ Nhà nước: là
những tài sản cố định Doanh nghiệp bảo quản, giữ hộ cho các đơn vị khác hoặc
cất giữ hộ Nhà nước theo quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Nói chung tuỳ theo yêu cầu quản lý của từng Doanh nghiệp, Doanh nghiệp
tự phân loại chi tiết hơn các tài sản cố định của Doanh nghiệp theo từng nhóm
cho phù hợp.
1.2.4. Phân loại tài sản cố định theo quyền sở hữu:
Cách phân loại này giúp người sử dụng tài sản cố định phân biệt tài sản cố
định nào thuộc quyền sở hữu của đơn vị mình trích khấu hao, tài sản cố định nào
đi thuê ngoài không tính trích khấu hao nhưng phải có trách nhiệm thanh toán
10
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
tiền đi thuê và hoàn trả đầy đủ khi kết thúc hợp đồng thuê giữa 2 bên. Tài sản cố
định sẽ được phân ra là:
1.2.4 (1) Tài sản cố định tự có:
Là những tài sản cố định được mua sắm, xây dựng bằng nguồn vốn tự có,
tự bổ sung, nguồn do Nhà nước đi vay, do liên doanh, liên kết.
1.2.4 (2) Tài sản cố định đi thuê:
Trong loại này bao gồm 2 loại:
− Tài sản cố định thuê hoạt động : tài sản cố định này được thuê tính
theo thời gian sử dụng hoặc khối lượng công việc không đủ điều kiện và không
mang tính chất thuê vốn.
− Tài sản cố định thuê tài chính : đây là hình thức thuê vốn dài hạn, phản
ánh giá trị hiện có và tình hình biến động toàn bộ tài sản cố định đi thuê tài
chính của đơn vị.
Cách phân loại giúp đơn vị sử dụng có thông tin về cơ cấu, từ đó tính và
phân bổ chính xác số khấu hao cho các đối tượng sử dụng, giúp cho công tác
hạch toán tài sản cố định biết được hiệu quả sử dụng. Đối với những tài sản cố
định chờ xử lý phải có những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản
cố định.
1.2.5. Phân loại tài sản cố định theo nguồn hình thành gồm:
1.2.5 (1) Tài sản cố định mua sắm, xây dựng bằng vốn được cấp
1.2.5 (2) Tài sản cố định mua sắm, xây dựng bằng vốn đi vay
1.2.5 (3) Tài sản cố định mua sắm, xây dựng bằng vốn tự bổ sung của đơn vị.
1.2.5 (4) Tài sản cố định nhận góp liên doanh, liên kết từ các đơn vị tham gia.
1.2.6. Phân loại tài sản cố định theo cách khác.
Toàn bộ tài sản cố định được phân thành các loại sau:
1.2.6 (1) Tài sản cố định cố định tài chính: là các khoản đầu tư dài hạn, đầu
tư vào chứng khoán và các giấy tờ có giá trị khác. Các loại tài sản này được
Doanh nghiệp mua và giữ lâu dài nhằm mục đích thu hút và các mục đích khác
như chiếm ưu thế quản lý, hoặc đảm bảo an toàn cho Doanh nghiệp.
11
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
1.2.6 (2) Tài sản cố định phi tài chính: bao gồm các tài sản cố định cố định
khác phục vụ cho lợi ích của Doanh nghiệp nhưng không được chuyển nhượng
trên thị trường tài chính.
Trong nền kinh tế thị trường để thuận lợi cho việc hạch toán người ta
thường phân loại tài sản cố định theo hình thái biểu hiện kết hợp với tính chất
đầu tư. Theo cách phân loại này, tài sản cố định của Doanh nghiệp được chia
làm 4 loại sau:
− Tài sản cố định hữu hình
− Tài sản cố định vô hình
− Tài sản cố định thuê tài chính
− Tài sản cố định tài chính
1.3. Đánh giá tài sản cố định
Ngoài việc phân loại tài sản cố định phân tích kết cấu, đánh giá tài sản cố
định, là một công việc hết sức quan trọng. Thực chất, việc đánh giá tài sản cố
định là việc xác định giá trị ghi sổ của tài sản. Tài sản cố định được đánh giá ban
đầu và có thể đánh giá lại trong quá trình sử dụng. Trong mọi trường hợp, tài sản
cố định phải được đánh giá theo nguyên giá và giá trị còn lại. Do vậy, việc ghi
sổ phải đảm bảo phản ánh được cả 3 chỉ tiêu về giá trị tài sản cố định là nguyên
giá, giá trị hao mòn và giá trị còn lại.
Giá trị còn lại = Nguyên giá - Giá trị hao mòn
Tuy nhiên, tuỳ theo từng loại tài sản cố định cụ thể từng cách thức hình
thành, nguyên giá của tài sản cố định sẽ được xác định khác nhau.
