các dạng biểu đồ chọn lọc ôn thi ĐH

Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
MộT Số bài tập thực hành
+ Phân loại.
+ Hớng dẫn chung cách làm.
+ Các bài tập mẫu ( Khoảng trên 70 bài.)
I- KháI quát chung về bài thực hành
1) ý nghĩa của bài thực hành địa lí
Bài tập là một trong những phơng pháp tích cực để thâm nhập và làm rõ các khái niệm địa
lí. Bài tập rất đa dạng về loại hình, cách thể hiện. Mỗi loại bài tập địa lí thích hợp cho một số vấn
đề địa lí nhất định. Nắm vững những vấn đề này có tác dụng lớn trong việc nhận thức các nội dung
địa lí.
Thực tế hiện nay đang đặt ra là việc sử dụng các bài tập địa lí trong nhà trờng đang bị xem
nhẹ. Kết quả là một bộ phận lớn học sinh không có kỹ năng giải quyết đợc các bài tập trong chơng
trình phổ thông.
Nh vậy bài tập địa lý vừa là phơng pháp để học tốt phần lý thuyết đồng thời là môi trờng để
vận dụng lý thuyết.
2) Phân loại bài thực hành địa lí.
Do sự phong phú của các loại bài tập địa lí nên có nhiều cách phân loại. Tuỳ thuộc vào mục
đích mà có nhiều cách phân loại khác nhau:
a-Phân loại theo hình dạng: Nếu phân theo hình dạng biểu đồ, đợc chia ra:
- Lợc đồ
- Biểu đồ đờng
- Biểu đồ miền
- Sơ đồ
- Biểu đồ cột
- v.v.
Cách phân loại này có nhiều nhợc điểm, bởi vì không phải loại bài tập địa lí nào cũng có hình
vẽ. Ví dụ Phân tích một bản thống kê. Đây là một bài tập mà không có hình vẽ. Nói đúng ra
cách phân loại trên chỉ áp dụng khi nói về cách vẽ biểu đồ.
b- Phân loại theo nguồn gốc số liệu:
-Loại bài thực hành dựa vào bảng số liệu
-Loại bài thực hành dựa vào lợc đồ, át lát.
-Loại bài thực hành dựa vào sơ đồ
-Loại bài thực hành dựa vào tính toán xử lý số liệu
c-Phân loại theo các bớc vẽ, hình dạng đặc trng và u thế trong cách thể hiện.
Theo cách này bài tập địa lí đợc chia ra:
- Vẽ và nhận xét biểu đồ
- Phân tích (nhận xét, phân tích) bảng thống kê.
- Vẽ và nhận xét sơ đồ
- Các bài tập tính toán và xử lý số liệu.
- Các bài tập phối hợp
1
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
- Các bài tập kết xuất thông tin từ Computer.
Mỗi loại bài tập có thể đợc chia ra các dạng nhỏ hơn, trong đó các biểu đồ là phức tạp nhất.
Biểu đồ là loại bài tập rất phổ biến và đa dạng. Theo cách phân loại các bớc vẽ, hình dạng đặc tr-
ng và u thế trong cách thể hiện biểu đồ dợc phân ra:
Biểu đồ hình cột và các dạng cùng loại đợc chia ra các loại sau:
Tháp dân số
Cột đứng (loại đơn, loại kép)
Biểu đồ cột chồng, loại này đợc chia ra: loại sử dụng số liệu%; loại sử dụng số liệu
nguyên dạng; cũng có thể phân ra: dạng đơn; dạng kép.
Biểu đồ thanh ngang. Có bao nhiêu loại biểu đồ cột nêu trên có chừng ấy loại biểu đồ
thanh ngang (đơn, kép, chồng...). Loại này tiện lợi do có thể ghi tên vào thanh ngang mà không bị
hạn chế nên giảm bớt sử dụng ký hiệu...
Biểu đồ đồ thị (đờng biểu diễn) đợc phân ra:
Đồ thị đơn (có thể có nhiều đối tợng những chỉ có 1 đơn vị đo)
Đồ thị kép (có từ 2 đối tợng trở lên với 2 đơn vị đo khác nhau...)
Đồ thị gia tăng (loại quy đổi về năm xuất phát 100%)
Biểu đồ miền:
Biểu đồ miền mà các thành phần sử dụng số liệu %,
Biểu đồ sử dụng mà các thành phần số liệu nguyên dạng
Biểu đồ cơ cấu.
Theo hình dạng có thể chia ra: hình tròn, hình vuông, tam giác, cột chồng..
Loại biểu đồ cơ cấu nếu căn cứ theo số liệu lại đợc chia ra: Loại sử dụng số liệu tơng đối,
loại sử dụng số liệu tuyệt đối.
Các loại biểu đồ kết hợp, gồm các loại:
Biểu đồ đờng với cột; biểu đồ cột chồng với cột đơn, biểu đồ miền với biểu đồ đờng.
Nói chung việc phân loại bài tập địa lí khá phức tạp đòi hỏi giáo viên và học sinh cần nắm
vững: đặc điểm, hình dạng đặc trng của biểu đồ, u thế khi thể hiện, số liệu, các bớc thực hiện
khi vẽ để phù hợp với yêu cầu của đề ra.
II- Cách làm các loại bài tập THựC HàNH địa lí
1-Phân tích bảng thống kê (hay bảng số liệu )
Phân tích bảng thống kê là dựa vào 1 hay nhiều bảng số liệu để chứng minh và giải thích
một số vấn đề nhất định về kinh tế xã hội của đất nớc. Mỗi bảng số liệu thờng phản ánh nhiều
mặt, nhiều khía cạnh về sự phát triển kinh tế xã hội. Trong một câu hỏi có thể có một hay
nhiều bảng số liệu. Sự định hớng của câu hỏi có tác dụng giới hạn phạm vi cần phân tích.
Ví dụ: Dựa vào bảng số liệu dới đây hãy vẽ và nhận xét biểu đồ sự tăng trởng kinh tế nớc ta
trong thời gian 1976-2005 (Đơn vị %/năm )
Năm, giai đoạn 76/80 1988 1992 1994 1999 2002 200
4
2005
GDP 0,2 5,1 8,3 8,4 4,8 7,04 7,80 8,20
Công nghiệp Xây
dựng
0,6 3,3 12,6 14,4 7,7 14,5 12,5 13,5
Nông- Lâm- Ng nghiệp 2,0 3,9 6,3 3,9 5,2 5,8 5,20 4,85
a)Vẽ biểu đồ.
2
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Biểu đồ sự tăng trởng kinh tế nớc ta trong giai đoạn 1976 - 2002.
b)Nhận xét.
Qua câu hỏi có thể thấy, hớng phân tích cần tập trung vào nội dung sự tăng trởng của nền
kinh tế. Nội dung sự chuyển dịch cơ cấu ngành cũng đợc thể hiện qua bảng trên nhng không phải
là nội dung phân tích trọng tâm.
Xác định đợc phạm vi của bài làm sẽ giúp cho phân tích tập trung vào vấn đề chính, trúng
câu hỏi.
Nhận xét biểu đồ cần đợc phân ra 2 hoặc 3 ý. Không nên có quá nhiều nhận xét hoặc kiểu
viết nh một bài viết lý thuyết.
2)Nguyên tắc chung khi phân tích các bảng số liệu là:
a)Không đợc bỏ sót các dữ liệu.
Trong quá trình phân tích phải sử dụng tất cả các số liệu có trong bảng. Điều đó buộc ngời
viết phải lựa chọn những số liệu điển hình để cắt nghĩa những vấn đề mà đề ra yêu cầu. Cần phải
sử dụng hết các dữ liệu của đề ra, tránh bỏ sót số liệu dẫn tới việc cắt nghĩa sai, thiếu ý trong bài
làm.
b) Cần kết hợp giữa số liệu tơng đối và tuyệt đối trong quá trình phân tích.
Bảng số liệu có thể có đơn vị tuyệt đối (dùng loại đơn vị tấn, hay m
3
, tỉ kwh, tỉ đồng.), hoặc
đơn vị tơng đối (đơn vị %).
Trong trờng hợp đơn vị tuyệt đối cần tính toán ra các đại lợng tơng đối. Quá trình phân tích
phải đa đợc cả hai đại lợng này để minh hoạ.
c)Tính toán số liệu theo hai hớng chính: theo chiều dọc và theo chiều ngang.
Hầu hết các trờng hợp là có một chiều thể hiện sự tăng trởng và một chiều thể hiện cơ cấu của
đối tợng.
Sự tăng trởng của đối tợng là sự tăng hoặc giảm về mặt số lợng của đối tợng;
Sực huyển dịch cơ cấu đối tợng là sự thay đổi các thành phần bên trong của đối tợng.
Mọi sự thay đổi về cơ cấu hay sự tăng trởng phải diễn ra theo chiều thời gian.
d) Thực hiện nguyên tắc: từ tổng quát tới chi tiết, từ khái quát tới cụ thể.
3
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Thờng là đi từ các số liệu phản ánh chung các đặc tính chung của tập hợp số liệu tới các số
liệu chi tiết thể hiện một huộc tính nào đó, một bộ phận nào đó của hiện tợng địa lý đợc nêu ra
trong bảng số liệu.
