Giáo trình nghiên cứu Marketing - Chương 9

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Giáo trình nghiên cứu Marketing - Chương 9


188

CHƯƠNG CHÍN
9



ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
VÀ TỔ CHỨC BỘ PHẬN MARKETING

NỘI DUNG CHÍNH


Nội dung chính của chương này gồm:
- Vai trò của bản báo cáo nghiên cứu
- Các chức năng của bản báo cáo nghiên cứu
- Các loại báo cáo kết quả
- Tổ chức bộ phận nghiên cứu marketing

















189
Công tác nghiên cứu kỹ thuật kết thúc bằng sự giải thích những số liệu và đúc kết thành những
kết quả có liên quan đến vấn đề nghiên cứu. Nhiệm vụ của nhà nghiên cứu không chấm dứt tại đó
mà còn phải bàn vài bước quan trọng cho việc áp dụng kết quả nghiên cứu trong chương này,
chúng ta đề cập đến việc chuẩn bị viết một bản báo cáo rõ ràng, chính xác, có đủ sức thuyết phục.
TRÌNH BÀY KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Bản báo cáo kết quả:
Chỉ khi nào bản báo cáo giải thích cho khách hàng hiểu được các số liệu và các kết luận, chứng
minh các kết luận đó là đúng và có được những hành động thích hợp, chừng đó mọi cố gắng và
phí tổn dành cho việc nghiên cứu mới chứng minh được là đúng. Một bản báo cáo được xem là
thành công phải nêu bật được sức sống của các phát hiện về mặt thống kê và phải thuyết phục
được các nhà quản lý chấp nhận ứng dụng những phát hiện đó vào thực tế.
Chức năng của bản báo cáo
Một bản báo cáo có chứa 3 chức năng chính
- Là phương tiện mà qua đó các dữ liệu và các phân tích và các kết quả được sắp xếp có hệ
thống và cố định vì:
• Nó là bản (ghi nhận) duy nhất ghi chép có hệ thống cuộc nghiên cứu.
• Nó được xem như tài liệu tham khảo cần thiết cho các cuộc nghiên cứu trong tương lai.
- Nó phản ánh chất lượng của công trình nghiên cứu: Chất lượng công trình nghiên cứu được
đánh giá chủ yếu qua báo cáo vì người lãnh đạo (mà ác cuộc nghiên cứu phục vụ) rất ít khi
tiếp xúc cá nhân với các nhà nghiên cứu trong công ty của họ và lại càng ít có dịp tiếp xúc nếu
cơ quan nghiên cứu ở bên ngoài công ty. Bởi vì bản báo cáo là bản liệt kê của họ về kỹ năng
và thành tích về thời gian, về tư duy và sự cố gắng dành cho công trình nhiên cứu có ý nghĩa
quyết định đến tương lai của nhà nghiên cứu.
- Là hiệu quả của bản báo cáo có thể xác định những hoạt động dễ hiểu, trình bày rõ ràng sẽ
giúp cho việc đề ra hoạt động hoặc chính sách thích hợp. Đây là mục tiêu của mọi cuộc khảo
sát về thương mại và hành chính. Trong các tình huống khẩn cấp, những bản sao có tính thuyết
phục sẽ giúp cho lãnh đạo đề ra quyết định nhanh chóng khả năng làm tăng mức độ nhận thức
và hoạt động đúng của các kết quả qua khảo sát là tiêu chuẩn chủ yếu cho sự thành công của
bản báo cáo.
Bản báo cáo có thể được trình bày bằng văn bản hoặc bằng lời nói. Sẽ thuận tiện hơn nếu ta trình
bày các kết quả qua việc thảo luận miệng và chất vấn để kết quả được rõ ràng, làm cho bản báo
cáo có chất lượng hơn. Tuy nhiên, chất lượng của cả hai dạng báo cáo bằng văn bản và lời nói tùy
thuộc vào khả năng truyền đạt của người báo cáo cáo có tốt hay không, một văn bản báo cáo
được trình bày rõ ràng sẽ không bị đánh giá thấp. Vì vậy kỹ năng truyền đạt là kỹ năng quan
trọng nhất cho mọi ngành nghề.
Các loại báo cáo:
Mỗi loại báo cáo là một công việc được đo ni sẵn làm cho thích nghi với đặc trưng của vấn đề,
với những thông tin chứa đựng trong nó và cách suy nghĩ, thị hiếu của người dùng nó. Tuy vậy,
một cách chung nhất, các kết quả nghiên cứu có thể được báo cáo theo các dạng sau:
- Báo cáo gốc là bản báo cáo đầu tiên được xây dựng dựa trên các kết quả có được của dự án và
được nghiên cứu viết để cho chính mình sử dụng. Nó bao gồm các tài liệu và các bản phát
thảo sơ bộ. Nó làm cơ sở cho bản báo cáo cuối cùng và sau dó trở hành tài liệu để xếp vào hồ
sơ. Thường thì việc xem nó như một báo cáo bị coi nhẹ nên không được sắp xếp chuẩn các