1.3 (1) Đánh giá tài sản cố định theo nguyên giá
Nguyên giá tài sản cố định, bao gồm toàn bộ chi phí liên quan đến việc xây
dựng, mua sắm tài sản cố định kể cả chi phí vận chuyển lắp đặt, chạy thử trước
khi dùng. Tương ứng với mỗi loại được hình thành từ những nguồn khác nhau ta
có thể xác định được nguyên giá của chúng như đã đề cập đến trong phần
1.2.1.1 và 1.2.1.2
Tuy nhiên giá tài sản cố định phản ánh thực tế số vốn đã bỏ ra để mua sắm
hoặc xây dựng tài sản cố định, là cơ sở để tính khấu hao và lập bảng cân đối tài
12
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
sản cố định. Những hạn chế của nó là ở chỗ: không phản ánh được trạng thái kỹ
thuật của tài sản cố định. Mặt khác giá ban đầu này thường xuyên biến động nên
định kỳ phát triển phải tiến hành kiểm kê, đánh giá lại tài sản cố định theo mặt
bằng giá cả thị trường.
1.3 (2) Đánh giá tài sản cố định theo giá trị còn lại.
Giá trị còn lại của tài sản cố định thể hiện giá trị tài sản cố định hiện có của
Doanh nghiệp. Việc đánh giá tài sản cố định theo giá trị còn lại thực chất là xác
định chính xác, hợp lý số vốn còn phải tiếp tục thu hồi trong quá trình sử dụng
tài sản cố định để đảm bảo vốn đầu tư cho việc mua sắm, xây dựng tài sản cố
định. Giá trị còn lại của tài sản cố định được xác định dựa trên cơ sở nguyên giá
và giá trị hao mòn.
1.3 (3) Đánh giá lại tài sản cố định.
Ngoài việc đánh giá của tài sản cố định lần đầu như đã nêu trên, do tiến bộ
khoa học kỹ thuật, do sự biến động về giá cả nên tài sản cố định cũng được đánh
giá lại. Giá trị đánh giá lại (giá trị khôi phục của tài sản cố định) được xác định
trên cơ sở nguyên giá tài sản cố định ở thời điểm hệ số trượt giá và hao mòn vô
hình (nếu có) cụ thể:
NGL = NGO x HT + HMVH
NGL : Giá trị đánh giá lại
NGO : Giá trị đánh giá lần đầu
HT : Hệ số trượt giá
HMVH : Hệ số hao mòn vô hình
Tất nhiên quá trình đánh giá lại tài sản cố định trên đây chỉ áp dụng đối với
tài sản cố định của Doanh nghiệp. Khi đó, giá trị còn lại của tài sản cố định sau
khi đánh giá lại được xác định trên cơ sở giá trị đánh giá lại và hệ số hao mòn
của tài sản cố định đó:
GcL = NGL x (1 -MkH)
Với GcL là giá trị còn lại của tài sản cố định sau khi đánh giá lại
MkH là mức khấu hao luỹ kế của tài sản cố định đến thời điểm đánh giá lại.
1.4 Nguồn hình thành vốn cố định.
13
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
Đầu tư vào tài sản cố định là một sự bỏ vốn dài hạn nhằm hình thành và bổ
sung những tài sản cố định cần thiết để thực hiện mục tiêu kinh doanh lâu dài
của Doanh nghiệp. Do đó việc xác định nguồn tài trợ cho những khoản mục đầu
tư như vậy là rất quan trọng bởi vì nó có yếu tố quyết định cho việc quản lý và
sử dụng vốn cố định sau này. Về đại thể thì người ta có thể chia ra làm 2 loại
nguồn tài trợ chính.
− Nguồn tài trợ bên trong: là những nguồn xuất phát từ bản thân Doanh
nghiệp như vốn ban đầu, lợi nhuận để lại... hay nói khác đi là những nguồn
thuộc sở hữu của Doanh nghiệp.
− Nguồn tài trợ bên ngoài: là những nguồn mà Doanh nghiệp huy động
từ bên ngoài để tài trợ cho hoạt động kinh doanh của mình như vốn vay, phát
hành trái phiếu, cổ phiếu, thuê mua, thuê hoạt động.
Tuy nhiên, để làm rõ tính chất này cũng như đặc điểm của từng nguồn vốn
nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng và chế độ quản lý thích hợp tài sản cố định,
người ta thường chia các nguồn vốn như sau:
1.4 (1) Nguồn vốn bên trong Doanh nghiệp:
∗ Vốn do Ngân sách Nhà nước cấp
Vốn do Ngân sách Nhà nước cấp được cấp phát cho các Doanh nghiệp Nhà
nước. Ngân sách chỉ cấp một bộ phận vốn ban đầu khi các Doanh nghiệp này
mới bắt đầu hoạt động. Trong quá trình kinh doanh, Doanh nghiệp phải bảo toàn
vốn do Nhà nước cấp. Ngoài ra các Doanh nghiệp thuộc mọi tầng lớp, thành
phần kinh tế cũng có thể chọn được nguồn tài trợ từ phía Nhà nước trong một số
trường hợp cần thiết, những khoản tài trợ này thường không lớn và cũng không
phải thường xuyên do đó trong một vài trường hợp hết sức khó khăn, Doanh
nghiệp mới tìm đến nguồn tài trợ này. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng xem xét trợ
cấp cho các Doanh nghiệp nằm trong danh mục ưu tiên. Hình thức hỗ trợ có thể
được diễn ra dưới dạng cấp vốn bằng tiền, bằng tài sản, hoặc ưu tiên giảm thuế,
miễn phí...
