Các phương pháp bảo quản cá

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Các phương pháp bảo quản cá

GVHD: NGUYỄN THỊ HIỀN CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN CÁ
MỤC LỤC
I. GIỚI THIỆU...........................................................................................................................2
1. Chất dinh dưỡng trong cá...................................................................................................2
1.1 Nước.................................................................................................................................2
1.2 Protein................................................................................................................................2
1.3 Mỡ....................................................................................................................................2
1.4 Vitamin..............................................................................................................................2
1.5 Khoáng chất...................................................................................................................2
2. Lợi ích của việc sử dụng thực phẩm từ cá................................................................2
II. BẢO QUẢN CÁ TƯƠI SAU ĐÁNH BẮT.................................................................3
1. Các nguyên nhân gây hỏng ca.......................................................................................3
1.1 Enzym................................................................................................................................3
1.2 Vi khuẩn...........................................................................................................................3
1.3 Ôxi hoa...........................................................................................................................4
2. Các quy tắc cơ bản trong việc bảo quản cá tươi........................................................4
2.1 Sạch se..............................................................................................................................5
2.2 Chăm sóc........................................................................................................................5
III.CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN – CHẾ BIẾN CA..........................................7
1. Muối.......................................................................................................................................7
2. Sấy ca...................................................................................................................................10
Làm khô tự nhiên bằng mặt trời và gió.................................................................12
2.2 Sấy lạnh........................................................................................................................12
2.3 Sấy bằng tập trung năng lượng mặt trời..............................................................13
3. Hun khói..............................................................................................................................13
4. Tẩm nước sốt....................................................................................................................14
5. Lên men................................................................................................................................16
5.1 Lên men cá trích..........................................................................................................17
5.2 Lên men cá cơm...........................................................................................................17
5.3 Lên men cá thu.............................................................................................................18
6. Hấp – Luộc.........................................................................................................................18
7. Đóng hộp............................................................................................................................18
8. Đông lạnh............................................................................................................................22
TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................................................................25
1
GVHD: NGUYỄN THỊ HIỀN CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN CÁ
I. GIỚI THIỆU
1. Chất dinh dưỡng trong cá:
1.1 Nước: thành phần chính của cá là nước, chiếm khoảng 80% trọng
lượng cá tươi.
1.2 Protein: protein cá là một trong những nguồn protein chất lượng
cao, rất có giá trò, chứa tất cả các axit amin cần thiết. Phần lớn các loại cá
chứa 18 – 20% protein. Protein cá rất cần thiết cho sự phát triển và phục hồi
các mô của cơ thể, đồng thời nó cũng rất lý tưởng cho những ai muốn giảm
cân.
1.3 Mỡ : được dùng để cấu tạo cơ thể và năng lượng. Thành phần của
mỡ cá phụ thuộc vào loại cá và mùa. Phần lớn các loại cá đều có lượng mỡ
thấp, ít hơn 1%, vì vậy cũng chứa ít calo. Mỡ thường không phân bố đều khắp
cơ thể mà tập trung chủ yếu ở bụng cá.
1.4 Vitamin: cá rất giàu các loại vitamin mà con người cần để phát
triển, duy trì các tế bào thần kinh và tham gia vào quá trình sinh năng lượng
cho cơ thể.
- Vitamin A : được tìm thấy nhiều trong gan và lòng cá. Vitamin
A giúp mắt điều chỉnh trong ánh sáng lờ mờ. Người ta sử dụng dầu gan
cá để giúp sáng mắt. Vitamin A ít bò mất đi khi chế biến món ăn vì nó
tan trong mỡ nên sẽ không bò hoà tan vào nước dùng để nấu cá.
- Các loại vitamin tan trong nước: được phân bố đồng đều hơn.
Thòt cá chứa hơn nửa lượng vitamin có trong cá. Trứng cá cũng chứa
rất nhiều vitamin .
1.5 Khoáng chất : các sản phẩm cá có xương mềm và các sản phẩm cá
đóng hộp rất giàu canxi và fluorin ngăn chặn sâu răng. Nguồn cung cấp
nhiều Iốt duy nhất trong bữa ăn của con người là từ các động vật biển. Ăn cá
hằng ngày sẽ được cung cấp lượng Iốt dồi dào.
