sinh học 12 cb


BÀI 1 GEN,MÃ DI TRUYỀN VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI ADN
I.MỤC TIÊU:
-Học sinh phát biểu được khái niệm gen, mô tả được cấu trúc chung của một gen cấu trúc
-Trình bày được chức năng của axit nuclêic, đặc biệt là đặc điểm của sự mã hóa thông tin di truyền trong axit
nuclêic, đồng thời lí giải được tại sao mã di truyền là mã bộ ba.
-Trình bày được thời điểm ,diễn biến, kết quả ,ý nghĩa của cơ chế tự sao ADN.
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC:
-Hình 1.1 ,bảng 1 mã di truyền sách giáo khoa.
-Sơ đồ cơ chế tự nhân đôi cùa ADN.
-Sơ đồ liên kết các nuclêôtit trong chuỗi pôlinuclêôtit.
-Mô hình cấu trúc không gian của ADN.
-Máy chiếu qua đầu nếu dung bảng trong.
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC:
1.Kiểm tra bài cũ:
Không kiểm tra, giới thiệu chương trình Sinh học 12.
2.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
GV có thể giới thiệu sơ lược về lịch sử phát
triển khái niệm gen.
Gen là gì?Cho ví dụ?
Giáo viên giới thiệu cho học sinh cấu trúc
không gian và cấu trúc hóa học của phân tử
ADN.
*Hoạt động 1:
Giáo viên cho học sinh quan sát hình 1.1 .
Giáo viên :Dựa vào hình 1.1 hãy mô tả cấu
trúc chung của một gen cấu trúc ?
Học sinh:Gen cấu trúc có ba vùng :Vùng
điều hòa đầu gen mang tín hiệu khởi
động ,vùng mã hóa mang thông tin mã hóa
axit amin ,vùng kết thúc nằm ở cuối gen .
Giáo viên:giới thiệu cho học sinh biết gen
có nhiều loại như gen cấu trúc gen điều hòa

*Hoạt động 2:
Giáo viên:cho học sinh nghiên cứu mục II
?Mã di truyền là gì?
? Tại sao mã di truyền lại là mã bộ ba ?
?Mã di truyền có những đặc điểm gì ?
*Hoạt động 3 :
-Giáo viên cho học sinh nghiên cứu mục III,
kết hợp quan sát hình 1.2.
?ADN được nhân đôi theo nguyên tắc nào?
Giải thích ?
?Có những thành phần nào tham gia vào quá
trình tổng hợp ADN?
?Các giai đoạn chính tự sao ADN là gì?
?Các nuclêôtit (Nu) tự do của môi trường
liên kết với các mạch gốc phải theo nguyên
tắc nào ?
I-GEN
1.Khái niệm
Gen là một đoạn của phân tử ADN mang
thông tin mã hóa một chuỗi pôlipeptit hay
một phân tử ARN .
2.Cấu trúc chung của gen cấu trúc
Gen cấu trúc có ba vùng
-Vùng điều hòa đầu gen mang tín hiệu khởi
động
-Vùng mã hóa mang thông tin mã hóa axit
amin
-Vùng kết thúc nằm ở cuối gen mang tín
hiệu kết thúc phiên mã .
II.MÃ DI TRUYỀN:
-Mã di truyền là trình tự các nuclêôtit trong
gen qui định trình tự các axit amin trong
phân tử protein.
-Mã di truyền là mã bộ ba ,có nghĩa cứ 3
nuclêôtit đứng kế tiếp nhau mã hóa cho 1
axit amin hoặc làm nhiệm vụ kết thúc chuỗi
polipeptit .
-Mã di truyền được đọc theo một chiều 5

3

-Mã di truyền được đọc liên tục theo từng
cụm 3 nuclêôtit ,các bộ ba không đọc gối
lên nhau.
-Mã di truyền là đặc hiệu ,không một bộ ba
nào mã hóa đồng thời 2 hoặc một số axit
amin khác nhau .
-Mã di truyền có tính thoái hóa có nghĩa là
mỗi axit amin dươc mã hóa bởi một số bộ
ba khác loại .
-Mã di truyền có tính phổ biến .Nghĩa là ở
các loài sinh vật đều đươc mã hóa theo một

