SKKN - RUNG CHUÔNG VÀNG

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ TAM KỲ
TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN QUỐC TOẢN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
BIỆN PHÁP TỔ CHỨC GIAO LƯU HỌC SINH GIỎI
ĐẠT HIỆU QUẢ

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Hữu
Chức vụ: Hiệu trưởng
Tam Kỳ, tháng 4/2010
I. TÊN ĐỀ TÀI:
BIỆN PHÁP TỔ CHỨC GIAO LƯU HỌC SINH GIỎI ĐẠT HIỆU QUẢ
II. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Trong các năm học trước đây, Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Nam tổ chức
kỳ thi Học sinh giỏi cấp tiểu học với 2 môn Toán và Tiếng Việt nhằm thúc đẩy,
động viên tinh thần thi đua dạy tốt - học tốt của đội ngũ giáo viên và các em học
sinh. Từ năm học 2006 – 2007, nhằm đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện, tránh
quá tải, tránh gây căng thẳng đối với học sinh về việc chỉ tập trung 2 môn Toán ,
Tiếng Việt. Trong hướng dẫn nhiệm vụ năm học, Sở GD&ĐT hướng dẫn các
Phòng GD&ĐT tổ chức thi học sinh giỏi lớp 5 bằng hình thức giao lưu nhằm phát
hiện học sinh có năng khiếu tổng hợp ở các môn học: Toán, Tiếng Việt, Đạo đức,
Khoa học, Lịch sử và Địa lý, Âm nhạc, Mĩ thuật, An toàn giao thông, ....
2
Với hướng dẫn nhiệm vụ như trên, tôi nhận thấy rằng đây là yêu cầu mới
cần phải có nhận thức đầy đủ và phải có biện pháp tích cực để làm sao tổ chức
giao lưu đạt kết quả tốt nhất. Mặc dù việc tổ chức giao lưu không là yêu cầu bắt
buộc đối với các Phòng Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), tuỳ theo từng địa phương
có thể tổ chức hay không. Nhưng với ngành giáo dục thành phố Tam Kỳ thì không
thể không tổ chức. Chính vì thế mà tôi luôn suy nghĩ phải tổ chức phong trào thi
đua dạy tốt học tốt trong Giáo viên (GV), Học sinh (HS) của thành phố (thời điểm
này tôi là Phó Trưởng phòng GD&ĐT phụ trách chuyên môn cấp tiểu học).
III. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Theo quyết định số 16/2006/QĐ-BGD ĐT ngày 05 tháng 5 năm 2006 của
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành chương trình giáo dục phổ thông thì mục
tiêu giáo dục Tiểu học là: Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những
cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất,
thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở.
Hướng dẫn nhiệm vụ năm học 2006-2007, 2007-2008, 2008-2009, 2009-
2010 của Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Nam nêu rõ: Các phòng GD&ĐT tổ chức giao
lưu học sinh giỏi lớp 5 nhằm phát hiện học sinh có năng khiếu tổng hợp.
Hướng dẫn nhiệm vụ năm học 2006-2007, 2007-2008, 2008-2009, 2009-
2010 của Phòng GD&ĐT thành phố Tam Kỳ đều thể hiện rõ trong mỗi năm học
Phòng GD&ĐT tổ chức giao lưu học sinh giỏi cấp thành phố.
IV. CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Từ khi có chỉ đạo của ngành cấp trên về việc không tổ chức thi học sinh giỏi
cấp tiểu học mà chỉ tổ chức dưới hình thức giao lưu học sinh giỏi, có một thực
trạng là một bộ phận Cán bộ quản lý (CBQL) và giáo viên thở phào nhẹ nhõm vì
nghĩ rằng từ đây không cần phải tập trung cho công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
nữa.
Một số ít giáo viên cho rằng việc bồi dưỡng học sinh giao lưu học sinh giỏi
là công việc của bộ phận phụ trách chuyên môn nhà trường nên giáo viên chỉ cần
quan tâm dạy học sinh đạt chuẩn kiến thúc kĩ năng theo yêu cầu mà không quan
tâm đến việc bồi dưỡng học sinh giỏi.