∗ Vốn tự có của Doanh nghiệp:
Đối với các Doanh nghiệp mới hình thành, vốn tự có là vốn do các Doanh
nghiệp, chủ Doanh nghiệp, chủ đầu tư bỏ ra để đầu tư và mở rộng hoạt động
14
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
kinh doanh của Doanh nghiệp. Số vốn tự có nếu là vốn dùng để đầu tư thì phải
đạt được một tỷ lệ bắt buộc trong tổng vốn đầu tư và nếu là vốn tự có của Công
ty, Doanh nghiệp tư nhân thì không được thấp hơn vốn pháp định.
Những Doanh nghiệp đã đi vào hoạt động, vốn tự có còn được hình thành
từ một phần lợi nhuận bổ sung, để mở rộng hoạt động kinh doanh của Doanh
nghiệp. Thực tế cho thấy từ tài trợ bằng nguồn vốn nội bộ là một con đường tốt.
Rất nhiều Công ty coi trọng chính sách tái đầu tư từ số lợi nhuận để lại đủ lớn
nhằm tự đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng tăng. Tuy nhiên với các Công ty cổ
phần thì việc để lại lợi nhuận có liên quan đến một số khía cạnh khá nhạy cảm.
Bởi khi Công ty để lại lợi nhuận trong năm cho tái đầu tư tức là không dùng số
lợi nhuận đó để chia lãi cổ phần. Các cổ đông không được nhận tiền lãi cổ phần
nhưng bù lại họ có quyền sở hữu số vốn tăng lên của Công ty. Tuy nhiên, nó dễ
gây ra sự kém hấp dẫn của cổ phiếu do cổ đông chỉ được nhận một phần nhỏ cổ
phiếu và do đó giá cổ phiếu có thể bị giảm sút.
∗ Vốn cổ phần
Nguồn vốn này hình thành do những người sáng lập Công ty cổ phần phát
hành cổ phiếu và bán những cổ phiếu này trên thị trường mà có được nguồn vốn
nhất định. Trong quá trình hoạt động, nhằm tăng thực lực của Doanh nghiệp, các
nhà lãnh đạo có thể sẽ tăng lượng cổ phiếu phát hành trên thị trường thu hút
lượng tiền nhàn rỗi phục vụ cho mục tiêu kinh doanh. Đặc biệt để tài trợ cho các
dự án đầu tư dài hạn, thì nguồn vốn cổ phấn rất quan trọng. Nó có thể kêu gọi
vốn đầu tư với khối lượng lớn, mặt khác, nó cũng khá linh hoạt trong việc trao
đổi trên thị trường vốn. Tận dụng các cơ hội đầu tư để được cả hai giá là người
đầu tư và Doanh nghiệp phát hành chấp nhận. Tuy nhiên, việc phát hành cổ
phiếu thêm trong quá trình hoạt động đòi hỏi các nhà quản lý tài chính phải cực
kỳ thận trọng và tỷ mỷ trong việc đánh giá các nhân tố có liên quan như: uy tín
của Công ty, lãi suất thị trường, mức lạm phát, tỷ lệ cổ tức, tình hình tài chính
Công ty gần đây. Để đưa ra thời điểm phát hành tối ưu nhất, có lợi nhất trong
Công ty.
1.4 (2) Nguồn vốn bên ngoài của Doanh nghiệp.
∗ Vốn vay
15
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
Mỗi Doanh nghiệp dưới các hình thức khác nhau tuỳ theo quy định của
luật pháp mà có thể vay vốn từ các đối tượng sau: Nhà nước, Ngân hàng, tổ
chức kinh tế, tổ chức xã hội, dân cư trong và ngoài nước dưới các hình thức như
tín dụng ngân hàng, tín dụng thương mại, vốn chiếm dụng, phát hành các loại
chứng khoán của Doanh nghiệp với các kỳ hạn khác nhau. Nguồn vốn huy động
này chủ yếu phụ thuộc vào các yếu tố sau: hiệu quả kinh doanh, khả năng trả nợ,
lãi suất vay, số lượng vốn đầu tư có. Tỷ lệ lãi vay càng cao sẽ tạo điều kiện cho
phía Doanh nghiệp huy động vốn càng nhiều nhưng lại ảnh hưởng đến lợi tức
cùng với khả năng thanh toán vốn vay và lãi suất tiền đi vay.
∗ Vốn liên doanh
Nguồn vốn này hình thành bởi sự góp vốn giữa các Doanh nghiệp hoặc
chủ Doanh nghiệp ở trong nước và nước ngoài để hình thành một Doanh nghiệp
mới. Mức độ vốn góp giữa các Doanh nghiệp với nhau tuỳ thuộc vào thoả thuận
giữa các bên tham gia liên doanh.
∗ Tài trợ bằng thuê (thuê vốn)
Các Doanh nghiệp muốn sử dụng thiết bị và kiến trúc hơn là muốn mang
danh làm chủ sở hữu thì có thể sử dụng thiết bị bằng cách thuê mướn hay còn
gọi là thuê vốn.
