Mot so bai tap ve Binh thong nhau

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Mot so bai tap ve Binh thong nhau

Tên chuyên đề
Một vàI kinh nghiệm khi giải loại bài tập tìm độ chênh lệch mặt
thoáng trong hai nhánh của bình thông nhau
A. Đặt vấn đề:
Trong chơng trình vật lý THCS. Vấn đề áp suất chất lỏng là một trong những
vấn đề quan trọng của chơng trình; trong vấn đề áp suất chất lỏng, phần kiến thức về
bình thông nhau là một phần cơ bản và quan trọng; đó là một chuyên đề trong chơng
trình giảng dạy nâng cao hay bồi dỡng học sinh giỏi bậc học THCS. Theo tôi chuyên
đề về bình thông nhau là một chuyên đề hay và khó. Những bài tập về bình thông
nhau luôn là một số công cụ tốt để rèn luyện trí thông minh, t duy sáng tạo và khả
năng liên hệ thực tế. Vì vậy, dạng bài tập về bình thông nhau luôn đợc các cuộc thi
học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh, cấp quốc gia và các kỳ thi tuyển vào các trờng
chuyên THPT quan tâm.
Loại bài tập về bình thông nhau lại đợc ít đề cập trong sách giáo khoa lớp 8
nên vốn kiến thức hiểu biết của các em học sinh còn rất hạn chế. Vì vậy nên các em
rất ngại giải loại bài tập này; thờng tỏ ra lúng túng, mắc sai lầm và thậm chí không
giải đợc bài tập.
B. Giải quyết vấn đề:
1. Hệ thống những kiến thức cơ bản có liên quan đến dạng bài tập:
1/ áp suất: áp suất là độ lớn của áp lực lên một đơn vị diện tích bị ép.
Công thức tính áp suất:
F
p
S
=
Trong đó: F: Là áp lực (N)
S: Diện tích bị ép (m
2
)
p: áp suất (N/m
2
hoặc pa)
2/ áp suất do cột chất lỏng gây ra tại một điểm cách mặt chất lỏng một đoạn h:
p = d.h = 10D.h
Với h: Khoảng cách từ điểm tính áp suất đến mặt chất lỏng ( m )
d, D: Trọng lợng riêng ( N/m
3
), khối lợng riêng ( kg/m
3
)
p: áp suất do cột chất lỏng gây ra ( N/m
2
)
3/ áp suất tại một điểm trong lòng chất lỏng: p = p
o
+ d.h
Với: p
o
: áp suất khí quyển ( N/m
2
)
d.h: áp suất do cột chất lỏng gây ra
p: áp suất tại điểm cần tính.
4/ Các điểm trong lòng chất lỏng trên cùng mặt phẳng nằm ngang có áp suất
bằng nhau.
5/ Bình thông nhau:
+ Bình thông nhau chứa cùng một chất lỏng đứng yên, mực chất lỏng ở hai
nhánh luôn bằng nhau.
+ Bình thông nhau chứa nhiều chất lỏng khác nhau đứng yên, mực mặt thoáng
không bằng nhau nhng các điểm trên cùng một mặt phẳng nằm ngang có áp suất
bằng nhau ( Hình vẽ )
Ta có p
A
= p
o
+ d
2
.h
2
p
B
= p
o
+ d
1
.h
1
Và p
A
= p
B
d
2
h
2
h
1
A B d
1
2. Những ứng dụng và những hiện tợng vật lý trong thực tế về nguyên tắc bình
thông nhau:
2.1- ứng dụng của nguyên tắc bình thông nhau trong thực tế:
- Máy dùng chất lỏng
- Hệ thống dẫn nớc máy trong thành phố, thị xã.
- Mạng lới thuỷ nông.
- ống đo mực chất lỏng trong bình kín.
- Vòi phun nớc.
- ống lấy thăng bằng trong xây dựng.
- ...............
2.2- Một số hiện tợng vật lý liên quan đến dạng bài tập:
- Khi trộn 2 chất lỏng không hoà lẫn vào nhau thì chất lỏng nào có trọng lợng
riêng nhỏ hơn thì ở phía trên, còn chất lỏng nào có trọng lợng riêng lớn hơn thì ở
phía dới.
- Khi ép xuống trên hai mặt chất lỏng của hai nhánh trong bình thông hai lực
khác nhau thì hai mặt thoáng của hai nhánh sẽ chênh lệch nhau.
3. Giải một số bài tập mẫu:
Trong khuôn khổ bài viết này, tôi muốn đa ra một số ví dụ thể hiện hệ thống
bài tập và hớng dẫn học sinh giải tìm độ chênh lệch mực chất lỏng trong hai nhánh
của bình thông nhau.
3.1- Ví dụ 1: Một bình thông nhau hình chữ U chứa một chất lỏng có trọng lợng
riêng d
o
.
a) Ngời ta đổ vào nhánh trái một chất lỏng khác có trọng lợng riêng d > d
o
với
chiều cao h. Tìm độ chênh lệch giữa hai mực chất lỏng trong hai nhánh ( các chất
lỏng không hoà lẫn vào nhau ).
b) Để mực chất lỏng trong hai nhánh bằng nhau, ngời ta đổ vào nhánh phải
một chất lỏng khác có trọng lợng riêng d. Tìm độ cao của cột chất lỏng này. Giải tất
cả các trờng hợp và rút ra kết luận.
Giải:
a) áp suất tại hai điểm A và B bằng nhau
( do cùng độ cao ) với: h
1
p
A
= p
o
+ d.h ( p
o
là áp suất khí quyển)
p
B
= p
o
+ d
o
.h
2
h h
2
Từ đó: p
o
+ d.h = p
o
+ d
o
.h
2
A B
Hay: d.h = d
o
.h
2
Gọi h
1
là độ chênh lệch giữa hai mực chất
lỏng trong hai nhánh, ta có: h
1
+ h = h
2
Thay vào phơng trình trên ta đợc: d.h = d
o
(h
1
+ h ) = d
o
.h
1
+ d
o
.h
Suy ra:
0
1
0
.
d d
h h
d