Một số giáo viên chỉ quan tâm tập trung bồi dưỡng học sinh giỏi 2 môn
Toán và Tiếng Việt. Bộ phận số đông giáo viên dạy môn chuyên môn chọn không
quan tâm đến vấn đề này. Giáo viên ở các lớp 1, 2, 3, 4 rất ít quan tâm vì nghĩ rằng
đây là công việc của lớp 5.
3
Xuất phát từ cơ sở lý luận trên và từ thực tiễn trong công tác bồi dưỡng học
sinh giỏi, từ khi còn là cán bộ quản lý ở Phòng GD&ĐT, rồi khi về làm cán bộ
quản lý ở trường, tôi thấy rằng: để tiếp tục duy trì và phát huy công tác bồi dưỡng
học sinh giỏi nhất thiết phải tổ chức Giao lưu học sinh giỏi. Chính vì thế, tôi đã
luôn suy nghĩ, tìm ra các biện pháp tích cực để tổ chức giao lưu học sinh giỏi đạt
hiệu quả cao nhất.
V. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
1. Xác định mục đích, nội dung giao lưu:
Chúng ta đã biết: Bồi dưỡng học sinh giỏi góp phần thực hiện mục tiêu của
giáo dục “Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài, đào tạo nhân lực”. Bồi dưỡng môn
Tiếng Việt nhằm mục tiêu chính là bồi dưỡng lẽ sống, tâm hồn, khả năng tư duy,
năng lực ngôn ngữ, cảm thụ văn chương và góp phần hình thành nhân cách học
sinh. Bồi dưỡng môn Toán nhằm mục tiêu chính là phát triển phương pháp tư duy
đặc trưng toán học cho HS. Bồi dưỡng các môn Khoa học, Lịch sử và Địa lý, Âm
nhạc, Mĩ thuật, ... giúp các em có những hiểu biết ban đầu về tự nhiên, xã hội, con
người, nghệ thuật... bồi dưỡng tất cả các môn giúp các em hứng thú với tất cả các
môn học, tạo cơ sở để các em trở thành con người phát triển toàn diện đáp ứng yêu
cầu con người mới trong giai đoạn hội nhập hiện nay. Theo dõi các cuộc thi tổ
chức trên truyền hình chúng ta đều thấy rằng tất cả các cuộc thi đều đòi hỏi người
thi phải có kiến thức, kĩ năng toàn diện, am hiểu tất cả các lĩnh vực.
Để phát huy vai trò cá nhân của từng giáo viên trong công tác này, tôi đã
xác định mục tiêu trong kế hoạch giao lưu của ngành cũng như của trường, đó là:
- Giới thiệu và tuyên dương những cá nhân, tập thể tiêu biểu trong phong
trào thi đua học tập.
- Phát huy vai trò và trách nhiệm của giáo viên trong việc quan tâm, đầu tư
bồi dưỡng học sinh giỏi nhằm đảm bảo công bằng trong giáo dục cho học sinh
cũng như góp phần định hướng cho công tác bồi dưỡng nhân tài của đất nước.
- Nhằm tạo điều kiện để các em thể hiện khả năng vận dụng, tư duy sáng
tạo về một vấn đề, một đơn vị kiến thức trong chương trình, ... nhằm giúp học sinh
tự tin và có hướng phấn đấu trong tương lai.
Trong Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học, Sở GD&ĐT nêu rõ: tổ chức
dưới hình thức giao lưu không chỉ 2 môn Toán và Tiếng Việt. Như vậy yêu cầu ở
đây là phải tạo cho CBQL, GV thấy rằng cần tập trung giáo dục toàn diện, không
quá tập trung vào 2 môn Toán và Tiếng Việt mà xem nhẹ các môn khác. Thực tế
trong những năm qua có trường để tập trung cho chất lượng học sinh giỏi 2 môn
Toán và Tiếng Việt đã bố trí dồn ép thời gian cho việc học các môn khác để thời
4
gian cho học sinh học 2 môn Toán và Tiếng Việt, xem như việc bồi dưỡng chỉ có
giáo viên chủ nhiệm tham gia. Xuất phát từ mục đích trên nên tôi dã xác định nội
dung giao lưu đó là gồm các câu hỏi trắc nghiệm về kiến thức và kĩ năng ở các
môn Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Khoa học, Lịch sử và Địa lí, Mĩ thuật, Âm nhạc,
Giáo dục An toàn giao thông, Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của chương
trình Tiểu học, tập trung ở các lớp 4, 5 ... từ năm học 2009-2010 còn bổ sung thêm
môn tự chọn Tiếng Anh và ngoài ra còn một số nội dung về các vấn đề thời sự xã
hội.
