Thế điện cực chuẩn

CHUYÊN ĐỀ : THẾ ĐIỆN HÓA CHUẨN (E
0
OX/Kh)
Thế điện hóa chuẩn của cặp oxi hóa khử nào càng lớn về đại số thì chất oxi hóa đó càng
mạnh, chất khử tương ứng càng yếu; Còn thế điện hóa chuẩn của cặp oxi hóa khử nào càng
nhỏ về đại số thì chất oxi hóa đó càng yếu, chất khử tương ứng càng mạnh.
E
0
Ox1/Kh1 > E
0
Ox2/Kh2  Tính oxi hóa: Ox1 > Ox2
Tính khử: Kh1 < Kh2
Thí dụ:
Thực nghiệm cho biết: E
0
Ag
+
/Ag > E
0
Fe
3+
/Fe
2+
> E
0
Cu
2+
/Cu > E
0
Fe
2+
/Fe
Do đó, tính oxi hóa: Ag
+
> Fe
3+
> Cu
2+
> Fe
2+
tính khử: Ag < Fe
2+
< Cu < Fe
Sau đây là trị số thế điện hóa chuẩn của một số cặp oxi hóa khử thường gặp (Người ta xác
định được các trị số này là do thiết lập các pin điện hóa học giữa các cặp oxi hóa khử khác
với cặp oxi hóa khử hiđro . Với điện cực hiđro được chọn làm điện cực chuẩn và qui ước
E02H+/H2 = 0 V)

Cặp oxi hóa/khử
Thế điện hóa chuẩn
(E
0
Ox/Kh, Volt, Vôn) (Thế
khử chuẩn)
K
+
/K -2,92
Ca
2+
/Ca -2,87
Na
+
/Na -2,71
Mg
2+
/Mg -2,37
Al
3+
/Al -1,66
Mn
2+
/Mn -1,19
Zn
2+
/Zn -0,76
Cr
3+
/Cr -0,74
Fe
2+
/Fe -0.44
Ni
2+
/Ni -0,26
Sn
2+
/Sn -0,14
Pb
2+
/Pb -0,13
Fe
3+
/Fe -0,04
2H
+
(axit)/H
2
0,00
Cu
2+
/Cu
+
+0,16
Cu
2+
/Cu +0,34
Cu
+
/Cu +0,52
Fe
3+
/Fe
2+
+0,77
Ag
+
/Ag +0,80
Hg
2+
/Hg +0,85
Pt
2+
/Pt +1,20
Au
3+
/Au +1,50
Lưu ý
L.1.
E
0
Ag
+
/Ag > E
0
Fe
3+
/Fe
2+
> E
0
Cu
2+
/Cu > E
0
2H
+
/H
2
> E
0
Fe
2+
/Fe > E
0
Zn
2+
/Z
(+0,80V) (+0,77V) (+0,34V) (0,00V) (-0,44V) (-0,76V)
 Tính oxi hóa: Ag
+
> Fe
3+
> Cu
2+
> H
+
> Fe
2+
> Zn
2+

Tính khử : Ag < Fe
2+
< Cu < H
2
< Fe < Zn

L.2.
Fe + Fe
2+
(dd)
0 +3 +2
Fe + Fe
3+
(dd)  2Fe
2+
Chất khử Chất oxi hóa Chất khử /Chất oxi hóa

Phản ứng trên xảy ra được là do:
Tính khử: Fe > Fe
2+
Tính oxi hóa: Fe
3+
> Fe
2+
Fe + FeCl
2
Fe + 2FeCl
3
 3FeCl
2
Fe + Fe
2
(SO
4
)
3
 3FeSO
4

L.3.
Cu + Fe
2+
(dd)
0 +3 +2 +2
Cu + 2Fe
3+
(dd)  Cu
2+
+ 2Fe
2+
Chất khử Chất oxi hóa Chất oxi hóa Chất khử
Phản ứng trên xảy ra được là do:
Tính khử: Cu > Fe
2+
Tính oxi hóa: Fe
3+
> Cu
2+

Thí dụ:
Fe + CuSO
4
 FeSO
4

+ Cu
Cu + FeSO
4

Cu + Fe
2
(SO
4
)
3
 CuSO
4
+ 2FeSO
4
Cu + 2Fe(NO
3
)
3
 Cu(NO
3
)
2
+ 2Fe(NO
3
)
2
Cu + Fe(CH
3
COO)
2