Các nhận xét cần tập trung là: các giá trị trung bình, giá trị cực đại, cực tiểu, các số liệu có
tính chất đột biến. Các giá trị này thờng đợc so sánh dới dạng hơn kém (lần hoặc phần trăm so
với tổng số).
e) Khai thác các môi liên hệ giữa các đối tợng.
Quá trình phân tích bao giờ cùng đòi hỏi khai thác mối liên hệ giữa các đối tợng có trong
bảng. Do đó cần khai thác mối liên hệ giữa các cột, các hàng. Kỹ năng phân tích mối quan hệ
giữa các đối tợng đòi hỏi có những tính toán phù hợp. Việc tính toán này thờng đợc thực hiện trớc
khi bớc vào nhân xét.
Cần tránh trờng hợp vừa nhận xét vừa tính toán, điều này làm mất thời gian làm bài. Cũng
tránh trờng hợp là chỉ dừng ở mức đọc bảng số liệu. Các mối quan hệ đợc đề cập nhiều là: năng
suất - diện tích - sản lợn; sản lợng với số dân và bình quân. Có vô số mối quan hệ giữa các đối t-
ợng địa lý gắn với các nội dung của từng bài.
f) Cần chú ý là phân tích bảng thống kê bao gồm cả minh hoạ số liệu và giải thích.
Mỗi nhận xét có trong bài đều phải có số liệu minh hoạ và giải thích.
Giải thích sự biến đổi, sự chuyển dịch của đối tợng là nêu ra những nguyên nhân, lý do dẫn tới
sự thay đổi, sự khác biệt về phơng diện thời gian và không gian của đối tợng.
Nói chung, để phân tích một bảng số liệu cần phải huy động kiến thức, tính toán hợp lý để tìm
ra 2 hoặc 3, 4 ý phù hợp với yêu cầu của đề ra. Điều đó cho thấy không nắm đợc kiến thức cơ bản,
không nắm vững lý thuyết sẽ không thể phân tích bảng số liệu.
2-Vẽ và nhận xét biểu đồ.
a- Các bớc vẽ biểu đồ:
Xác định loại biểu đồ thích hợp;
Vẽ biểu đồ theo số liệu đã cho sẵn hoặc qua tính toán;
Lập bảng chú dẫn;
Ghi tên biểu đồ.
Các bớc này cần đợc thực hiện một cách tuần tự, tránh cản trở lẫn nhau.
Ngoài ý nghĩa là kiến thức địa lý, vẽ biểu đồ là tập hợp của nhiều kỹ năng địa lý nên đòi hỏi
học sinh phải thực hành nhiều mới có thể thuần thục.
Chú ý:
Khi vẽ biểu đồ cột, thanh ngang, đồ thị, biểu đồ kết hợp, biểu đồ miền.
Trục giá trị Y (thờng là trục đứng - trục tung). Khi vẽ và chia đơn vị trên trục này phải có
quan tâm tới giá trị cao nhất trong chuỗi số liệu. Giá trị cao nhất của trục này đợc làm tròn về phía
trên để đợc một số đoạn dễ chia; gốc của trục là 0. Có thể có cả chiều âm trong một số trờng hợp
(ví dụ, tốc độ tăng trởng GDP).
Trong mọi trờng hợp phải bảo đảm tính liên tục của trục tung. Cũng có trờng hợp đặc biệt
cần thiết phải rút ngắn trục tung, những phải có chú dẫn (ví dụ nh trong biểu đồ lợng ma theo
tháng).
Mỗi trục giá trị phải có mũi tên chỉ hớng của giá trị, phải ghi rõ danh số và đơn vị của đối
tợng. Ví dụ: trên đầu mũi tên ghi: Sản lợng lơng thực (Triệu tấn), thì Sản lợng lơng thực là danh
số; (Triệu tấn) là đơn vị đo của đối tợng. Dấu ngoặc đơn trong trờng hợp này có có nghĩa: đơn
4
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
vị đo là. Cũng có thể viết gọn Triệu tấn trên đầu mũi tên, đó là cách viết tắt. Mỗi trục giá trị chỉ
thể hiện một loại danh số. Điều đó khi có nhiều loại đối tợng với nhiều loại đơn vị khác nhau ta
phải vẽ nhiều trục giá trị.
Trục X (thờng là trục ngang- hoành). Trong kiến thức phổ thông, hầu hết các loại biểu đồ
chỉ có một trục hoành. Trục định loại này có thể là các địa phơng trong một vùng, nhóm tuổi của
cấu trúc dân c, hoặc các ngành kinh tế hoặc diễn biến về mặt thời gian của đối tợng. Khi chia thời
gian trên trục hoành cần chú ý tới tính liên tục của thời gian. Trờng hợp của biểu đồ cột tính liên
tục của thời gian không phải là bắt buộc.
Các trục tung và trục
hoành không bảo đảm
tính liên tục.
Các điểm thời gian
thể hiện trên đờng trục X và
trục Y là không liên tục. Đ-
ờng thẳng này không đợc
gọi là một trục số
Đối với đồ thị, biểu đồ miền hoặc loại biểu đồ kết hợp nhất thiết phải bảo đảm tính liên tục
của chiều thời gian. Nếu không bảo đảm tính liên tục của thời gian, đồ thị, biểu đồ miền sẽ bị
biến dạng không thể hiện đợc tốc độ tăng trởng hoặc tốc độ thay đổi của cơ cấu đối tợng.
Các trục tung và trục hoành bảo đảm tính liên tục.
Khi vẽ biểu đồ hình tròn (hoặc hình vuông)
Nếu là loại số liệu tuyệt đối cần phải xử lý số liệu trớc khi vẽ.
Cần phải tính bán kính của các đờng tròn (hoặc cạnh của hình vuông) và tỉ lệ các thành phần
so với tổng số. Các giá trị tính toán khi vẽ biểu đồ hình tròn, giá trị tổng số thể hiện sự thay đổi
của quy mô đối tợng. Sự so sánh các giá trị thể hiện quy mô của đối tợng là so sánh diện tích
của các đờng tròn.
Giả sử giá trị SLCN của năm A gấp 2 lần của năm B, thì có nghĩa là bán kính đờng tròn năm
A lớn hơn của đờng tròn năm B là = 1,4 lần. Cách so sánh cũng tơng tự nh khi ta vẽ biểu đồ
dạng hình vuông, trong đó cạnh hình vuông năm A lớn hơn cạnh hình vuông của năm B là
= 1,4 lần.
Thiết nghĩ cũng nên nhắc lại những kiến thức cơ bản về diện tích hình tròn với bán kính của nó:
R
1
là bán kính của đờng tròn có diện tích là S
1
.
R
2
là bán kính của đờng tròn có diện tích là S
3
.
R
3
là bán kính của đờng tròn có diện tích là S
3
...
5
2
2
2
1
3
1
.
S
S
R
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Diện tích và bán kính của đờng tròn này có mối liên hệ:
;
Quy ớc diện tích của đờng nhỏ nhất làm đơn vị (tổng số nhỏ nhất); bán kính của đờng tròn này
bằng 1 đơn vị dài. Sự chênh lệch về diện tích của các đờng tròn S
2
, S
3
với S
1
và bán kính tơng ứng
nh sau:
Tơng tự, R
3
=
Chọn bán kính của đờng tròn có
tổng số nhỏ nhất làm đơn vị là 1 hoặc
2cm. Nên chọn là 2cm, vì trong thực tế, vẽ
đờng tròn có bán kính bằng 1cm rất khó khăn đối với dụng cụ học sinh và quá nhỏ trong tờ giấy
thi. Không nên chọn các tổng số trung bình hoặc lớn làm đơn vị, vì khi tính toán các bán kính cần
tính đều nhỏ hơn bán kính đã lựa chọn. Trờng hợp vẽ biểu đồ hình vuông sử dụng số liệu tuyệt đối
cũng tuân theo cách tính độ dài cạnh hình vuông. Diện tích hình vuông bằng bình phơng của
cạnh.
Cần chú ý là các loại biểu đồ hình tròn, hình vuông, hình cột chồng có thể thay thế cho
nhau. Mỗi loại có những u điểm nhợc điểm khác nhau, tuỳ trờng hợp mà có sự lựa chọn loại nào
cho hợp lý.
Nên thiết kế bảng chú dẫn trớc khi vẽ các hình quạt (hoặc các ô khi vẽ hình vuông). Trật tự
của các hình quạt bên trong phải theo đúng thứ tự số liệu có trong bảng. Trong biểu đồ hình tròn
phải vẽ theo thứ tự theo chiều thuận của kim đồng hồ.
Biểu đồ miền.
Cần chú ý là loại biểu đồ miền thể hiện rất tốt sự thay đổi cơ cấu của các đối tợng nh: cơ
cấu nông nghiệp với trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp ; cơ cấu GDP với công nghiệp,
nông nghiệp, dịch vụ. Ngoài ra, còn có một số loại biểu đồ miền đặc biệt khác, ví dụ biểu đồ tỉ lệ
sinh, tử và gia tăng tự nhiên dân số, biểu đồ tỉ lệ giá trị xuất khẩu so với nhập khẩu...
Các loại biểu đồ muiền chỉ sử dụng khi có từ 4 điểm thời gian trở lên; trờng hợp chỉ có 2
hay 3 điểm thời gian ngời ta dùng dạng cột chồng hoặc hình tròn để thay thế.