190
báo cáo cũng như không có tập hồ sơ được sắp xếp có thứ tự khi chúng được lưu giữ. Việc sắp
xếp theo thứ tự chỉ được thực hiện khi ta cần đến phương pháp luận hay những dữ liệu này cần
để tham khảo hay hỗ trợ cho các công trình nghiên cứu ở tương lai.
- Báo cáo được phổ biến: Loại báo cáo này được soạn ra từ những kết quả nghiên cứu để đăng
tải trong các tạp chí chuyên ngành hoặc trong các chuyên khảo, các tạp chí phổ thông, các tập
san... Không có hình thức thống nhất cho loại hình báo cáo này do tính chất thay đổi của độc
giả và các ấn phẩm. Điều quan trọng để tạo một báo cáo hay một mẫu in được chấp nhận là
người viết phải xác định được đặc tính và vấn đề quan tâm của độc giả cũng như chính sách
của nhà xuất bản để viết cho thích hợp.
- Báo cáo kỹ thuật: Loại thường dùng cho các chuyên gia kỹ thuật. Họ quan tâm chủ yếu đến
các mô tả chi tiết về toàn bộ quá trình nghiên cứu, trong đó giới thiệu các giả thuyết đã được
nghiên cứu, quan tâm đến các chi tiết về mặt lôgíc và ý nghĩa thống kê, có thể có những phụ
lục phức tạp về phương pháp luận, thủ tục cung cấp các nguồn tài liệu tham khảo.
- Báo cáo cho lãnh đạo: Loại này phục vụ cho những người ra quyết định (người lãnh đạo). Vì
rất bận rộn nên người lãnh đạo chỉ quan tâm chủ yếu phần cốt lõi của công trình nghiên cứu,
những kết luận chính cùng những đề xuất và kiến nghị. Báo cáo không được rờm rà và những
thông tin về phương pháp luận nên để vào phụ lục để tham khảo nếu cần.
Nội dung của bản báo cáo cho lãnh đạo:
Tính chất của một bản báo cáo cho lãnh đạo phải được xác định từ những yêu cầu cần biết về
thông tin của người lãnh đạo. Thường thì bản báo cáo này phải rõ ràng, không phức tạp, ngắn
gọn, dễ đọc. Câu văn phải hoàn chỉnh, rõ ràng và được chứng minh bằng số liệu.
Một hình thức thông dụng của báo cáo cho lãnh đạo gồm các mục sau:
I. Trang tựa (trang ghi tựa đề báo cáo).
II. Bản mục lục (có thể để cuối).
III. Bản tóm tắt cho lãnh đạo.
IV. Phần giới thiêu.
V. Phương pháp luận.
VI. Kết quả.
VII. Những hạn chế.
VIII. Những kết luận (rút ra từ dữ liệu ) và những đề xuất (xuất phát từ kết luận).
IX. Phụ lục.
X. Danh mục các tài liệu sử dụng.
Hình thức này là sự sắp xếp một cách hợp lý và có tính qui ước những bước trong việc chuẩn bị
bản báo cáo.
- Trang tựa: Nên đơn giản, và trang trọng, nêu chủ đề của bản báo cáo, ai soạn thảo và soạn thảo
cho ai, ngày hoàn thành và đệ trình.
- Bảng mục lục: Là phần trình bày các mục của bản báo cáo theo thứ tự xuất hiện cùng với số
trang của nó. Nếu bản báo cáo có một số bảng biểu, biểu đồ hình vẽ hoặc các minh họa thì
phải có bảng phụ lục riêng cho từng loại đặt phía sau bảng mục lục, hoặc từng bản riêng biệt
trong các trang cá biệt.

