SO SáNH MộT Số DòNG, GIốNG LạC Và XáC ĐịNH LƯợNG LÂN BóN cho LạC XUÂN TạI HUYệN TÂN YÊN, TỉNH BắC GIANG

Tp chớ Khoa hc v Phỏt trin 2009: Tp 7, s 6: 717 - 722 TRNG I HC NễNG NGHIP H NI

717
SO SáNH MộT Số DòNG, GIốNG LạC V XáC ĐịNH LƯợNG LÂN BóN cho LạC XUÂN
TạI HUYệN TÂN YÊN, TỉNH BắC GIANG
Comparing some Peanut Genotypes and Determining Phosphorus Fertilizer Dose
for Spring Peanut in Tan Yen District, Bac Giang Province
Nguyn Th Lan
1
, Lờ inh Hi
2

1
Khoa Nụng hc, Trng i hc Nụng nghip H Ni

2
Cao hc ngnh Trng trt Khúa 15, Trng i hc Nụng nghip H Ni
a ch email tỏc gi liờn lc: bmhtnnghiep@hua.edu.vn
TểM TT
Hai thớ nghim c tin hnh ti huyn Tõn Yờn, tnh Bc Giang tuyn chn mt s dũng,
ging lc cú nng sut cao v xỏc nh lng lõn bún cho lc trong v xuõn 2008
.
Kt qu cho thy,
ging lc L20 cú nng sut thc thu cao nht so vi cỏc ging lc thớ nghim. S sai khỏc cú ý ngha
mc 5% hay tin cy 95%.

Nng

sut lc tng lờn t l thun vi lng lõn bún tng. Ging lc
L14 vi cỏc liu lng (0; 30; 60; 90; 120) kg P
2
O
5
/ha. Thp nht l 0 kg P
2
O
5
/ha v cao nht l bún 120
kg P
2
O
5
/ha. Nng sut thc thu ca cụng thc i chng 28,93 t/ha v cao nht 35,95 t/ha khi bún
120 kg P
2
O
5
/ha. S khỏc nhau cú ý ngha tin cy 95%. Hiu sut s dng lõn thay i t (5,43 -
9,05) kg lc v/kg P
2
O
5
, trong ú bún 60 kg P
2
O
5
/ha t giỏ tr cao nht (9,05 kg lc v/kg P
2
O
5
. Tuy
nhiờn, bún cao hn mc 60 kg P
2
O
5
/ha hiu sut gim dn.

T khúa: Dũng, ging lc, phõn lõn.
SUMMARY
Two experiments were conducted at Tan Yen district, Bac Giang province to evaluate five peanut
genotypes and to determine the rate of phosphorus fertilizer in 2008 spring cropping season. The
peanut cultivar L20 showed significantly highest yield among the genotypes tested. The yield
increased proportional with increased levels of phosphorus fertilizer. Among the P
2
O
5
levels applied,


