Mạch điện tử - chương 9 - Mạch khuếch đại công suất

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Mạch điện tử - chương 9 - Mạch khuếch đại công suất

Chương 9: Mạch khuếch đại công suất
Chương 9


MẠCH KHUẾCH ÐẠI CÔNG SUẤT
(Power Amplifier)


Mạch khuếch đại công suất có nhiệm vụ tạo ra một công suất đủ lớn để kích thích tải.
Công suất ra có thể từ vài trăm mw đến vài trăm watt. Như vậy mạch công suất làm việc với
biên độ tín hiệu lớn ở ngõ vào: do đó ta không thể dùng mạch tương đương tín hiệu nhỏ để
khảo sát như trong các chương trước mà thường dùng phương pháp đồ thị.
Tùy theo chế độ làm việc của transistor, người ta thường phân mạch khuếch đại công
suất ra thành các loại chính như sau:
- Khuếch đại công suất loại A: Tín hiệu được khuếch đại gần như tuyến tính, nghĩa là
tín hiệu ngõ ra thay đổi tuyến tính trong toàn bộ chu kỳ 360
o
của tín hiệu ngõ vào
(Transistor hoạt động cả hai bán kỳ của tín hiệu ngõ vào).
- Khuếch đại công suất loại AB: Transistor được phân cực ở gần vùng ngưng. Tín
hiệu ngõ ra thay đổi hơn một nữa chu kỳ của tín hiệu vào (Transistor hoạt động hơn một nữa
chu kỳ - dương hoặc âm - của tín hiệu ngõ vào).
- Khuếch đại công suất loại B: Transistor được phân cực tại V
BE
=0 (vùng ngưng).
Chỉ một nữa chu kỳ âm hoặc dương - của tín hiệu ngõ vào được khuếch đại.
- Khuếch đại công suất loại C: Transistor được phân cực trong vùng ngưng để chỉ
một phần nhỏ hơn nữa chu kỳ của tín hiệu ngõ vào được khuếch đại. Mạch này thường được
dùng khuếch đại công suất ở tần số cao với tải cộng hưởng và trong các ứng dụng đặc biệt.
Hình 9.1 mô tả việc phân loại các mạch khuếch đại công suất.




Trương Văn Tám IX-1 Mạch Điện Tử

Chương 9: Mạch khuếch đại công suất



9.1 MẠCH KHUẾCH ÐẠI CÔNG SUẤT LOẠI A:
Mạch phân cực cố định như hình 9.2 là mô hình của một mạch khuếch đại
công suất loại A đơn giản.
Error!




Trương Văn Tám IX-2 Mạch Điện Tử

Chương 9: Mạch khuếch đại công suất


. Khảo sát phân cực:



. Khảo sát xoay chiều:
Khi đưa tín hiệu v
i
vào ngõ vào (hình 9.2), dòng I
C
và điện thế V
CE
(tín hiệu
ra) sẽ thay đổi quanh điểm điều hành Q. Với tín hiệu ngõ vào nhỏ (hình 9.4), vì dòng điện
cực nền thay đổi rất ít nên dòng điện I
C
và điện thế V
CE
ở ngõ ra cũng thay đổi ít quanh
điểm điều hành.
Khi tín hiệu ngõ vào lớn, ngõ ra sẽ thay đổi rất lớn quanh điểm tĩnh điều hành.
Dòng I
C
sẽ thay đổi quanh giới hạn 0mA và V
CC
/R
C
. Ðiện thế V
CE
thay đổi giữa hai giới
hạn 0v và nguồn V
CC
(hình 9.5).

Trương Văn Tám IX-3 Mạch Điện Tử

Chương 9: Mạch khuếch đại công suất


. Khảo sát công suất:
- Công suất cung cấp được định nghĩa:
P
i(dc)
= V
CC
. I
CQ
(9.1)
- Công suất ngõ ra lấy trên tải, trong trường hợp này là R
C
, được định nghĩa:


* Nếu tính theo điện thế đỉnh và dòng điện đỉnh:

Trương Văn Tám IX-4 Mạch Điện Tử

Chương 9: Mạch khuếch đại công suất





* Nếu tính theo điện thế và dòng điện đỉnh đối đỉnh:


