hướng dẫn thực hành vật lý THPT

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu hướng dẫn thực hành vật lý THPT

Tài liệu bồi dưỡng HSG THNT Vật lý THPT
( Tài liệu dùng cho bồi dưỡng HSG THTN)
Tài liệu bồi dưỡng HSG THNT Vật lý THPT
Bài 1:
KHẢO SÁT CHUYỂN ĐỘNG RƠI TỰ DO. XÁC
ĐỊNH GIA TỐC RƠI TỰ DO.
I. Mục đích thí nghiệm:
- Đo được thời gian rơi t của một vật trên những quãng đường s khác nhau.
- Vẽ và khảo sát đồ thị s ~ t
2
. Nhận xét về tính chất của chuyển động rơi tự do.
- Xác định gia tốc rơi tự do
II. Cơ sở lý thuyết :
- Khi một vật chuyển động nhanh dần đều không vận tốc đầu, thì
2
2
1
ats
=
 khi vật rơi tự do thì ta có
2
2
t
s
g
=
Đo được s, t ta sẽ tìm được gia tốc g ( khoảng từ 9 – 10 m/s
2
)
- Đồ thị s ~ t
2
có dạng là một đường thẳng đi qua gốc tọa độ với hệ số góc là
2
tan
a
=
α
III. Dụng cụ thí nghiệm:
1. Giá đỡ thẳng đứng( xem như một thước thẳng khoảng
1000mm), có dây rọi. Giá này có ba chân, dùng để điều chỉnh sự
thăng bằng của giá.
2. Trụ sắt non, làm vật rơi tự do.
3. Nam châm điện có hộp công tắc dùng để giữ và thả cho vật rơi.
4. Cổng quang điện E.
5. Đồng hồ đo thời gian hiện số.
6. Thước ba chiều.
7. Hộp đở vật rơi ( bằng đất sét, hay bằng cát )
IV. Lắp ráp thí nghiệm :
1.Nam châm điện N lắp trên đỉnh giá đỡ, được nối qua công tắc
vào ổ A của đồng hồ đo thời gian. Ổ A vừa cấp điện cho nam châm, vừa nhận tín hiệu từ công tắc
chuyển về. Cổng E lắp ở dưới, được nối với ổ B. Sử dụng MODE đo A ↔ B, chọn thang đo 9,999s.
2.Quan sát quả dọi, phối hợp điều chỉnh các vít ở chân giá đỡ sao cho quả dọi nằm đúng tâm
lỗ tròn T. Khi vật rơi qua lỗ tròn của cổng quang điện E, chúng cùng nằm trên một trục thẳng đứng.
Khăn vải bông được đặt nằm dưới để đỡ vật rơi .
3.Cho nam châm hút giữ vật rơi. Dùng miếng ke áp sát đáy vật rơi để xác định vị trí đầu s
0
của
vật. Ghi giá trị s
0
vào bảng 1.
4.Nới lỏng vít và dịch cổng quang điện E về phía dưới cách s
0
một khoảng s = 50 mm . Nhấn
nút RESET trên mặt đồng hồ để đưa chỉ thị số về giá trị 0000.
5.Ấn nút trên hộp công tắc để thả vật rơi, rồi nhả nhanh nút trước khi vật rơi đến cổng quang
điện E (*) . Ghi thời gian rơi của vật vào bảng 1. Lặp lại phép đo trên 3 lần ghi vào bảng 1.
6.Nới lỏng vít hãm và dịch cổng quang điện E về phía dưới, cách vị trí s
0
một khoảng s lần
lượt bằng 200mm; 450 mm; 800 mm. ứng với mỗi giá trị của s, thả vật rơi và ghi thời gian t tương
ứng vào bảng 1. Lặp lại 3 lần phép đo.
Kết thúc thí nghiệm : Nhấn khoá K , tắt điện đồng hồ đo thời gian hiện số.
V. Báo cáo thí nghiệm :
Tài liệu bồi dưỡng HSG THNT Vật lý THPT
- Lập bảng lấy giá trị các lần đo t với các s khác nhau ( cho các giá trị s bất kỳ  đo được
khoảng thời gian t), lấy khoảng 2 – 3 giá trị của s, mỗi một s đo ba lần t sau đó lấy trung bình
- Nên điều chỉnh làm sao cho s
0
= 0 mm ( dùng thước ba chiều)