Thuê mướn có nhiều hình thức mà quan trọng nhất là hình thức bán rồi
thuê lại, thuê dịch vụ, thuê tài chính.
1, Bán rồi thuê lại (Sale and baseback)
Theo phương thức này, một Doanh nghiệp sở hữu chủ đất đai kiến trúc và
thiết bị bán tài sản lại cho cơ quan tín dụng và đồng thời kỳ một thoả ước thuê
lại các tài sản trên trong một thời hạn nào đó. Nếu là đất đai hay kiến trúc, cơ
quan tín dụng thường là một Công ty bảo hiểm. Nếu tài sản là máy móc, thiết bị
người cho thuê có thể là một Ngân hàng thương mại, một Công ty bảo hiểm hay
một Công ty chuyên cho thuê mướn. Lúc này người bán (hay người thuê) nhận
ngay được một số vốn do việc bán lại tài sản từ người cho thuê. Đồng thời người
bán và người thuê cùng duy trì việc sử dụng tài sản trên trong suốt thời hạn thuê
mướn.
2, Thuê dịch vụ
16
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
Thuê dịch vụ bao gồm cả việc tài trợ và bảo trì. Một đặc tính quan trọng
của thuê dịch vụ là tiền thuê theo khế ước không đủ để hoàn trả toàn thể trị giá
của thiết bị. Đương nhiên là thời gian cho thuê rất ngắn so với đời sống thiết bị
và người cho thuê kỳ vọng thu hồi với giá cả bằng các khế ước cho thuê khác
hay khi bán đắt thiết bị. Thuê dịch vụ đòi hỏi người cho thuê bảo trì các thiết bị
và phí tổng bảo trì được gộp trong giá thuê dịch vụ. Mặt khác có khế ước dịch
vụ thường có điều khoản cho người thuê chấm dứt thuê mướn trước ngày hết
hạn khế ước. Đây là điểm rất quan trọng đối với người thuê giúp họ có thể hoàn
trả thiết bị nếu sự phát triển cao làm cho thiết bị trở nên lạc lậu.
3, Thuê tài chính.
Đây là loại thuê không có cung cấp dịch vụ bảo trì, không thể chấm dứt
hợp đồng trước thời hạn và được hoàn trả toàn bộ trị giá thiết bị. Người cho thuê
có thể là Công ty bảo hiểm, Ngân hàng thương mại, hoặc Công ty chuyên cho
thuê mướn.
Người đi thuê thường được quyền lựa chọn tiếp tục thuê mướn với giá
giảm bớt hoặc mua lại sau khi hết hạn hợp đồng.
2-/ Tầm quan trọng của vốn cố định đối với Doanh nghiệp.
Về mặt giá trị bằng tiền vốn cố định phản ánh tiềm lực của Doanh nghiệp.
Còn về mặt hiện vật, vốn cố định thể hiện vai trò của mình qua tài sản cố định.
Tài sản cố định là những tư liệu lao động chủ yếu tham gia vào quá trình
sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp. Nó gắn liền với Doanh nghiệp trong
suốt quá trình tồn tại. Doanh nghiệp có tài sản cố định có thể không lớn về mặt
giá trị nhưng tầm quan trọng của nó lại không nhỏ chút nào.
Thứ nhất, tài sản cố định phản ánh mặt bằng cơ sở hạ tầng của Doanh nghiệp,
phản ánh quy mô của Doanh nghiệp có tương xứng hay không với đặc điểm loại
hình kinh doanh mà nó tiến hành.
Thứ hai, tài sản cố định luôn mang tính quyết định đối với quá trình sản
xuất hàng hoá của Doanh nghiệp. Do đặc điểm luân chuyển của mình qua mỗi
chu kỳ sản xuất, tài sản cố định tồn tại trong một thời gian dài và nó tạo ra tính
ổn định trong chu kỳ kinh doanh của Doanh nghiệp cả về sản lượng và chất
lượng.
17
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
Thứ ba, trong nền kinh tế thị trường, khi mà nhu cầu tiêu dùng được nâng
cao thì cũng tương ứng với tiến trình cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt hơn.
Điều này đòi hỏi các Doanh nghiệp phải làm sao để tăng năng suất lao động, tạo
ra được những sản phẩm có chất lượng cao, giá thành hạ, nhằm chiếm lĩnh thị
trường. Sự đầu tư không đúng mức đối với tài sản cố định cũng như việc đánh
giá thấp tầm quan trọng của tài sản cố định dễ đem lại những khó khăn sau cho
Doanh nghiệp:
− Tài sản cố định có thể không đủ tối tân để cạnh tranh với các Doanh
nghiệp khác cả về chất lượng và giá thành sản phẩm. Điều này có thể dẫn các
Doanh nghiệp đến bờ vực phá sản nếu lượng vốn của nó không đủ để cải tạo đổi
mới tài sản.
− Sự thiếu hụt các khả năng sản xuất sẽ giúp các đối thủ cạnh tranh
giành mất một phần thị trường của Doanh nghiệp và điều này buộc Doanh
nghiệp khi muốn giành lại thị trường khách hàng đã mất phải tốn kém nhiều về
chi phí tiếp thị hay phải hạ giá thành sản phẩm hoặc cả hai biện pháp.
