Vai trò của cây ăn quả trong sự phát triển kinh tế

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Vai trò của cây ăn quả trong sự phát triển kinh tế

Phần I. Đặt Vấn Đề
Hiện nay cây ăn quả đã trở thành một trong những loại cây là thế mạnh kinh tế ở Việt Nam. Sản phẩm cây
ăn quả ngoài cung cấp cho thị trường trong nước, đồng thời là nguồn xuất khẩu sang các nước trong khu vực cũng
như một số thị trường lớn trên thế giới như Châu Âu và sắp tới là Hoa Kỳ. Cùng với sự phát triển của các ngành
công nghiệp, sản phẩm cây ăn quả ở Việt Nam ngoài việc sử dụng ăn tươi, còn là nguyên liệu cho các nhà máy chế
biến. Do đó, cây ăn quả có vai trò rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế Việt Nam.
Ở Việt Nam cây ăn quả nói chung và cây nhãn nói riêng ra hoa theo mùa nên ở thời điểm thu hoạch quả tập
trung, giá rất rẻ trong khi vào mùa trái vụ thì rất khan hiếm và giá lại rất cao. Xuất phát từ thực tế này, từ rất lâu
nhà vườn đã áp dụng nhiều biện pháp nhằm sản xuất nhãn trái vụ để bán được giá cao, đồng thời cũng góp phần
thỏa mãn nhu cầu tiêu thụ của xã hội. Sự phát triển liên tục của cây ăn trái trong thời gian qua đòi hỏi nhà vườn
phải áp dụng nhiều biện pháp thâm canh, tăng năng suất mà trong đó kỹ thuật xử lý ra hoa đã trở thành một kỹ
thuật quan trọng không thể thiếu trong quy trình canh tác cây cây nhãn ở Việt Nam.
Phần II. Nội dung
1. Thực trạng về vấn đề điều khiển nhãn ra hoa trái vụ hiện nay
2. cảm ứng ra hoa và phân hóa mầm hoa ở cây nhãn
Trong điều kiện tự nhiên, nhãn thường ra hoa tự nhiên thường là
vào tháng 5-6 và thu hoạch tập trung vào tháng 8-9. Như vậy, sau khi
trải qua những tháng có nhiệt độ thấp và khô đã thúc
đẩy hình thành mầm hoa và mầm hoa này bắt đầu phân hóa để phát triển
thành hoa khi có điều kiện nhiệt độ và ẩm độ thích hợp.
3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự ra hoa
Có bốn yếu tố quan trọng ảnh hưởng lên sự ra hoa của cây nhãn là môi trường, giống trồng,
chất điều hòa sinh trưởng thực vật và biện pháp canh tác, trong đó, môi trường là yếu tố quan trọng quyết định
mùa vụ ra hoa của cây nhãn.
- Môi trường
Nhãn là cây trồng á nhiệt đới, phát triển rất tốt trong điều kiện nhiệt đới,
tuy nhiên sự ra hoa đòi hỏi phải có một mùa đông ngắn với nhiệt độ từ
15-22oC trong 8-10 tuần để kích thích sự ra hoa (Menzel và Simpson,
1994) và theo sau là điều kiện nhiệt độ cao trong mùa xuân cho hoa phát
triển. Nếu nhiệt độ thấp kéo dài mầm hoa hình thành nhưng không phát
triển được. Do đó, phát hoa nhãn chỉ phát triển vào mùa xuân khi thời
tiết bắt đầu ấm trở lại. Ở ĐBSCL thời tiết lạnh thường xuất hiện vào
tháng 12-1 và nóng dần lên vào tháng 2-3 nên đây là điều kiện thích hợp
cho cây nhãn ra hoa. Nếu mùa đông nhiệt độ lạnh không đạt đến ngưỡng ra
hoa sẽ ảnh hưởng đến sự phân hóa và hình thành mầm hoa nhưng nhiệt độ
lạnh kéo dài sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của phát hoa.
Từ khi đậu trái trở về sau, nhiệt độ không cản trở cho sự phát triển của trái với điều kiện nhiệt ban đêm thấp hơn
20-25oC. Khô hạn hay ngập úng cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng lên sự
ra hoa nhãn. Ẩmđộ đất cao sẽ sản xuất ra bông lá và mang ít trái
(Ussahatanont, 1996).
- Giống
Giống là một trong những yếu tố quan trọng
quyết định sự ra hoa của cây nhãn. Hiện nay, ở ĐBSCL có rất nhiều giống
nhãn nhưng có thể phân thành ba nhóm, nhóm nhãn Long, nhãn Giồng và nhãn
tiêu Da Bò. Nhóm nhãn Long gồm có nhãn Long, nhãn Super ra hoa tự nhiên
theo mùa và có thể kích thích cho ra hoa quanh năm. Nhóm nhãn Giồng
như: Nhãn giồng Bạc Liêu, Vĩnh Châu, Nhị Quý, nhãn Xuồng Cơm Vàng, Cơm
trắng ra hoa theo mùa và khó kích thích ra hoa trái trái vụ. Nhóm nhãn
Tiêu Da Bò hầu như không ra hoa theo mùa mà phải được kích thích mới ra
hoa. (Nguyễn Minh Châu và ctv., 1997). Đối với giống nhãn E-daw của Thái
Lan có lẽ là giống đòi hỏi nhiệt độ cần thiết cho sự ra hoa thấp do
xuất phát ở miền Bắc Thái Lan nên không ra hoa tự nhiên cũng như khi xử
lý bằng biện pháp khoanh cành mà chỉ ra hoa khi được xử lý bằng chlorate
kali.