Khi vẽ biểu đồ miền dứt khoát phải vẽ các điểm thời gian bảo đảm tính liên tục nh khi vẽ đồ
thị. Nếu không teo nguyên tắc này, sự chuyển dịch cơ cấu của các thành phần tham gia vào tổng
số sẽ bị sai lạc.
b- Nhận xét biểu đồ.
Về căn bản có thể chia ra hai loại nhận xét chủ yếu là loại nhận xét cho biểu đồ cơ cấu và biểu
đồ thể hiện sự tăng trởng. Đây là hai nội dung cơ bản trong các đề địa lí kinh tế - xã hội đợc đề cặp
trong nội dung sách giáo khoa.
Loại biểu đồ thể hiện sự tăng trởng:
Các nhận xét này thờng liên quan tới sự tăng trởng, sự thay đổi của đối tợng. Sự thay đổi
này bao giờ cũng gắn với một khoảng thời gian nhất định hoặc so sánh các đối tợng với nhau.
6
1
2
1
SR
=

2
2
2
SR
=

3
2
3
SR
=

1
2
12
2
11
2
12
2
1
2
2
2
1
2
1
2
2
2
1
..
S
S
RRRSRS
S
S
R
R
S
S
R
R
====


Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Sự thay đổi, sự tăng trởng của một hay nhiều đối tợng thờng liên quan tới tốc độ tăng trởng.
Công thức chung để tính tốc độ tăng trởng của một đối tợng kinh tế - xã hội (sản lợng các sản
phẩm của sản xuất công nghiệp, nông nghiệp...) là:
V
TB
=
Trong đó:
V
TB
là tốc độ tăng trởng trung bình tính bằng %/năm.
M
n
và M
o
là các giá trị của đối tợng ở thời điểm cuối và thời điểm xuất phát.
n là khoảng thời gian từ thời điểm xuất phát (0) tới thời điểm cuối (n).
Một biến dạng khác của công thức này là tốc độ tăng trởng của một hay nhiều đối tợng
trong cùng một khoảng thời gian ngời ta quy ớc năm xuất phát là 100% (hay 1 lần). Loại tính toán
này gắn với đồ thị tăng trởng rất hay gp trong các đề thi.
Chú ý:
- Không áp dụng công thức này để tính gia tăng tự nhiên của dân số. Bởi vì gia tăng dân số tuân
theo quy luật hàm số mũ. Khi có sự so sánh giữa một đối tợng (ví dụ sản lợng lúa, sản lợng
điện... với số dân) ta vẫn sử dụng cách so sánh hàm số số học. Nhng mức tăng của dân số
không phải là gia tăng dân số. Gia tăng dân số tuân theo hàm số mũ.
- Đối với giá trị tổng sản phẩm sản xuất trong nớc khi tính tốc độ tăng trởng phải sử dụng giá cố
địng (hay giá so sánh);
- Trong các nhận xét để cho đơn giản hơn thờng dùng phép so sánh các đối tợng bằng các giá trị
tuyệt đối hay tơng đối ( lần, %).
Nhận xét sự thay đổi theo chiều thời gian thờng có: khái quát chung đánh giá tình hình
chung của đối tợng tại điểm đầu và điểm mốc cuối; các giai đoạn nhỏ trong chuỗi thời gian.
Thông thờng ngời ta chia ra 2, 3, giai đoạn nhỏ để nhận xét. Mỗi giai đoạn nhỏ có sự tăng trởng
khác nhau. Nhận xét sự khác nhau giữa các đối tợng trong cùng một thời điểm cũng có 3 nội dung
là: khái quát chung- dành cho tổng số; nhận xét các đối tợng riêng biệt, cao nhất, thấp nhất.
Loại biểu đồ thể hiện cơ cấu của đối tợng.
Các nhận xét thờng tập trung vào đặc trng của cơ cấu, sự thay đổi của cơ cấu theo thời
gian. Tất cả những đặc trng này đều do sự thay đổi các thành phần bên trong trong cùng một
khoảng thời gian. Thành phần bên trong nào có sự tăng trởng nhanh sẽ có tỉ trọng tăng lên, ngợc
lại thành phần nào có tốc độ tăng chậm hơn so với mức tăng chung sẽ có tỉ trọng giảm dần. Nh
vậy quá trình tiến hành nhận xét gắn liền với tính toán tốc độ tăng trởng và sự thay đổi cơ cấu của
đối tợng.
Nói tóm lại, khi nhận xét biểu đồ thờng rút ra khoảng 2, 3 nhận xét khác nhau. Mỗi nhận
xét đều có 3 nội dung là: nêu ra nhận định - đa ra số liệu - giải thích.
Đối với học sinh phổ thông, mọi nhận xét đều phải khẳng định lý thuyết, khẳng định những
kiến thức cơ bản trong chơng trình SGK.
3) Bài tập vẽ và nhận xét lợc đồ, điền khung lợc đồ
a- ý nghĩa của bài tập
Loại bài tập này có ý nghĩa lớn trong học tập và nghiên cứu các vấn đề địa lý kinh tế- xã hội
Việt Nam. Loại bài tập này rất phổ biến trong các đề thi đại học hay đề thi học sinh giỏi. Thông
thờng bài tập vẽ lợc đồ đợc chia ra hai loại là vẽ và phân tích bản đồ, cũng có dạng câu hỏi kết
7
0
0
.Mn
MM
n

Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
hợp hai nội dung trên. Phổ biến trong chơng trình phổ thông là vẽ lợc đồ Việt Nam và lợc đồ khu
vực Đông Nam á.
b) Phân loại lợc đồ:
Dựa theo đặc điểm và cách thể hiện, ngời ta thờng phân biệt 3 loại lợc đồ. Trong sách giáo
khoa hay các đề thi, các lợc đồ thờng có sự kết hợp 3 hình thức thể hiện dới đây:
+ Lợc đồ thể hiện các đối tợng điểm:
Loại lợc đồ này thể hiện các đối tợng nh nhà máy thuỷ điện, các thành phố, các hải cảng, lợc
đồ khoáng sản. Để thực hiện đợc nội dung này cần phải vẽ mạng lới sông chính. Bởi vì để xác
định đợc vị trí các điểm theo nội dung trên cần phải dựa vào mối quan hệ giữa chúng với các đờng
(biên giới, bờ biển) hoặc các điểm đã biết trớc. Do đó khi vẽ lợc đồ thể hiện các đối tợng điểm
dứt khoát phải vẽ mạng lới các sông chính.
Khi thể hiện các đối tợng điểm trên bản đồ phải dùng ký hiện. Hệ thống ký hiện trong bản đồ
do ngời vẽ tự chọn nhng phải bảo đảm tính trực quan, tính lôgíc và quy mô của đối tợng. Các ký
hiệu là những hình hình học đơn giản với màu sắc, to nhỏ khác nhau có thể thể hiện đợc vị trí, chất
lợng và quy mô của đối tợng. Ví dụ để thể hiện chất lợng than theo nhiệt lợng cung cấp ngời ta
dùng ô vuông gạch có màu nhạt cho than bùn, nét gạch đày cho than nâu, màu nét gạch đậm cho
than mỡ và màu đen cho than gầy (antraxxit)
Nói chung, hệ thống các ký hiệu trong sách giáo khoa địa lý cần đợc nắm vững đẻ sử dụng
khi vẽ lợc đồ Việt Nam.
+ Lợc đồ thể hiện đối tợng là các đờng nét:
Các đối tợng dạng đờng nh sông ngòi, đờng ô tô, các tuyến đờng sắt, tuyến du lịch... Các đối
tợng này ký hiệu là các đờng, nét với màu sắc khác nhau.
Các đối tợng này cần chú ý tới điểm đầu, hớng và độ lớn của đối tợng.
Khi vẽ lợc đồ Việt Nam cần phải vẽ mạng lới sông. Bởi vì, để xác định các điểm đầu và
điểm cuối một cách chính xác cần dựa vào mối quan hệ giữa các điểm đó với các đờng cố định
(biên giới, mạng lới sông, đờng bờ biển...) hoặc phải dựa vào các điểm cố định đã có từ trớc.
+ Lợc đồ thể hiện các đối tợng là đờng nét:
Các đối tợng thể hiện có diện tích nh: vùng phân bố lúa, vùng chuyên canh cây công nghiệp,
lợc đồ mật độ dân c...
Các đối tợng thể hiện trong lợc đồ có ranh giới và có nội dung bên trong khác nhau. Do đó
khi vẽ lợc đồ thể hiện các đối tợng có diện tích cần xác định rang giới các vùng và dùng ký hiệu
màu sắc (có thể là màu đen trắng) để phân biệt các đối tợng.
Cần chú ý là trong chơng trình phổ thông các loại lợc đồ trên thờng đợc sử dụng phối hợp.
Thực tế, việc phân loại trên chỉ có ý nghĩa tơng đối, trong bất cứ một bài tập vẽ lợc đồ nào cũng
cần sử dụng cả ba loại cách thể hiện nói trên.
c)Phân tích lợc đồ.
Ví dụ:
- Phân tích tài nguyên khoáng sản Việt Nam ảnh hởng nh thế nào đối với sự phát triển và phân
bố của công nghiệp của đất nớc.
- Phân tích sự phân bố công nghiệp Việt Nam. (Trang 5 SGK địa lí 12).