2. Lợi ích của việc sử dụng thực phẩm từ cá:
- Cá rất giàu protein, vitamin và khoáng chất.
- Cá có lượng mỡ, cholesterol và hydrat cacbon thấp. Cá là loại thức ăn
quan trọng cho những người bò bệnh tim mạch vì dầu cá rất có tác dụng trong
việc giảm cholesterol trong máu.
2
GVHD: NGUYỄN THỊ HIỀN CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN CÁ
- Cá có rất ít hoặc không có các mô liên kết nên rất dễ tiêu hoá và
thích hợp với tất cả các chế độ ăn kiêng. Lời khuyên của các bác só là cá nạc
tốt hơn thòt và thậm chí tốt hơn cả thòt lườn gà đối với những người bò nay
bụng.
- Ăn cá là tiết kiệm, ăn cá rẻ hơn vì chỉ mất 3 phút dể nấu chín cá
trong khi thời gian tối thiểu để nấu chín thòt là 30 phút.
II. BẢO QUẢN CÁ TƯƠI SAU ĐÁNH BẮT:
1. Các nguyên nhân gây hỏng cá:
Có ba nguyên nhân chính làm ươn cá là do:enzyme, vi khuẩn và ôxi
hoá.
1.1 Enzym:
- Enzyme có sẵn trong cá, chúng hoạt động như các chất xúc tác
sinh học trong việc phân huỷ về mặt hoá học các thức ăn cá ăn. Một số
enzyme hoạt động để bảo quản thức ăn dự trữ trong cơ thể. Ngay khi
cá chết sự cân bằng giữa các quá trình bò xáo trộn. Các enzyme, thay vì
phân giải thức ăn, lại phân giải cá, tiêu hoá mỡ, các hydrocacbon và
protein. Sự phân giải do enzyme gây ra thường được coi như sự tự huỷ
và làm cá nát ra. Bên cạnh những enzyme có sẵn trong cá, vi khuẩn
xâm nhập vào cá và vi khuẩn có trong mang và ruột cá cũng tiết ra các
enzyme phân huỷ cá.
- Cá bò hỏng do enzyme là vấn đề nghiêm trọng đối với các loại
cá nhỏ như cá trích và cá thu vì các loại cá này thường để nguyên cả
ruột. Cá to cũng có thể bò hỏng do enzyme nếu chúng không được bỏ
ruột, tuy nhiên vấn đề không nghiêm trọng như đối với cá nhỏ vì
khoảng cách giữa ruột – mang và thòt cá lớn hơn.
1.2 Vi khuẩn:
- Vi khuẩn đóng vai trò quan trọng trong vòng đời của động,
thực vật. Thiếu chúng cuộc sống trên trái đất sẽ đột ngột chấm dứt.
Mặc dù quan trọng như vậy, nhưng từ trước đến nay, chúng là tác
nhân gây hỏng tồi tệ nhất đối với cá và các loại thực phẩm khác vì
các sản phẩm của chúng có chứa độc tố.
- Người ta thường nói rằng khi còn sống cá vô trùng, nhưng ngay
sau khi chết, các enzyme và vi khuẩn cùng lúc tấn công cá. Vi khuẩn
có thể đến từ nhiều nguồn, trên da hoặc trong nhớt cá. Ruột, đặc biệt
3
GVHD: NGUYỄN THỊ HIỀN CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN CÁ
khi đầy thức ăn, có một lượng đáng kể các vi khuẩn. Số lượng vi khuẩn
tăng lên tuỳ theo cách thức xử lý và bảo quản cá.
1.3 Ôxi hoá:
- Ôxi hoá làm mỡ cá bò ôi. Hiện tượng này chủ yếu xảy ra khi để
cá trong không khí, cũng có thể do hoạt động của các enzyme trong mô
và trong vi khuẩn ở mỡ cá.