Thứ tư, tài sản cố định còn lại một công cụ huy động vốn khá hữu hiệu:
− Đối với vốn vay Ngân hàng thì tài sản cố định được coi là điều kiện
khá quan trọng bởi nó đóng vai trò là vật thế chấp cho món tiền vay. Trên cơ sở
trị giá của tài sản thế chấp Ngân hàng mới có quyết định cho vay hay không và
cho vay với số lượng là bao nhiêu.
− Đối Công ty cổ phần thì độ lớn của Công ty phụ thuộc vào giá tài sản
cố định mà Công ty nắm giữ. Do vậy trong quá trình huy động vốn cho Doanh
nghiệp bằng cách phát hành trái phiếu hay cổ phiếu, mức độ tin cậy của các nhà
đầu tư chịu ảnh hưởng khá lớn từ lượng tài sản mà Công ty hiện có và hàm
lượng công nghệ có trong tài sản cố định của Công ty.
3-/ Nội dung công tác quản lý sử dụng vốn cố định.
Quản lý việc sử dụng vốn cố định là một trong những nội dung quan trọng
của công tác quản lý Doanh nghiệp. Trong quá trình sản xuất kinh doanh, sự vận
động của vốn cố định gắn liền với hình thái vật chất của nó. Vì vậy để quản lý
sử dụng có hiệu quả vốn cố định có một số hình thức quản lý sau:
3.1. Hao mòn và khấu hao tài sản cố định:
18
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
Trong quá trình sử dụng, tài sản cố định có thể bị hao mòn dưới hai hình
thức: Hao mòn hữu hình và hao mòn vô hình.
∗ Hao mòn hữu hình: là sự hao mòn về mặt vật chất tức là tổn thất dần
về mặt chất lượng và tính năng kỹ thuật của tài sản cố định cuối cùng tài sản cố
định đó không sử dụng được nữa và phải thanh lý. Thực chất về mặt kinh tế của
hao mòn hữu hình là giá trị của tài sản cố định giảm dần và giá trị của nó được
chuyển dần vào sản phẩm được sản xuất ra. Trường hợp tài sản cố định không
sử dụng được, hao mòn hữu hình biểu hiện ở chỗ tài sản cố định mất dần thuộc
tính do ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên hay quá trình hoá học xảy ra bên trong
cũng như việc trông nom, bảo quản tài sản cố định không được chu đáo.
Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến hao mòn hữu hình của tài sản cố định, có
thể chia thành 3 nhóm sau:
+ Nhóm những nhân tố thuộc về chất lượng chế tạo như: vật liệu dùng
để sản xuất ra tài sản cố định, trình độ và công nghệ chế tạo, chất lượng xây
dựng, lắp ráp.
+ Nhóm những nhân tố thuộc về quá trình sử dụng như mức độ đảm
nhận về thời gian và cường độ sử dụng, trình độ tay nghề của công nhân viên,
việc chấp hành quy tắc, quy trình công nghệ, chế độ bảo quản, bảo dưỡng và sửa
chữa....
+ Nhóm những nhân tố ảnh hưởng của tự nhiên như độ ẩm, không khí,
thời tiết...
∗ Hao mòn vô hình có 3 hình thức.
+ Tài sản cố định bị giảm giá trị do năng suất lao động xã hội tăng lên,
người ta sản xuất ra các loại tài sản cố định mới sản xuất ra những sản phẩm có
chất lượng như cũ nhưng có giá thành hạ hơn.
+ Tài sản cố định bị giảm giá trị do sản xuất được loại tài sản cố định
khác hoàn thiện hơn về mặt kỹ thuật.
+ Tài sản cố định bị giảm giá trị do sản phẩm của nó làm ra bị lỗi thời.
Như vậy hao mòn vô hình là do tiến bộ khoa học kỹ thuật gây ra.
∗ Khấu hao tài sản cố định : Tài sản cố định được sử dụng trong nhiều
19
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
chu kỳ sản xuất, giá trị của nó hao mòn dần và được dịch chuyển từng phần và
giá trị của sản phẩm làm ra. Phần giá trị này được thu hồi lại dưới hình thức
khấu hao, được hạch toán vào giá thành sản phẩm để hình thành quỹ khấu hao
đáp ứng nhu cầu sửa chữa lớn, khắc phục, cải tạo, đổi mới, hoặc mở rộng tài sản
cố định.
Khấu hao là sự bù đắp về mặt kinh tế hao mòn hữu hình và hao mòn vô
hình. Khấu hao có ý nghĩa quan trọng đối với bảo toàn và phát triển vốn, kết của
của hoạt động sản xuất kinh doanh. Thực hiện khấu hao đúng đủ giá trị thực tế
tài sản cố định không những phản ánh đúng thực chất của kết quả hoạt động sản
xuất kinh doanh mà còn đảm bảo quỹ khấu hao, duy trì được số vốn bỏ ra.
Có hai hình thức khấu hao là khấu hao cơ bản và khấu hao sửa chữa lớn.