- Phân tích sự phân bố dân c Việt Nam qua bản đồ mật độ dân c Việt nam năm 1999. (Trang 7
SGK địa lí 12).
8
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Nói chung, khi phân tích lợc đồ cần dựa vào hệ thống ký hiệu để bổ xung và hoàn chỉnh phần
lý thuyết đã học. Chọn ví dụ: Hãy vẽ lợc đồ Việt Nam với các khoáng sản chính. Từ lợc đồ đã vẽ
hây phân tích tài nguyên khoáng sản Việt Nam ảnh hởng nh thế nào đối với sự phát triển và
phân bố của công nghiệp của đất nớc.
(Gợi ý các nội dung trả lời)
Khoáng sản nớc ta đa dạng. Qua hệ thống ký hiệu cá loại khoáng sản có thể phân loại khoáng
sản nớc ta thành 3 nhóm: ....Tác động của sự đa dạng đối với
sự phát triển và phân bố các ngành công nghiệp hoá chất, luyện kim, vật liệu xây dựng...
Khoáng sản nớc ta phân bố không đều. Qua lợc đồ ta nhân thấy rõ vùng tập trung khoáng
sản....; vùng không tập trung khoáng sản...Tác động của đặc điểm này đối với sự phân bố các
ngành công nghiệp.
Chỉ có một số mỏ có quy mô lớn. Quy mô của các mỏ đợc thể hiện ở kích thớc của ký hiệu.
Trong lợc đồ, ta thấy ở Quảng Ninh, mỏ than đá có kích thớc lớn hơn ở những nơi khác, chứng
tỏ tại đây có mỏ than rất lớn.
Rõ ràng, phân tích một lợc đồ cần phải nắm vững phần lý thuyết dã đợc học. Những kiến
thức địa lý đợc thể hiện rất rõ trên bản đồ thông qua ký hiệu.
c-Vẽ và nhận xét lợc đồ các nớc trong vực Đông Nam á.
Có thể tham khảo bài tập này ở Đ25 Việt Nam Trong mối quan hệ với các nớc trong khu vực
Đông Nam á.
4)Phân tích một vấn đề địa lý qua át lát.
áp dụng những kiến thức cơ bản đã nêu ở trên ta có thể giải quyết dễ dàng các bài tập về át
lát. Cần chú ý một điểm là, át lát thể hiện rất đa dạng các đối tợng địa lý bằng rất nhiều phớng
pháp khác nhau nh bản đồ biểu đồ, bảng số liệu.
Khi phân tích một vấn đề địa lý ta cần tổng hợp nhiều loại kiến thức khác nhau, các bản số
liệu, các biểu đồ đi kèm átlát.
III- Một số dạng biểu đồ cơ bản ( 58 bài )
Các biểu đồ rất đa dạng về chủng loại, mỗi loại có những u điểm và hạn chế nhất định trong
việc thể hiện các đối tợng địa lý. Việc rèn luyện kỹ năng vẽ biểu đồ trong Excell cần nắm bắt đợc
một số thao tác cơ bản và một số dạng nhất định. Từ những dạng này có thể tự tìm thấy những
cách vẽ biểu đồ các dạng khác.
Điều căn bản nhất là khi đã có một bảng số liệu phải dự kiến kiểu biểu đồ nào là thích hợp nhất để
lựa chọn kiểu biều đồ thích hợp.
Sau đây là một số dạng bài tập cơ bản vẽ của một số dạng biểu đồ cơ bản.
Bài tập 1 - Dựa vào bảng số liệu dới đây hãy vẽ và nhận xét biểu đồ sự tăng trởng kinh tế nớc
ta trong thời gian 1976-2005 (Đơn vị %/năm )
Năm, giai đoạn 76/80 1988 1992 1994 1999 2002 2004 2005
GDP 0,2 5,1 8,3 8,40 4,8 7,04 7,80 8,20
Công nghiệp
Xây dựng
0,6 3,3 12,6 14,4 7,7 14,5 12,5 13,5
Nông- Lâm- Ng
nghiệp
2,0 3,9 6,3 3,9 5,2 5,8 5,20 4,85
9
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
1)Vẽ biểu đồ.
Dạng cột đơn phân theo các nhóm cột, mỗi năm hoặc giai đoạn vẽ 3 cột thể hiện GDP,
CNXD, NLN. Có thể vẽ thành dạng biểu đồ thanh ngang.
2)Nhận xét.
a)Những năm trớc đổi mới ( từ 1976 đến năm 1988).
Tăng trởng kinh tế chậm: GDP chỉ đạt 0,2%/năm; công nghiệp là 0,6%, nông nghiệp tăng
khá hơn đạt 2%. Sự phát triển kinh tế dựa vào nông nghiệp là chính. Lý do tốc độ tăng trởng thấp.
b) Giai đoạn sau đổi mới (từ 1988 tới 2005)
Tăng trởng kinh tế nhanh hơn rất nhiều: tốc độ tăng GDP cao nhất vào năm 1994, so với giai
đoạn 76/80 gấp 40,2 lần; công nghiệp cao gấp 24 lần; nông nghiệp gấp 1,4 lần.
Công nghiệp là động lực chính đối với sự tăng trởng GDP. Lý do... Năm 1999 sự tăng trởng
kinh tế có giảm đi đáng kể là do tác động của cuộc khủng hoảng tài chính trong khu vực ĐNA.
Năm 2002 tới 2005 tốc độ tăng trởng đã đợc khôi phục lại tuy có thấp hơn so với các năm tr-
ớc đó.
Bài tập 2 - Vẽ và nhận xét sự suy giảm số lợng và chất lợng rừng của nớc ta trong giai đoạn từ
năm 1943 đến năm 2003.
Diện tích rừng nớc ta trong thời gian 1943 - 2003. (Đơn vị: Triệu ha)
Năm 1943 1993 2003
Diện tích tự nhiên 32,9 32,9 32,9
Diện tích rừng
Trong đó: Rừng giầu
14,0
9,0
9,3
0,6
12,4
0,6
1-Xử lý số liệu vẽ biểu đồ:
- Có thể có nhiều cách lựa chọn kiểu biểu đồ: Cột chồng tuyệt đối, cột chồng tơng đối;
biểu đồ cơ cấu tuyệt đối tơng đối (hình tròn, hình vuông).
Để tính toán cần nắm vững khái niệm phân loại đất: Đất tự nhiên phân theo mục đích sử
dụng gồm: đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất chuyên dùng và thổ c, đất cha sử dụng. Đất rừng
(đất có rừng) phân theo sự đa dạng sinh học gồm: rừng giầu có trữ lợng gỗ trên 150m
3
trở lên;
rừng nghèo - dới 150m
3
gỗ/ha.
Kết quả tính toán các loại đất nh sau:
10
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Loại đơn vị
(Đơn vị Ngh ha
Đơn vị %
Năm 1943 1993 2003 1943 1993 2003
Diện tích tự nhiên 32,9 32,9 32,9 100 100 100
Tổng diện tích rừng 14 9,3 12,4 43,3 28,1 37,7
Trong đó:Rng giầu 9 0,6 0,6 27,2 1,8 1,8
Rừng nghèo 5 8,7 11,8 15,1 26,3 35,9
Các loại đất khác 19,1 23,8 20,5 57,7 71,9 62,3
-Vẽ biểu đồ. có thể vẽ biểu đồ hình cột chồng (sử dụng số liệu tuyệt đối) hoặc hình tròn.
Loại biểu đồ hình tròn cần phải xử lý số liệu trớc khi vẽ.
Biểu đồ thể hiện suy giảm số lợng và chất lợng tài nguyên rừng nớc ta trong giai đoạn 1943 -
2003.
2-Nhận xét và giải thích;
a-Số lợng rừng thể hiện bằng tỉ lệ độ che phủ:
Diện tích rừng từ 14 triệu ha chỉ còn 9,3 tr ha vào năm 1993, giảm 5tr ha.
Độ che phủ giảm từ 43,3% còn 28,1% vào năm 1993.
Năm 2001 đã tăng lên đáng kể, đã trồng thêm đợc 2 Tr. ha so với năm 1993, độ che phủ tăng
lên 32,3%. Là do ...
Độ che phủ cha bảo đảm sự cân bằng sinh thái vì nớc ta đồi núi chiếm tỉ lệ lớn.
b-Chất lợng rừng suy giảm nghiêm trọng.
Diện tích rừng giầu từ 9 triệu ha giảm chỉ còn 0,6 triệu ha vào các năm 1993 và 2001. Diện
tích rừng giầu giảm nhanh hơn hàng chục lần so với diện tích rừng. Tỉ lệ từ 27,2% diện tích tự
nhiên giảm chỉ còn 1,8% năm 1993 và năm 2001.
Không thể khôi phục lại đợc rừng giầu, diện tích rừng nghèo tăng lên từ 15,1% diện tích tự
nhiên tăng lên 26,3% năm 1993 và 33,4% năm 2001.
Bài tập 3 - Vẽ và nhận xét biểu đồ cơ cấu sử dụng đất của Việt Nam trong giai đoạn 1989
-2003 dựa theo bảng số liệu dới đây. Để sử dụng có hiệu quả vốn đất nớc ta cần giải quyết
những vấn đề gì? (Đơn vị % so với tổng diện tích tự nhiên)
11
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
1)Vẽ biểu đồ.