?Mạch nào được tổng hợp liên tục ,mạch
nào tổng hợp từng đoạn ?
?Kết quả tự nhân đôi ADN như thế nào?
nguyên tắc chung(các từ mã giống nhau) .
Điều này phản ánh nguồn gốc chung của các
loài .
III-QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI CỦA ADN
-Thời điểm :xảy ra trong nhân tế bào ,tại các
NST ,ở kì trung gian giữa hai lần phân bào .
-ADN đươc nhân đôi theo nguyên tắc bổ
sung và bán bảo toàn .
-Diễn biến :Dưới tác động của enzim AND-
pôlimeraza và một số enzim khác,ADN duỗi
xoắn và 2 mạch đơn tách từ đầu →cuối.
-Cả hai mạch ADN đều làm mạch gốc.
-Mỗi Nu trong mạch gốc liênkết với một Nu
tự do theo nguyên tắc bỗ sung
-Kết quả :Một phân tử ADN “mẹ” qua một
lần tự sao cho hai phân tử ADN “con”.
-Ýnghĩa :Là cơ sở cho NST tự nhân
đôi,giúp bộ NST của loài giữ tính đặc trưng
và ổn định .
IV.CỦNG CỐ :
*Nêu những điểm giống và khác nhau giữa sự tự nhân đôi của ADN ở sinh vật nhân sơ và sự tự nhân dôi ADN
ở sinh vật nhân thực .
V.BÀI TẬP VỀ NHÀ:
*Chuẩn bị các câu hỏi và bài tập trang 10 SGK.
BÀI 2 PHIÊN MÃ VÀ DỊCH MÃ
I.MỤC TIÊU:
Học sinh:
-Trình bày đươc thời điểm ,diễn biến,kết quả ,ý nghĩa của cơ chế phiên mã.
-Biết được cấu trúc ,chức năng của các loại ARN.
-Hiểu được cấu trúc đa phân và chức năng củ protein.
-Nêu được các thành phần tham gia vào quá trình sinh tổng hợp protein,trình tự diễn biến của quá trình sinh
tổng hợp protein .
-Rèn luyện kĩ năng so sánh ,khái quát hóa,tư duy toán học thông qua việc thành lập các công thức chung.
-Phát triển năng lực suy luận của học sinh qua việc xác định nhiệm vụ của các bộ ba mã sao và số axit amin
(aa) có trong phân tử protein do nó qui định ,từ chiều của mã gốc suy ra chiều mã sao và chiều dịch mã .
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC:
-Sơ đồ cấu trúc phân tử tARN
-Sơ đồ khái quát quá trình phiên mã.

-Sơ đồ cơ chế dịch mã .
-Sơ đồ hoạt động của pôliribôxôm trong quá trình dịch mã.
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC:
1.Kiểm tra bài cũ:
-Mã di truyền là gì?Vì sao mã di truyền lại là mã bộ ba?
-Nguyên tắc bổ sung và bán bảo toàn thể hiện như thế nào trong cơ chế tự sao ADN?
2.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
*Hoạt động 1
-Giáo viên đặc vấn đề :ARN có những loại
nào ?Chức năng của nó?
Để giải quyết vấn đề này ,GV yêu cầu HS
nghiên cứu SGK và hoàn thành phiếu học
tập(PHT).
HS thảo luận ,hoàn thành PHT
*Hoạt động 2
Giáo viên cho học sinh quan sát hình 2.2 và
đọc mục I.2
?Hãy cho biết có những thàh phần nào tham
gia vào quá trình phiên mã?
?Các RiNu trong môi trường liên kết với
mạch gốc như thế nào?
?Kết quả của quá trình phiên mã là gì?
?Hiên tượng xảy ra khi kết thúc phiên mã ?
*Hoạt động 3
-GV nêu vấn đề :Phân tử protein đươc hình
thành trong tế bào như thế nào ?
-GV yêu cầu học sinh quan sát hình 2.3 và
nghiên cứu mục II
?Qúa trình tổng hợp có những thành phần
nào tham gia ?
?Sự chuyển vị trí của Ri đến khi nào kết
thúc ?
?Sau khi được tổng hợp ,có những hiện
tượng gì xảy ra ở chuỗi pôlipeptit?
?Một Ri trượt hếy chiều dài mARN tổng
hợp bao nhiêu phân tử protein?
-Sau khi HS mô tả cơ chế giải mã ở một
Ri ,GV thông báo về trường
hợp1pôlixôm,nêu câu hỏi:Nếu có 10 Ri
trượt hết chiều dài mARN thì có bao nhiêu
phân tử protein được hình thành ?Chúng
thuộc bao nhiêu loại?
I-PHIÊN MÃ
1.Cấu trúc và chức năng của các loại
ARN
Nội dung phiếu học tập
2.Cơ chế phiên mã:
Sơ đồ cơ chế phiên mã
-Kết quả :Một đoạn phân tử ADN (gen)