2. Lựa chọn hình thức giao lưu phù hợp:
Xác định nội dung, mục đích giao lưu, tôi tiếp tục suy nghĩ làm thế nào để
đạt mục đích trên. Để lựa chọn hình thức phù hợp, ngay từ đầu năm học 2006
-2007; tôi theo dõi các cuộc thi trên truyền hình như: đường lên đỉnh Olympia, Ai
là ai, Vườn cổ tích, ... Sau đó tổ chức họp bàn trong mạng lưới chuyên môn. Tôi
đưa ra hình thức thi như đường lên đỉnh Olympia, tất nhiên là có cải tiến cho phù
hợp với địa phương mình.
Tại cuộc họp mạng lưới
chuyên môn tại Phòng
GD&ĐT vào tháng
10/2006 có rất nhiều ý
kiến tham gia: có ý kiến đề
xuất nên tổ chức dưới hình
thức cho HS làm bài khảo
sát như là đề của Bộ
GD&ĐT khảo sát học sinh
lớp 3, 4 hồi đầu năm học
2006-2007; có ý kiến đề
xuất nên xem lại có tổ
chức giao lưu hay không
vì Sở GD&ĐT không bắt
buộc vậy tại sao chúng ta phải tổ chức. Qua thảo luận và cuối cùng đi đến thống
nhất là cần thiết phải tổ chức giao lưu học sinh giỏi và tổ chức dưới hình thức như
đường lên đỉnh Olympia, tổ chức ở cả 3 cụm, mỗi cụm 5 trường (thời gian này cấp
tiểu học của Tam Kỳ có 15 trường, ngoài 13 trường hiện nay có trường Tiểu học
Nguyễn Bá Ngọc – Tam Thăng và Tiểu học Phù Đổng – An Sơn); mỗi trường 1
đội gồm 3 học sinh, 3 cụm sẽ cùng tổ chức trong cùng 1 thời gian và cùng 1 đề,
sau đó sẽ chọn 3 đội có kết quả cao nhất vào vòng chung kết.
Từ kết quả của cuộc họp trên, tôi phần nào yên tâm về việc tổ chức, tuy
nhiên tôi vẫn băn khoăn vì hình thức giao lưu như trên có nhiều ưu điểm, cơ bản
đạt được mục đích nêu ra nhưng có điều là số lượng học sinh tham gia không được
5
nhiều, và để tổ chức được cần rất nhiều phương tiện hỗ trợ trong khi điều kiện
kinh phí của ngành rất khó khăn.
Tôi tiếp tục suy nghĩ và trong thời gian này, truyền hình phát sóng chương
trình “Rung chuông vàng” dành cho các em sinh viên. Tôi theo dõi và nhận thấy
rằng hình thức này phù hợp với điều kiện của địa phương mình và cơ bản là khắc
phục được những hạn chế của hình thức giao lưu như “đường lên đỉnh Olympia”,
đó là: tổ chức được nhiều học sinh tham gia hơn và cách tổ chức cũng gọn nhẹ hơn
... Tham khảo một số ý kiến của các thầy cô CBQL, đa số đồng tình với tôi về
hình thức tổ chức như “Rung chuông vàng”. Tôi lại tiếp tục họp mạng lưới chuyên
môn cấp học và lần này tất cả các thầy cô đều thống nhất cao việc tổ chức giao lưu
với hình thức mới này.
Thế nhưng nếu tổ chức nguyên si như kịch bản truyền hình tôi thấy rằng có
một số điểm chưa phù hợp đối với tiểu học như: việc loại trực tiếp rồi tổ chức cứu
trợ. Việc này rất khó đối với HS tiểu học vì tính tự giác của các em chưa cao. Việc
tổ chức cứu trợ cũng không phù hợp vì em nào được cứu em nào không, nếu làm
như thế dễ gây ra hiểu lầm rằng cô thương bạn này, ghét bạn kia. Chính vì thế tôi
suy nghĩ và cải tiến cuộc thi, hình thức tương tự như “Rung chuông vàng” nhưng
không loại trực tiếp mà có Ban giám khảo kiểm tra, đánh giá từng câu trả lời của
các em. Cụ thể như sau:
Tổ chức dưới hình thức phiên bản của chương trình "Rung chuông vàng"
phát trên kênh VTV
3
- Đài truyền hình Việt Nam. Cụ thể như sau:
Mỗi học sinh dự thi sẽ tham gia trả lời các câu hỏi của Ban tổ chức, chia làm
3 chặng như sau:
- Chặng 1 (Khởi động): gồm các câu hỏi trắc nghiệm, mỗi câu trả lời trong
thời gian 10 đến 15 giây.