. Hiệu suất tối đa:
Ta thấy trong mạch công suất loại A, V
CE
có thể thay đổi tối đa:
V
CE(p-p)
max = V
CC
Dòng I
C
thay đổi tối đa:
I
C(p-p)
max = V
CC
/R
C
Công suất ra tối đa:
Trương Văn Tám IX-5 Mạch Điện Tử

Chương 9: Mạch khuếch đại công suất


9.2 MẠCH KHUẾCH ÐẠI CÔNG SUẤT LOẠI A DÙNG
BIẾN THẾ:
Mạch cơ bản có dạng như hình 9.6



Biến thế sẽ làm tăng hoặc giảm điện thế hay dòng điện (tín hiệu xoay chiều) tùy
vào số vòng quấn của cuộn sơ cấp và thứ cấp. Ở đây ta xem biến thế như lý tưởng nghĩa là
truyền 100% công suất. Nếu gọi N
1
, N
2
, v
1
, v
2
, I
1
, I
2
lần lượt là số vòng quấn, điện thế tín
hiệu xoay chiều, dòng điện tín hiệu xoay chiều của cuộn sơ cấp và thứ cấp. Ta có:
Trương Văn Tám IX-6 Mạch Điện Tử

Chương 9: Mạch khuếch đại công suất



Như vậy có thể xem như điện trở tải phản chiếu qua cuộn sơ cấp là:


. Ðường thẳng lấy điện:
Nếu ta xem biến thế lý tưởng, nghĩa là nội trở bằng 0Ω. Như vậy không có điện thế
một chiều giảm qua cuộn sơ cấp nên V
CEQ
= V
CC
. . Do đó đường thẳng lấy điện tĩnh là
đường thẳng song song với trục tung I
C
và cắt trục hoành V
CE
tại điểm có trị số bằng V
CC
.
Giao điểm của đường thẳng lấy điện tĩnh và đặc tuyến ra ở I
B
tương ứng là điểm điều hành
Q.
Trương Văn Tám IX-7 Mạch Điện Tử

Chương 9: Mạch khuếch đại công suất

Ở chế độ xoay chiều, điện trở tải nhìn từ cuộn sơ cấp là R’
L
nên đường thẳng lấy điện
động bây giờ





Do đó: P
L
=I
2
L(rms)
.R
L

. Hiệu suất:
Công suất cung cấp là:
Trương Văn Tám IX-8 Mạch Điện Tử

Chương 9: Mạch khuếch đại công suất
P
i(dc)
= V
CC
. I
CQ
Công suất tiêu tán trong biến thế và transistor công suất là:
P
Q
= P
i(dc)
- P
o(ac)

Hiệu suất của mạch được định nghĩa:


9.3 KHẢO SÁT MẠCH KHUẾCH ÐẠI CÔNG SUẤT LOẠI
B
Trong mạch khuếch đại công suất loại B, người ta phân cực với V
B
=0V nên bình
thường transistor không dẫn điện và chỉ dẫn điện khi có tín hiệu đủ lớn đưa vào. Do phân
cực như thế nên transistor chỉ dẫn điện được ở một bán kỳ của tín hiệu (bán kỳ dương hay
âm tùy thuộc vào transistor NPN hay PNP). Do đó muốn nhận được cả chu kỳ của tín hiệu ở
ngỏ ra người ta phải dùng 2 transistor, mỗi transistor dẫn điện ở một nữa chu kỳ của tín
hiệu. Mạch này gọi là mạch công suất đẩy kéo (push-pull).
B


Công suất cung cấp: (công suất vào)
Ta có: Pi(dc) = V
CC
. I
DC
Trong đó I
DC
là dòng điện trung bình cung cấp cho mạch. Do dòng tải có đủ cả hai
bán kỳ nên nếu gọi I
P
là dòng đỉnh qua tải ta có:
Trương Văn Tám IX-9 Mạch Điện Tử

Chương 9: Mạch khuếch đại công suất



. Công suất ra:
Công suất ra lấy trên tải R
L
có thể được tính:





. Công suất tiêu tán trong transistor công suất:
Tiêu tán trong 2 transistor:
Trương Văn Tám IX-10 Mạch Điện Tử

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Mạch điện tử - chương 9 - Mạch khuếch đại công suất