Loại biểu đồ thể hiện sự thay đổi cơ cấu nh biểu đồ cột chồng, tròn, vuông, miền ...( sử
dụng số liệu tơng đối).
Biểu đồ cơ cấu sử dụng tài nguyên đất của nớc ta trong giai đoạn 1989 - 2003.
2)Nhận xét.
Việc sử dụng tài nguyên đất của nớc ta còn nhiều bất hợp lý.
a- Đất nông nghiệp.
Chiếm tỉ lệ thấp chỉ dới 30 % diện tích tự nhiên gây khó khăn đối với phát triển nông
nghiệp. Đất nông nghiệp tại ĐBSH, DHMT bị chuyển đổi sang các mục đích khác; một bộ phận
bị thoái hoá.
Đất nông nghiệp thay đổi rất ít trong thời gian 1989-1993; trong thời gian 1999 - 2001 đã
tăng lên từ 22,2% lên 28,4%.
Sự tăng tỉ trọng đất nông nghiệp những năm gần đây chủ yếu là do mở rộng đất trồng cây
công nghiệp ở MNTDPB, Tây Nguyên, mở rộng diện tích mặt nớc nuôi trồng thuỷ, hải sản tại
ĐBSCL, DHMT, ĐBSH.
b- Đất lâm nghiệp.
Chiếm tỉ lệ khoảng 30% diện tích tự nhiên, không đáp ứng đợc sự cân bằng sinh thái.
Năm 1989 1993 2003
Tổng diện tích tự nhiên 100,0 100,0 100,0
Đất nông nghiệp 21,0 22,2 28,9
Đất lâm nghiệp 29,2 29,1 37,7
Đất chuyên dùng và thổ c 4,9 5,7 6,5
Đất cha sử dụng 44,9 44,9 26,9
12
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Thời kỳ 1989 - 1993 đã tăng lên nhng rất chậm do tình trạng tàn phá rừng diễn ra nghiêm
trọng, diện tích rừng trồng tăng không đáng kể so với rừng bị phá.
Từ 1993 -2001 tỉ lệ đất lâm nghiệp đã tăng lên nhanh từ 29,2% lên 35,2% diện tích tự
nhiên. Là do chính sách bảo vệ tài nguyên rừng của Nhà nớc ta đã có kết quả..
c- Đất CD và TC
Chiếm một tỉ lệ thấp nhất trong số các loại đất phân theo mục đích sử dụng.
Tỉ trọng loại đất này tăng lên liên tục, năm 2001 đã chiếm 6% diện tích tự nhiên. Tỉ lệ này
là rất cao so với trình độ đô thị hoá, công nghiệp hoá của nớc ta. Là do...
d- Đất cha sử dụng
Chiếm tỉ lệ rất lớn trong diện tích tự nhiên nớc ta, là sự bất hợp lý lớn nhất. Là do ...
Có xu thế giảm dần tỉ trọng từ 44,9% còn 30,4%. Là do...

Bài tập 4 - Vẽ đồ thị thể hiện số dân nớc ta trong thời gian từ 1901- 2005 theo bảng số liêu dới
đây.
a) Hãy phân tích tình hình tăng dân số của nớc ta trong thời gian 1901- 2005.
b) Hậu quả của việc dân số tăng nhanh, các biện pháp để giảm gia tăng dân số.
c) Nớc ta đã thành công nh thế nào trong việc giảm gia tăng dân số.
Số dân nớc ta trong thời gian 19001-2005. ( Đơn vị triệu ngơì)
Năm 1901 1936 1956 1960 1979 1989 1999 2001 2005
Số dân 13,5 17,5 27,5 30,4 52,5 64,4 76,3 78,7 82,6
1-Vẽ biểu đồ.
Lựa chọn kiểu vẽ đồ thị, hoặc biểu đồ cột. Cách vẽ đồ thị là thích hợp nhất.
Đồ thị số dân nớc ta từ năm 1901 tới 2005
2-Nhận xét.
Sự gia tăng dân số phụ thuộc vào hàng loạt nhân tố: các quy luật sinh học, điều kiện kinh
tế - xã hội, đờng lối chính sách...
Sau 104 năm dân số nớc ta tăng thêm 69,1triệu ngời, gấp gần 6 lần số dân năm 1901. Các
giai đoạn có tốc độ dân số tăng khác nhau:
a) Từ 1901- 1956.
Trong 55 năm tăng 14 triệu ngời, bình quân tăng có 0,25 triệu ngời/năm.
13
0 0.5 1 1.5 2 2.5 3 3.5 4 4.5
1921/26
36/39
51/54
65/70
80/85
95/2000
Giai đoạn
Đơn vị (%)
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Lý do: trong thời kì Pháp thuộc, đời sống vật chất nhân dân ta rất thấp kém, chiến tranh,
dịch bệnh thờng xuyên xảy ra, nạn đói năm 1945...
b) Từ 1956 tới 1989.
Tăng liên tục với mức độ tăng rất cao, sau 35 năm tăng thêm 36,9 triệu ngời; bình quân mỗi
năm tăng thêm 1,1 triệu.
Lý do: chính sách dân số thực hiện cha có kết quả, quy luật bù trừ sau chiến tranh, sự phát
triển mạnh của y tế nên các loại bệnh tật giảm, tuổi thọ trung bình tăng thêm đáng kể.
c) Giai đoạn 1999 - 2005
Trong 6 năm tăng thêm 8,3 triệu ngời, bình quân mỗi năm tăng 1,2 triệu ngời. Bình quân
số dân tăng thêm hàng năm cao hơn số với giai đoạn trớc.
Lý do: mặc dù có tỷ lệ sinh đã giảm nhng số dân lớn, nên số lợng ngời tăng thêm vẫn cao;
chơng trình kế hoạch hoá dân số đã có kết quả bằng việc áp dụng các chính sách phù hợp những
cha thực bền vững...
Bài tập 5 - Cho bảng số liệu dới đây về tỉ lệ tăng tự nhiên của dân số nớc ta từ năm 1921 đến
năm 2000, hãy vẽ biểu đồ và nhận xét sự gia tăng dân số nớc ta trong thời gian nói trên.(Đơn vị
%/năm)
Giai
đoạn
GTDS Giai
đoạn
GTDS Giai
đoạn
GTDS Giai
đoạn
GTDS
1921/26 1,86 39/43 3,06 60/65 2,93 80/85 2,40
26/31 0,6 43/51 0,6 65/70 3,24 85/90 2,00
31/36 1,33 51/54 1,1 70/76 3,00 90/95 1,70
36/39 1,09 54/60 3,93 76/80 2,52 95/2000 1,55
1-Vẽ biểu đồ.
Có thể vẽ các dạng cột,
thanh ngang. Không vẽ kiểu
đồ thị, do đây là các giá trị gia
tăng dân số trung bình theo các
giai đoạn.

2-Nhận xét:
a- Giai đoạn từ 1921- 1954.
Gia tăng không đều:
Rất cao vào các năm 39/43
(tới 3,06%); có giai đoạn rất thấp chỉ đạt 0,6% (các năm 1926-1931và giai đoạn 1939 1954).
Các mức cao thấp này chênh lệch tới 5 lần. Thời kỳ trớc 1954 gia tăng tự nhiên của dân số nớc ta
thấp. Lý do...
b- Giai đoạn từ 1954- 1989.
Gia tăng rất nhanh trong suốt giai đoạn.Hầu hết các giai đoạn đều có tốc độ tăng trên 2%/năm.
Giai đoạn tăng cao nhất lên tới 3,93%( 1954-1960); thấp nhất cũng đạt 2% vào thời kỳ 1985-1990.
Giai đoạn tăng cao nhất (1954-1960) so với giai đoạn thấp nhất (1943-1951) gấp 6,5 lần. Là do ...
c) Giai đoạn từ 1990 đến 2001
14
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Đã giảm nhanh, bình quân chỉ còn dới 2%. Giai đoạn 1999-2000 chỉ còn 1,5%, mức tăng
cao hơn so với các nớc trên thế giới. Lí do...
Bài tập 6 - Cho bảng số liệu dới đây về tỉ lệ sinh, tử của dân số nớc trong thời gian 1960-
2001, hãy vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện tỉ lệ tăng dân số nớc ta trong thời gian nói trên. Từ
bảng số liệu và biêủ đồ đã vẽ hãy nhận xét giải thích sự thay đổi số dân nớc ta trong thời gian
nói trên. ( Đơn vị )
Năm Tỉ lệ sinh Tỉ lệ tử Năm Tỉ lệ sinh Tỉ lệ tử
1960 46,0 12,0 1979 32,5 7,2
1965 37,8 6,7 1989 31,3 8,4
1970 34,6 6,6 1999 20,5 5,4
1976 39,5 7,5 2001 19,9 5,6
1- Tính tỉ lệ tăng tự nhiên của dân số.
- Công thức tính: GTTN = (Tỉ lệ sinh - Tỉ lệ Tử )/10. Đơn vị tính GTTN là %.
- Kết quả nh sau (Đơn vị %)
Năm 1960 1965 1970 1976 1979 1989 1999 2001
Gia tăng dân số 3,40 3,11 2,80 3,20 2,53 2,29 1,51 1,43
2- Vẽ biểu đồ
Biểu đồ tỉ lệ sinh, tỉ lệ tử và gia tăng tự nhiên dân số nớc ta trong thời gian 1960- 2001
3- Nhận xét:
a- Tỉ lệ sinh (đơn vị tính).