- Chặng 2 (Tăng tốc): gồm các câu hỏi trắc nghiệm, mỗi câu trả lời trong
khoảng thời gian 20 đến 30 giây.
- Chặng 3 (Về đích): gồm các câu hỏi, mỗi câu trả lời trong khoảng thời
gian 30 giây đến 1 phút.
Khi nghe người hướng dẫn nêu câu hỏi cùng với việc quan sát lên màn hình
các em nhanh chóng suy nghĩ và ghi câu trả lời lên bảng; sau khi ghi xong, úp
bảng xuống và nghe tín hiệu báo hết thời gian tất cả các em cùng đưa bảng lên,
nếu em nào đưa bảng chậm hơn so với thời gian quy định thì phạm luật và bị loại.
Cách ghi câu trả lời như sau:
- Câu hỏi đúng/sai: Ghi lên bảng chữ Đ (nếu cho là đúng), chữ S (nếu cho là
sai).
- Câu hỏi nhiều lựa chọn: Ghi lên bảng tên chữ cái đứng trước phương án
chọn.
6
- Đối với câu hỏi điền khuyết hoặc trả lời ngắn: Ghi lên bảng nội dung cần
điền hoặc đáp án của câu hỏi.
Khi người hướng dẫn nêu đáp án, những em có câu trả lời đúng vẫn giơ
bảng, những em có câu trả lời không đúng úp bảng xuống,. Ban Giám khảo sẽ đến
và chấm điểm cho từng HS.
Ban giám khảo có nhiệm vụ ổn định trật tự, kỉ luật và theo dõi phần trả lời
của học sinh.
Ban cố vấn cùng Ban tổ chức giải quyết những vấn đề còn vướng mắc.
Trong kế hoạch giao lưu năm học 2007-2008, hình thức có thay đổi là cho
loại trực tiếp (để buổi giao lưu sôi động hơn) và tổ chức phát hoa danh dự cho từng
chặng. Nếu trường hợp có câu tất cả các em đều bị loại, Ban tổ chức (BTC) cho
phép tất cả các em ở lại và tham gia trả lời câu tiếp theo.
Tùy tình hình thực tế học sinh trả lời, BTC sẽ kết thúc từng chặng thi và
tặng hoa danh dự cho các học sinh xuất sắc trong mỗi chặng.
Trong kế hoạch tổ chức giao lưu lớp 5 của trường vừa rồi, tôi lại chọn hình
thức như trong năm 2006-2007 vì đối với trường tôi vừa là giao lưu học sinh giỏi
trong khối lớp 5 vừa là để tuyển chọn HS tham gia cấp thành phố. Nhưng đối với
khối lớp 3, 4 tôi chọn hình thức như năm học 2007-2008.
3. Xây dựng kế hoạch cụ thể:
Xác định rằng làm bất cứ công việc gì muốn có kết quả tốt thì phải có kế
hoạch. Khi còn là Cán bộ quản lý ở Phòng GD&ĐT, tôi đã chỉ đạo xây dựng kể
hoạch và tổ chức thực hiện phong trào này thành công trong hai năm 2006-2007,
2007-2008. Từ khi về nhận công tác Hiệu trưởng tại trường tôi đã đặc biệt quan
tâm xây dựng phong trào này. Về nhận công tác từ đầu tháng 3, ngày 22/3 tôi dã
xây dựng và ban hành kế hoạch số 23/KH-TQT ngày 22 tháng 3 năm 2010 về tổ
chức giao lưu học sinh giỏi lớp 3, 4, 5.
