Giao an: Thach Sanh

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Giao an: Thach Sanh

Bài 6: Tiết 21-22:
Văn bản
Thạch Sach
(Truyện cổ tích)
I. Đọc và tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản :
1. Phần mở đầu: Sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh
Mở đầu câu chuyện giới thiệu về nhân vật chính: Thạch Sanh
- Là con một gia đình nông dân tốt bụng
- Sống nghèo khổ bằng nghề kiếm củi
- Là con của Ngọc Hoàng đâù thai xuống
- Bà mẹ mang thai mấy năm mới sinh đợc con
- Thạch Sanh đợc thiên thần dạy cho các môn võ nghệ

Vừa có sự bình thờng, vừa có khác thờng
Kể về sự ra đời của Thạch Sanh, ngời kể chuyện muốn thể hiện Thạch Sanh là con
của ngời dân thờng, cuộc đời và số phận rất gần gũi với nông dân. Còn những chi tiết khác
thờng có ý nghĩa tô đậm tính chất kì lạ, đẹp đẽ cho nhân vật lý tởng, làm tăng sức hấp dẫn
cho câu chuyện. Nhân dân quan niệm rằng, nhân vật ra đời và lớn lên kì lạ nh vậy tất sẽ lập
đợc chiến công. Và những con ngời bình thờng cũng là những con ngời có khả năng, phẩm
chất kì lạ khác thờng.
2. Diễn biến câu chuyện:
Gv Theo dõi vào đoạn Một hôm, có ng ời hàng rợu tên là Lí Thông. ,đến sống chung
với mẹ con Lí Thông
? Thạch Sanh đợc giới thiệu là ngời nh thế nào?
HS: Mồ côi cha mẹ, tứ cố vô thân sống ở túp lều dới gốc đa, kiếm củi nuôi thân.
? Em hiểu nh thế nào về từ tứ cố vô thân ?
HS: Đọc chú thích (*) SGK/ 66
GV: Đây là một thành ngữ. Vì sao lại gọi cụm từ này là thành ngữ, các em sẽ đợc học
sau.
? Qua hoàn cảnh này, em có nhận xét gì về nhân vật Thạch Sanh?
HS: Thạch Sanh là ngời chăm lao động, nghị lực, có sức khỏe.
? Đang trong hoàn cảnh tứ cố vô thân Thạch Sanh đã gặp ai?
HS: Gặp và kết nghĩa anh em với Lí Thông.
GV: Lí Thông đợc giới thiệu là một tên hàng rợu, thấy Thạch Sanh khoẻ mạnh hắn muốn
lợi dụng Thạch Sanh.
? Em có dự đoán nh thế nào về cuộc đời Thạch Sanh từ sau khi gặp và kết nghĩa anh
em với Lí Thông? Vì sao em lại có dự đoán nh vậy?
HS: Cuộc đời Thạch Sanh sẽ gặp nhiều khó khăn thử thách. Vì Lí Thông chỉ muốn lợi
dụng Thạch Sanh.
GV: Vậy Thạch Sanh đã gặp những thử thách nh thế nào?
a) Thạch Sanh với những thử thách
GV: Theo dõi vào phần diễn biến của truyện. Bắt đầu từ đầu trang 62.
- 1 -
? Hãy liệt kê những thử thách mà Thạch Sanh đã gặp từ sau khi kết nghĩa anh em với
Lí Thông?
HS: - Bị mẹ con Lý Thông lừa đi canh miếu thờ chằn tinh để thế mạng - chiến đấu với
chằn tinh.
- Xuống hang đại bàng, bị Lý Thông lấp cửa hang.
- Bị hồn chằn tinh, đại bàng báo thù, Thạch Sanh bị bắt hạ ngục.
- Đối mặt với quân 18 nớc ch hầu.
? Đó là những thử thách nh thế nào? Em có nhận xét gì về những thử thách ấy?
HS: Đó là những thử thách sống còn, nếu không vợt qua đợc cũng không tồn tại đợc. Và
các thử thách cứ tăng dần mức độ.
GV: Vậy Thạch Sanh có vợt qua đợc những thử thách ấy hay không, vợt qua nh thế nào,
chuyện gì đã sảy ra đối với Thạch Sanh. Các em theo dõi vào phần tiếp của truyện.
b) Thạch Sanh - những chiến công
? Qua những thử thách Thạch Sanh đã lập đợc những chiến công gì?
- Giết chằn tinh, thu đợc bộ cung vàng.
- Giết đại bàng cứu công chúa.