Lần đo
s (m)
Thời gian rơi
t
2
t
2
2
t
s
g
i
=
t
s
v
i
2
=
1 2 3
- Vẽ đồ thị : s ~ t
2
; v ~ t.
- Tìm giá trị trung bình của g và ∆g
Biểu biễn kết quả của phép đo :
ggg
∆±=
=…………………….( )
Số liệu tham khảo :
Tham khảo thêm: SGK Vật Lý 10 ( Cơ bản)
Tài liệu bồi dưỡng HSG THNT Vật lý THPT
Bài 2:
ĐO HỆ SỐ MA SÁT
I. Mục đích thí nghiệm :
- Dùng PP động lực học để nghiên cứu lực ma sát tác dụng vào vật chuyển động trên mặt phẳng
nghiêng.
- Đo hệ số ma sát trượt, so sánh với giá trị thu được trong SGK Lý 10 CB ( trang 76, bảng 13.1)
II. Cơ sở lý thuyết :
- Khi một vật nằm trên mặt phẳng nghiêng với góc α
0
nhỏ so với phương nằm ngang.
- Khi ta tăng dần độ nghiêng của mặt phẳng α

≥ α
0
thì vật chuyển động trượt với gia tốc a và µ
t

gọi là hệ số ma sát trượt :
a = g (sin α - µ
t
cos α )
Bằng cách đo a và α ta tìm được hệ số ma sát trượt :
α
αµ
cos
tan
g
a
t
−=
Gia tốc a được xác định bằng công thức
2
2
t
s
a
=
III.Dụng cụ thí nghiệm :
1. Mặt phẳng nghiêng ( xem như thước dài 1000 mm) có gắn thước đo góc và quả dọi.
2. Nam châm điện gắn ở một
đầu Mp nghiêng, có hộp công
tắc để giữ và thả vật.
3. Giá đở để thay đổi độ cao
của mặt phẳng nghiêng nhờ
khớp nối.
4. Trụ kim loại.
5. Máy đo thời gian và 2 cổng
quang điện E.
6. Thước ba chiều.
IV. Lắp ráp thí nghiệm :
1. Đặt máng nghiêng có lắp nam châm điện N và cổng quang điện E lên giá đỡ. Nam châm
điện N được lắp ở đầu A của máng nghiêng, nối qua hộp công tắc, và cắm vào ổ A của đồng hồ đo
thời gian nhờ một phích cắm có 5 chân. Nếu đồng hồ đo thời gian được bật điện, ổ A sẽ cấp điện cho
nam châm hoạt động. Cổng quang điện E nối vào ổ B của đồng hồ đo thời gian.
2. Hạ thấp khớp nối để giảm góc nghiêng α, sao cho khi đặt mặt đáy trụ thép lên máng, trụ
không thể tự trượt. Điều chỉnh thăng bằng cho máng nghiêng nhờ các chân vít của giá đỡ, sao cho
dây rọi song song với mặt phẳng thước đo góc.
3. Đặt mặt đáy trụ thép lên mặt phẳng nghiêng. Tăng dần góc nghiêng α bằng cách đẩy từ từ
đầu cao của nó, để trụ thép có thể trượt trên thanh ngang của giá đỡ. Chú ý giữ chắc giá đỡ.
4. Khi vật bắt đầu trượt thì dừng lại, đọc và ghi giá trị α
0
vào bảng 1.
5. Đồng hồ đo thời gian làm việc ở MODE A↔ B, thang đo 9,999s. Nhấn khoá K để bật điện
cho đồng hồ.
6. Xác định vị trí ban đầu s
0
của trụ thép : Đặt vật trụ kim loại lên đầu A của máng nghiêng,
sát với nam châm, mặt đáy tiếp xúc với mặt phẳng nghiêng. Dùng miếng ke áp sát mặt nghiêng, đẩy
Tài liệu bồi dưỡng HSG THNT Vật lý THPT
ke đến vị trí chạm vào trụ kim loại, để xác định vị trí đầu s
0
của trụ trên thước đo. Ghi giá trị s
0
vào
bảng 1.
Nới lỏng vít để dịch chuyển cổng quang điện E đến vị trí cách s
0
một khoảng s = 400mm, rồi
vặn chặt vít, cố định vị trí cổng E trên máng nghiêng.
7. Lặp lại thí nghiệm 3 lần và ghi các giá trị đo được vào bảng 1.
Kết thúc thí nghiệm : Tắt điện đồng hồ đo thời gian.
V. Báo cáo thí nghiệm :
- Lập bảng đo hệ số ma sát
α
0
= ……………….; α = ………………….
s
0
= 0 mm ; s = ………………….
Lần đo t
2
2
t
s
a
=
α
αµ
cos
tan
g
a
t
−=
∆µ
t
1
2
3
Giá trị trung bình
- Viết kết quả đo :

ttt
µµµ
∆±=
= ……………………. ( )
Số liệu tham khảo
Tham khảo thêm: SGK Vật Lý 10 ( Cơ bản)

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu hướng dẫn thực hành vật lý THPT