Từ 1960-1999 rất cao, trên 20, giai đoạn cao nhất đạt tới 46 (năm 1960); năm 1976 cũng
rất cao với tỉ lệ 39,5 .
Từ giai đoạn 1999 trở đi tỉ lệ sinh giảm nhiều chỉ còn dới 20; thấp nhất là vào năm 2001
(19,9). Cả thời kỳ 41 năm tỉ lệ sinh đã giảm gần 3 lần (từ 46 còn 19,9).
Lí do...
b- Tỉ lệ tử
Tỉ lệ tử của dân số nớc ta rất thấp và giảm nhanh. Riêng năm 1960 có tỉ lệ tử trung bình
(12); suốt thời gian từ sau 1960 tới 2001 đều có mức tử dới 10;
Những năm 90 chỉ còn khoảng 5.
Cả thời kỳ 41 năm tỉ lệ tử đã giảm gần 2 lần (từ 12 còn 6,4).
Lý do....
c- Mối quan hệ giữa tỉ lệ sinh và tỉ lệ tử.
15
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Do tỉ lệ sinh rất cao trong khi tỉ lệ tử lại thấp và giảm nhanh nên gia tăng dân số nớc ta trong
thời gian dài thuộc loại rất cao.
Trong biểu đồ gia tăng tự nhiên của dân số đợc thể hiện bằng miền giới hạn giữa tỉ sinh và
tỉ lệ tử. Giới hạn cảu miền này có xu thế hẹp dần trong thời gian 1960-2001. Sự thu hẹp rất nhah
trong giai đoạn từ 1995 tới nay. Có sự giảm gia tăng thiên nhiên là do tỉ lệ sinh giảm đi rất
nhanh trong thời gian nói trên.
Bài tập 7 - Cho bảng số liệu dới đây về số dân và diện tích các vùng năm 2001. Hãy vẽ biểu đồ
so sánh sự chệnh lệch mật độ các vùng. Từ bảng số liệu và biểu đồ đã vẽ hãy nhận xét và rút ra
các kết luận cần thiết.
Vùng Cả nớc Miền núi,trung du Đồng bằng
Diện tích (Nghìn km
2
) 330991 248250 82741
Dân số (Ngh Ngời) 78700 20836 57864
1) Vẽ biểu đồ.
Có thể vẽ các dạng cột chồng, hình tròn, vuông.
Lựa chọn cách vẽ biểu đồ hình tròn dạng sử dụng số liệu tơng đối. Cách vẽ này phải xử lý
số liệu trớc khi vẽ.
a)Xử lý số liệu.
Tính tỉ lệ % diện tích và dân số của đồng bằng và miền núi trung du so với cả nớc.
Tính mật độ dân c của cả nớc, đồng bằng, miền núi- trung du. Đơn vị tính của mật độ là
Ngời/km
2
. Kết quả nh sau:
Vùng Cả nớc Miền núi, trung du Đồng bằng
Diện tích (%) 100 75,0 25,0
Dân số (%) 100 26,5 73,5
Mật độ (Ngời/km
2
) 238 84 700
b)Vẽ biểu đồ:
Biểu đồ có hai hình tròn có bán kính bằng nhau với các hình quạt bên trong nh bảng số liệu
đã tính. Một hình tròn thể hiện dân số cả nớc năm 2001 chia thành hai khu vực miền núi- trung du
và đồng bằng; một đờng tròn thể hiện diện tích tự nhiên. Có một bảng chú dẫn với phân biệt hai
khu vực thành thị, nông thôn. Hai đờng tròn này thể hiện các đối tợng khác nhau nên độ lớn của
chúng tuỳ lựa chọn. Nên vẽ hai đờng tròn có bán kính bằng nhau.
Biểu đồ diện tích tự nhiên và dân số nớc ta năm 2001
2-Nhận xét:
Mật độ toàn quốc là 238 ngời / km
2
. Do nhiều nguyên nhân khác nhau mà mật độ có sự
phân hoá rõ rệt giữa miền núi - trung du và đồng bằng.
a- Tại đồng bằng.
16
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Đồng bằng chỉ chiếm 25% diện tích nhng chiếm tới 73,6% dân số. Mật độ tại các đồng
bằng là 700 ngời/ km
2
; mật độ này cao hơn mật độ cả nớc tới trên 3 lần.
Dân c tập trung tại đồng bằng là do...
b- Miền núi -Trung du.
Dân c rất tha: chiếm 75,0% diện tích nhng chỉ chiếm 26,3% dân số.
Trung bình mật độ là 84 ngời/km
2
; thấp hơn mật độ cả nớc tới trên 3 lần.
Mật độ chung của đồng bằng và TDMN chênh lệch nhau tới gần 9 lần (700/84).
Dân c tha thớt ở miền núi trung du là do...
Bài tập 8 - Cho bảng số liệu dới đây về kết cấu theo tuổi của dân số nớc ta năm 1979- 1999,
hãy vẽ biểu đồ thích hợp. Từ bảng số liệu và biểu đồ đã vẽ hãy nhận xét và giải thích sự thay đổi
trong kết cấu dân số nớc ta.
Kết cấu theo tuổi của dân số Việt Nam (Đơn vị % trong tổng số dân )
Nhóm tuổi 1979 1989 1999
Dới 15 42,6 39,0 33,1
Từ 15-60 50,4 53,8 59,3
Trên 60 7,0 7,2 7,6
Cộng 100,0 100,0 100,0
1-Vẽ biểu đồ:
Có thể vẽ dạng cột chồng, hình tròn, vuông (sử dụng số liệu tơng đối).
Lựa chọn cách vẽ biểu đồ hình tròn dạng sử dụng số liệu tơng đối.
Vẽ 3 đờng tròn có bán kính bằng nhau. Hình quạt bên trong thể hiện với 3 nhóm tuổi khác
nhau. Có bảng chú dẫn, tên biểu đồ cho từng năm.
Biểu đồ kết cấu theo tuổi của dân số nớc ta năm 1979, 1989, 1999
2- Nhận xét:
a- Nhóm dới 15 tuổi:
Có tỉ lệ lớn...Số liệu.... Xu thế giảm dần
Lý do: những năm trớc đây gia tăng dân số rất cao...
b- Nhóm từ 15-60:
Chiếm tỉ lệ lớn nhất... có xu hớng tăng dần...
Lý do: tuổi thọ trung bình của dân c ngày càng cao; gia tăng dân số giảm dần...
c -Nhóm trên 60 tuổi:
Chiếm tỉ trọng thấp.. Có xu thế tăng dần...
17
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Lý do: tuổi thọ của dân c tăng nhanh, đời sống vật chất của nhân dân ta ngày càng nâng
cao, y tế phát triển đã hạn chế các loại bệnh tật...
d-Tỉ lệ phụ thuộc
Tỉ lệ phụ thuộc là số ngời trong tuổi lao động so với số ngời ngoài tuổi lao động. Tỉ lệ ngời
trong độ tuổi lao động càng cao thì tỉ lệ phụ thuộc càng giảm. Năm 1979 là 49,6%/50,4% = 98%;
năm 1989 là 0,84; năm 1999 là 54%.
Tỉ lệ phụ thuộc giảm là điều kiện thuận lợi cho nâng cao đời sống, lao động đông.
Kết cấu dân số nớc ta trong giai đoạn chuyển tiếp sang loại kết cấu dân số già.
Bài tập 9 . Cho bảng số liệu về số dân thành thị, nông thôn nớc ta trong thời gian 1990- 2004
theo bảng số liệu dới đây. Vẽ biểu đồ thể hiện rõ nhất số dân và tỉ lệ số dân sống trong khu vực
thành thị trong thời gian nói trên. (Đơn vị nghìn ngời.)
Năm 1990 1993 1995 1997 1999 2000 2001 2004
Tổng số
66016,7 69644,5 71995,5 74306,9 76596,7 77635,4 78685,8 82032,3
Thành thị
12880,3 13961,2 14938,1 16835,4 18081,6 18805,3 19481 21591,2
Nông thôn
53136,4 55488,9 57057,4 57471,5 58514,7 58830,1 59204,8 60441,1
1- Xử lý số liệu và vẽ biểu đồ.
Tính tỉ lệ dân c thành thị (% so với tổng số dân.).
Vẽ biểu đồ miền sử dụng số liệu tơng đối.
Biểu đồ tỉ lệ số dân thành thị và nông thôn nớc ta trong thời gian 1990 - 2001.
2) Nhận xét.
a) Số dân thành thị nớc ta tăng chậm.
Tỉ lệ số dân thành thị nhỏ hơn nhiều số với tổng số dân, nhng tỉ lệ đang tăng...
Phần của số dân nông thôn lớn hơn nhiều và đang có xu hớng giảm dần...
b)Tỉ lệ số dân thành thị qua các năm là: (Đơn vị%)
Năm 1990 1993 1995 1997 1999 2000 2001 2004
Thành thị 19,5 20,0 20,7 22,7 23,6 24,2 24,8 26,3
Nông thôn 80,5 79,7 79,3 77,3 76,4 75,8 75,2 73,7
Tỉ lệ dân c thành thị tăng chậm... Số liệu
c) Tỉ lệ dân c thành thị nớc ta thấp là do:
Trình độ công nghiệp hoá, sự phân công lao động ở nớc ta cha cao, các ngành dịch vụ
chậm phát triển
18
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Với sự phát triển nhanh của quá trình công nghiệp hoá nh hiện nay, trong thời gian tới tỉ lệ
dân c thành thị sẽ tăng nhanh.