- Cứu thái tử con vua Thuỷ Tề đợc tặng đàn thần.
- Chữa cho Công Chúa khỏi câm, vạch mặt đợc kẻ vong ân bội nghĩa.
- Chiến thắng quân 18 nớc Ch Hầu
GV: Giới thiệu và cho HS xem tranh:
? Những bức tranh minh hoạ cho nội dung nào của truyện?
HS: + Tranh 1: Thạch Sanh chiến thắng quân 18 nớc ch hầu.
+ Tranh 2: Thạch Sanh chiến đấu với chằn tinh.
+ Tranh 3: Thạch Sanh bắn trọng thơng đại bàng khi đại bàng cớp công chúa.
+ Tranh 4: Mẹ con Lí Thông bị vạch mặt.
? Hãy sắp xếp các tranh theo đúng các sự trình tự sự việc diễn ra trong truyện và đặt
tên cho từng tranh?
HS: + Tranh 2 sang vị trí của tranh 1.
+ Tranh 3 sang vị trí của tranh 2.
+ Tranh 4 sang vị trí của tranh 3.
+ Tranh 1 xuống vị trí của tranh 4.
- Đặt tên tranh:
+ Tranh 1: Thạch Sanh đánh chằn tinh.
+ Tranh 2: Thạch Sanh bắn đại bàng.
+ Tranh 3: Thạch Sanh vạch mặt Lí Thông.
+ Tranh 4: Thạch Sanh chiến thắng quân 18 nớc ch hầu
? Dựa vào bức tranh 1, em hãy thuật lại quá trình Thạch Sanh diệt chằn tinh?
HS: - Nửa đêm, Thạch Sanh đang lim dim và nhặt bộ cung tên xách về
HS khác nhận xét.
- 2 -
? Vì sao sau khi diệt chằn tinh Thạch Sanh không đòi thởng công?
HS: Thạch Sanh bị Lí Thông cớp công.
GV: Khi biết đợc Thạch Sanh đã diệt đợc chằn tinh Lí Thông vừa đe doạ vừa hứa hẹn cốt
để đuổi Thạch Sanh đi để cớp công. Thạch Sanh thật thà tin ngay, chàng lại trở về
sống bên gốc đa nh xa, còn Lí Thông đợc phong làm Quận công.
? Kể lại nội dung bức tranh thứ 2.
HS: - Vua có công chúa vừa đến tuổi lấy chồng . tìm đợc chỗ nó ở .
HS khác nhận xét.
GV: Công chúa bị mất tích, Lí Thông đợc nhà vua phái đi tìm, hắn đã gặp lại đợc Thạch
Sanh. Một lần nữa Thạch Sanh lại bị Lí Thông hãm hại sau khi cứu đợc công chúa.
Chính nhờ sự kiện này mà Thạch Sanh đã cứu đợc thái tử con vua Thuỷ Tề. Chàng đ-
ợc vua Thuỷ Tề ban cho nhiều vàng bạc, nhng chàng chỉ xin một cây đàn. Còn về
phía công chúa nàng bị câm từ khi về cung.
Thạch Sanh đã bị hồn chằn tinh và đại bàng báo thù bị bắt hạ ngục.
? Thạch Sanh đã làm gì để tự giải oan cho mình? Hãy kể lại nội dung bức tranh thứ 3.
HS: - Một hôm, Thạch Sanh ngồi trong ngục tối, .. Mọi ngời bấy giờ mới hiểu
ra mọi sự
GV: Mẹ con Lí Thông đợc Thạch Sanh tha chết cho về quê làm ăn. Còn Thạch Sanh đợc
vua gả công chúa cho. Hoàng tử 18 nớc ch hầu hội binh sang đánh. Vậy chàng đã
chiến thắng quân 18 nớc ch hầu nh thế nào?
? Hãy kể lại nội dung bức tranh thứ 4.
HS: - Nhà vua gả công chúa cho Thạch Sanh đám .. cởi giáp xin hàng.
? Em có nhận xét gì về những chiến công của Thạch Sanh?
HS: Đó là những chiến công thần diệu mà có lẽ chỉ mình chàng làm đợc. Kẻ thù càng
hung ác, xảo quyệt, thử thách càng to lớn, chiến công càng rực rỡ, vẻ vang. Kẻ thù dù
rất gian ác, gian xảo đến đâu cùng đều bị chàng tiêu diệt.
? Cảm nhận của em về Thạch Sanh qua những thử thách?
HS: Chàng là ngời dũng sĩ dân gian bách chiến bách thắng.
