Sáng kiến kinh nghiệm: Giáo dục văn học trong trường Mầm non

A- Phần mở đầu
I - Lý do chọn đề tài:
Văn học là môn học rất cần thiết và không thể thiếu đợc trong cuộc sống con ngời, đặc
biệt đối với trẻ mầm non. Văn học đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về bản thân, về
cuộc sống xung quanh, văn học không những nuôi dỡng trẻ mà còn phát triển ở trẻ trí tởng t-
ợng, óc sáng tạo nghệ thuật. Việc đa văn học đến với trẻ mầm non là một việc làm rất quan
trọng và cần thiết, vì vậy mà đa văn học đến với trẻ ta phải nghiên cứu lựa chọn những tác
phẩm hay phù hợp với tâm sinh lý của trẻ. Cô giáo biết sử dụng phơng pháp, biện pháp khoa
học, biết tìm tòi khám phá sáng tạo những phơng pháp biện pháp tích đa thế giới ông bụt, bà
tiên đi vào lòng trẻ một cách nhẹ nhàng sinh động.
Việc đa chơng trình giáo dục văn học vào các trờng mầm non mấy năm gần đây đã đợc
thực hiện thờng xuyên nhằm giáo dục trẻ biết yêu thơng mọi ngời xung quanh, biết yêu cảnh
đẹp , yêu thiên nhiên, yêu quê hơng, đất nớc Ngời trực tiếp truyền thụ kiến thức của bộ môn
này là các cô giáo mầm non. Vì vậy việc chỉ đạo thực hiện bộ môn này kể cả giáo viên cũng
nh cán bộ quản lý còn có một hạn chế đó là : Một số giáo viên năng khiếu dạy môn văn học
kém, kết hợp, với trang thiết bị cho lớp học bộ môn còn hạn chế.
Xuất phát từ thực trạng trên, cùng với sự chỉ đạo của ngành học 2003 -2004 trờng mầm
non Nga Liên, thực hiện chuyên đề văn học ở các lớp theo sự chỉ đạo của phòng giáo dục, để
thực hiện tốt chuyên đề này tôi mạnh dạn đa ra một số giải pháp để góp phần giáo dục văn
học trong nhà trờng mầm non ngày càng có hiệu quả.
II- Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu tài liệu qua chuyên đề văn học ở lứa tuổi mầm non
- Nghiên cứu thực tế ở các trờng mầm non chuẩn ở huyện
- Nghiên cứu thực tế ở các trờng mầm non ở Nga Liên
III- Ph ơng pháp nghiên cứu:
- Tổng kết kinh nghiệm giáo dục
- Điều tra và trò chuyện
- Đọc sách báo tham khảo tài liệu có liên quan
- Su tầm sách báo, truyện ngoài chơng trình, những nội dung có liên quan đến bộ môn.
IV- Đối t ợng nghiên cứu:
- Tranh ảnh đồ dùng phục vụ bộ môn văn học ở các độ tuổi
- Cô và các cháu ở trờng mầm non Nga Liên
- Cô và cháu ở trờng chuẩn thị trấn Nga Sơn
B -Nội dung
I - Vấn đề chung:
Từ lý luận và thực tiễn ta có thể khẳng định rằng văn học là một bộ môn rất quan trọng
đối với con ngời đặc biệt là lứa tuổi mầm non, trẻ mẫu giáo khi đợc làm quen với bộ môn này
qua các hình ảnh cụ thể, qua các cử chỉ hành động của các nhân vật, trẻ phần nào hiểu đợc
cái hay, cái đẹp, cái thiện, cái ác trong cuộc sống. Qua văn học trẻ biết những thói h tật xấu
để tránh, từ đó hớng tới cái thiện và học cái thông minh, lòng dũng cảm, những tình cảm, cử
chỉ và hành động tốt đẹp đợc trẻ khắc sâu và vân dụng trong cuộc sống hàng ngàycủa mình.
Ví dụ : Trẻ học đợc trí thông minh và lòng dũng cảm của Dê đen đã đánh lại Sói hung ác.
Những u điểm đó là quá trình giáo dục lâu dài có sự kết hợp hài hoà giữa nhà trờng gia
đình và xã hội trong đó quan trọng nhất là cô giáo mầm non và xã hội. Để làm tốt chuyên đề
này đòi hỏi các cô giáo phải thực sự yêu nghề mến trẻ, ban giám hiệu phải thực sự đi sâu hiểu
biết chỉ đạo thực hiện có hiệu quả các chuyên đề Làm quen với văn học , chuyên đề này tr-
ờng đợc phòng giáo dục quan tâm và giúp đỡ chỉ đạo
II- Yêu cầu thực hiện chuyên đề:
1- Đối với Ban giám hiệu
Bản thân tôi là ngời phụ trách về chuyên môn có nhiệm vụ lên kế hoạch các bộ môn trong
đó có bộ môn Làm quen với văn họccụ thể là kiểm tra thờng xuyên các nhóm lớp thực hiện
chơng trình. Dự các tiết học thơ, kể chuyện, đọc ca dao, đồng giao qua đó rút ra đợc những
u điểm, nhợc điểm của giáo viên góp ý kịp thời.