- Sự ôxi hoá thể hiện ra mặt ngoài cá : làm nhạt màu cá, hoặc
làm cá đổi sang màu khác như vàng hoặc nâu. Cá nhiều mỡ bò hỏng
nhiều hơn cá nạc. Vấn đề ôxi hoá sẽ càng trầm trọng hơn khi cá đông
lạnh ; do đó, khi tiếp xúc với không khí trong quá trình cât trữ có thể
gây ra sự ôxi hoá mặt ngoài cá. Kết quả là cá có mùi đặc biệt của mỡ
bò ôxi hoá.
Đặc điểm của cá tươi và cá ươn:
Đặc điểm Cá tươi Cá ươn
1. Mùi
2. Mắt
3. Mang
4. Màu
5. Thòt
6. Thành bụng
7. Mô cơ
8.Hậu môn
- Tươi, mùi cá.
- Sáng, đồng tử lồi, giác
mạc đen mượt, trong.
Đỏ tươi, có nhớt bao bọc.
- Sáng.
- Chắc, cá tươi có mình
cứng, ấn ngón tay vào
không để lại vết, nhớt
trong.
- Nguyên vẹn.
- Trắng.
- Hồng, không lồi.
- Ôi, chua hoặc thối.
- Đồng tử lõm, nhăn,
giácmạc đen đục, không
trong.
- Nâu sẫm hoặc xám, nhớt
đục, mùi chua và khó chòu.
Nhạt.
- Mềm và nhũn, ấn ngón
tay vào để lại vết.
- Thường bò vỡ, ruột lòi ra.
- Hơi hồng, đặc biệt gần
xương sống.
- Nâu, lồi.
2. Các quy tắc cơ bản trong việc bảo quản cá tươi:
- Chất lượng cá tươi phụ thuộc rất lớn vào việc bảo quản chúng từ lúc
đánh bắt được cho tới khi lên bờ.
- Có ba quy tắc cơ bản trong việc bảo quản cá tươi: sạch sẽ, chăm sóc,
ướp đá.
4
GVHD: NGUYỄN THỊ HIỀN CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN CÁ
2.1 Sạch sẽ: phải chú ý quy tắc này trong suốt dây chuyền bảo quản
cá.
- Rửa sạch toàn bộ boong tàu, hầm tàu và thùng đựng trước khi có mẻ
lưới đầu tiên lên tàu.
- Dọn sạch mẻ lưới trước rồi mới đưa mẻ khác lên tàu. Nếu phải để
một số cá ở trên boong, cố gắng để chúng sang một bên để tránh việc đổ cá
tươi lên trên.
- Khi mổ những con cá to chú ý không để ruột cá rơi vào những con cá
khác.
- Rửa sạch cá hoàn toàn trước khi ướp đá.
2.2 Chăm sóc:
- Làm cá ngay và càng nhanh càng tốt.
- Phân loại cá trước khi cho vào thùng.
- Đậy cá lại để tránh nắng và các yếu tố khác nếu phải để cá trên
boong một lát trước khi làm.
- Để cá ráo nước trước khi ướp đá.
- Tránh làm dập nát cá.
- Không dẫm hoặc đạp lên cá.
2.3 Ướp đá: nhiệt độ là nhân tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến chất
lượng cá.
- Dùng đá nhỏ vì đá to làm nát cá và có thể làm lạnh cá chậm hơn đá
nhỏ.
- Không bao giờ được dùng đá bẩn.
- Dùng nhiều đá cho thêm một lớp đá lên trên, xuống dưới và xung
quanh hộp cá hoặc giá để cá.
- Không được xếp quá nay cá trong hộp. Những hộp ở phía trên sẽ làm
nát cá ở bên dưới.
- Để phần bụng cá xuống dưới để tránh cho nước bẩn chảy vào cá.
- Không xếp cá quá chặt làm cho nước đá tan không chảy ra được. Cá
sẽ đông nhanh hơn khi nước đá lạnh chảy qua nhưng cá nằm trong nước đọng
và máu hoặc nhớt sẽ ươn rất nhanh.
5
GVHD: NGUYỄN THỊ HIỀN CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN CÁ
 Đá dùng trong quá trình ướp cá: có hai loại, đó là : đá tảng và đá
nhỏ.
•Đá tảng:
- Ưu điểm:
+ Cần ít diện tích để sản xuất.
+ Cần ít không gian cất trữ.
+ Ít chảy trong quá trình vận chuyển.