191
- Tóm lược cho lãnh đạo: Nó giúp cho lãnh đạo nắm bắt nhanh chóng được ý chính của cuộc
nghiên cứu. Đối với nhiều vị lãnh đạo, bản tóm lược là cốt lõi của bản báo cáo, ta không nên
xem thường. Phần tóm lược sẽ được đặt trước các chứng cứ hay lập luận chi tiết. Nó tóm tắt
một cách ngắn gọn các phần chủ yếu của bản báo cáo bao gồm các sự kiện và kết quả chính
cùng với các quyết định, bản tóm tắt là bản báo cáo thu nhỏ lại nhưng không thiếu ý.
- Phần giới thiêu: Nhằm định hướng người đọc vào những thảo luận chi tiết của vấn đề đang
được nghiên cứu. Thường bao gồm những lý do để làm cuộc nghiên cứu, phạm vi của công
việc, sự hình thành phương pháp của vấn đề được nghiên cứu, những mục tiêu cần đạt đến và
cơ sở để hình thành cuộc nghiên cứu.
- Phương pháp luận: Phần này mô tả cách thức dùng để đạt đến những mục tiêu. Phần mô tả này
phải làm rõ đã sử dụng mô hình nghiên cứu nào? Mô hình thăm dò, mô tả hay là thử nghiệm.
Các nguồn dữ liệu đã được nghiên cứu tỉ mỉ và sử dụng ra sao, cáchứlấy mẫu, các loại bảng
câu hỏi dã dùng và tại sao lại dùng nó: Số lượng và loại nhân viên nghiên cứu được sử dụng
(chẳng hạn những người đi phỏng vấn, giám sát...).
- Các kết quả: Phần này thường dài nhất trong bản báo cáo vì khối lượng các số liệu thu thập ở
dạng thô là rất lớn: Để diễn giải các số liệu này phải sắp xếp, tổ chức sao cho có thể truyền đạt
được ý nghĩa của các dữ liệu. Việc này cần đến các kỹ thuật thống kê và phân tích. Có một số
phương tiện giúp ta trình bày kết quả nghiên cứu như các bảng, các biểu đò, đồ thị... và khi sử
dụng phải giải thích đầy đủ, rõ ràng.
- Các giới hạn của bản báo cáo: Trong cuộc nghiên cứu, có thể nảy sinh một số vấn đề mà phạm
vi cuộc nghiên cứu chưa thể đi sâu làm rõ. Khi đó nhà nghiên cứu (tác giả bản báo cáo) phải
trình bày rõ những giới hạn đó để độc giả hiểu.
- Các kết luận và đề nghị: Phần này trình bày các kết luận và đề xuất những hành động cần phải
làm rút ra từ việc suy luận của kết quả bằng các phương pháp qui nạp hoặc diễn giải.
Những kết luận sẽ xác minh hoặc phủ nhận những tiền đề hoặc các giả thuyết đã đưa ra.
Những kết luận phải xuất phát hợp lý từ các kết quả để tránh những sai lầm.
Từ các kết luận nhà nghiên cứu có điều kiện tốt nhất để nêu lên các đề xuất về các giải pháp
trong đó cần chỉ rõ nhiệm vụ của ai, làm gì, ở đâu, lúc nào và tại sao? Các đề nghị không chỉ
phụ thuộc vào bản chất của quyết định mà còn phụ thuộc vào kiến thức của nhà nghiên cứu về
toàn cảnh của vấn đề. Trong thẩm quyền của mình, các nhà nghiên cứu có thể đề nghị về việc
nên có thêm những cuộc điều tra khác về vấn đề này hay các vấn đề khác có liên quan.
- Phụ lục: Phần này cung cấp thêm các chỉ dẫn, các tư liệu đã được đưa ra trong phần chính của
bản báo cáo. Tư liệu trong phụ lục chứa đựng nội dung thông tin chi tiết và (hoặc) triển khai
thông tin. Ví dụ, một bản sao của câu hỏi dùng để thu thập dữ liệu, những chỉ dẫn cho người
phỏng vấn...
- Danh mục tài liệu tham khảo đã được sử dụng:
Đây là phần cuối cùng trong trình báo cáo. Nó chứa đựng những thông tin chi tiết để tham khảo,
hoặc những tài liệu gốc được tìm thấy trong nhiều dạng thông tin chẳng hạn biên bản hội nghị,
sách vở, tạp chí.
Nguyên tắc khi soạn thảo báo cáo:
Phương tiện cơ bản để truyền đạt các kết quả nghiên cứu là từ ngữ. Mỗi báo cáo đều phải có lời
giải thích cho từng kết quả đạt được và người viết báo cáo phải nắm được toàn bộ cuộc khảo sát
để có thể sử dụng các phương tiện truyền thông khác nhau (từ ngữ, biểu tượng, hình ảnh) truyền
cho người khác hiểu được kiến thức đó.