Mặt khác, ban giám hiệu luôn chú ý bồi dỡng chuyên môn và cung cấp đầy đủ các loại
tranh thơ, truyện ở các góc văn học của các lớp trong trờng, sau đó lập kế hoạch báo cáo với
hiệu trởng cho sửa sang và trang bị thêm những đồ dùng dạy học phục vụ cần thiết cho
chuyên đề, theo dõi nghiên cú xem những đồ dùng đó có phù hợp với chuyên đề hay không.
Tôi luôn chú trọng đến việc nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên trong trờng bằng
cách lập kế hoạch cử cô giáo đi học hỏi thêm ở các trờng chuẩn. Bên cạnh đó tôi còn tổ chức
xây dựng các tiết mẫu để giáo viên đợc dự giờ rút kinh nghiệm. Hình thức này tôi tổ chức
thực hiện rất tốt ngay từ giai đoạn 1 của năm học.
Tôi tổ chức xây dựng giờ kể chuyện cho 15 giáo viên trong trờng đợc dự và rútkinh
nghiệm, sang tháng 1 tôi tham mu với Phòng giáo dục chỉ đạo chuyên đề văn học mẫu cho
toàn trờng. Tôi đã nghiên cứu lên kế hoạch xây dựng ngay tiết dạy mẫu cho 15 giáo viên dự ,
tiết dạy này do cô Lê Thị Hơng lớp 5 - 6 tuổi thực hiện. Có thể nói đây là một tiết dạy đợc
hội đồng nhà trờng đánh giá cao. Song song với những việc làm đó tôi đã phối hợp với Công
đoàn nhà trờng phát động đoàn viên toàn trờng su tầm các tranh thơ, truyện, các loại sách có
những câu chuyện, những bài thơ phù hợp với lứa tuổi mẫu giáo để đóng góp cho môn văn
học thêm phong phú. Qua đợt phát động này, trờng đã có 115 các loại sách tranh
truyện làm cho góc văn học nhà trờng thêm phong phú.
Tóm lại việc thực hiện chuyên đề Làm quen với văn học có hiệu quả thì ban giám hiệu
phải kết hợp chặt chẽ với chuyên môn đôn đốc kiểm tra thờng xuyên việc tổ chức thực hiện
chơng trình dạy bộ môn này. Để thực hiện tốt bộ môn này trong các nhóm lớp thì điều trọng
tâm nhất là vấn đề cơ sở vật chất- trang thiết bị đồ dùng dạy học phải đầy đủ.
2- Đối với giáo viên trực tiếp giảng dạy :
Hiện nay ngành học mầm non đang đợc Đảng và Nhà nớc quan tâm đặc biệt là giáo viên
mầm non. Vì vậy cô giáo phải là ngời tổ chức các hình thức giáo dục cho trẻ Làm quen với
văn học ở các nhóm, lớp yêu cầu đối với các cô giáo phải thực hiện thế nào ? Trớc hết cô
giáo phải nắm vững đợc nội dung và phơng pháp giảng dạy của chơng trình, biết áp dụng nội
dung phơng pháp một cách linh hoạt, biết tạo tình huống, sử lý tình huống trong mọi trờng
hợp, biết tạo ra môi trờng và không khí tốt giữa cô giáo và phụ huynh , giữa cô và cháu. Trên
cơ sở đó, cô có thể năm vững đợc tâm lý và khả năng cảm thụ văn học của từng trẻ biết đánh
giá quá trình phát triển văn học của từng trẻ trong lớp học . Từ đó có thể phát hiện đợc trẻ
khiếm khuyết của mình về đọc thơ diễn cảm hay không, kể chuyện chất giọng kể, bắt chớc
các nhân vật giống hay không giống hoặc kể sáng tạo...để rồi tôi có kế hoạch cho các giáo
viên các lớp có phơng pháp bồi dỡng cho mỗi cá thể.
Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, tôi còn chỉ đạo biết tự tạo đồ dùng để dạy học và có trách
nhiệm bảo vệ đồ dùng sạch đẹp , ngoài ra giáo viên phải tự lập kế hoạch tuần , tháng về các
bộ môn đặc biệt về chuyên đề văn học, cô giáo có quyển sổ riêng, thờng xuyên ghi chép quá
trình phát triển văn học của trẻ vào sổ, cô dành thời gian tạo cơ hội gặp cha mẹ của trẻ trao
đổi với họ về tình hình sức khoẻ cũng nh học tập các môn học nhng trọng tâm là môn văn
học cô đang thực hiện chuyên đề để phụ huynh kết hợp cùng với cô dạy dỗ thêm về kiến thức
văn học góp phần làm tăng chất lợng giảng dạy bộ môn.
3- Đối với chuyên môn nhà tr ờng .
Để bộ môn đạt chất lợng cao , ngay từ đầu năm học hiệu phó chuyên môn đã tổ chức
cuộc họp phụ huynh đông đủ, trong cuộc họp tôi đã phổ biến về mảng chuyên môn trong đó
nhằm nhấn mạnh chuyên đề Làm quen với văn học mà hiện nay nhà trờng đang thực hiện.
Trong cuộc họp này phần đa phụ huynh rất tâm đắc và cử ban chấp hành hội có trách nhiệm
su tầm, góp các loại tranh, truyện , sách báo có liên quan đến nội dung văn học .
Tháng 12 năm 2003 trờng tổ chức hội thi giáo viên giỏi cấp trờng, chúng tôi đã mời các
chi hội trởng chi hội phụ huynh của các lớp đến dự . Qua hội thi đó, họ đã biết rất rõ các hoạt
động cô và cháu trong một ngày và đặc biệt là tiết dạy văn học. Những lần tổ chức thi nh
vậy, phụ huynh hiểu rất rõ về ngành học của mình và chính họ là những tuyên truyền viên có
hiệu quả cao trong nhà trờng.
Theo sự chỉ đạo của Phòng giáo dục tổ chức hội thi Văn học và chữ viết ở các cấp tôi
đã đến các trờng bạn trong huyện, trong tỉnh đi học hỏi cách tổ chức, sau đó quyết định tổ
chức hội thi Văn học và chữ viết tại trờng mình vào đầu tháng 2 - 2004. Trong cuộc thi
này tôi cũng đã mời phụ huynh, các xóm trởng, ban lãnh đạo địa phơng lãnh đạo Phòng giáo
dục về dự. Từ cuộc thi này họ đã hiểu và thấy đợc trách nhiệm của cô giáo và ngành học,
phân biệt rõ ràng từng môn học ( Không còn quan niệm học mẫu giáo là chỉ có hát , múa ) từ
đó để tạo nguồn kinh phí cho trờng hoạt động.
4- Những thực tế và kết quả thực hiện chuyên đề :
Chuyên đề : Làm quen với văn học là một quá trình giáo dục nhằm hình thành nhân
cách trẻ ở lứa tuổi còn thơ, vì từ khi trẻ mới lọt lòng, việc tiếp xúc đầu tiên với trẻ là văn học
qua các làn dân ca ầu ơi từ mẹ, từ bà trẻ đi vào giấc ngủ, dần đã lớn lên theo năm tháng
những câu hát đó đã thấm vào lòng trẻ, rồi trẻ biết yêu ông bà, cha , mẹ, biết quí trọng bạn bè
và những ngời xung quanh. Từ đó trẻ biết yêu mến và giữ gìn cái đẹp, biết tránh xa những
thói h tật xấu, biết những kẻ tham lam độc ác nh : tên nhà giàu trong truyệnQuả bầu tiên,
dì ghẻ trong tuyện Tấm Cám
Việc giáo dục bộ môn Làm quen với văn học ở trờng mầm non nhiều năm qua đã tiến
hành song kết quả cha đợc cao. Các hoạt động cũng nh đồ dùng trong nhà trờng còn nghèo
nàn . Xuất phát từ thực tế trên, năm học 2003- 2004 Bộ giáo dục và đào tạo tiếp tục đa
chuyên đề văn học và chữ viết vào nhà trờng coi là chuyên đề chính của ngành học .