sao mã một lần
1 phân tử ARN.
-Ỳnghĩa :hình thành ARN trực tiếp tham
gia vào quá trình tổng hợp protein quy đinh
tính mạng.
II.DỊCH MÃ:
1.Hoạt hóa axit amin:
-Dưới tác động của một số enzim ,các aa tự
do trong môi trường nội bào được hoạt hóa
nhờ gắn với hợp chất ATP .
-Nhờ tác dụng của enzim đặc hiệu ,aa được
hoạt hóa liên kết với tARN tương ứng
→phức hợp aa-tARN.
2.Tổng hợp chuỗi pôlipeptit:
-Sự chuyển vị lại xảy ra đến khi Ri tiếp xúc
với mã kết thúc /mARN thì tARN cuối cùng
rời khỏi Ri →chuỗi pơlieptit được giải
phóng .
-Nhờ tác dụng của enzim đặc hiệu ,aa mở
đầu tách khỏi chuỗi pôlipeptit,chuỗi tiếp tục
hình thành cấu trúc bậc cao hơn →phân tử
protein hoàn thành.
IV.CỦNG CỐ
-Các cơ chế di truyền ở cấp độ phân tử :tự sao,sao mã và giải mã
-Sự kếy hợp 3 cơ chế trên trong quá trình sinh tổng hợp protein bảo đảm cho cơ thể tổng hợp thường xuyên các
protein đặc thù ,biểu hiện thành tình trạng di truyền từ bố mẹ cho con cái .
-Số bộ ba mã sao và số aa mà nó qui định có quan hệ với nhau như thế nào?
V/ Bài tập về nhà:

BÀI 3 ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN
I.MỤC TIÊU
Học sinh:
-Hiểu được thế nào là điều hòa hoạt động gen
-Hiểu được khái niệm ôperon và trình bày được cấu trúc của ôperon
-Gỉa thích được cơ chế điều hòa hoạt động của ôperon Lac.
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC:
-Hình 3.1,3.2 và 3.2b
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC:
1.Kiểm tra bài cũ :
Trình bày diễn biến và kết quả của quá trình phiên mã
2.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
*Hoạt động 1
-Giáo viên đặt vấn đề :điều hòa hoạt động
gen chính là điều hòa lượng sản phẩm của
gen được tạo ra.
?Điêu 2hòa hoạt động gen có ý nghĩa như
thế nào đối với cơ thể sinh vật ?
*Hoạt động 2
Giáo viên yêu cầu học sinh nghiên cứu
mụcII.1 và quan sát hình 3.1
?Ôperon là gì?
?Dựa vào hình 3.1 hãy mô tả sơ đồ cấu trúc
ôperon Lac.
*Hoạt động 3
Giáo viên yêu cầu học sinh nghiên cứu
mụcII.2 và quan sát hình 3.2a và 3.2b
I-KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU HÒA HOẠT
ĐỘNG GEN:
Điều hòa hoạt động gen chình là điều hòa
lượng sản phẩm của gen được tạo ra trong tế
bào nhằm đảm bảo cho hoạt động sống của
tế bào phù hợp với điều kiện moi trường
cũng như sự phát triển bình thường của cơ
thể .
II.ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN Ở
SINH VẬT NHÂN SƠ:
1.Mô hình cấu trúc ôperon Lac:
-Các gen có cấu trúc liên quan về chức năng
thường được phân bố liền nhau thành từng
cụm và có chung một cơ chế điếu hòa
gọichung là Ôperon

?Quan sát hình 3.2a và mô tả hoạt động acá
gen trong ôperon Lac khi môi trường không
có lactôzơ
?Khi môi trường không có chat cảm ứng
lactôzơ thì gen điều hòa (R) tác động như
thế nào để ức chế các gen cấu trúc không
phiên mã ?
?Quan sát hình 3.2b và mô tả hoạt động của
các gen trong ôperon Lac khi môi trường có
lactôzơ
?Tại sao khi môi trường có chất cảm ứng
lactôzơ thì các gen cấu trúc hoạt động phiên
mã ?
-Cấu trúc của một ôperomn gồm có :
+Z,Y,A:các gen cấu trúc
+O(operator):vùng vân hành
+P(promoter):vùng khởi động
+R:gen điều hòa
2.Sự điều hòa hoạt động củ ôpêron Lac
Khi môi trường không có lactôzơ :Gen điều
hòa R tổng hợp protein ức chế,protein ức
chế gắn vào gen vận hành O làm ức chế
phiên mã của gen cấu trúc (các gen cấu trúc
không biểu hiện .
IV.CỦNG CỐ
Giải thích cơ chế điều hòa hoạt động của ôperon Lac
V.BÀI TẬP VỀ NHÀ :Chuẩn bị các câu hỏi SGK
BÀI 4 ĐỘT BIẾN GEN
I.MỤC TIÊU:
Học sinh phải hiểu được
-Khái niệm ,nguyên nhân ,cơ chế phát sinh và cơ chế biểu hiện của đột biến ,thể đột biến và phân biệt được các
dạng đột biến gen.
-Phân biệt rõ được tác nhân gây đột biến và cách thức tác động .
-Cơ chế biểu hiện đột biến gen
-Hậu quả của đột biến gen
-Rèn luyện kỹ năng phân tích ,so sánh thông qua cơ chế biểu hiện đột biến .
-Rèn luyện kĩ năng so sánh ,kĩ năng ứng dụng
-Giúp học sinh hiểu được các dạng đột biến ,phân biệt các dạng đột biến gen khác nhau ,đồng thời thấy được
hậu quả của sự đột biến đối với con người và sinh vật .
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC
-Tranh ảnh ,tài liệu sưu tầm về biến dị ,đặc biệt là đột biến gen ở động,thực vật và người .
-Sơ đồ cơ chế biểu hiện đột biến gen
-Hình 4.1,4.2 .SGK
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC
1.Kiểm tra bài cũ :
Thế nào là điều hòa hoạt động gen?
Giải thích cơ chế điều hòa hoạt động của ôperon Lac?
2.Bài mới :
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
*Hoạt động 1
GV giảng giải :Đột biến là những biến đổi
trong vật chất di truyền ,xảy ra ở cấp độ
phân tử (ADN) hay cấp độ tế
bào(NST).Giới thiệu một số tranh ảnh và tài
liệu đột biến .
?Đột biến xảy ra ở cấp độ phân tử (ADN)
có liên quan đến sự thay đổi của yếu tố nào?
(Nu)→khái niệm ĐB gen
?Nguyên nhân nào gây ra đột biến ?
HS phải trình bày được những tác nhân gây
ra đột biến
I-ĐỘT BIẾN GEN
1.Khái niệm chung
Đột biến gen là những biến đổi trong cấu
trúc của gen,xảy ra tại một điểm nào đó trên
ADN ,liên quan đến một hay nhiều cặp
Nu,làm thay đổi đặc tính ,tính trạng cơ thể.
+Nguyên nhân gây đột biến do tác nhân:
-Tia phóng xạ
-Tia tử ngoại =>tác nhân ngoài
-Sốc nhiệt
-Chất hóa học
Do rối loạn quá trình sinh lí hóa sinh bên

