Bài 5- SINH 12- SOẠN THEO CHUẨN KT-KN

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Bài 5- SINH 12- SOẠN THEO CHUẨN KT-KN

Trường THPT Nguyễn Huệ Giáo án Sinh 12 Cơ bản
Tuần 3 Ngày soạn :
24/08/2010
Tiết 5 Ngày dạy :
26/08/2010
Bài 5. NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. M ục tiêu : Sau khi học xong bài này học sinh phải:
1. Kiến thức: - Mô tả được cấu trúc siêu hiển vi của NST.
- Nêu được sự biến đổi hình thái NST qua các kì phân bào và cấu trúc NST được duy trì liên tục qua các
chu kì tế bào.
- Trình bày được khái niệm về đột biến cấu trúc NST. Kể tên các dạng đột biến cấu trúc NST
- Nêu được nguyên nhân, cơ chế chung, hậu quả và vai trò của ĐB cấu trúc NST.
2. Kỹ năng: Phát triển kỹ năng quan sát, tư duy logic, phân tích, tổng hợp, hoạt động nhóm.
3. Thái độ: Tích cực, có ý thức bảo vệ cơ thể sinh vật và môi trường.
II. Trọng tâm
- Cấu trúc cấu trúc siêu hiển vi của NST ở SV nhân thực.
- Các dạng đột biến cấu trúc NST, ngun nhân cơ chế chung và hậu quả của nó.
III. Chuẩn bò
1. GV: - Hình ảnh (tế bào sinh vật nhân thực, cấu trúc của NST, các dạng ĐB cấu trúc NST), bảng số lượng
NST của một số lồi sinh vật, sơ đồ biến đổi hình thái NST qua các giai đoạn của chu kì TB, các
đoạn video về ĐB cấu trúc NST…
- Máy tính, máy chiếu, bảng phụ, phiếu học tập
2. HS: Nghiên cứu trước bài 5 SGK/23-26, chuẩn bò các câu lệnh ∇ trong bài.
IV. Tiến trình dạy - học
1. n đònh lớp: Kiểm tra só số, đồng phục
2. Kiểm tra bài cũ
Câu 1: Đột biến gen là gì? Nêu các dạng đột biến điểm thường gặp và hậu quả của nó?
Câu 2: Nêu cơ chế phát sinh đột biến gen?
3. Bài mới
A - Hoạt động 1 : Tìm hiểu vềø hình thái và cấu trúc NST
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- Nêu vấn đề: Ở SV nhân thực vật chất DT ở cấp độ TB là NST
- u cầu HS nhớ lại kiến thức cũ về phân bào, hình thái NST qua
các kì phân bào và đưa ra nhận xét về: hình dạng NST đặc trưng
cho từng lồi và NST ở kì giữa của quá trình phân bào.
+ Bộ NST ở các lồi khác nhau có khác nhau không?
- Hướng dẫn HS quan sát hình ảnh cấu trúc của NST.
+ Hãy mơ tả cấu trúc hiển vi, siêu hiển vi của NST?
+ tâm động có chức năng gì?
* Bổ sung thêm kiến thức sgk.
- Đọc mục I.1. tìm hiểu về vật chất cấu
tạo nên NST, tính đặc trưng của bộ NST
mỗi lồi, trạng thái tồn tại của các NST
trong tế bào xơma.
- Suy nghó để trả lời
- Quan sát hình ảnh để mơ tả cấu trúc
của NST.
- Tham khảo thêm kiến thức trong
SGK/23,24.
I. HÌNH THÁI VÀ CẤU TRÚC NST
1. Hình thái NST
* NST là vật chất di truyền tồn tại trong nhân tế bào, dễ bắt màu bằng thuốc nhuộm kiềm tính.
- Ở SV nhân sơ: NST chỉ là 1 phân tử AND kép, có dạng vòng không liên kết với Pr histôn.
- Ở SV nhân thực: NST gồm 2 cromatit dính nhau qua tâm động (eo thứ nhất), một số NST có eo thứ 2 (nơi
tổng hợp rARN).