- Thực trạng ở trờng mầm non Nga Liên:
Để thực hiện tốt chuyên đề Làm quen với văn họccó hiệu quả tôi đã phải suy nghĩ tìm
tòi trong sách báo - thông tin qua truyền hình , các trờng điển hình trong tỉnh, trong nớc
qua kinh nghiệm của đồng nghiệp. Cùng tham gia thực hiện chuyên đề với tôi là đội ngũ giáo
viên đã có kinh nghiệm lâu năm yêu nghề, mến trẻ say sa với công việc, luôn phấn đấu nỗ lực
không ngừng trong mọi lĩnh vực, cùng với sự hiếu học của học sinh ,đặc biệt là sự quan tâm
của ngành học, các lãnh đạo địa phơng, các bậc cha mẹ phu huynh học sinh. Ban giám hiệu
chúng tôi đã tìm ra cách lý giải cho chuyên đề, không để tình trạng tiết học nhàm chán và lập
lại những năm trớc, tất cả đều tập trung cho đề tài nhằm mang lại hiệu quả cao hơn. Và tôi đã
thực hiện theo tính chất tập thể nh sau :
a, Tổ chức khảo sát số l ợng, chất l ợng
Tôi xin ý kiến chỉ đạo của đồng chí hiệu trởng, lập kế hoạch, lên phơng án , thông qua
ban chất lợng, ban thanh tra Công đoàn để tiến hành thực nghiệm các lớp sau :
* Thực nghiệm 2 lớp 5 tuổi :
- Lớp cô Lê Hơng : 30 cháu
- Lớp cô Mai Lan : 25 cháu
Tổng số là 55 cháu tham gia thực nghiệm . Qua khảo sát bộ môn Làm quen với văn
học kết quả đạt :
- Giai đoạn 1: 35 cháu đạt loại tốt, 12 cháu đạt loại khá , 8 cháu trung bình
- Giai đoạn 2: Thực hiện kiểm tra khảo sát 2 lớp - 39 cháu loại tốt , 11 cháu loại khá , 5
cháu trung bình.
ở giai đoạn 1 thì trờng mới thực hiện chuyên đề nên chất lợng còn thấp, sang giai đoạn 2
trờng đi sâu vào chuyên đề hơn, tôi thấy chất lợng cao hơn. Các cháu mạnh dạn, vui vẻ nói
năng lu loát, cháu đợc làm quen với tranh truyện có trong chơng trình và su tầm ngoài chơng
trình. Mặt khác, việc mua sắm đồ dùng trang thiết bị cho chuyên đề đợc giáo viên chủ động
và rút kinh nghiệm ,chính vì thế mà kết quả cao hơn.
- Giai đoạn 3: Tôi kiểm tra lại số lợng và chất lợng cháu trên 2 lớp, giai đoạn này các
cháu thuần thục trong việc thể hiện nh kể chuyện sáng tạo theo tranh, kể chuyện diễn cảm rất
đạt, đọc thơ diễn cảm và đặc biệt các cháu còn diễn đợc kịch nhập vai rất tốt.
Kết quả khảo sát: Tổng số cháu : 60 cháu ( tăng hơn so với giai đoạn 2 là 5 cháu)
trong đó 48 cháu đạt tốt, 8 cháu đạt khá , 4 cháu đạt trung bình.
Với kết quả trên tôi thấy việc đa chơng trình Làm quen với văn học có tác dụng rõ rệt
điều này càng thôi thúc tôi thêm yêu nghề hơn, phấn khởi khi thực hiện các nhiệm vụ giáo
dục
b, Mua sắm trang thiết bị và đồ dùng phục vụ cho chuyên đề
Kinh phí mua sắm : 1.250.000
UBND xã hỗ trợ : 500.000
Công đoàn nhà trờng: 100. 000
Nhà thờ tam tổng : 200. 000
Quỹ hội phụ huynh : 300. 000
Hội phụ nữ xóm : 150.000
Tổng số đồ dùng phải trang bị là :
+ 2 tủ trang bị cho hai lớp ( làm góc văn học)
+ 2 khung gỗ làm sân khấu kể chuyện = rối
+ 80 loại sách , tranh mang nội dung văn học
+ 5 bộ trang phục cho nam cốt truyện ( Sơn Tinh - Thuỷ Tinh ; Tấm Cám ; Dê con
nhanh trí ; Cây tre trăm đốt ; Ba cô gái ; Tích Chu)
+ 15 mũ các loại cho trẻ đóng kịch
+ Đài, băng truyện thơ cho trẻ xem
Ngoài những việc mua sắm trang thiết bị nh trên, tôi còn xây dựng các tiết dạy mẫu của
bộ môn Làm quen với văn học để giáo viên trong trờng đến dự rút kinh nghiệm và học tập
cái hay, cái sáng tạo để cùng nhau phấn đấu và tiến bộ.Tôi tin chắc rằng kiến thức bộ môn
này sẽ đợc nâng cao rõ rệt từ những hình thức tổ chức nh trên.
Kết quả thực hiện chuyên đề:
Kết quả hội thi Văn học chữ viết các cấp
- Cấp trờng : + Giải nhất : 5 cháu
+ Giải nhì : 10 cháu
+ Giải ba : 15 cháu
+ Giải KK : 15 cháu
Dự thi cấp huyện : 6 cháu đạt giải nhất và đợc dự thi cấp tỉnh