=
b) +) Trờng hợp d < d
0
:
Hoàn toàn tơng tự nh trên, do p
A
= p
B
Nên d.h + d
0
.h
0
= d.h
Mặt khác: h + h
0
= h, suy ra h
0
= h - h
Thay vào ta đợc: d.h + d
0
( h - h ) = d.h h h
Từ đó:
0
0
' .
'
d d
h h
d d

=

h
0
Do d > d
0
và d < d
0
nên h < 0, bài toán không A B
cho kết quả. Vậy d phải lớn hơn d
0
, lúc đó

0
0
' .
'
d d
h h
d d

=

+) Trờng hợp d > d:
Tơng tự ta có: d.h = d.h + d
0
.h
o

Mặt khác: h = h + h
0
suy ra h
0
= h - h h h
Thay vào trên ta đợc: h
0
d.h = d.h + d
0
.( h - h)
Suy ra
0
0
' .
'
d d
h h
d d

=

> 0 ( nhận đợc )

Tóm lại:
+) Nếu d < d
0
: Bài toán không cho kết quả
+) Nếu d
0
< d < d hoặc d > d: Bài toán cho kết quả:
0
0
' .
'
d d
h h
d d

=

Đặc biệt, nếu d = d lúc đó h = h
Cần lu ý rằng, p
0
không ảnh hởng đến kết quả bài toán và để đơn giản có thể
không cần tính thêm đại lợng này.
3.2- Ví dụ 2: Trong một ống chữ U có chứa thuỷ ngân. Ngời ta đổ một cột nớc cao h
1
= 0,8m vào nhánh phải, đổ một cột dầu cao h
2
= 0,4m vào nhánh trái. Tính độ chênh
lệch mức thuỷ ngân ở hai nhánh, cho trọng lợng riêng của nớc, dầu và thuỷ ngân lần
lợt là d
1
= 10000 N/m
3
, d
2
= 8000 N/m
3
và d
3
= 136000 N/m
3
.
Giải:
Gọi độ chênh lệch mức thuỷ ngân ở hai nhánh
là h.
Ta có: p
A
= d
1
.h
1
h
2
P
B
= d
3
.h + d
2
.h
2
h h
1
Do p
A
= p
B
nên d
1
.h
1
= d
3
.h + d
2
.h
2

d
3
.h = d
1
.h
1
- d
2
.h
2
B
A

1 1 2 2
3
. .d h d h
h
d

=
Thay số với: d
1
= 10000 N/m
3
, d
2
= 8000 N/m
3
, d
3
= 136000 N/m
3
, h
1
= 0,8m và h
2
= 0,4m.
Ta có:
10000.0,8 8000.0,4
0,035
136000
h m

=
3.3- Ví dụ 3: Ba ống giống nhau và thông đáy chứa nớc cha đầy ( hình vẽ bên ).
Đổ vào ống bên trái một cột dầu cao H
1
=
20cm và đổ vào ống bên phải một cột dầu
cao H
2
= 25cm. Hỏi mực nớc ở ống giữa
sẽ dâng lên cao bao nhiêu? Cho biết trọng
lợng riêng của nớc d
1
= 10000N/m
3
, của
dầu d
2
= 8000N/m
3
.
Giải: Ta có hình vẽ:

H
2
H
1
h
3

h h
1
h
2
A C B
a ) b )
Từ hình vẽ, ta có: p
A
= h
1
.d
1
+ H
1
.d
2

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Mot so bai tap ve Binh thong nhau