?ĐB gen có luôn được biểu hiện ra kiểu
hình ?
GV:gợi ý bằng các ví dụ cho HS hiểu.
VD:ở người bệnh bạch tạng do gen lặn qui
định (a)trạng thái kiểu gen :
Aa,AA-bình thường
aa-Biểu hiện bạch tạng →thể đột biến
*Hoạt động 2
GV vẽ sơ đồ minh họa từng dạng đột biến
gen có sự đổi về số lượng ,thành phần,và
trật tự sắp xếp các Nu và yêu cầu HS nhận
xét từng dạng đột biến gen.
*Hoạt động 3
GV cho HS nghiên cứu hình 4.1và 4.2 thảo
luận
?Phân biệt tác nhân đột biến với cách thức
tác động ?Hậu quả ?
?Giải thích cơ chế phát sinh đột biến gen .
HS lấy ví dụ và giải thích được cơ chế phát
sinh đột biến gen do tác nhân đột biến làm
đứt ,gãy ADN hoặc gây sai sát trong quá
trình tự nhân đôi củ ADN .
?Cho ví dụ về những yếu tố ảnh hưởng đến
đột biến gen
*Hoạt động 4
GV cho HS đọc mục III
?Khi nào đột biến biểu hiện raq kiểu hình ?
VD:trên một cành cây hoa giấy có cành hoa
trắng xen lẫn cành hoa đỏ.=>Đột biến này
phát sinh như thế nào?Được di truyền
không?
?Đột biến có vai trò như thế nào ?
?Trong tiến hóa thì quá trình này có ý nghĩa
như thế nào?
?Trong chọn giống ?
?Trong lai ,tạo giống mới?
=>Kết luận :Đột biến ngoài hậu quả của nó
rất lớn thì nó còn có ý nghĩa cũng không
nhỏđối với quá trình tiến hóa và chọn giống
trong cơ thể =>thuộc tác nhân bên trong
-Thể đột biến :là những cá thể mang đột
biến đã biểu hiện trên kiểu hình của cơ thể .
2.Các dạng đột biến
Các dạng đột biến điểm
-Mất một cặp nucleôtit
-Thêm một căp nuclêôti
-Thay thế một cặp nucleôtit
-Đảo vị trí 1 cặp nuclêôtit xảy ra trong một
hay một số
II.CƠ CHẾ PHÁT SINH ĐỘT BIẾN
GEN
1.Sự kết cặp không đúng trong tái bản
ADN
2.Tác động của các tác nhân gây đột biến
III.HẬU QUẢ VÀ Ý NGHĨA CỦA ĐỘT
BIẾN GEN
1.Hậu quả của đột biến gen(ĐBG)
ĐBG làm biến đổi cấu trúc mARN →biến
đổi cấu trúc protêin →thay đổi đột ngột về 1
hay 1 số tính trạng của cơ thể .
-ĐBG gây rối loạn trong quá trình sinh tổng
hợp prôtêin,đặc biệt là đột biến ở các gen
qui định cấu trúc các enzim ,cho nên đa số
ĐBG thường có hại cho cơ thể .Tuy nhiên ,
có những ĐBG là trung tính (không có
hại ,cũng không có lợi),một số ích trường
hợp là có lợi.
2.Vai trò và ý nghĩa của ĐBG
Một số ĐBG tỏ ra trung tính hoặc có lợi ,do
đó ĐBG được xem là nguồn nguyên liệu
chủ yếu trong tiến hóa và chọn giống .(So
với ĐBNST thì ĐBG phổ biến hơn và ít ảnh
hưởng nghiêm trọng đến sức sống và sự
sinh sạn của cơ thể)
IV.CỦNG CỐ:
-Phân biệt đột biến và thể đột biến.
-Đột biến gen là gì? Đột biến gen được phát sinh như thế nào ?
-Mối quan hệ giữa ADN –ARN –Pr tính trạng →hậu quả của đột biến gen?
-So sánh cơ chế biểu hiện của đột biến gen?
V.BÀI TẬP VỀ NHÀ
-Sưu tầm tài liệu về đột biến ở sinh vật .
-Chuẩn bị câu hỏi SGK
-Đọc trước bài 5
Phần bổ sung kiến thức :đọc mục “Em có biết”trang 23 SGK.