Trong năm học 2006-2007, sau khi có quyết định thành lập ban tổ chức,
được phân công nhiệm vụ, tôi xây dựng kế hoạch cụ thể và phân công trách nhiệm
cho từng thành viên trong ban tổ chức. Tôi đã xây dựng một kế hoạch cụ thể và có
sự chuẩn bị chu đáo. Năm 2006-2007, xác định rằng đây là năm đầu tiên tổ chức
nên nhất định phải tổ chức thành công. Để đảm bảo tổ chức thành công và để tạo
sự thống nhất cao trong tất cả các trường, ngày 3/4/2007 tôi đã tổ chức cuộc họp
Hiệu trưởng thông qua kế hoạch và nêu yêu cầu đối với các đơn vị. Ngoài các yêu
cầu về nội dung hình thức tổ chức như trên để tạo không khí vui tươi, sôi nổi, hấp
dẫn và lý thú tôi đã yêu cầu các đơn vị trường tham gia văn nghệ giao lưu. Tương
7
tự như thế, khi về công tác tại trường, sau khi xây dựng kế hoạch, tôi tiến hành họp
Ban tổ chức phân công nhiệm vụ và triển khai thực hiện.
Để động viên, khen thưởng các tập thể và cá nhân tiêu biểu trong phong trào
tôi cơ cấu giải thưởng và tổ chức tổng kết phát thưởng ngay trong phần tổng kết
buổi giao lưu. Cơ cấu giải thưởng trên quan điểm chung là chọn xét giải khoảng
50% tổng số học sinh tham gia giao lưu.
Để khắc phục tình trạng chỉ có giáo viên dạy lớp 5 quan tâm đến phong trào;
khi là CBQL ở phòng tôi dã chỉ đạo các đơn vị trường học quan tâm tổ chức giao
lưu học sinh giỏi đối với lớp 3, 4. Ngay khi về công tác ở trường, tôi đã xây dựng
kế hoạch tổ chức giao lưu không chỉ tổ chức ở khối lớp 5 mà ở cả ba khối lớp 3, 4,
5; đối tượng chọn tham gia cấp trường là đối tượng được tuyển chọn từ giao lưu
cấp lớp. Để phát huy trách nhiệm của từng giáo viên (Giáo viên chủ nhiệm, giáo
viên dạy môn chuyên, môn chọn ...), tôi yêu cầu tất cả các giáo viên tổ chức bồi
dưỡng cho học sinh ngay trong các tiết học chính khoá (bằng cách giao bài tập
nâng cao cho các em học sinh khá giỏi đã hoàn thành các bài tập theo yêu cầu
chung); tăng cường bồi dưỡng trong các tiết học của buổi thứ 2, giờ tự học của học
sinh, ...Có nghĩa là trong mỗi giờ học: giờ chính khoá hay ôn luyện, giờ của giáo
viên chủ nhiệm hay giờ của giáo viên dạy môn chuyên, môn chọn bên cạnh phải
dạy cho tất cả học sinh đạt chuẩn kiến thức kĩ năng theo yêu cầu còn phải quan
tâm bồi dưỡng học sinh giỏi. Điều này đã được tôi quán triệt ngay trong buổi họp
giao ban ngày 19/3/2010 và quán triệt lại trong buổi họp Hội đồng sư phạm ngày
03/4/2010.
Trong kế hoạch tôi xác định rõ mục đích, nội dung, hình thức giao lưu và kể
cả cách xét chọn khen thưởng, chọn đội tuyển tham gia cấp thành phố. Cụ thể kế
hoạch tổ chức giao lưu học sinh giỏi lớp 3, 4, 5 của trường như sau (xem phụ lục)
Trong kế hoạch tôi cũng có sự phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành
viên trong nhà trường. Cụ thể như sau:
1. GVCN và GV dạy bộ môn có trách nhiệm tổ chức bồi dưỡng cho học
sinh trong các tiết học trên lớp, tiết ôn luyện, tiết tự học; phối hợp tổ chức giao lưu
trong lớp chọn học sinh xuất sắc dự giao lưu cấp trường; xây dựng hệ thống câu
hỏi theo yêu cầu của Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn gửi về trường chậm
nhất trước 1 tuần diễn ra giao lưu.
2. Giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm đưa học sinh vào khu vực dự giao
lưu. Phân công 1 em làm trưởng đoàn; gửi danh sách học sinh về Ban tổ chức
trước ngày tổ chức giao lưu 2 ngày.
8