192
Nói chung, khi trình bày một báo cáo, phải theo các nguyên tắc sau:
- Dễ theo dõi: Bản báo cáo phải có cấu trúc hợp lý, đặc biệt trong phần thân của bản báo cáo
cần trình bày rõ ràng và dễ tìm ra các chủ đề. Phải có các dòng tiêu đề để chỉ mỗi chủ đề khác
nhau mà chỉ bàn đến một điểm mà thôi.
- Rõ ràng: Báo cáo phải được viết rõ ràng để tránh bị hiểu lầm và khi không hiểu rõ có thể ra
những quyết định sai lầm và gặp phải những thất bại đáng kể. Có thể kiểm tra sự rõ ràng của
báo cáo bằng cách để hai hoặc ba người không quen thuộc với cuộc khảo sát đọc trước bản
báo cáo.
- Dùng câu có cấu trúc tốt:
- Tránh dùng ngôn từ chuyên môn: Thông thường nên dùng các từ chuyên môn trong báo cáo.
Các thuật ngữ chuyên môn cần được thay thế bằng cách mô tả hoặc giải thích cách làm. Nếu
cần thiết phải dùng các từ chuyên môn thì phải xem xét liệu người đọc có hiểu không và cần
có bảng giải thích kèm theo.
• Trình bày ngắn gọn: Một bản báo cáo phải có độ dài cần thiết để đủ trình bày chi tiết các
nội dung, tuy nhiên do tâm lý người đọc không muốn đọc những báo cáo dài dòng nên cần
phải trình bày gọn nhưng đủ ý, xúc tích.
• Cần trình bày sát vấn đề, chú trọng sự rõ ràng của vấn đề.
• Nhấn mạnh các kết luận có tính thực tiễn: Trong báo cáo phải nhấn mạnh các kết luận có
tính thực tiễn (đã được kiểm nghiệm qua thực tế để xóa bỏ cảm giác của các nhà kinh
doanh cho rằng phát biểu hoặc nhận xét của nhà nghiên cứu thường chỉ có giá trị về lý
thuyết và trong các dữ liệu lý tưởng).
- Sử dụng các phương tiện nhìn trong bản báo cáo: Các phương tiện nhìn bao gồm: Biểu đồ
tranh ảnh, đồ thị... có thể giúp bản báo cáo thêm sinh động hơn và người đọc bản báo cáo xem
xét các kết quả một cách trực quan hơn, tuy nhiên các phương tiện này chỉ có khả năng hỗ trợ
chứ không thay được phần lời trong báo cáo.
Những nguyên tắc trình bày bảng:
Trong báo cáo, khi trình bày hay phân tích nhiều số liệu thống kê chúng ta cần lập các bảng số để
dễ theo dõi. Việc trình bày bảng phải tuân thủ một số nguyên tắc quan trọng của việc trình bày
bảng sau đây:
- Tựa (tên) bảng: Tên bảng phải đảm bảo mô tả đúng nội dung của bảng, phải ngắn gọn, rõ ràng
và giải thích được các bản chất của việc sắp xếp các thông tin trong bảng.
- Số của bảng: Các bảng phải được đánh số thứ tự để chỉ rõ vị trí của chúng trong hệ thống (ví
dụ, bảng 1-a; 1-6...).
- Cách sắp xếp các mục: Phải xếp các mục theo một lôgíc hay trình tự sao cho có thể đưa ra các
khía cạnh nổi bật nhất của dữ liệu.
- Đơn vị đo lường: Đơn vị đo lường phải được nêu rõ trong đề mục trừ nó đã rõ ràng. Trong
một bảng có thể có một hoặc nhiều đơn vị đo lường cho mỗi khía cạnh nghiên cứu.
- Tổng số: Trong đa số các trường hợp, tổng số được trình bày sau cùng (dưới) hoặc lề phải. khi
cần nhấn mạnh các tổng số, có thể đặt chúng ở hàng đầu tiên và cần gạch dưới các con số này
để tránh nhầm lẫn.
Các tổng số phụ thuộc được sử dụng cho mỗi nhóm phân loại riêng biệt. Nếu tổng số được đặt
ở cuối bảng thì tổng số phụ phải đặt ngay trong từng nhóm phân loại và ngược lại.

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Giáo trình nghiên cứu Marketing - Chương 9