(0, 30, 60, 90 and 120 kg per ha) it was found that a rate of 90 kg P
2
O
5
per ha and 120 kg P
2
O
5
per ha
gave the highest peanut yield. However, the highest effeciency of phosphorus was obtained with the
rate 60 kg P
2
O
5
per ha.
Key words: Peanut genotypes, phosphorus fertilizer.
1. ĐặT VấN Đề
Cây lạc (Arachis hypogaea L.) l cây
công nghiệp ngắn ngy, cây cung cấp thực
phẩm v dầu ăn cho con ngời. Bên cạnh đó,
lạc không chỉ l nguyên liệu để chế biến
thức ăn trong chăn nuôi, m còn l cây cải
tạo đât rất tốt, đặc biệt với đất dốc vùng
nhiệt đới. Do lạc có giá trị kinh tế cao, nên
đợc nhiều quốc gia quan tâm. Hiện nay, ở
Việt Nam cây lạc đóng vai trò quan trọng
trong hệ thống luân canh v thu nhập của
nông dân.
Để phát huy lợi ích nhiều mặt của cây
lạc, bên cạnh tạo ra giống tốt, phân bón cũng
có vai trò quan trọng, đặc biệt l phân hóa
học. Trong các loại phân bón cho lạc, lân
đợc coi l yếu tố có ảnh hởng rất lớn v có
thể hạn chế năng suất lạc trên các loại đất có
thnh phần cơ giới nhẹ. Vũ Đình Chính
(2006) cho biết tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc
Ninh, bón 90 kg P
2
O
5
/ha cho giống lạc L14
trên nền phân bón chung (8 tấn phân chuồng
+ 30 kg N + 60 kg K
2
O + 500 kg vôi bột)/ha,
năng suất thực thu cao nhất (33,24 tạ/ha),
So sỏnh mt s dũng, ging lc v xỏc nh lng lõn bún cho lc xuõn ti huyn Tõn Yờn, tnh Bc Giang
718
đồng thời hiệu suất sử dụng lân cao nhất đạt
9,50 kg quả/kg P
2
O
5
. Các tác giả Lê Văn
Quang v Nguyễn Thị Lan (2007) xác định
lợng lân bón đối với lạc xuân giống Sen Lai
trên đất cát huyện Nghi Xuân, tỉnh H Tĩnh
l bón 90 kg P
2
O
5
/ha trên nền phân bón
chung (10 tấn phân chuồng + 30 kg N + 60 kg
K
2
O + 800 kg vôi bột)/ha. Nguyễn Nh
H (2006) cho rằng cây lạc không đòi hỏi đất
đai nghiêm ngặt, có thể trồng đợc trên
nhiều loại đất có độ pH khác nhau (5 - 8).
Lạc đợc trồng trên các vùng đất cát ven
biển, đất bạc mu, đất xám, đất đỏ bazan,
đất dốc tụ miền núi v đất phù sa.
Tân Yên l một huyện trung du - miền
núi của tỉnh Bắc Giang, ngời dân có thói
quen trồng lạc từ lâu đời, diện tích đất trồng
lạc của ton huyện năm 2007 l 1364,8 ha.
Song, các giống lạc trồng chủ yếu chỉ l L14
v MD7, đất nghèo dinh dỡng, năng suất
lạc vẫn còn thấp (Lê Đình Hải v Nguyễn
Thị Lan, 2008). Nghiên cứu ny đợc tiến
hnh để góp phần giải quyết vấn đề đa dạng
hóa bộ giống lạc v xác định liều lợng lân
bón hợp lý.
2. PHƯƠNG PHáP NGHIÊN CứU
Nghiên cứu gồm 2 thí nghiệm đợc bố
trí nh sau.
Thí nghiệm 1:
So sánh một số dòng, giống lạc trong vụ
xuân 2008 tại xã Cao Thợng, huyện Tân
Yên, tỉnh Bắc Giang. Thí nghiệm có 5 công
thức gồm:
Công thức 1 (CT 1): L14 (Đ/C)
Công thức 2 (CT 2): L26
Công thức 3 (CT 3): LDN 01
Công thức 4 (CT 4): L20
Công thức 5 (CT 5): MD7
Thí nghiệm đợc thực hiện trên nền
phân bón cho các công thức: (8 tấn phân
chuồng + 30 kg N + 60 kg P
2
O
5
+ 60 kg K
2
O
+ 500 kg vôi bột)/ha. Ngy gieo: 20 tháng 2
năm 2008; ngy thu hoạch từ 21 - 25 tháng 6
năm 2008.
Thí nghiệm 2:
Xác định lợng ảnh hởng của lân đến
một số chỉ tiêu v năng suất lạc xuân 2008 tại
xã Song Vân, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang.
Thí nghiệm gồm các công thức:
Công thức 1 (CT 1 Đ/C): Nền (8 tấn
phân chuồng + 30 kg N + 60 kg K
2
O + 500
kg vôi bột)/ha.
Công thức 2 (CT 2): Nền + 30 kg P
2
O
5
/ha
Công thức 3 (CT 3): Nền + 60 kg P
2
O
5
/ha
Công thức 4 (CT 4): Nền + 90 kg P
2
O
5
/ha
Công thức 5 (CT 5): Nền + 120 kg P
2
O
5
/ha.
Ngy gieo 20 tháng 2 năm 2008; ngy
thu hoạch từ 20 - 22 tháng 6 năm 2008 với
giống L14.
Đất thí nghiệm theo số liệu phân tích
của Trại cải tạo đất bạc mu Bắc Giang năm
2006 l pH
KCl
: 5,3; chất hữu cơ: 1,4%; hm
lợng các chất tổng số (%): N; P
2
O
5;
K
2
O
tơng ứng (0,052; 0,062; 0,04)%. Đất rất
nghèo dinh dỡng. Phân đạm urê 46% N; lân
super 16% P
2
O
5
v kali clorua 60% K
2
O.
Các thí nghiệm đều đợc thực hiện trên
đất vn cao (2 mu +1 lúa) vụ xuân 2008,
nhắc lại 3 lần, thiết kế kiểu khối ngẫu nhiên
đầy đủ (RCB), kích thớc ô (3 m x 5 m). Mật
độ trồng 33 cây/m
2
cho cả 2 thí nghiệm.
Các chỉ tiêu theo dõi:
Theo dõi 10 cây/ô theo đờng chéo 5
điểm để xác định một số chỉ tiêu sinh trởng
nh: thời gian sinh trởng, chiều cao cây
cuối v số cnh cấp 1. Chỉ số diện tích lá đo
bằng phơng pháp cân nhanh; số lợng nốt
sần hữu hiệu; khối lợng chất khô (lấy 3
cây/ô theo 1 đờng chéo ở thời kỳ quả vo
chắc khi cây có 50% số quả chắc). Tổng số
quả/cây; số quả chắc/cây; khối lợng 100 quả;
lấy mẫu 10 cây, theo dõi các chỉ tiêu sinh
trởng, năng suất lý thuyết v năng suất
thực thu. Ngoi ra, một số chỉ tiêu nh hình
dạng cây; mu sắc thân; mu sắc lá cũng
đợc theo dõi.
Nguyn Th Lan, Lờ inh Hi

