Tiết 5: Thánh Gióng

Tiết 5: Thánh Gióng
A.Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức: Giúp HS:
- Nắm đợc nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết Thánh Gióng, lòng yêu nớc, tinh
thần đoàn kết, sức mạnh phi thờng quan niệm và ớc mơ của nhân dân ta về ngời
anh hùng đánh giặc cứu nớc.
- Nắm đợc nghệ thuật kể chuyện, cách kể chuyện, xây dựng nhân vật chính bằng
các chi tiết tởng tợng, kỳ ảo và giàu ý nghĩa.
2. Kỹ năng: Luyện kĩ năng đọc- kể diễn cảm truyện, kĩ năng phân tích chi tiết,
nhân vật, kết cấu truyền thuyết
3. Giáo dục học sinh lòng yêu nớc, tinh thần đoàn kết, niềm tự hào dân tộc, tự hào
về ngời anh hùng trong buổi bình minh của lịch sử
B. Chuẩn bị phơng tiện dạy hoc: Tranh ảnh Thánh Gióng, Bài thơ về Thánh Gióng
C. Tổ chức giờ học
* ổn định tổ chức.
* Kiểm tra bài cũ
- Kể ngắn gọn truyện " Bánh chng bánh giày", nêu ý nghĩa của truyện?
- Trong truyện, theo em chi tiết nào hay nhất? Vì sao?
II. Bài mới:
- GV: Yêu nớc là một chủ đề lớn của văn học Việt Nam nói chnug và của văn học
dân gian nói riêng. Thánh Gióng là một truyện dân gian thể hiện chủ đề này.
- Truyện đề cao lòng yêu nớc, đề cao ngời anh hùng dân tộc, truyện còn có nhiều
chi tiết nghệ thuật hay chứng tỏ tài năng sáng tạo của tác giả dân gian.
Hoạt động của Thầy và trò Yêu cầu đạt
GV hớng dẫn cách đọc:
+ Giọng đọc, kể , ngạc nhiên, hồi hộp ở đoạn Gióng ra
đời.
+ Lời gióng trả lời sứ giả cần đọc đĩnh đạc , trang nghiêm.
+ Cả làng nuôi Gióng đọc giọng phấn khởi , háo hức .
+ Đoạn Gióng đánh giặc: khẩn trơng, mạnh mẽ, nhanh
gấp.
+ Gióng bay về trời: chậm, nhẹ, thanh thản, xa vời,
huyền thoại.
- GV đọc mẫu một đoạn
- HS đọc tiếp.
I. Đọc và tìm hiểu chung:
1. Đọc văn bản - đọc chú thích.
? Văn bản gồm mấy phần?
2. Bố cục: 4 phần
+ Đầu -> nằm đấy( sự ra đời kỳ
lạ của Gióng ).
+ Tiếp -> cứu nớc (Gióng gặp sứ
giả, cả làng nuôi Gióng).
+ Tiếp -> lên trời (gióng ra trận
đánh giặc)
+ còn lại (Gióng bay về trời)
? Vì sao truyện Thánh Gióng đợc xếp vào thể loại
truyền thuyết ?
- Truyện có cốt lõi lịch sử : thời vua Hùng thực tế đất
nớc có giặc ngoại xâm , các di tích lịch sử còn lại ( câu
4- SGV)
- Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân đối với
nhân vật, sự kiện lịch sử .
? Kể tên các nhân vật trong truyện? Nhân vật chính? - Các nhân vật: vợ chồng ông
lão ở làng Gióng, cậu bé (tráng
sỹ Thánh Gióng), sứ giả, nhà
vua, dân làng.
- Nhân vật chính: Thánh Gióng.
HS tóm tắt
3/ Tóm tắt :
? Tìm những chi tiết tởng tợng kỳ ảo về nhân vật Thánh
Gióng?
- Thánh Gióng ra đời kỳ lạ, là kết quả của việc dẫm lên
vết chân to, lạ
- Ba năm Gióng không biết nói cời, đặt đâu nằm đấy.
-> cho thấy Gióng là một con ngời khác thờng (có thể
nói theo quan niệm của ngời xa đó là một vị thần đợc
đầu thai vị thiên sứ nhà trời xuống giúp dân đánh giặc,
nhng Gióng lại đợc sinh ra từ bà mẹ nông dân -> điều
đó cho thấy đây chính là vị anh hùng sinh ra từ nhân
dân, đợc nhân dân nuôi dỡng .
- Tiếng nói đầu tiên sau 3 năm là tiếng đòi đi đánh giặc
II. Tìm hiểu văn bản:
1/ Hình t ợng nhân vật Thánh
Gióng :
a/ Nguồn gốc ra đời:
- Bà mẹ giẫm lên vết chân to ->
thụ thai.
- Ba năm gióng không biết nói
cời, đặt đâu nằm đấy.