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I.MỤC TIÊU:
Học sinh:
-Biết được ở cấp độ tế bào ,cấu trúc vật chất di truyền là NST nằm trong nhân ,đặc trưng cho loài về bản chất
di truyền ,về số lượng và hình thái đặc trưng.
-Hiểu được NST được ổn định qua các thế hệ tế bào ,các thề hệ cơ thể là nhờ có các cơ chế tự nhân đôi,phân li
và tổ hợp NST qua các quá trình tế bào học(nguyên phân,giảm phân và thụ tinh).
-Biết cách xác định được số tâm động của NST ,số NST đơn, số NST kép,số crômatitở các kì của quá trình
phân bào .
-Hiểu được khái niệm ,cơ chế phát sinh,tình chất biểu hiện của từng dạng ĐBNST
-Phân biệt chính xác các dạng ĐBCTNST.
-Phân tích để rút ra nguyên nhân ,hậu quả và ý nghĩa của ĐBNST.
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC
-Bảng số lượng NST(2n) của 1 số loài sinh vật.
-Sơ đồ biến đổi hình thái của NST qua các kì của quá trình nguyên phân.
-Sơ đồ cấu trúc NST(hình 5.1 SGK).
-Sơ đồ sự sắp xếp của ADN trong NST của sinh vật có nhân chính thức(hình 5.2 SGK)
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC
1.Kiểm tra bài cũ:
ĐBG là gì ?ĐBG được phát sinh như thế nào?Hậu quả của ĐBG?
2.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
GV thông báo :ở sinh vật có nhân chính
thức ,vật chất di truyền ở cấp độ tế bào là
NST
*Hoạt động 1
GV cho HS quan sát hình 5.1 SGK
?Một NST điển hình có cấu trúc như thế nào
?
?Tâm dộng có chức năng gì?
?Tại eo sơ cấp có quá trình gì xảy ra?
-GV cho HS xem bảng số lượng NST của 1
số loài sinh vật ,hỏi:
?Bộ NST của các loài sinh vật khác nhau có
giống nhau không?Cho VD
?Bộ NST của loài được đặc trưng bởi những
yếu tố nào ?
?Số lượng NST trong tế bào sinh dưỡng và
tế bào sinh dục khác nhau như thế nào?
*Hoạt động 2
GV cho HS quan sát tranh phóng to hình 5.2
SGK, thông báo : NST bao gồm ADN và
protein loại histon,tiếp đó nêu câu hỏi :
?Trật tự sắp sếp của phân tử ADN và các
khối cầu protein?
?Cấu tạo của 1 nuclêôxôm?Chuỗi pôli
I-HÌNH THÀI VÀ CẤU TRÚC NHIỄM
SẮC THỂ
1.Hình thái NST
-Ở kì giữa của nguyên phân, NST có cấu
trúc điển hình gồm 2 crômatit gắn với nhau
ở eo sơ cấp ,tại đó có tâm động là điểm
trượt của NST trên dây tơ vô sắc,chia NST
thành 2 cánh .
-Một số NST còn có eo thứ cấp nằm ở đầu
một cánh và thể kèm .
Tế bào mỗi loài sinh vật có bộ NST đặc
trưng về số lượng ,hình thái và cấu
trúc,được duy trì ổn định qua các thế hệ .
Ngoài các cặp NST thường ,tế bào sinh
vật còn mang một cặp NST giới tính .
+Trong tế bào sinh dục (giao tử) :Số
NST chỉ bằng ½ số NST trong tế bào sinh
dưỡng và được gọi là bộ NST đơn bội(n).
2.Cấu trúc siêu hiển vi của nhiễm sắc thể:
-NST được cấu tạo bởi ADN và protein loại
histon.
-Phân tử ADN quấn quanh các khối protein
→chuỗi polinucleôxôm .Mỗi nuclêôxôm
gồm một phân tử ADN chứa khoảng 140