Trong quá trình khấu hao, tiến trình khấu hao biểu thị phần giá trị của tài sản cố
định đã chuyển vào sản phẩm sản xuất ra trong kỳ. Do phương thức bù đắp và
mục đích khác nhau nên tiền trích khấu hao tài sản cố định được chia thành 2 bộ
phận:
+ Tiền trích khấu hao cơ bản: dùng để bù đắp tài sản cố định sau khi bị
đào thải vì mất giá trị sử dụng. Nếu là Doanh nghiệp Nhà nước, Doanh nghiệp
trích một phần tiêu hao này vào Ngân sách Nhà nước, phần còn lại bổ sung vào
quỹ phát triển sản xuất theo hướng cả chiều rộng lẫn chiều sâu. Các Doanh
nghiệp thuộc loại hình thức khác lập quỹ khấu hao cơ bản để duy trì hoạt động
của Doanh nghiệp và thực hiện yêu cầu tái sản xuất mở rộng.
+ Tiền khấu hao sửa chữa lớn: dùng để sửa chữa tài sản cố định một
cách có kế hoạch và có hệ thống nhằm duy trì khả năng sản xuất của tài sản cố
định trong suốt thời gian sử dụng. Doanh nghiệp tính một phần tiền khấu hao
sửa chữa lớn gửi vào một tài khoản riêng ở Ngân hàng để dùng làm nguồn vốn
cho kế hoạch sửa chữa tài sản cố định.
Tỷ lệ khấu hao là tỷ lệ phần trăm giữa tiền trích khấu hao hàng năm so với
nguyên giá tài sản cố định. Tỷ lệ này có tính chung cho cả hai loại khấu hao
hoặc cho từng loại. Việc xác định tỷ lệ khấu hao quá thấp sẽ không bù đắp được
hao mòn thực tế của tài sản cố định, Doanh nghiệp không bảo toàn được vốn cố
định, còn nếu tỷ lệ khấu hao qúa cao yêu cầu cho bảo toàn vốn được đáp ứng,
20
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
song nó sẽ làm tăng giá thành một cách giả tạo ảnh hưởng đến kết quả sản xuất
kinh doanh của Doanh nghiệp.
Theo chế độ hiện hành, muốn đổi mới thiết bị, tài sản cố định Doanh
nghiệp phải tích luỹ trong một thời gian dài tuỳ loại tài sản cố định. Sau thời
gian này, khấu hao của Doanh nghiệp thường bị giảm tương ứng so với sự mất
giá của đồng tiền và Doanh nghiệp sẽ không đủ khả năng để tái đầu tư tài sản cố
định. Mặt khác phương pháp khấu hao đường thẳng hiện nay (khấu hao theo tỷ
lệ % cố định trong suốt thời gian sử dụng tài sản cố định) chưa tạo điều kiện cho
Doanh nghiệp thu hồi vốn, đổi mới thiết bị và ứng dụng kỹ thuật mới vào giá
thành kinh doanh. Một lý do khách quan nữa là giá trị tài sản cố định không
được điều chỉnh kịp thời, cho phù hợp với mặt bằng giá hàng năm nên giá trị tài
sản cố định tính khấu hao rất thấp so với giá hiện hành.
Sửa chữa chế độ quản lý tài sản cố định và quản lý khấu hao tài sản cố định
cho phù hợp với điều kiện cách mạng khoa học, kỹ thuật diễn ra sâu rộng, giá thị
trường biến động, chu kỳ sống của sản phẩm... phải cải tiến chế độ khấu hao như
sau: quy định chế độ điều chỉnh nguyên giá tài sản cố định, tính khấu hao theo
hệ số trượt giá, chia tài sản cố định theo nhóm nghiên cứu và ban hành nhiều
phương pháp và công thức tính khấu hao cho phù hợp với từng đặc điểm của
từng máy móc, thiết bị nhằm đẩy nhanh tốc độ thu hồi vốn, phục vụ kịp thời nhu
cầu đổi mới, công nghệ. Đẩy nhanh tốc độ khấu hao sẽ làm giảm tương ứng lợi
nhuận của Doanh nghiệp song xét về mục đích lâu dài đây là con đường đúng
đắn nhất để bảo toàn và phát triển vốn cố định.
Nhà nước nên có chế độ quản lý quỹ khấu hao theo nguồn vốn đầu tư và
theo yêu cầu hiện đại hoá máy móc thiết bị, tài sản cố định. Không để vốn khấu
hao sử dụng sai mục đích. Mặt khác Doanh nghiệp cần quản lý khấu hao để lại
cho mình như các quỹ tiền tệ. Hàng năm, Doanh nghiệp cần có trách nhiệm bảo
toàn vốn theo hệ số trượt giá v.v...
3.2. Lập kế hoạch khấu hao tài sản cố định.
Khấu hao tài sản cố định là một bộ phận quan trọng của kế hoạch tài chính.
Kế hoạch khấu hao tài sản cố định phản ánh các chỉ tiêu giá trị về tài sản cố định
như: Tổng giá trị tài sản cố định có đầu kỳ, tình hình tăng giảm tài sản cố định
21
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
trong năm kế hoạch, xác định tổng giá trị bình quân tài sản cố định cần tính khấu
hao, mức khấu hao trong năm và tình hình phân phối quỹ khấu hao.