- khác thờng nhng sinh ra từ
nhân dân, đợc nhân dân nuôi d-
ỡng => ớc mơ
? Câu nói đầu tiên của Gióng là câu nói nào? Với ai?
Trong hoàn cảnh nào? Có ý nghĩa gì?
GV hỏi: ý nghĩa của những chi tiết kỳ ảo ấy?
- ý nghĩa:
+ Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nớc trong hình tợng
Thánh Gióng -> ý thức đối với đất nớc đặt lên hàng đầu
đối với ngời anh hùng
+ý thức đánh giặc cứu nớc tạo cho ngời anh hùng
những khả năng hành động khác thờng , kỳ lạ ( liên hệ
ngời anh hùnh Ngô Thị Tuyển vác hai hòm đạn
100kg )
+ Gióng là hình ảnh của nhân dân : nhân dân lúc bình
b/ Câu nói đầu tiên:
- Tiếng nói đòi đi đánh giặc.
- ý nghĩa: -> ca ngợi lòng yêu
nứoc, trí căm thù giặc, bảo vệ
đât nớc, việc cứu nớc đặt lên
hàng đầu.
-> tiềm ẩn trong nhân dân
thờng âm thầm, lặng lẽ giống nh Gióng ba năm không
biết nói cời . Nhng khi nớc nhà gặp cơn nguy biến thì
họ rất cần mẫn đứng ra cứu nớc đầu tiên cũng nh
Gióng vua vừa kêu gọi đã đáp ứng lời cứu nớc không
chờ đến lời kêu gọi thứ hai -> phản ánh khă năng đánh
giặc luôn tiềm ẩn trong nhân dân .
+ Chi tiết kỳ lạ này hàm chứa một sự thật rằng ở một
đất nớc luôn bị giặc ngoại xâm nh nớc ta thì nhu cầu
đánh giặc cũng phải luôn thờng trực từ tuổi bé thơ đáp
ứng lời kêu gọi của tổ quốc.
Liên hệ câu thơ của Tố Hữu:
Ôi Việt nam xứ sở lạ lùng
Đến em thơ cũng hoá những anh hùng
Đến ong dại cũng luyện thành dũng sĩ.
ý nghĩa:
- Để đánh đuổi giặc mạnh, không phải chỉ có tinh thần
ý chí , mà cần phải có cả vũ khí lợi hại .
GV hỏi: Việc Thánh Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, áo
giáp sắt có ý nghĩa gì?
- Phản ánh thành tựu văn hoá kỹ thuật thời đại Hùng
Vơng( sản xuất vũ khí bằng kim loại - thời đại đồ sắt )
- ý nghĩa:
-> sức mạnh của Gióng cũng là sức mạnh của nhân dân
, Nhân dân ủng hộ, hun đúc , bồi đắp nên ngời anh
hùng cứ nớc.
- Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, áo
giáp sắt ->đánh giặc phải có vũ
khí -> phản ánh đất nớc biết
chế tạo ra công cụ bằng sắt
? Việc dân làng góp gạo nuôi Gióng có ý nghĩa gì?
- ý nghĩa:
-> sức mạnh của Gióng cũng là sức mạnh của nhân dân
, Nhân dân ủng hộ, hun đúc , bồi đắp nên ngời anh
hùng cứ nớc.
+ Sức mạnh của ngời dũng sĩ đợc nuôi dỡng từ những
cái bình thờng , giản dị ( GV nói thêm: ngày nay ở hội
Gióng nhân dân vẫn tổ chức cuộc thi nấu cơm, hái cà
nuôi Gióng )
c/ Nhân dân góp gạo nuôi chú
bé đánh giặc:
- ý nghĩa:
+ Gióng lớn lên trong sự che
chở nuôi dỡng của nhân dân
---> sức mạnh của Gióng cũng
là sức mạnh của nhân dân - nuôi
dỡng từ cái bình thờng , giản dị.
Gióng lớn nhanh nh thổi và thành tráng sỹ, điều đó
muốn gửi gắm điều gì?-
Gióng vơn vai -> tráng sỹ oai phong, lẫm liệt muốn
nói đến sức sống, mãnh liệt, kỳ diệu của Gióng là sức
mạnh của nhân dân khi có giặc ngoại xâm.
d/ Gióng lớn nhanh nh thổi, v -
ơn vai thành tráng sĩ: -> sức
sống, mãnh liệt, kỳ diệu của
Gióng, nhân dân-> Sức mạnh
của tình đoàn kết mỗi khi có
- Sức mạnh của tình đoàn kết các tầng lớp nhân dân
mỗi khi có giặc
-> Chính là ớc mơ của nhân dân có sức mạnh để đi
đánh giặc.