Trang 1
Trường THPT Nguyễn Huệ Giáo án Sinh 12 Cơ bản
+ NST có các dạng hình que, hình hạt, hình chữ V…, đường kính 0,2-2
µ
m, dài 0,2 – 50
µ
m
* Mỗi loài sinh vật có 1 bộ NST đặc trưng về số lượng, hình thái và cấu trúc.
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- Hướng dẫn HS quan sát hình ảnh cấu trúc siêu hiển
vi của NST.
* hình vẽ thể hiện điều gì? (mức độ xoắn)
- Nêu vấn đề: Ở người, trong nhân mỗi tế bào đơn bội
chứa 1m ADN, bằng cách nào lượng ADN khổng lồ
này có thể xếp gọn trong nhân?
+ NST được cấu tạo từ những thành phần nào?
+ trật tự sắp xếp của ADN và các khối cầu prơtêin
+ cấu tạo của 1 nuclêoxơm?
+ chuỗi poli nuclêơxơm?
+ Đường kính của sợi cơ bản, sợi nhiễm sắc?
+ dựa vào cấu trúc hãy nêu chức năng của NST?
- Quan sát hình ảnh
- ADN được xếp vào 23 NST và được gói gọn theo
các mức độ xoắn cuộn khác nhau làm chiều dài co
ngắn lại hàng nghìn lần.
- Suy nghó trả lời các câu hỏi GV đưa ra: mơ tả được
cấu trúc siêu hiển vi của NST.
2. Cấu trúc siêu hiển vi
NST được cấu tạo từ AND và Pr (histon và phi histon).
AND + Pr

Nucleoxôm (8 phân tử protein histon được quấn quanh 1 đoạn phân tử AND dài khoảng
146 cặp nu, quấn khoảng 1
4
3
vòng). Nhiều Nucleoxôm tạo thành sợi cơ bản (khoảng 11nm) -> sợi nhiễm
sắc (25-30nm) -> ống siêu xoắn (300nm) -> cromatit (700nm) -> NST
B- Hoạt động 2 : Tìm hiểu đột biến cấu trúc NST
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
* GV u cầu HS đọc thơng tin mục II trong SGK/24,25.
+ Nêu khái niệm đột biến cấu trúc NST?
+ có thể phát hiện đột biến cấu trúc NST bằng cách nào? (PP tế
bào vì NST là VCDT ở cấp độ tế bào).
- Phát PHT cho HS, u cầu HS thảo luận hồn thành PHT sau:
Dạng ĐB
Khái
niệm
Cơ chế phát
sinh
Hậu
quả
Ý
nghĩa
Mất đoạn
Lặp đoạn
Đảo đoạn
Chuyển đoạn
- từ sơ đồ ABCDE. FGHIK
- Đoạn bị mất có thể là E. FG được khơng? Tại sao ĐB dạng này
thường gây chết (do mất cân bằng hệ gen)
+ tại sao dang đột biến đảo đoạn ít hoặc khơng ảnh hưởng đến
sức sống?
+ tại sao dạng ĐB chuyển đoạn thường gây hậu quả nghiêm
trọng?
- Nghiên cứu SGK mục II/24,25 để nêu
khái niệm đột biến cấu trúc NST.
- Trả lời
- Thảo luận nhóm (6-8 HS) hoàn thành
PHT trong 7 phút.
- Đại diện nhóm 1 và 3 trình bày, đại diện
nhóm 2 và 4 nhận xét, bổ sung.
- Nêu được:
- Khơng tăng, khơng giảm VCDT, chỉ làm
tăng sự sai khác giữa các NST.
- do sự chuyển đoạn có thay đổi lớn trong
cấu trúc, khiến cho các NST trong cặp mất
trạng thái tương đồng → khó khăn trong
phát sinh giao tử.
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
1. Khái niệm: Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST
* Nguyên nhân: Do ảnh hưởng của các tác nhân hóa học, vật lý (tia phóng xạ, tia tử ngoại…), tác nhân
sinh học (virut) hoặc những rối loạn sinh lí, sinh hóa trong tế bào.