- Chất điều hòa sinh trưởng
Lượngcytokinin rất thấp trong thời kỳ ra đọt, sau đó cytokinin được chuyển
đến chồi và tích lũy trong mầm ngủ trong thời kỳ nghỉ và sau đó làm tăng
lượng cytokinin tự do trong thời kỳ tượng hoa dẫn đến thúc đẩy sự phát
triển mầm hoa (Chen và ctv., 1997). Wong (2000) cho biết khi phun
ethephon ở nồng độ 400 l/L trên giống nhãn “Shixia” ở Trung Quốc đã làm
tăng hàm lượng Cytokinin và ABA và tỉ lệ Cytokinin/gibberellin (GA 1+3)
trong mầm hoa, trong khi ngăn cản sự hoạt động của gibberellin. Sự gia
tăng hàm lượng Cytokinin dẫn đến sự thúc đẩy sự phân hóa mầm hoa và sự
phát triển phát hoa. Huang (1999), trích dẫn bởi Subhadrabandhu và
Yapwattanaphun (200) tìm thấy trong thời kỳ tượng hoa hàm lượng
cytokinin cao trong khi hàm lượng gibberellin và ABA thấp. Tuy nhiên
chất ức chế quá trình sinh tổng gibberellin như paclobutrazol thất bại
trong việc kích thích nhãn ra hoa.
Khảo sát ảnh hưởng của biện pháp xử lý chlorate kali ở các nồng độ 0, 200,
500 và 800 g/cây lên sự biến động hàm lượng một số chất điều hòa sinh
trưởng trong chồi, Wangsin và Pankasemsuk (2005) nhận thấy trong cây có
xử lý hàm lượng các chất có hoạt tính như cytokinin cao hơn cây không xử
lý, ngược lại hàm lượng các chất có hoạt tính như gibberellin trong cây
có xử lý thấp hơn trong cây không xử lý hóa chất.
Trên cây vải, Chen (1990) dẫn bởi Chaitrakulsub và ctv.
(1992) cho biết hàm lượng cytokinin trong dịch mô gỗ tăng ở thời kỳ 30
ngày trước khi hình thành mầm hoa và đạt đến giá trị cao nhất ở thời kỳ
hình thành hoa và hoa nở. Hàm lượng các chất như cytokinin có liên quan
đến sự hình thành mầm hoa trên cây vải cũng như cây xoài (Chen, 1987 và
Lejeune và ctv., 1988 dẫn bởi Chaitrakulsub và ctv., 1992).
Mặc dù chlorate kali được khẳng định là có hiệu quả trong việc kích thích cho nhãn ra hoa quanh năm, tuy
nhiên biện pháp nầy dường như không có hiệu quả hay hiệu quả thấp khi cây nhãn có
mang lá non. Hegele và ctv., (2004) đã tìm hiểu ảnh hưởng của tuổi lá
trên sự đáp ứng của sự kích thích ra hoa và sự thay đổi của chất điều
hòa sinh trưởng có liên quan trên cây nhãn sau khi xử lý chlorate kali.
Tác giả thấy rằng cây có xử lý chlorate kali có hàm lượng auxin thấp một
cách ổn định và cytokinin cao hơn trong chồi ngọn có lẻ là đòi hỏi cho
sự kích thích ra hoa. Hàm lượng IAA nội sinh cao trong cây có lá non có
lẻ dẫn đến sự xuất khẩu IAA gấp hai lần so với lá già, mà có thể ngăn
cản sự tuôn ra của IAA từ chồi bởi sự tự ức chế. IAA có thể là sự truyền
tín hiệu từ lá sang chồi.
Nghiên cứu sự biến động của các chất điều hòa sinh trưởng trong thời kỳ ra hoa Lin
và ctv.(2001) nhận thấy hàm lượng IAA cao trong thời kỳ phân hóa hoa
lưỡng tính đực và thấp trong thời kỳ phân hóa hoa lưỡng tính cái. Sự
phân hóa hoa đi cùng với sự tăng hàm lượng gibberellin (GA1+3). Hàm
lượng ABA thấp trước khi phân hóa giới tính nhưng tăng ở thời kỳ hoa nở.
Tỉ lệ (IAA+ZR+GA1+3)/ABA tăng trong thời kỳ hình thành hoa cái nhưng
thấp trong thời kỳ hoa nở.
- Biện pháp canh tác
* Đấp mô
Vấn đề đấp mô khi trồng nhãn có ý nghĩa rất
quan trọng đến việc điều khiển cho cây ra hoa vì cây có đấp mô rễ cây
sẽ thông thoáng, dễ kiểm soát chế độ nước của cây, đặc biệt là khi kích
thích ra hoa. Mô trồng nhãn thường có chiều cao từ 40-60 cm và đường
kính khoãng 1,0-1,2 m. Ban đầu mô được đấp với kích thước vừa phải, sau
đó mô được bồi hằng năm bằng bùn ao.
Tỉa cành, sửa tán
Nhãn là cây mang phát hoa ở chồi tận cùng nên việc tỉa cành để tạo cành tơ mang
trái ở vụ sau có ý nghĩa rất quan trọng. Việc cắt, tỉa cành cho cây
thông thoáng còn giúp cho tất cả các cành, nhánh trong tán cây có thể
nhận được đầy đủ ánh sáng làm cho quá trình quang hợp của cây được đầy
đủ. Cành nhánh ốm yếu khả năng ra hoa rất thấp. Do đó, việc tỉa cành
đúng cách, cũng là một biện pháp kỹ thuật quan trọng ảnh hưởng đến sự ra
hoa của cây nhãn, đặc biệt đối với những cây nhãn lâu năm, có nhiều
cành lá rậm rạp hiệu quả xủ lý ra hoa rất thấp vì cành nhánh không nhận
được đầy đủ ánh sáng.

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Vai trò của cây ăn quả trong sự phát triển kinh tế