GV: có một dị bản khác: Gióng ăn bảy nong cơm, ba
nong cà uống một hơi nớc, cạn đã khúc sông, mặc thì
vải xô không đủ phải lấy cả bông lau mới che kín đợc
thân.
Bình: cái độc đáo của trí tởng tợng phong phú và lòng
yêu nớc là mới hôm qua trong thời bình, đứa bé còn
nhỏ ; hôm nay, khi đất nớc lâm nguy nó vơn vai một
cái tức thì cao lớn mời trợng , dờng nh hễ nhiệm vụ
nặng nề bao nhiêu thì nó càng cao lớn bấy nhiêu để
thừa sức giết giặc - Gióng vơn vai là tợng đài bất hủ về
sự trởng thành vợt bậc, về hùng khí tinh thần của một
dân tộc trớc nạn ngoại xâm. Khi lịch sử đặt ravấn đề
sống còn cấp bách thì tình thế đòi hỏi dân tộc vơn lên
một tầm vóc phi thờng thì dân tộc vụt lớn dậy nh thế
mới tự mình thay đổi t thế, tầm vóc của mình.
giặc
=> ớc mơ .
? Em có nhận xét gì về trận đánh của gióng ? nhận xét
về cách tả, kể của tác giả?
- Là một bức tranh hoành tráng , kỳ vĩ ,cực tả và ngợi
ca sức mạnh nhân dân chống xâm lợc - giọng kể hào
hứng, phấn chấn .
? Gióng nhổ tre bên đờng đánh giặc. Chi tiết ấy có ý
nghĩa gì?
- Gióng không chỉ đánh giặc bằng vũ khí (kim loại)
mà còn cả cây cỏ của đất nớc - "gậy tre, chông tre, gậy
tầm vông..."
"Súng, gơm, cuốc, thuổng, gậy gộc" (Hồ Chí minh)
e/ Gióng ra trận đánh giặc:
- Gióng không chỉ đánh giặc
bằng vũ khí (kim loại) mà còn
cả cây cỏ của đất nớc.
? Đánh giặc xong, Gióng cởi áo giáp bay thẳng về trơì.
Đây là chi tiết kỳ ảo, hoang đờng nhng có ý nghĩa sâu
sắc? Vì sao?
- Gióng không về triều nhận bổng lộc, danh lợi mà ra
đi một cách vô t, thanh thản, nhẹ nhàng, ung dung.
Gióng để lại chiến công, dấu tích cho quê hơng.
- Gióng bay lên trời -> Gióng là non nớc, đất trời, biểu
tợng của ngời dân Văn Lang -> hình ảnh đẹp, bất tử,
sống mãi trong lòng dân.
g/ Gióng đáng tan giặc, bay về
trời :
-> hình ảnh đẹp, bất tử, sống
mãi trong lòng dân.
? Hình tợng Thánh Gióng có ý nghĩa gì?
Thánh Gióng là biểu tợng rực rỡ của anh hùng cứu nớc
( lần đầu tiên đa vào văn học ) là hình ảnh đẹp của
truyền thống đoàn kết, đánh giặc, là ớc mơ, là sức
mạnh để thắng giặc ngoại xâm.
- Cơ sở lịch sử của truyện: thời Hùng Vơng, giặc Ân
phơng Bắc sang xâm lợc nớc ta
? Thánh Gióng" có liên quan đến sự thật lịch sử nào?
+ Vua Hùng thứ 6 đã cùng nhân dân đánh giắc.
+ Giai đoạn đó vũ khí của ngời Việt cổ chủ yếu làm
bằng sắt.
+ Dấu ấn của ngựa sắt còn đền thờ Thánh Gióng.
? Nêu ý nghĩa của truyện?
-> Truyện đề cập đến sức mạnh của lòng yêu nớc, tinh
thần đoàn kết dân tộc, sức mạnh phi thờng, ớc mơ
chiến thắng giặc ngoại xâm của nhân dân ta từ buổi
đầu lịch sử.
2/ ý nghĩa của hình t ợng truyện
:
- Ghi nhớ sgk

? ấn tợng sâu sắc của em về Thánh Gióng?
? Tại sao hội thi thể thao nhà truơng lại gọi là " Hội
khoẻ Phù đổng"
III. Luyện tập
1. Baì 1: Có lòng yêu nớc dũng
cảm phi thờng, không màn danh
lợi. HS kể lại truyện.
2. Bài tập 2:
Gọi là "Hội khoẻ Phù Đổng" vì
đó là hội thi biểu dơng sức
khoẻ, lấy ý nghĩa từ câu truyện
truyền thuyết đẹp đẽ: chàng trai
Phù Đổng (Thánh Gióng) là
biểu tợng của lòng yêu nớ
* H ớng dẫn học bài ở nhà:
- Kể lại truyệnThánh Gióng.
- Nêu ý nghĩa của truyện.
- Chuẩn bị tiết " Từ mợn"