Bài tập 10 . Cho bảng số liệu về số dân thành thị, nông thôn nớc ta trong thời gian 1990- 2004
theo bảng số liệu dới đây. Vẽ biểu đồ sự tăng trởng tổng số dân và số dân sống trong khu vực
thành thị trong thời gian nói trên. (Đơn vị nghìn ngời.)
Năm Tổng số Thành thị Nông thôn
1990 66016,7 12880,3 53136,4
1991 67242,4 13227,5 54014,9
1992 68450,1 13587,6 54862,5
1993 69644,5 13961,2 55683,3
1994 70824,5 14425,6 56398,9
1995 71995,5 14938,1 57057,4
1996 73156,7 15419,9 57736,8
1997 74306,9 16835,4 57471,5
1998 75456,3 17464,6 57991,7
1999 76596,7 18081,6 58515,1
2000 77635,4 18771,9 58863,5
2001 78685,8 19469,3 59216,5
2002 79727,4 20022,1 59705,3
2003 80902,4 20869,5 60032,9
2004* 82032,3 21591,2 60441,1
* Sơ bộ. Nguồn NGTK 2006
1- Vẽ biểu đồ
Yêu cầu của bài là vẽ biểu đồ thể hiện sự tăng trởng nên sử dụng kiểu biểu đồ gia tăng. Để vẽ đợc
biểu đồ cần xử lý số liệu, lấy số dân của tổng số, của dân c thành thị và số dân nông thôn của năm
1990 = 100%.Kết quả nh sau:
Năm Tổng số Thành thị Nông thôn Năm Tổng số Thành thị Nông thôn
1990 100,00 100,00 100,00 1998 114,30 135,59 109,14
1991 101,86 102,70 101,65 1999 116,03 140,38 110,12
1992 103,69 105,49 103,25
200
0 117,60 145,74 110,78
1993 105,50 108,39 104,79 2001 119,19 151,16 111,44
1994 105,50 108,39 104,79 2002 120,77 155,45 112,36
1995 109,06 115,98 107,38 2003 122,55 162,03 112,98
1996 110,82 119,72 108,66
200
4 124,26 167,63 113,75
1997 112,56 130,71 108,16
Vẽ đồ thị gia tăng.
Có 3 đồ thị trong cùng một hệ toạ độ.
Trục tung thể hiện chỉ số gia tăng (đơn vị%).
Cả ba đồ thị đều có điểm xuất phát từ 100% trên trục tung.
19
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
2-Nhận xét.
a- Mức tăng của số dân:
Tổng số dân tăng 124,26%, số dân thành thị tăng 167,63%, số dân nông thôn tăng 112,76%;
Mức tăng của số dân thành thị cao hơn so với tổng số nên tỉ trọng của dân c thành thị sẽ tăng dần
so với tổng số dân.
b-Tỉ lệ dân c thành thị tăng dần...Tính toán tỉ lệ % của dân c thành thị để minh hoạ.
Bài tập 11 - Cho bảng số liệu về lao động đang hoạt động kinh tế phân theo ngành các năm
1990 1995 và 2000 dới đây, hãy vẽ biểu đồ thích hợp và nhận xét sự thay đổi cơ cấu sử dụng lao
động theo ngành ở nớc ta. (Đơn vị tính Nghìn ngời )
Năm Tổng số
lao động
Nông lâm
ng nghiệp
Công nghiệp
- Xây dựng
Dịch vụ
1990 29412,3 21476,1 3305,7 4630,5
1995 33030,6 23534,8 3729,7 5766,1
1999 35975,8 24791,9 4300,4 6883,5
2000 36701,8 25044,9 4445,4 7211,5
NGTK2001 trang 40
1- Lựa chọn cách vẽ biểu đồ.
Có thể vẽ nhiều dạng biểu đồ: Cột chồng, thanh ngang chồng, hình tròn, hình vuông (loại sử
dụng số liệu tuyệt đối, số liệu tơng đối). Trong đó loại biểu đồ hình tròn, hình vuông là hợp lý
nhất. Chọn kiểu hình tròn sử dụng số liệu tuyệt đối, loại này cần xử lý số liệu trớc khi vẽ.
2-Xử lý số liệu và vẽ biểu đồ.
- Tính tỉ lệ lao động phân theo các ngành so với tổng số.(Đơn vị tính %)
Năm Tổng số
Nông lâm
ng nghiệp
Công nghiệp-
Xây dựng
Dịch vụ
1990 100 73,0 11,2 15,7
1999 100 68,9 12,0 19,1
2000 100 68,2 12,1 19,6
- Tính bán kính các đờng tròn
R
1990

= 1cm; R
1999

= 1.
R
2000
= 1.
Vẽ biểu đồ gồm ba đờng tròn có bán kính nh đã tính. Các hình quạt bên trong có tỉ lệ nh đã
tính trong bảng trên; có một bảng chú dẫn thể hiện tỉ lệ lao động.
20
cm15,123,1.13,249412:8,35975
==
cm17,124,1.13,249412:8,36701
==
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Biểu đồ cơ cấu lao động nớc ta phân theo ngành các năm 1990, 1999, 2000
2-Nhận xét
a- Tổng số lao động:
Tăng khá nhanh so với năm 1990 tăng 1,24 lần (mỗi năm tăng 2,4%).
Tổng số lao động tăng là do: dân số tăng nhanh, mối năm có thêm hàng triệu ngời bớc vào độ
tuổi lao động, vợt hơn nhiều so với ngời hết tuổi lao động hàng năm.
b- Lao động trong nông - lâm - ng nghiệp
Chiếm số lợng rất lớn và có xu hớng giảm, năm 1990 là 73,0% ; năm 2000 là 68,2%.
Sự giảm dần tỉ trọg này là do... Số lao động nông nghiệp sẽ chuyển dần sang công nghiệp và
dịch vụ.
c- Lao động trong dịch vụ
Chiếm số lợng lớn hơn so với nông nghiệp nhng cao hơn so với lao động công nghiệp. Có xu
hớng tăng dần, năm 1990 là 15,7% ; năm 2000 là 19,65%.
Sự tăng dần tỉ trọng này là do ...Xu hớng trong thời gian tới lao động trong ngành công
nghiệp sẽ tăng mạnh.
d- Lao động trong công nghiệp
Về giá trị tuyệt đối, số lợng lao động trong công nghiệp chiếm số lợng nhỏ nhất so với nông
nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, cả số lợng tuyệt đối và tỷ lệ lao động công nghiệp so với tổng số lao
động có xu hớng tăng dần. Năm 1990 là 11,2% ; năm 2000 là 12,1%. Tỉ trọng tăng dần là do....
Xu hớng trong thời gian tới số lao động trong công nghiệp sẽ tăng nhanh do thu hút ngày
càng mạnh lao động chuyển sang từ nông nghiệp.
Bài tập 12 - Cho bảng số liệu về lực lợng lao động, số ngời cần giải quyết việc làm ở hai khu
vực thành thị và nông thôn nớc ta năm 1998, hãy vẽ biểu đồ thích hợp và nhận xét tình hình
việc làm nớc ta. (Số liệu của Bộ LĐ-TBXH năm 1998).
Đơn vị tính Nghìn ngời
Cả nớc Nông thôn Thành thj
Lực lợng lao động 37407,2 29757,6 7649,6
Số ngời thiếu việc làm 9418,4 8219,5 1198,9
Số ngời thất nghiệp 856,3 511,3 345,0
Nguồn Theo Nguyễn Viết Thịnh Trang 91
1-Xử lý số liệu và vẽ biểu đồ
Tổng số lao động = số ngời thiếu việc làm + số ngời thất nghiệp + số ngời có việc làm
thờng xuyên. Kết quả nh sau:
Kết cấu sử dụng lao động nớc ta năm 2001( Đơn vị Nghìn Ngời.)
C nớc Nông thôn Thành thị
Lực lợng lao động 37407,2 29757,6 7649,6
Số ngời thiếu việc làm 9418,4 8219,5 1198,9
Số ngời thất nghiệp 856,3 511,3 345
Có VLTX 27132,5 21026,8 6105,7
Tính tỉ lệ cơ cấu sử dụng lao động so với tổng số lao động.(Đơn vị %)
21
0
10000
20000
30000
40000
Cả nước Nông thôn Thành thị
Ngìn người
Số người thiếu việc làm Số người thất nghiệp Có VLTX
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
Lực lợng lao động 100 100 100
Số ngời thiếu việc làm 25,2 27,6 15,7
Số ngời thất nghiệp 2,3 1,7 4,5
Có VLTX 72,5 70,7 79,8
Vẽ biểu đồ:
Có thể vẽ nhiều kiểu: cột chồng, hình tròn, hình vuông, thanh ngang (cả hai loại sử dụng số
liệu nguyên dạng hoặc số liệu đã tính ra tỉ lệ %). Chọn cách vẽ biểu đồ cột chồng dạng sử dụng số
liệu tuyệt đối.