Trong khi lập quỹ khấu hao cần xác định rõ:
Đối với tài sản cố định đã trích khấu hao hết nhưng vẫn còn sử dụng được
Doanh nghiệp vẫn tiếp tục tính khấu hao cơ bản và khấu hao sửa chữa lớn theo
tỷ lệ nguyên giá và hạch toán vào giá thành nhưng không hạch toán giảm vốn cố
định.
Tài sản chưa khấu hao mà đã hư hỏng, Doanh nghiệp cần nộp vào Ngân
sách số tiền chưa khấu hao hết và phân bổ vào khoản lỗ cho đến khi nộp đủ. Kế
hoạch khấu hao tài sản cố định bao gồm:
+ Tài sản cố định không phải tính khấu hao cơ bản và khấu hao sửa chữa
lớn như đất đai.
+ Tài sản cố định tăng thêm trong năm kế hoạch, nếu tăng vào một ngày
nào đó của tháng thì tháng sau mới tính khấu hao.
+ Tài sản cố định giảm trong năm kế hoạch, nếu giảm bớt từ ngày nào
đó trong tháng thì tháng sau không phải tính khấu hao.
Công thức
Giá trị bình quân tài
sản cố định tăng
(giảm) trong năm
kế hoạch
=
Giá trị b/quân
TSCĐ tăng
(giảm) trong năm
x
Số tháng sẽ sử dụng
(không sử dụng)
TSCĐ
12
+ Tổng giá trị bình quân tài sản cố định phải tính khấu hao trong năm kế
hoạch được xác định theo công thức:
Tổng giá trị TSCĐ
phải tính khấu hao
trong kỳ
=
Tổng giá
trị TSCĐ
có đầu kỳ
+
Tổng giá trị
b/quân TSCĐ
tăng trong kỳ
-
Tổng giá trị
b/quân TSCĐ
giảm trong kỳ
Trên cơ sở cách tính các chỉ tiêu, hàng năm vào đầu kỳ, Doanh nghiệp lập
22
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
kế hoạch khấu hao tài sản cố định, biến động giá... Làm cơ sở cho việc xác định
mức khấu hao đúng. Kế hoạch khấu hao tài sản cố định được xem là một biện
pháp quan trọng để quản lý sử dụng vốn cố định - trên phương diện nâng cao
hiệu quả sử dụng vốn cố định.
3.3. Bảo toàn và phát triển vốn cố định.
Để đảm bảo cho quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh được duy trì và
phát triển, một trong nhiều yếu tố trong đó là phải bảo tồn và phát triển được
vốn cố định. Hoạt động sản xuất kinh doanh trong cơ chế thị trường không tách
khỏi những biến động về giá cả, lạm phát.
Xu thế này thường có chiều hướng gia tăng làm cho sức mua của đồng tiền
và giá trị của tiền vốn giảm xuống so với thực tế. Mặt khác do sự lỏng lẻo quản
lý dẫn đến hiện tượng hư hỏng, mất mát tài sản cố định trước thời hạn. Cả hai
nguyên nhân này đều làm cho giá trị của đồng vốn giảm tương đối so với thực tế
và giảm tuyệt đối so với thời gian sử dụng vốn.
Theo quy định của Nhà nước, các Doanh nghiệp Nhà nước có trách nhiệm
bảo toàn và phát triển vốn cố định cả về mặt hiện vật và giá trị.
Bảo toàn về mặt hiện vật không có nghĩa là Nhà nước bắt buộc Doanh
nghiệp phải giữ nguyên hình thái vật chất của tài sản cố định hiện có khi giao
vốn mà là bảo toàn năng lực sản xuất của tài sản cố định. Cụ thể, trong quá trình
sử dụng tài sản cố định vào sản xuất kinh doanh, Doanh nghiệp phải quản lý
chặt chẽ không làm hư hỏng, mất mát tài sản cố định, thực hiện đúng quy chế sử
dụng, bảo dưỡng, sửa chữa nhằm làm cho tài sản cố định không hư hỏng trước
thời gian, duy trì nâng cao năng lực hoạt động của tài sản cố định. Doanh nghiệp
có quyền chủ động thực hiện đổi mới, thay thế tài sản cố định theo yêu cầu đổi
mới công nghệ, phát triển và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định.
Bảo toàn về mặt giá trị có nghĩa là trong điều kiện có biến động lớn về giá
cả, các Doanh nghiệp phải thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của Nhà nước
về điều chỉnh nguyên giá tài sản cố định theo hệ số tính lại được cơ quan có
thẩm quyền công bố nhằm bảo toàn vốn cố định. Đồng thời phải sử dụng đúng
mục đích và có sự kiểm tra của Nhà nước đối với việc sử dụng vốn thu hồi về
thanh lý nhượng bán tài sản cố định.
23
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
Nội dung của chế độ bảo toàn và phát triển vốn cố định bao gồm:
− Các Doanh nghiệp xác định đúng nguyên giá tài sản cố định trên cơ sở
tính đúng, tính đủ khấu hao cơ bản và khấu hao sửa chữa lớn để tạo nguồn thay
thế và duy trì năng lực sản xuất của tài sản cố định bảo toàn vốn cố định.