- Nhược điểm:
+ Diện tích tiếp xúc với cá ít.
+ Có thể làm nát cá.
+ Làm lạnh chậm.
•Đá nhỏ: gồm cả đá phiến mỏng và đá hình trụ hoặc hình ống.
- Ưu điểm:
+ Hình dạng phẳng của đá làm nhiệt truyền từ cá sang đá
nhanh hơn.
+ Không làm nát cá.
+ Tiếp xúc mật thiết với cá vì thế cá được làm lạnh nhanh
hơn.
- Nhược điểm:
+ Cần nhiều không gian cất trữ.
+ Tan nhanh trong quá trình vận chuyển.
 Ưu điểm khi ướp cá bằng đá:
- Đá vô hại , rẻ và dễ xử lý.
- Có giá trò bảo quản cá vì thông qua việc tiếp xúc mật thiết với
các cục đá nhỏ, cá có thể đông lạnh rất nhanh.
- Giữ cho cá đông lạnh ẩm, lạnh và bóng.
- Giữ cá trong kho lạnh không có đá có thể làm cá bò mất nước,
giữ cá bằng ướp đá sẽ ngăn chặn điều đó.
- Giữ cá ở nhiệt độ cao hơn điểm đóng băng của cá một chút.
- Hạ nhiệt độ của cá tạo ra sự thay đổi enzyme và vi khuẩn ở cá.
6
GVHD: NGUYỄN THỊ HIỀN CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN CÁ
 Cách ướp đá:
- Cá đánh bắt được lựa theo kích thước và loài.
- Xếp cá vào đá theo tỉ lệ 1:1, càng nhanh càng tốt.
- Duy trì nhiệt độ gần với điểm tan của đá ( 0
0
C).
- Nên xếp đá xung quanh cá hoặc một lớp đá một lớp cá để cá
được thực sự tiếp xúc với lượng đá lớn hơn.
 Thời gian giữ được cá tươi bằng đá:
- Tuỳ vào loại cá, cách thức bảo quản và nhiệt độ, ướp đá có thể
giữ cá tươi nhiều nhất là hai tuần.
- Ở nhiệt độ 16
0
C, cá tươi sẽ bò ươn vào ngày thứ ba. Ở nhiệt độ
5
0
C , cá sẽ bò ươn vào ngày thứ năm và ở 0
0
C là ngày thứ 15.
III.CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN – CHẾ BIẾN CÁ:
1. Muối:
- Muối cá là phương pháp truyền thống được sử dụng ở hầu hết các
nước trên thế giới. Phương pháp này thường kết hợp với sấy khô và hun khói.
Một lượng muối vừa đủ ngấm vào trong tế bào cá có thể ngăn ngừa hoặc
giảm mạnh hoạt động của các vi khuẩn. Vì khi cho cá vào dung dòch muối
đậm đặc, đậm hơn dung dòch muối có trong tế bào cá, nước sẽ chảy từ các tế
bào sang dung dòch muối cho đến khi hai dung dòch có nồng độ như nhau.
Trong trường hợp này, muối sẽ ngấm vào các tế bào cá. Hiện tượng này gọi
là sự thẩm thấu.
- Nồng độ muối từ 6 đến 10% trong tế bào cá sẽ ngăn ngừa hoạt động
của các vi khuẩn làm ươn cá. Hơn nữa, nước từ tế bào cá chảy ra sẽ góp phần
làm giảm hoạt động của các vi sinh vật làm cá bò ươn. Đối với cá được ướp
muối trước khi sấy khô, cần ít nước chảy ra hơn để bảo quản. Lượng nước
còn lại trong cá khoảng 35 – 45% tuỳ thuộc vào lượng muối trong tế bào cá
sẽ ngăn ngừa hoặc giảm mạnh hoạt động làm ươn cá của hầu hết vi khuẩn.
 Nguồn muối : có 3 loại muối, đó là: muối phơi nắng, muối nấu và
muối mỏ.
+ Muối phơi nắng là muối làm từ nước biển hoặc hồ có muối
bằng cách cho nước bay hơi dưới tác dụng của mặt trời và gió. Muối
nấu được lấy từ những mỏ muối ngầm dưới mặt đất. Và muối mỏ là
muối tự nhiên thường được xay trước khi sử dụng.