719
Kết quả nghiên cứu đợc tính toán trên
Excel & IRRISTAT ver. 5.0.
3. KếT QUả NGHIÊN CứU V THảO
LUậN
3.1. Một số chỉ tiêu sinh trởng với các
dòng, giống lạc v các mức lân bón
3.1.1. Một số chỉ tiêu hình thái v khả năng
sinh trởng của các dòng, giống lạc
tại xã Cao Thợng
Kết quả của thí nghiệm so sánh một số
dòng, giống lạc tại xã Cao Thợng, huyện
Tân Yên trong các chỉ tiêu về hình thái đợc
ghi lại trong bảng 1.
Các dòng, giống đều có dạng cây đứng,
mu sắc thân phần lớn l xanh nhạt, chỉ có
L20 mu sắc thân l xanh đậm. Mu sắc lá
cũng phần lớn xanh nhạt trừ giống đối chứng
L14 lá có mu xanh đậm. Thời gian từ gieo
đến quả chắc dao động từ (105 - 109) ngy.
Trong đó, ngắn nhất l các giống L14 v
LDN01, còn di nhất l giống L20.
Chiều cao cây cuối cùng biến động từ
41,9 cm với giống MD7 v cao nhất đạt
45,8 cm ở giống L20 (sự sai khác không có
ý nghĩa). Với số cnh cấp 1 thấp nhất có
4,2 cnh/cây ở L14 v cao nhất có 5,6
cnh/cây với giống L20. LAI của các dòng,
giống nghiên cứu có khác nhau ở thời kỳ
quả chắc. Trong đó thấp nhất l 2,93 m
2

lá/m
2
đất với giống MD7 v cao nhất đạt
4,70 m
2
lá/m
2
đất ở giống L20. Số lợng nốt
sần hữu hiệu ở thời kỳ quả chắc thấp nhất
vẫn l giống đối chứng L14 v nhiều nhất
ở giống L20, sự sai khác của 3 chỉ tiêu trên
l có ý nghĩa ở mức 5%. Lợng chất khô
tích lũy thời kỳ quả chắc biến động từ 41,7
gam/cây với L14 v cao nhất 50,7 g/cây với
giống L20 (Bảng 2).