nuclêôxôm?
?Đường kính của sợi cơ bản ,sợi nhiễm sắc
*Hoạt động 3
GV cho HS nghiên cứu SGK và hoàn thành
phiếu học tập
HS trả lời băng cách điền vào nội dung
phiếu học tập.
cặp Nu,quấn quanh một khối protêin dạng
cầu chứa 8 phân tử histon.
Sợi NST tiếp tục xoắn →cấu trúc crômatit .
-Chức năng của NST :là nơi lưu trữ thông
tin di truyền .
II-ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC
THỂ
-Đột biến cấu trúc NST :cơ chế phát sinh
đột biến cấu trúc NST là tác nhân gây đột
biến trong ngoại cảnh hoặc tế bào đã làm
cho NST bị đứt gãy hoặc ảnh hưởng đến
quá trình tự nhân đôi của NST ,trao đổi chéo
của các crômatit.Có những dạng sau đây:
1.Mất đoạn:đoạn bị mất có thể nằm ở đầu
mút một cánh của NST hoặc ở khoảng giữa
đầu mút và tâm động.Đột biến mất đoạn
thường gây chết hoặc làm giảm sức sống ở
người ,NST 21 bị mất đoạn sẽ gây ung thư
máu.
2.Lặp đoạn:một đoạn nào đó củ NST có thể
được lặp lại một lần hay nhiều lần .Đột biến
lặp đoạn làm giảm biểu hiện tính trạng ở
ruồi giấm ,lặp đoạn 2 lần trên NST X làm
cho mắt lồi thành mắt dẹt,lặp đoạn 3 lần làm
cho mắt càng dẹt.Có trường hợp lặp đoạn
làm tăng cường độ biểu hiện của tính trạng.
3.Đảo đoạn : đoạn NST bị đảo ngược 180
0
,
có thể chứa hoặc không chứa tâm động.Đột
biến đảo đoạn thường ít ảnh hưởng đến sức
sống của cá thể ,góp phần tăng cường sự
khai thác giữa các NST tương ứng trong các
nòi thuộc cùng một loài.
4.Chuyển đoạn :hiện tượng chuyển đoạn có
thể diễn ra trong cùng một NST hoặc giữa 2
NST không tương đồng.Đột biến chuyển
đoạn lớn thường gây chết hoặc mất khả
năng sinh sản .Tuy vậy ,trong thiên nhiên
hiện tượng chuyển đoạn nhỏ thường khá
phổ biến ở các loài chuối, đậu, lúa…Người
ta đã chuyển những nhóm gen mong muốn
từ NST của loài này sang NST của loài
khác.
IV/ Củng cố:
Nêu các dạng và hậu quả của đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể.
V/ Bài tập về nhà

BÀI 6: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
I.MỤC TIÊU
Học sinh :
-Hiểu được các dạng đột biến số lượng NST,hậu quả của đột biến đối với con người và sinh vật.Thấy được
những ứng dụng đột biến trong đời sống sản xuất .
-Hiểu được khái niệm ,cơ chế phát sinh,tính chất biểu hiển của từng dạng đột biến số lượng NST.
-Phân biệt chính xác các dạng đột biến số lượng NST.
-Phân tích để rút ra nguyên nhân ,hậu quả và ý nghĩa của đột biến số lượng NST.
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC
-Hình 6.1,6.2,6.3 và 6.4 SGK
-Hình ảnh về các dạng biểu hiện của đột biến số lượng NST.
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC
1.Kiểm tra bài cũ
Đột biến cấu trúc NST là gì? Có những dạng nào?Nêu ý nghĩa
2.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức

GV giới thiệu về đột biến số lượng NST.
Đột biến số lượng NST là những biến đổi
vế số lượng NST.Do sự phân li không bình
thường của NST trong phân bào .Đột biến
số lượng NST có thể :đột biến lệch bội và
đột biến đa bội
*Hoạt động 1
?Trong tế bào sinh dưỡng bộ NST tồn tại
như thế nào?
HS:NST tồn tai thành từng cặp tương
đồng 2n
GV nêu ví dụ :NST của Ruồi giấm 2n=8,
nhưng có khi gặp 2n=7,2n=9,2n-6,→Đột
biến` lệch bội(dị bội)
?Thế nào là đột biến thể lệch bội?
?Nếu trong tế bào sinh dưỡng có một cặp
NST bị thiếu 1 chiếc bộ NST sẽ là bao
nhiêu?
HS nêu được:2n-1
?Nếu trong tế bào sinh dưỡng có 1 cặp
NST thừa 1 chiếc hoặc mất hẳn cả hai gọi là
thể gì ?
HS nêu được thể ba nhiễm (2n+1)hoặc
thể không nhiễm(2n-2)
*Hoạt động 2
GV sử dụng sơ đồ giải thích
Qúa trình này xảy ra do sự rối loạn sinh lí
trong giảm phân;đặc biệt trong quá trình
phân li của NST trong giảm phân
?Cho biết cơ chế phát sinh các thể ở người
có cặp NST giới tính :XXX,XO,XXY,YO?
Lập sơ đồ lai.
P: (bố) XY x XX (mẹ)
G
p
X,Y XX,O
F
1
→ ?
?Cơ thể có bộ NST như thế nào gọi là thể
đa bội?Và từ đó có thể phân mấy loại?
?Nguyên nhâ phát sinh thể đa bội?Giải
thích cơ chế?
HS nêu được cơ chế hình thành các dạng
đột biến thể lệch bội .Nếu HS không trả lời
được ,cần gợi ý bằng sơ đồ tạo giao tử và
thụ tinh.
* Hoạt động 3
Cho HS nghiên cứu mục II.3 và II.4.
?Đột biến thể lệch bội có hậu quả như
thế nào ?Giải thích
?Đột biến thể lệch bội có ý nghĩa gì?
GV thông báo các dạng đột biến thể lệch
bội ở người (có thể sử dụng hình ảnh minh
Đột biến số lượng NST là những biến đổi
về số lượng NST.Do sự phân li khong bình
thường của NST trong phân bào.
I.ĐỘT BIẾN LỆCH BỘI:
1.Khái niệm và phân loại
Đột biến lệch bội là đột biến làm biến đổi số
lượng ở 1 hay 1 số cặp NST tương đồng.
* Trong tế bào sinh dưỡng mỗi cặp NST có
2 chiếc ,nhưng lại có một cặp nào đó bị
thiếu 1 chiếc →gọi là thể 1 nhiễm(2n-1)
hoặc thừa 1 NST →thể 3 nhiễm (2n
+1),hoặc thiếu hẳn NST trong cặp→gọi là
thể khuyết nhiễm(2n-2),hoặc cũng có thể
chứa nhiều chiếc trong một cặp:thể đa
nhiễm.
2.Cơ chế phát sinh
Trong quá trình phát sinh giao tử ,thoi vô
sắc hình thành nhưng có 1 cặp NST náo đó
không phân li→2 loại giao tử:
-1 loại giao tử thừa 1 NST
(giao tử n +1)
-1 loại giao tử thiếu 1 NST
(giao tử n-1)
=>2 loại giao tử trên kết hợp với giao tử
bình thường (n) → 2 loại hợp tử: + Hợp tử
(2n+1) →thể 3 nhiễm
+Hợp tử (2n-1)→thể 1 nhiễm
Giao tử(n-1) kết hợp với giao tử(n-1) →
Hợp tử (2n-2) thể khuyết nhiễm
Giao tử (n+1)kết hợp với giao tử (n+1)
→Hợp tử (2n+2) thể đa nhiễm
3.Hậu quả
Sự tăng hay giảm số lượng của một hay vài
cặp NST một cách khác thường đã làm mất
cân bằng của toàn hệ gen nân các thể lệch
bội thường không sống được hay giảm sức
sống ,giảm khả năng sinh sản…
4.Ý nghĩa
Đột biến thể lệch bội cung cấp nguyên
liệu cho quá trình tiến hóa .Trong thực tiễn
chọn giống có thể lệch bội xác định vị trí
của gen trên NST.
II.ĐỘT BIẾN ĐA BỘI
1.Khái niệm và cơ chế phát sinh thể tự đa
bội
Khái niệm:Đột biến đa bội là sự biến đổi
số lượng toàn bộ bộ NST trong tế bào.Biểu
hiện bộ NST của tế bào sinh dưỡng là bội số
của n và n > 2n.
*Phân loại thể đột biến

họa)
-Trên NST thường :
Đột biến 3NST 21 ở người →gây hội
chứng Đao:Cổ ngắn ,gáy rộng,dẹt, mắt
xếch, lông mi ngắn, thưa ngón ,tay ngắn
,lưỡi dài ,cơ thể chậm phát triển ,vô sinh,
đần độn.
-Trên NST giới tính :
* Thể XXX(3X) ở nữ; buồng trứng ,dạ
con không phát triển .rối loạn kinh nguyệt
,khó có con
* Hội chứng OX (Tơcnơ):lùn,cổ
ngắn,không có kinh nguyệt,trí tuệ phát triển
chậm
* Hội chứng Claiphentơ (thể XXY)
nam mù màu,thân cao,chân tay dài,si đần,vô
sinh.
* Thể YO (không có ở người)
* Hoạt động 4
Học sinh nghiên cứu mục II.1 và hình
6.2 SGK
?Đột biến thể đa bội là gì? Các dạng đột
biến thể đa bội?
?Sự hình thành thể đa bội xảy ra theo
mấy con đường? Giải thích
Học sinh trình bày sự hình thành đột biến
thể đa bội trong nguyên phân,trong giảm
phân hình thành hợp tử và thụ tinh.
Nếu học sinh không giải thích được giáo
viên gợi ý từng bước bằng sơ đố mguyên
phân,giảm phân và thụ tinh.
?Thể đột biến dị đa bội là gì ?
?Sự hình thành thể đột biến dị đa bội?
?Bộ NST tăng gấp bội →cơ thể đa bội
sẽ như thế nào so với cơ thể lưỡng bội?Giải
thích?
?Đặc điểm của cơ thể đa bội?
?Thể đa bội có ý nghĩa như thế nào?