− Hàng năm, các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền sẽ công bố hệ số
điều chỉnh giá trị tài sản cố định vào thời điểm 1/1 và 1/7 phù hợp với đặc điểm
cơ cấu hình thành tài sản cố định của từng ngành kinh tế - kỹ thuật làm căn cứ
thống nhất để các Doanh nghiệp điều chỉnh giá trị tài sản cố định, vốn cố định.
− Ngoài việc bảo toàn vốn cố định trên cơ sở hệ số trượt giá phải bảo
toàn về vốn cố định, còn cả vốn Ngân sách cấp thêm hoặc Doanh nghiệp tự bổ
sung trong kỳ (nếu có)
− Số vốn cố định phải bảo toàn đến cuối kỳ của Doanh nghiệp được xác
định theo công thức:
Số vốn
cố định
phải bảo
toàn
=
Số vốn được giao
đầu kỳ (hoặc số
vốn phải bảo
toàn đến cuối kỳ)
-
Khấu hao
cơ bản tính
trong kỳ
x
Hệ số điều
chỉnh giá
trị TSCĐ
-
Tăng
(giảm)
vốn
trong kỳ
Ngoài trách nhiệm bảo toàn vốn, các Doanh nghiệp có trách nhiệm phát
triển vốn cố định trên cơ sở quỹ khuyến khích phát triển sản xuất trích từ lợi
nhuận để lại của xí nghiệp và phần vốn khấu hao cơ bản để lại đầu tư tái sản
xuất mở rộng tài sản cố định.
II-/ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN CỐ ĐỊNH CỦA DOANH NGHIỆP.
1-/ Khái niệm về hiệu quả kinh doanh.
Hiệu quả là khái niệm dùng để chỉ mối quan hệ giữa kết quả thực hiện các
mục tiêu hoạt động của chủ thể và chi phí mà chủ thể bỏ ra để có kết quả đó
trong những điều kiện nhất định.
∗ Hiệu quả kinh doanh: Còn gọi là hiệu quả Doanh nghiệp, là một
phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng nguồn lực của Doanh nghiệp để đạt
được kết quả cao nhất trong quá trình sản xuất kinh doanh với chi phí thấp nhất.
Hiệu quả kinh doanh phản ánh mối quan hệ giữa lợi ích kinh tế mà Doanh
nghiệp nhận được và chi phí mà Doanh nghiệp bỏ ra để có được lợi ích kinh tế.
24
Chuyên Đề Thực Tập tốt nghiệp Phạm Hồng Nguyên
Hiệu quả kinh doanh được tính toán thông qua các chỉ tiêu sau:
+ Hiệu quả tuyệt đối: Chỉ tiêu này để tính toán cho từng phương án sản
xuất kinh doanh bằng cách xác định mối tương quan giữa kết quả thu được của
phương án kinh doanh đó với chi phí bỏ ra khi thực hiện nhiệm vụ sản suất kinh
doanh của chủ thể. Hiệu quả tuyệt đối là hiệu số giữa kết quả nhận được và chi
phía bỏ ra.
Hiệu quả kinh doanh = Kết quả nhận được - Chi phí bỏ ra
+ Hiệu quả tương đối: Đây là một chỉ tiêu so sánh, là căn cứ để đánh giá
mức độ hiệu quả của các phương án kinh doanh có lợi nhất của chủ thể và được
tính bằng tỷ lệ giữa kết quả nhận được và chi phí bỏ ra.
Hiệu quả kinh doanh =
Kết quả nhận được
Chi phí bỏ ra
Trong các chỉ tiêu tính toán hiệu quả kinh doanh kết quả đầu ra được đo
bằng giá trị tổng sản lượng, tổng doanh thu, lơị nhuận. Còn các yếu tố đầu vào
bao gồm nhiều loại như lao động, tư liệu lao động, đối tượng lao động vv. Một
cách chung nhất, kết quả mà chủ thể nhận được theo hướng mục tiêu kinh doanh
càng lớn hơn chi phí bỏ ra bao nhiêu thì càng có lợi bấy nhiêu.
2-/ Hiệu quả sử dụng vốn cố định.
Như đã nói: tài sản cố định là hình thái vật chất của vốn cố định. Do đó khi
đánh giá hiệu quả sử dụng vốn cố định người ta thường xem xét thông qua hiệu
quả sử dụng tài sản cố định.
Xuất phát từ việc coi tài sản cố định là một yếu tố đầu vào của Doanh
nghiệp ta sẽ tiến hành đánh giá bằng việc so sánh nó với các kết quả thu được
trong chu kỳ kinh doanh.
Có những chỉ tiêu biểu đạt hiệu quả sử dụng tài sản cố định (vốn cố định)
như sau:
∗ Chỉ tiêu 1: Sức sinh lợi của tài sản cố định
Công thức tính:
Sức sinh lợi của TSCĐ =
Lợi nhuận tronh năm
Nguyên giá TSCĐ sử dụng b/q năm
25