Bảng 1. Một số đặc điểm hình thái v khả năng sinh trởng của các dòng, giống lạc
tại xã Cao Thợng
Dũng,
ging
Dng
cõy
Mu sc thõn Mu sc lỏ
Thi gian t gieo n qu chc
(ngy)
Thi gian sinh trng
(ngy)
L14 (/C) ng Xanh nht Xanh m 105 121
L26 ng Xanh nht Xanh nht 107 123
LDN 01 ng Xanh nht Xanh nht 105 121
L20 ng Xanh m Xanh m 109 125
MD7 ng Xanh nht Xanh nht 108 124
Bảng 2. Khả năng sinh trởng của các dòng, giống lạc tại xã Cao Thợng
Dũng,
ging
CCCC
(cm)
S cnh
cp 1/cõy
LAI khi qu chc
(m
2
lỏ/m
2
t)
S nt sn hu hiu khi qu chc
(cỏi/cõy)
Khi lng cht khụ
khi qu chc (g/cõy)
L14 (/C) 44,1 a 4,2 c 3,38 bc 50,4 c 41,7
L26 45,9 a 5,4 a 4,11 ab 58,2 b 46,4
LDN 01 44,5 a 5,3 ab 3,59 bc 53,7 bc 43,2
L20 45,8 a 5,6 a 4,70 a 67,9 a 50,7
MD7 41,9 a 5,0 b 2,93 c 55,8 bc 43,6
CV% 5,1 4,5 10,5 7,2
LSD 5% 4,2 0,4 0,74 7,7
Ghi chỳ: LAI l ch s din tớch lỏ ; CCCC l chiu cao cui cựng.
Cỏc ch khỏc nhau trong cựng mt ct biu th s sai khỏc cú ý ngha thng kờ
So sỏnh mt s dũng, ging lc v xỏc nh lng lõn bún cho lc xuõn ti huyn Tõn Yờn, tnh Bc Giang
720
3.1.2. ảnh hởng của lân đến khả năng sinh
trởng của lạc L14 tại xã Song Vân
Kết quả nghiên cứu xác định liều lợng
lân bón cho lac xuân L14 tại Tân Yên, tỉnh
Bắc Giang đợc trình by trong bảng 3.
Thời gian sinh trởng của lạc L14 có sự
sai khác giữa có bón lân v không bón lân.
Đối chứng có thời gian sinh trởng ngắn
nhất 120 ngy v các mức bón lân từ (30; 60;
90; 120) kg P
2
O
5
/ha có thời gian sinh trởng
đều l 122 ngy, cao hơn không bón lân 2 ngy.
Các chỉ tiêu chiều cao cây cuối cùng, số cnh
cấp 1/cây, LAI giai đoạn quả chắc v số nốt
sn/cây giai đoạn quả chắc sự khác nhau có ý
nghĩa (= 5%). Trong đó, thấp nhất l không
bón v cao nhất ở mức bón 120 kg P
2
O
5
/ha.
Các giá trị ny tăng dần tơng ứng với lợng
lân bón tăng.Khối lợng chất khô tích lũy ở
thời kỳ ny cũng tăng dần với lợng lân bón
tăng (Bảng 3).
3.2. Một số chỉ tiêu năng suất v năng suất
lạc thí nghiệm
3.2.1. Một số chỉ tiêu năng suất v năng suất
của các dòng, giống lạc tại xã Cao
Thợng
Các dòng, giống lạc khác nhau có tổng
số quả/cây khác nhau, dao động từ 15,1 quả
với dòng L26 l thấp nhất đến 25,1 quả cao
nhất ở giống MD7. Số quả chắc/cây cũng có
sự khác nhau giữa các dòng, giống trong thí
nghiệm, trong đó thấp nhất cũng l L26
(11,2 quả chắc/cây) v cao nhất l L20 đạt
(15,7 quả chắc/cây). Khối lợng 100 quả
cũng khác nhau thấp nhất l MD7 (98,5
g/100 quả) v cao nhất l L20 (128,9 g/100
quả). Năng suất thực thu cho thấy, L20 đạt
cao nhất 46,66 tạ/ha v thấp nhất ở giống
đối chứng L14 l 34,56 tạ/ha. Các chỉ tiêu
trên sự sai khác đều có ý nghĩa ở mức = 5%
(Bảng 4).
Bảng 3. ảnh hởng của lợng lân bón đến khả năng sinh trởng của lạc L14
tại xã Song Vân
Cụng thc
(kgP
2
O
5
/ha)
Thi gian
sinh trng
(ngy)
CCCC
(cm)
S cnh
cp 1/cõy
LAI khi qu chc
(m
2
lỏ/m
2
t)
S nt sn hu
hiu khi qu chc
(cỏi/cõy)
Khi lng cht khụ
khi qu chc
(g/cõy)
0 (/C) 120 38,1 c 3,5 d 3,08 c 45,4 c 38,7
30 122 42,9 bc 4,0 c 3,21 c 48,2 c 40,4
60 122 45,9 ab 4,2 bc 3,39 bc 50,5 ab 41,8
90 122 47,8 a 4,5 b 3,70 ab 55,9 a 42,2
120 122 48,7 a 5,0 a 3,93 a 58,8 a 43,6
CV% 5,8 5,7 6,0 7,2
LSD 5% 4,9 0,4 0,4 5,6
Ghi chỳ: LAI l ch s din tớch lỏ ; CCCC l chiu cao cui cựng.
Cỏc ch khỏc nhau trong cựng mt ct biu th s sai khỏc cú ý ngha thng kờ
Bảng 4. Một số chỉ tiêu năng suất v năng suất của các dòng, giống lạc
tại xã Cao Thợng
Dũng,
ging
Tng s
qu/cõy
S qu
chc/cõy
T l qu
chc (%)
KL 100 qu
(g)
NSLT
(t/ha)
NSTT
(t/ha)
So sỏnh
NSTT vi
/C (%)
L14 (/C) 15,6 c 11,3 c 72,44 102,6 b 38,26 34,56 d 0
L26 15,1 c 11,2 c 74,17 126,8 a 47,23 41,69 b 20,63
LDN 01 18,2 bc 13,8 b 75,82 101,1 b 46,04 39,74 bc 14,99
L20 22,3 ab 15,7 a 70,40 128,9 a 50,20 46,66 a 35,01
MD7 25,1 a 13,3 b 52,09 98,5 b 43,23 37,15 cd 7,49
CV% 12,5 6,0 5,8 6,0
LSD 5% 4,5 1,5 4,5 4,54
Ghi chỳ: KL: khi lng; NSLT: Nng sut lý thuyt; NSTT: Nng sut thc thu
Cỏc ch khỏc nhau trong cựng mt ct biu th s sai khỏc cú ý ngha thng kờ
Nguyn Th Lan, Lờ inh Hi