Cu + 2Fe(HCOO)
3
 Cu(HCOO)
2
+ 2Fe(HCOO)
2
L.4.
Ag
+
(dd) + Fe
3+
(dd)
(Dung dịch muối bạc với dung dịch muối sắt (III) không có xảy ra phản ứng oxi hóa khử,
nhưng có thể xảy ra phản ứng trao đổi)

+1 +2 0 +3
Ag
+
(dd) + Fe
2+
(dd)  Ag + Fe
3+
Chất oxi hóa Chất khử Chất khử Chất oxi hóa
Phản ứng trên xảy ra được là do:
Tính khử: Fe
2+
> Ag
Tính oxi hóa: Ag
+
> Fe
3+

Thí dụ:
AgNO
3
+ Fe(NO
3
)
3
AgNO
3
+ Fe(NO
3
)
2
 Ag + Fe(NO
3
)
3
3AgNO
3
+ 3Fe(CH
3
COO)
2
 3Ag + 2Fe(CH
3
COO)
3
+ Fe(NO
3
)
3
AgNO
3
+ Fe(CH
3
COO)
3

Nhưng:
3AgNO
3
+ FeCl
3
 3AgCl  + Fe(NO
3
)
3
(Phản ứng trao đổi)
3CH
3
COOAg + FeBr
3
 3AgBr + Fe(CH
3
COO)
3
(Phản ứng trao đổi)

L.5.
Fe(dư) + 2Ag
+
(dd)  Fe
2+
+ 2Ag
Fe + 3Ag
+
(dd, dư)  Fe
3+
+ 3Ag
Thí dụ:
Fe + 2Fe
3+
(dd)  3Fe
2+
Ag
+
(dd) + Fe
2+
(dd)  Ag + Fe
3+

Thí dụ:
Fe(dư) + 2AgNO
3
 Fe(NO
3
)
2
+ 2Ag
Fe + 3AgNO
3
(dư)  Fe(NO
3
)
3
+ 3Ag
Fe + 3CH
3
COOAg (dư)  Fe(CH
3
COO)
3
+ 3Ag
Fe(dö) + 2AgClO
3
 Fe(ClO
3
)
2
+ 2Ag
L.6.
3Zn(dư) + 2Fe
3+
(dd)  3Zn
2+
+ 2Fe
Zn + 2Fe
3+
(dd, dư)  Zn
2+
+ 2Fe
2+
Vì dụ:
Zn + Fe
2+
 Zn
2+
+ Fe
2Fe
3+
+ Fe  3Fe
2+
Ví dụ:
3 Zn (dư) + 2FeCl
3
 3ZnCl
2
+ 2Fe
Zn + 2FeCl
3
(dư)  ZnCl
2
+ 2FeCl
2
Zn + FeCl
2
 ZnCl
2
+ Fe
Zn + Fe
2
(SO
4
)
3
(dư)  ZnSO
4
+ 2FeSO
4
3Zn (dư) + 2Fe(NO
3
)
3
 3Zn(NO
3
)
2
+ 2Fe

L.7.
Tổng quát, kim loại đồng (Cu) không tác dụng với dung dịch muối đồng (II), nhưng đồng
có thể tác dụng với dung dịch muối đồng (II) clorua để tạo đồng (I) clorua. Nguyên nhân là
do CuCl kết tủa (không tan trong dung dịch nước).
0 +2 +1
Cu + Cu
2+
(dd) 2Cu
+
Chất oxi hóa Chất khử Chất khử /Chất oxi hóa
Phản ứng không xảy ra là do:
Tính khử: Cu < Cu
+
Tính oxi hóa: Cu
2+
< Cu
+
Cu + CuCl
2
(dd) 2CuCl 
Cu + CuSO
4
(dd)
Cu + Cu(NO
3
)
2
(dd)

L.8.
+1 +1 +2 0
Cu
+
+ Cu
+
 Cu
2+
+ Cu
Chất khử Chất oxi hóa Chất oxi hóa Chất khử

Phản ứng trên xảy ra được là do:
Tính khử: Cu
+
> Cu
Tính oxi hóa: Cu
+
> Cu
2+
(E
0
Cu
+
/Cu = 0,52V > E
0
Cu
2+
/Cu
+
= 0,16V)
Thí dụ:
Cu
2
O + H
2
SO
4
(l)  CuSO
4
+ Cu + H
2
O
[ Cu
2
O + H
2
SO
4
(l)  Cu
2
SO
4
+ H
2
O
Cu
2
SO
4
+ Cu
2
SO
4
 2Cu + 2CuSO
4
]
(CuCl không tan trong nước, còn các muối đồng (I) khác, nói chung, không tồn tại)