Trang 2
Trường THPT Nguyễn Huệ Giáo án Sinh 12 Cơ bản
* Cơ chế chung ĐB cấu trúc NST: Các tác nhân gây đột biến ảnh hưởng tới quá trình tiếp hợp, trao
đổi chéo… hoặc trực tiếp gây đứt gãy NST → làm phá vỡ cấu trúc NST. Các ĐB cấu trúc NST dẫn đến sự
thay đổi trình tự và số lượng các gen, làm thay đổi hình dạng NST.
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
Dạng ĐB
Đặc điểm (khái niệm, cơ chế phát sinh) Hậu quả
Mất
đoạn
NST bò đứt 1 đoạn -> số lượng gen trên
NST giảm.
- Thường gây chết hoặc làm giảm sức sống của SV.
- Mất đoạn nhỏ khơng ảnh hưởng.
Lặp
đoạn
1 đoạn NST bị lặp lại 1 lần hay nhiều lần
làm tăng số lượng gen trên đó.
Làm tăng hoặc giảm cường độ biểu hiện của tính
trạng.
Đảo
đoạn
1 đoạn NST bị đứt ra rồi quay ngược 180
0
làm thay đổi trình tự gen trên đó.
Có thể ảnh hưởng hoặc khơng ảnh hưởng đến sức
sống.
Chuyển
đoạn
Là sự trao đổi đoạn có thể diễn ra trên
cùng 1 NST hoặc giữa các NST khơng
tương đồng (sự chuyển đổi gen giữa các
nhóm liên kết).
- Chuyển đoạn lớn thường gây chết hoặc mất khả
năng sinh sản, đơi khi có sự hợp nhất các NST làm
giảm số lượng NST của lồi.
- Chuyển đoạn nhỏ không ảnh hưởng gì.
4. Củng cố và hoàn thiện
- cấu trúc phù hợp với chức năng của NST
- 1 NST bị đứt thành nhiều đoạn sau đó nối lại nhưng khơng giống cấu trúc cũ, đó có thể là dạng đột biến nào
Bài tâp: Chọn ý trả lời đúng trong các câu sau
Câu 1: Cơ chế gây ra đột biến cấu trúc NST là
A. Đứt gãy NST hay đứt gãy rồi tái kết hợp bất thường. B. Rối loạn trong sự phân ly của NST
C. Tiếp hợp và trao đổi chéo bất thường. D. A + C đúng. E. A + B +C đều đúng.
Câu 2: Những loại đột biến cấu trúc nào sau đây làm thay đổi thành phần và cấu trúc của NST?
A. Lặp đoạn và mất đoạn. B.Đảo đoạn. C. Chuyển đoạn. D. A + C đúng. E. A + B + C đúng.
Câu 3: Mất đoạn NST số 21 ở người gây ra
A. Hội chứng Down. B. Hội chứng “mèo kêu”. C.Thiếu máu hồng cầu hình liềm.
D. Ung thư máu. E. Khơng ảnh hưởng gì.
Câu 4: Ở người, hội chứng “mèo kêu” là do mất đoạn tại NST số
A. 15 B. 5 C. 8 D. 18 E. 21
Câu 5: Hình vẽ sau đây mơ tả dạng đột biến cấu trúc NST
A. Mất đoạn. B. Lặp đoạn. C. Chuyển đoạn D. A và B E. Tất cả đều sai.
Đáp án: 1-C; 2-E; 3-D; 4-B; 5-D
5.Dặn dò
- Trả lời câu hỏi và bài tập SGK trang 26
- Chuẩn bò bài 6
* Rút kinh nghi ệm và bổ sung
.............................................................................................................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................................................................................................
Trang 3
Tröôøng THPT Nguyễn Huệ Giáo án Sinh 12 Cô baûn
.............................................................................................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................................................................................
Trang 4

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Bài 5- SINH 12- SOẠN THEO CHUẨN KT-KN