7
GVHD: NGUYỄN THỊ HIỀN CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN CÁ
+ Tính thích hợp của muối đối với bất kỳ mục đích sử dụng nào
phụ thuộc vào một số yếu tố như : thành phần hoá học, độ sạch vi
khuẩn và tính chất vật lý.
+ Muối chất lượng cao chứa 99,9% clorua natri, muối chất lượng
kém chỉ chứa 80%. Ngoài bụi, cát và nước, tạp chất hoá học chính
trong muối là clorua magie, sunfat như sunfat và cacbonat natri, một
lượng rất nhỏ đồng và sắt, gồm cả canxi. Nói chung muối phơi không
tinh khiết bằng muối nấu. Clorua canxi và clorua magiê trong muối
ngăn chặn sự thẩm thấu của muối vào các tế bào cá, chúng cũng làm
cho cá dễ bò ươn. Clorua magiê là chất háo nước vì vậy nó hấp thụ
nhiều nước và cá sẽ khó khô.
+ Cá được muối bằng clorua natri tinh khiết sẽ mềm và có màu
vàng. Muối có canxi và magiê cá sẽ trắng, tuy nhiên chúng sẽ gây ra
vò đắng và thành phẩm dễ bò nát… Một lượng đồng dù rất nhỏ cũng có
thể làm cá có màu nâu, vì vậy cá dễ bò ươn, và làm sản phẩm sẽ kém
chất lượng.
+ Độ sạch vi khuẩn chỉ chất lượng muối không có vi khuẩn làm
ươn cá hoặc vi khuẩn chòu mặn gọi là halophile, chúng là nguyên nhân
làm cá ướp bò đỏ. Vi khuẩn chòu mặn có thể phát triển trong cá đã sấy
khô gây ra những đám sẫm màu. Loại vi khuẩn này có trong muối mỏ.
+ Có thể khử trùng hoặc cho các chất bảo quản vào muối để
kiểm soát sự phát triển của vi khuẩn chòu mặn và mốc, nhưng cách làm
này thường quá đắt đối với các mục đích thương mại. Phần lớn các loại
muối đều chứa một loại vi khuẩn chòu mặn.
+ Tính chất vật lý của muối ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả của
phương pháp muối. Muối hạt mòn tan nhanh trong nước trên bề mặt
thực phẩm muối, làm cứng và ngăn cản sự thẩm thấu của muối vào tế
bào cá, gây nên hiện tượng gọi là “cháy cá”. Trong phương pháp muối
khô, nên sử dụng hỗn hợp muối hạt mòn và hạt to.
 Hiện tượng muối chậm ngấm vào cá:
- Các yếu tố ảnh hưởng đến sự thẩm thấu muối và thay thế nước
trong tế bào cá:
+ Lượng mỡ càng cao thì muối thẩm thấu càng chậm.
+ Cá càng dày mình thì muối ngấm vào giữa con cá càng lâu.
8
GVHD: NGUYỄN THỊ HIỀN CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN CÁ
+ Cá càng tươi thì muối ngấm càng chậm.
+ Nhiệt độ càng cao thì muối ngấm càng nhanh.
- Trong quá trình sấy, muối có một số tác động dễ nhận thấy, như:
+ Nồng độ của muối càng cao thì sự thay thế nước càng nhiều
và do đó, lượng nước bay hơi trong lúc sấy ít hơn.
+ Nồng độ muối càng cao thì lượng nước cần loại khỏi sản
phẩm càng ít.
+ Nồng độ muối càng cao thì cá càng lâu khô.
+ Muối có xu hướng hấp thụ hơi ẩm trong không khí và độ ẩm
tương đối khoảng hơn 78% trong quá trình sấy hoặc trong giai
đoạn cất trữ tiếp sau. Cá sẽ không khô hơn được nữa, chúng có thể
hấp thụ nhiều hơi ẩm hơn.

Các phương pháp muối :
- Có 4 phương pháp cơ bản được sử dụng trong việc bảo quản cá:
+Muối bằng nước muối đặc: cá được ngâm vào dung dòch
muối và nước.
+Muối khô: xát muối hạt vào cá.