GV: Theo dõi vào bức tranh trong SGK/ 65: Bức tranh thể hiện nội dung gì?
HS: Thạch Sanh thiết đãi quân 18 nớc bằng niêu cơm thần kì.
GV: Qua sự việc này, quân 18 nớc đã tâm phục, khẩu phục Thạch Sanh. Chúng đã cúi lạy
vợ chồng Thạch Sanh rồi kéo nhau về nớc.
? Nhờ đâu Thạch Sanh đã có đợc những chiến công kì diệu ấy?
HS: - Nhờ sức khoẻ - tài năng vô địch - lòng nhân hậu và đặc biệt nhờ những vũ khí đặc
biệt mà chàng có: cung vàng, cây đàn, niêu cơm.
GV: Qua những thử thách và những chiến công, Thạch Sanh đã bộc lộ những phẩm chất gì
quý báu?
c) Những phẩm chất của Thạch Sanh
? Qua những thử thách và những chiến công, Thạch Sanh đã bộc lộ những phẩm chất
quý báu?
HS: - Sự thật thà, chất phác.
- Sự dũng cảm và tài năng.
- Lòng nhân đạo, yêu hoà bình.
GV: Đó cùng là những phẩm chất tiêu biểu cho nông dân. Vì thế truyện Thạch Sanh đợc
nhân dân yêu thích.
- 3 -
Câu hỏi thảo luận:
Có nhận xét cho rằng: ở nhân vật Thạch Sanh, cái bình dị gắn với cái phi thờng, sức
ngời kết hợp với sức thần một cách chặt chẽ hài hoà. ý kiến của em?
Yêu cầu: Những lần Thạch Sanh bị Lí Thông và yêu quái hãm hại, không có ông Bụt hiện
lên giúp đỡ nhng Thạch Sanh lại có trong tay những phơng tiện thần kì (cung vàng,
cây đàn, niêu cơm) và từ năm biết dùng búa Thạch Sanh đã đợc thiên thần dạy cho
mọi phép thần thông, khiến cho chàng có cả tài năng của con ngời và thần thánh.
? Đọc truyện Thạch Sanh em thích nhất là những chi tiết nào?
HS: Chi tiết tiếng đàn và niêu cơm thần của Thạch Sanh.
GV: Đây là các chi tiết thần kì.
? Hãy nêu ý nghĩa của những chi tiết này?
d) ý nghĩa của một số chi tiết thần kì
Câu hỏi thảo luận: Truyện Thạch Sanh có nhiều chi tiết thần kì, trong đó đặc sắc nhất là chi
tiết tiếng đàn và niêu cơm đãi quân sĩ mời tám nớc ch hầu. Em hãy nêu
ý nghĩa của những chi tiết đó?
Giáo viên phát phiếu cho học sinh thảo luận:
Yêu cầu:
- Nhờ có cây đàn của Thạch Sanh mà Công chúa khỏi câm, nhận ra ngời cứu mình
mà giải thoát cho Thạch Sanh. Nhờ đó là Lý Thông cũng bị vạch mặt. Tiếng đàn giúp nhân
vật giải oan, giải thoát, vừa là biểu tợng của công lý. Chi tiết thần kì này thể hiện quan
niệm và ớc mơ về công lý của nhân dân.
- Nhờ có cây đàn mà quân của 18 nớc Ch hầu phải cuốn giáp xin hàng

Với khả
năng thần kì, tiếng đàn là đại diện cho cái thiện và tinh thần yêu chuộng hoà bình của nhân
dân. Nó là vũ khí đặc biệt để cảm hoá kẻ thù.
- Nêu cơm thần kì của Thạch Sanh có khả năng phi thờng, cứ ăn hết lại đầy khiến
quân 18 nớc Ch hầu lúc đầu coi thờng, chế giễu nhng sau đó phải ngạc nhiên, khâm phục
càng đề cao thêm sự tài giỏi của Thạch Sanh, và là hình ảnh tợng trng cho tấm lòng nhân
đạo, t tởng yêu hoà bình của nhân dân ta.
GV: Trong truyện nhân vật Thạch Sanh luôn đối lập với nhân vật Lí Thông về tính cách
và hành động. Hãy chỉ ra sự đối lập này.
e) Sự đối lập giữa Thạch Sanh và Lí Thông
Thạch Sanh
- Thật thà, luôn tin Lý Thông
- Tốt bụng, nhân hậu: Cứu Công
chúa, Cứu Thái Tử, tha tội cho mẹ con Lý
Thông
- Dũng cảm, tài giỏi: Không sợ nguy
hiểm.