721
3.2.2. Một số chỉ tiêu năng suất v năng suất
ở các mức lân bón khác nhau tại xã
Song Vân
Các số liệu cho thấy, bón lân ở các liều
lợng khác nhau với giống L14 trên nền
phân (8 tấn phân chuồng + 30 kg N + 60 kg
K
2
O + 500 kg vôi bột)/ha thì các yếu tố năng
suất v năng suất khác nhau rõ rng ở mức
5%. Khi lợng lân bón tăng dần các kết quả
ở các chỉ tiêu tăng theo đồng biến, trong đó,
thấp nhất ở công thức đối chứng v cao
nhất ở mức bón 120 kg P
2
O
5
/ha. Tuy nhiên,
các chỉ tiêu nh tổng số quả/cây; số quả
chắc/cây; khối lợng 100 quả v năng suất
thực thu bón (90 v 120) kg P
2
O
5
/ha thì sự
khác nhau không có ý nghĩa (cùng ký hiệu ở
mức 5%).


3.3. Hiệu suất sử dụng phân lân của giống
lạc L14 tại xã Song Vân vụ xuân 2008
Hiệu suất sử dụng lân trong điều kiện
thí nghiệm thay đổi từ 5,43 - 9,05 kg lạc
vỏ/kg P
2
O
5
. Trong đó, bón 60 kg P
2
O
5
/ha cho
hiệu suất cao nhất đạt 9,05 kg lạc vỏ/kg
P
2
O
5
v

thấp nhất ở bón 30 kg P
2
O
5
/ha chỉ
đạt 5,43 kg lạc vỏ/kg P
2
O
5
. Hiệu suất sử
dụng lân giảm dần khi bón 90 kg P
2
O
5
/ha
giảm còn 7,43 kg lạc vỏ/kg P
2
O
5
. Khi bón
đến 120 kg P
2
O
5
/ha, tuy năng suất thực thu
có tăng nhng hiệu suất sử dụng lân giảm
chỉ còn 5,85 kg lạc vỏ /kg P
2
O
5
mức tơng
đơng với bón 30 kg P
2
O
5
/ha, trên nền phân
(8 tấn phân chuồng + 30 kg N + 60 kg K
2
O
+ 500 kg vôi bột)/ha với giống lạc L14 vụ
xuân tại Tân Yên (Bảng 6).
Bảng 5. ảnh hởng của lân đến một số chỉ tiêu năng suất v năng suất lạc L14
tại xã Song Vân
P
2
O
5
(kg/ha)
Tng s
qu/cõy
S qu
chc/cõy
T l qu chc
(%)
KL 100 qu
(g)
NSLT
(t/ha)
NSTT
(t/ha)
So sỏnh NSTT
vi /C (%)
0 (/C) 15,2 c 10,3 c 67,76 94,6 c 32,15 28,93 d 0
30 17,1 b 11,8 b 69,01 97,8 b 38,08 30,56 c 5,63
60 18,6 ab 14,1 a 75,81 99,6 ab 46,34 34,36 b 18,77
90 19,3 a 14,7 a 76,17 100,2 ab 48,60 35,62 a 23,12
120 20,1 a 14,9 a 74,13 101,3 a 49,80 35,95 a 24,27
CV% 8,1 7,2 3,6 2,0
LSD 5% 1,8 1,3 3,0 1,22
Ghi chỳ: KL: khi lng; NSLT: Nng sut lý thuyt; NSTT: Nng sut thc thu
Cỏc ch khỏc nhau trong cựng mt ct biu th s sai khỏc cú ý ngha thng kờ
Bảng 6. Hiệu suất sử dụng lân cho lạc L14 tại xã Song Vân vụ xuân 2008

P
2
O
5
(kg/ha) 0 30 60 90 120
NSTT (t/ha) 28,93 30,56 34,36 35,62 35,95
Hiu sut (kg lc v/kg P
2
O
5
) 0 5,43 9,05 7,43 5,85