+Muối Kench: chà xát muối hạt vào bề mặt của cá đã được
khía, cá được xếp thành từng lớp, giữa hai lớp cá là một lớp muối,
chất lỏng tạo thành để khô dần.
+Muối dầm: để cá ngập trong muối và đặt vào thùng kín nước
từng lớp một cách nhau bằng một lớp muối. Nước dầm tạo thành
sẽ bao phủ cá, nếu cá không được ngập hoàn toàn sau 3-4 giờ ta
đổ nước muối bão hoà vào để ngập cá. Cần có vật nén lên trên để
cá không nổi trên bề mặt nước dầm.
- Ở phương pháp muối bằng nước muối đặc, người ta sử dụng dung
dòch muối bão hoà. Các tạp chất trong muối sẽ làm giảm nồng độ của
clorua natri, vì vậy cần làm cho độ đậm đặc tăng lên một chút, từ 80 đến
100%, tương đương từ 270 đến 360g muối trong một lít nước. Khi cá
được ngâm trong dung dòch muối bão hoà, nồng độ của dung dòch sẽ bắt
đầu giảm ngay khi muối thẩm thấu vào tế bào cá.
- Trong cách muối dầm, cá được bao quanh bởi muối hạt. Những
hạt muối ban đầu sẽ tan khi tiếp xúc với hơi ẩm trên bề mặt cá. Một
9
GVHD: NGUYỄN THỊ HIỀN CÁC PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN CÁ
lượng muối vừa đủ sẽ tan và giữ cho nước dầm ở điểm bão hoà khi muối
ngấm vào cá và nước chảy ra. Nước từ trong cơ thể cá chứa máu và các
hợp chất khác.
- Không nên áp dụng cách muối theo kiểu Kench và muối khô ở
các nước nhiệt đới vì cá sẽ dễ bò ươn và bò côn trùng làm hỏng, phơi
ngoài không khí và sự có mặt của muối sẽ làm mỡ bò ôxi hoá, cá sẽ mất
màu và có mùi ôi. Nên bão hoà cá bằng nước muối đậm đặc càng nhanh
càng tốt để hoàn thành việc ướp muối.
 Một số điều cần lưu ý:
- Tỷ lệ cá ươn tăng lên khi nhiệt độ tăng. Tuy nhiên, muối thẩm
thấu vào thòt cá cũng tăng lên cùng nhiệt độ. Nên muối cá ở nhiệt độ
thấp khoảng 5
0
C hoặc nên để cá muối ở nhiệt độ thấp một thời gian cho
muối ngấm sâu vào trong cá trước khi những vi khuẩn làm ươn cá xâm
nhập.
- Thùng gỗ hoặc nhựa là vật đựng phù hợp với cá muối bằng nước
muối đặc. Chúng nên được đặt ở những nơi có nhiệt độ thấp. Lượng
muối sử dụng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước của cá, hàm
lượng mỡ trong cá và nhiệt độ thông thường. Cách tính an toàn nhất là
30% trọng lượng của cá , có nghóa là 100kg cá cần 30 kg muối.
- Muối được coi là chất bảo quản thực phẩm ngăn chặn sự phát
triển của các vi sinh vật. Tuy nhiên, có những vi sinh vật sống được
trong môi trường muối. Chúng có thể được chia làm 3 nhóm theo tính
chòu muối:
+ Vi sinh vật chòu muối kém: loại không tăng trưởng được
hoặc chết trong môi trường muối có nồng độ thấp.
+ Vi sinh vật chòu muối tốt: là loại có thể sống được trong môi
trường muối có nồng độ cao nhưng không tăng trưởng được.
+ Halophile ( sinh vật cần môi trường mặn) : là loại vi sinh
vật không thể tăng trưởng hoặc sống nếu không có muối.
- Trong cá muối khô, halophile có thể tăng trưởng và phát triển;
nhưng trong cá muối bằng nước muối đặc và muối dầm, halophile không
thể sinh trưởng vì vi sinh vật cần hấp thụ oxy, mà dung dòch muối đậm
đặc có rất ít hoặc không có ôxy.
2. Sấy cá:
10

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Các phương pháp bảo quản cá