- Không tham lam: không nhận vàng
Lý Thông
- Gian xảo - luôn lừa Thạch Sanh cớp
công
- Độc ác: Luôn tìm cách hại chết Thạch
Sanh.
- Hèn nhát: ích kỷ luôn đẩy ngời khác
vào chỗ nguy hiểm thay mình.
- Tham lam.
? Sự đối lập này có ý nghĩa gì?
HS: - Đây là một dụng ý nghệ thuật của tác giả dân gian, là một đặc điểm xây dựng nhân
vật của thể loại.
- 4 -
- Sự đối lập giữa Thạch Sanh và Lý Thông là đối lập giữa thiện và ác, lao động và
bóc lột, thật thà và xảo trá, vị tha và ích kỷ, anh hùng và bạc nhợc, cao thợng và thấp
hèn. Sự chiến thắng của Thạch Sanh là sự chiến thắng của cái Thiện đối với cái ác.
? Chi tiết Vua sai bắt giam hai mẹ con Lí Thông, lại giao cho Thạch Sanh xét xử.
Chàng không giết mà cho chúng về quê làm ăn. Hãy nhận xét về chi tiết này?
HS: - Việc Thạch Sanh tha bổng cho mẹ con Lí Thông là ý đồ nghệ thuật rất độc đáo
nhằm làm cho tính cách của nhân vấtt phát triển nhất quán và hoàn hảo. Thạch Sanh
là con ngời sinh ra vì nghĩa, không a khóc than yếu đuối cũng không thích giận hờn
và cũng không có nhu cầu trả thù.
3. Phần kết thúc - ý nghĩa :
? Nêu kết thúc của câu chuyện?
HS: - Mẹ con Lý Thông bị trừng phạt biến thành bọ hung đời đời sống trong nhơ bẩn.
- Thạch Sanh kết hôn cùng Công chúa, lên ngôi Vua.
? Em có nhận xét gì về cách kết thúc của truyện? Qua cách kết thúc này, nhân dân ta
muốn thể hiện điều gì? Cách kết thúc này có phổ biến trong truyện cổ tích không?
Cho ví dụ ở một số truyện.
HS: - Kết thúc có hậu.
- Kết thúc này cho thấy: Ngời có công lớn sẽ có phần thởng xứng đáng. Những cái
mà ngời lao động không bao giờ có trong xã hội cũ, cuối cùng đều đợc trao cho nhân
vật. Còn kẻ có tội sẽ bị công lý của nhân dân trừng trị tơng xứng với thủ đoạn và tội
ác của chúng.
ý nghĩa : - Cách kết thúc có hậu này thể hiện ớc mơ, niềm tin về đạo đức, công lý xã hội, thể
hiện ớc mơ về một sự đổi đời.
- Đây là kết thúc phổ biến trong truyện cổ tích. Ví dụ: Tấm Cám, Cây tre trăm đốt..
III. Tổng kết - ghi nhớ:
? Truyện hấp dẫn ngời đọc ở điểm nào?
HS: - Truyện có nhiều chi tiết tởng tợng thần kì độc đáo và giàu ý nghĩa ( nh sự ra đời và
lớn lên kì lạ của Thạch Sanh, cung tên vàng, cây đàn thần, niêu cơm thần)
? Qua đó em có cảm nhận gì về truyện Thạch Sanh?
HS: - Là truyện cổ tích về ngời dũng sĩ diệt chằn tinh, diệt đại bàng cứu ngời bị hại, vạch
mặt kẻ vong ân bội nghĩa và chống quân xâm lợc. Truyện thể hiện ớc mơ, niềm tin
về đạo đức, công lí xã hội và lí tởng nhân đạo, yêu hoà bình của nhân dân ta.
GV: Đây cũng là nội dung phần ghi nhớ SGK/67
HS đọc phần ghi nhớ:
Thạch Sanh là truyện cổ tích về ngời dũng sĩ diệt chằn tinh, diệt đại
bàng cứu ngời bị hại, vạch mặt kẻ vong ân bội nghĩa và chống quân xâm l-
ợc. Truyện thể hiện ớc mơ, niềm tin về đạo đức, công lí xã hội và lí tởng
nhân đạo, yêu hoà bình của nhân dân ta. Truyện có nhiều chi tiết tởng tợng
thần kì độc đáo và giàu ý nghĩa (nh sự ra đời và lớn lên kì lạ của Thạch Sanh,
cung tên vàng, cây đàn thần, niêu cơm thần).
- 5 -

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Giao an: Thach Sanh