Biểu đồ tình trạng việc làm ở nớc ta ở các khu vực thành thị, nông thôn năm 2001
2-Nhận xét
a- Vấn đề việc làm ở nớc ta rất gay gắt.
Năm 1998 cả nớc có 9,4 triệu ngời thiếu việc làm chiếm 25,2% LTSLĐ và 856 nghìn ngời
thất nghiệp chiếm 2,3% TSLĐ.
Đây là tỉ lệ rất cao so trong tổng số lao động nớc ta. Là do...
b-Thất nghiệp tại các đô thị rất cao.
Có 345 nghìn ngời thất nghiệp chiếm 4,5%; số ngời thiếu việc làm chỉ chiếm 15,7% TSLĐ
cao hơn so với mức chung cả nớc tới 2 lần và khu vực nông thôn tới gần 3 lần; Tỉ lệ thiếu việc làm
thấp hơn so với bình quân chung cả nớc và KVNT. Có tình trạng trên là do....
c-Thiếu việc làm tại khu vực nông thôn
Năm 1998 tỉ lệ thiếu việc làm là 27,6% TSLĐ cao hơn rất nhiều so với KVTT; nhng tỉ lệ
thất nghiệp lại thấp hơn đáng kể so với KVTT. Thiếu việc làm ở nông thôn cao có liên quan tới ....
Bài tập 13 - Cho bảng số liệu về thời gian cha sử dụng của lao động tại vùng nông thôn trong
12 tháng ở nớc ta phân theo các vùng lớn sau đây. (Theo Kết quả điều tra của Lao động- và việc
làm vào 1/7 năm 1998) Đơn vị % so với tổng số lao động.
Vùng Tỉ lệ thiếu việc làm Vùng Tỉ lệ thiếu việc làm
Cả nớc
28,19
Nam Trung Bộ 29,77
Tây Bắc 14,98 Tây Nguyên 18,12
Đông Bắc 22,71 Đông Nam Bộ 18,22
ĐB Sông Hồng 37,78 ĐB sông Cửu Long 27,05
Bắc Trung Bộ 33,61
22
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
1-Lựa chọn cách vẽ biểu đồ.
Có thể vẽ nhiều dạng biểu đồ: Cột, thanh ngang loại sử dụng số liệu tơng đối. Nên sắp xếp
các vùng theo thứ tự từ trên xuống.
2-Nhận xét.
a) Nớc ta có tỉ lệ thiếu việc làm cao.
Có 28,19% tổng số lao động khu vực nông thôn thiếu việc làm.
Tất cả các vùng đều có tỉ lệ thiếu việc làm rất cao. Lý do....
b)Vùng rất cao:
ĐBSH, BTB có tỉ lệ trên 30%, ĐBSH với tỉ lệ 37,78% gấp 1,3 lấn so với tỉ lệ chung.
Các vùng này có tỉ lệ thiếu việc làm cao là do...
c)Vùng có tỉ lệ trung bình:
Đông Bắc, ĐBSCL, NTB.
Lí do cho từng vùng
d)Vùng có tỉ lệ thấp hơn:
ĐNB, Tây Nguyên, Tây Bắc.
Thấp nhất là Tây Bắc với tỉ lệ 14,98%; thấp hơn 2 lần so với ĐBSH. Lí do...
Bài tập 14 - Cho bảng số liệu về tình trạng thất nghiệp của lực lợng lao động trong độ tuổi tại
khu vực thành thị nớc ta phân theo các vùng lớn năm 2001 sau đây. (Đơn vị % so với tổng số
lao động)
Vùng Thất nghiệp Vùng Thất nghiệp
Cả nớc 6,28 Nam Trung Bộ 6,16
Tây Bắc 5,62 Tây Nguyên 5,55
Đông Bắc 6,73 Đông Nam Bộ 5,92
ĐB Sông Hồng 7,07 ĐB sông Cửu Long 6,08
Bắc Trung Bộ 6,72
23
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
1- Vẽ biểu đồ.
2- Nhận xét
a- Tỉ lệ thất nghiệp tại KV thành thị nớc ta vào năm 2001 là 6,28%. Lý do...
b) Các vùng có tỉ lệ thất nghiệp khác nhau:
Vùng có tỉ lệ cao hơn so với mức chung: đô thị tại các vùng phía Bắc, trừ Tây Bắc (ĐBSH,
Bắc Trung Bộ, Đông Bắc); cao nhất thuộc về ĐBSH là 7,07%. Nguyên nhân ...
Vùng có tỉ lệ thấp hơn so với mức chung: Nam Trung Bộ, ĐNB, ĐBSCL.
Vùng có tỉ lệ thấp dới 6% có Tây Nguyên, Tây Bắc. Tây Nguyên chỉ 5,55%. Nguyên nhân
chính...
Bài tập 15 - Cho biểu đồ sau đây về số lợng học sinh phổ thông phân theo cấp học các năm
học 1992 - 2005. Từ bảng số liệu và biểu đồ đã vẽ hãy nhận xét và rút ra những kết luận cần
thiết. (Đơn vị Nghìn học sinh)
Năm học 1992/1993 1997/1998 2004/2005
Tổng số 12911,1 17073,6 16649,2
Tiểu học 9527,2 10431 7304
Trung học cơ sở 2813,4 5252,4 6371,3
Trung học phổ
thông
570,5 1390,2 2973,9
1-Xử lý số liệu và vẽ biểu đồ.
- Tính tỉ lệ học sinh của từng cấp học so với tổng số. Đơn vị %
Năm học 1992/1993 1997/1998 2004/2005
Tổng số 100 100 100
Tiểu học 73,8 61,1 43,9
Trung học cơ sở 21,8 30,8 38,3
Trung học phổ thông 4,4 8,1 17,9
Bán kính đờng tròn
2cm 2,3cm 2,2cm
Biểu đồ cơ cấu học sinh phân theo cấp học
24
Ngời biên soạn : Lê Văn Hùng: Trờng THPT Cẩm Thuỷ 3 Thanh hoá
2-Nhận xét
a- Tổng số học sinh
Trong cả thời kỳ (1992- 2005) tăng lên 1,290 lần.
Trong thời gian từ 1992/1993 tới 1997/1998 tăng 1,322 lần.
Thời gian giữa năm học 97/98 và 04/05 số học sinh giảm 3,3% tơng đơng với 424,4 nghìn
học sinh
Số học sinh tăng lên trong cả thời kỳ là do...
b- Số học sinh theo các cấp học tăng khác nhau.
Tiểu học: Chiếm số lợng lớn nhất trong các cấp học. Sau 13 năm giảm 3127,0 nghìn học
sinh. Kết quả tỉ trọng học sinh trong tổng số giảm từ 73,8% còn 43,9% năm 2005. Số học sinh
Tiểu học chiếm tỉ lệ lớn là do tỉ lệ trẻ em sinh đợc huy động tới trờng ngày càng cao, Nhà nớc
phổ cập tiểu học. Số lợng và tỉ trọng HS Tiểu học giảm có liên quan tới gia tăng dân số giảm
mạnh vào những năm 1990 1994.
Trung học cơ sở: Chiếm số lợng thứ hai sau HSTH và tăng liên tục cả về số lợng và tỉ lệ. Số l-
ợng tăng 2,26 lần... Học sinh THCS trong tổng số tăng dần từ 21,8% lên 38,3% năm 2001. Số
học sinh THCS tăng lên là do gia tăng dân số cao vào những năm 1985 1990, tới nay nhóm
trẻ em sinh ra vào thời kỳ này đang ở bậc học trung học cơ cở. Số lợng HS THCS tăng còn do
nhu cầu học lên THPT để nâng cao trình độ
PTTH: Chiếm số lợng ít nhất trong tổng số HS. Tính chung sau 13 năm tăng 1583,7 (5,21lần).
Kết quả số học sinh PTTH trong tổng số tăng dần từ 4,4% lên 17,9% năm 2005. Số học sinh
THCS tăng lên là do nhóm học sinh này đợc sinh ra vào thời kỳ đầu những năm 1980, khi bùng
nổ dân số ở mức cao.... Đa số HSTHCS đều muốn học lên bậc THPT để thi vào đại học.
KL: Cơ cấu học sinh phổ thông phản ánh rõ nét sự gia tăng dân số, chính sách giáo dục và tâm lý
của xã hội cũng nh của thanh, thiếu niên.
Bài tập 16 - Vẽ và nhận xét biểu đồ hình cột dựa vào bảng số liệu tỉ lệ dân c biết chữ từ 15 tuổi
trở lên của một số nớc khu vực Châu á- Thái Bình Dơng năm 1999. (Đơn vị % )
TT Tên quốc gia Tỉ lệ biết chữ TT Tên quốc gia Tỉ lệ biết chữ
1 Việt Nam 92,0 4 Malaixia 85,7
2 Trung Quốc 82,9 5
ấn Độ
52,5
3 In đônê xia 85,0 6 XIngapo 91,4
1-Vẽ biểu đồ chọn kiểu biểu đồ cột đơn hay thanh ngang.
2-Nhận xét
a- Loại cao: trên 90% gồm có Việt Nam, Xinh gapo
b- Nhóm trung bình : trên 80% (Trung quốc, Inđônêxia; Malaixia)
c- Nhóm thấp dới 80% (ấn Độ chỉ có 55% )
1- Giải thích:
25