Bài tập 4
viết các phản ứng xảy ra (nếu có) khi cho kim loại đồng (Cu) vào từng dung dịch sau đây:
Fe
2
(SO
4
)
3
; FeCl
2
; Cu(CH
3
COO)
2
; CuSO
4
; CuCl
2
; AgNO
3
; NaNO
3
; HNO
3
(l); NaNO
3
trộn với HCl; HCl; HCl có hòa tan O
2
; Fe(NO
3
)
3
; Fe(CH
3
COO)
2
; HNO
3
(đ, nguội);
HNO
3
(đ nóng); Al(NO
3
)
3
; Fe(NO
3
)
2
; Fe(CH
3
COO)
3
; HgCl
2
; Hhỗn hợp Cu(NO
3
)
2

H
2
SO
4
(l).

Bài tập 4'
Viết các phản ứng xảy ra (nếu có) khi cho kim loại sắt (Fe) vào từng dung dịch sau đây:
FeCl
2
; Fe(NO
3
)
3
; CuSO
4
; ZnSO
4
; HCl; AgNO
3
(dư); CH
3
COOAg(thiếu); HNO
3
(l);
KNO
3
; KNO
3
trộn với HCl; H
2
SO
4
(l); H
2
SO
4
(đ, nguội); H
2
SO
4
đ, nóng(đ, nóng); FeBr
3
;
FeSO
4
; HNO
3
(đ, nguội); HNO
3
(ñ, noùng); CH
3
COOH; CH
3
COOAg(dư); Cu
2+
; Fe
2+
;
Fe
3+
; Mg(HCOO)
2
.
Bài tập 5 (Tuyển sinh đại học khối A, năm 2003)
Trộn một chất oxi hóa với một chất khử trong dung dịch. Phản ứng có xảy ra không? Nếu
có thì theo chiều nào? Cho thí dụ minh họa.
Trong dãy điện hóa của kim loại, vị trí một số cặp oxi hóa khử được sắp xếp như sau:
Al
3+
/Al; Fe
2+
/Fe; Ni
2+
/Ni; Fe
3+
/Fe
2+
; Ag
+
/Ag. Hãy cho biết:
- Trong số các kim loại Al, Fe, Ni, Ag, kim loại nào phản ứng được với dung dịch muối sắt
(III). Viết các phương trình phản ứng.
- Phản ứng giữa dung dịch dòch AgNO
3
và dung dịch Fe(NO
3
)
2
có xảy ra không? Nếu có,
hãy giải thích và viết phương trình phản ứng.

Bài tập 5'
Thế điện hóa chuẩn của một số cặp oxi hóa khử theo chiều giảm dần như sau:
E
0
Ox/Kh : Ag
+
/Ag > Fe
3+
/Fe
2+
> Cu
2+
/Cu > Fe
2+
/Fe > Zn
2+
/Zn.

a) Hãy so sánh độ mạnh giữa các chất oxi hóa và giữa các chất khử trong các cặp oxi hóa
khử trên.
b) Viết phản ứng (nếu có) khi cho:
Trộn dung dịch muối bạc với dung dịch muối sắt (II).
Cho bột kim loại bạc vào dung dịch muối sắt (III).
Cho bột sắt vào dung dịch muối bạc có dư.
Cho bột sắt vào dung dịch muối kẽm.
Cho bột kẽm vào dung dịch muối sắt (III) có dư.
Cho bột đồng vào dung dịch muối sắt (III).
Bài tập 6
Cho 4,48 gam bột sắt vào 200 ml dung dịch hỗn hợp gồm FeCl
3
0,2M và Fe
2
(SO
4
)
3
0,25M.
Sau khi kết thúc phản ứng, thu được m gam chất rắn và dung dịch A.

a) Tính m.
b) Xác định nồng độ mol (mol/l) của dung dịch A.
c) Nếu cô cạn dung dịch A, tính khối lượng muối khan thu được.
(Cho biết các muối muoái FeCl
2
, FeSO
4
đều hòa tan được trong nước)
(Fe = 56; Cl = 35,5; S = 32; O = 16)
ĐS: m = 0,56g; FeCl
2
0,3M; FeSO
4
0,75M; 7,62g FeCl
2
; 22,8g FeSO
4