-Đa bội lẻ:3n,5n,7n,…
-Đa bội chẵn:4n,6n…
Cơ chế phát sinh
Do trong quá trình phân bào không hình
thành thoi vô sắc:
-Trong nguyên phân:do không hình thành
thoi vô sắc → toàn bộNST không phân li
→2n →4n
- Trong giảm phân:Do không hình thành
thoi vô sắc → toàn bộ NST trong TB sinh
giao tử không phân li → giao tử(2n).Nếu:
+giao tử(2n) kết hợp giao tử(n)(bình
thường) → Hợp tử (3n)→thể tam bội
+giao tử (2n)kết hợp giao tử(2n) →hợp
tử(4n) → thể tứ bội
2.Khái niệm và cơ chế phát sinh thể dị đa
bội
Khái niệm:Dị đa bội là hiện tượng làm gia
tăng số bộ NST đơn bội của 2 loài khác
nhau trong một tế bào
Cơ chế phát sinh
Sử dụng phương pháp lai xa kèm theo đa
bội hóa
3.Hậu quả và vai trò của đột biến đa bội
* Hậu quả
- Ở ĐV,đột biến đa bội thường gây chết.
Cơ thể đa bội lẻ hầu nhưkhộng sinh sản
được .Ở TV có khả năng so sánh sinh dưỡng
nên thể đa bội lẻ vẫn được duy trì
* Ý nghĩa
-Ở thực vật đột biến đa bội → NST tăng gấp
bội → lượng ADN cũng tăng gấp bội =>quá
trình tổng hợp protein diễn ra mạnh mẽ
hơn .Cơ quan sinh dưỡng lớn khác thường
,sinh trưởng nhanh,phát triển mạnh,chống
chịu tốt.
-Đột biến đa bội được ứng dụng rộng rãi
trong quá trình tạo giống cây trồng.
IV.CỦNG CỐ
-Nêu tóm tắt cơ chế phát sinh thể đabội,dị bội bằng sơ đồ.
-So sánh sự khác nhau giữa cơ thể lưỡng bội và cơ thể đa bội ở thực vật.
-Thể dị bội và thể đa bội giống,khác nhau như thế nào?
-Tại sao người ta khuyên phụ nữ trên 35 tuổi không nên sinh con.
V.BÀI TẬP VỀ NHÀ
Trả lời các câu hỏi và bài tập SGK.

THỰC HÀNH
QUAN SÁT CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ TRÊN TIÊU BẢN CỐ ĐỊNH VÀ TRÊN TIÊU
BẢN TẠM THỜI
(Dành cho chương trình nâng cao Bài 10)
I.MỤC TIÊU
Học sinh:
-Chuẩn bị được dụng cụ thí nghiệm và tiến hành được thí nghiệm.
-Quan sát được nộ NST dưới kính hiển vi.
-Xác định được một số dạng đột biến NST trên các tiêu bản cố định.
-Xác định được các cặp NST tương đồng của người trên ảnh chụp.
II.CHUẨN BỊ
-Dụng cụ:
+ Kính hiển vi quang học kèm theo vật kính 10x,40x và thị kính 10x
+ Tiêu bản cố định bộ NST tế bào bạch cầu của người bình thường và bộ NST bất thường ở người.
+ Chất chấu đực
+ Nước cất .
+ Ôxein axetic 4-5 %.
-Lam kính ,lamen, kim phân tích ,kéo mổ.
-Các ảnh chụp bộ NST bình thường và bất thường ở người.
III.NỘI DUNG VÀ CÁCH TIẾN HÀNH
1.Quan sát các dạng đột biến số lượng NST trên tiêu bản cố định
Tiến hành thí nghiệm:
Đặt tiêu bản lên kính hiển vi và quan sát tứ ngoài để điểu chỉnh cho vùng có mẫu vật trên tiêu bản vào giữa
vùng sáng.
-Quan sát toàn bộ tiêu bản dưới vật kính có độ phóng đại bé để xác định vị trí những tế bào mà ta nhìn thấy
NST.
-Chuyển sang vật kính có độ phóng đại lớn hơn để quan sát cụ thể ,rõ ràng .
2.Làm tiêu bản tạm thời và quan sát NST
Tiến hành thí nghiệm:Dùng kéo cắt bỏ cánh và chân của châu chấu đực.
-Tay trái cầm phần đầu ngực, tay phải kéo phần bụng ra sẽ có nội quan trong đó có tinh hoàn bung ra.
- Đưa tinh hoàn lên lam kính ,nhỏ vào đó vài giọt nước cất .
- Dùng kim phân tích tách bỏ lớp mỡ xung quanh tinh hoàn .
- Nhỏ vài giọt ôxein axetic lên tinh hoàn để nhuộm trong thời gian 15-20 phút .
- Đậy lamen, dùng ngón tay ấn nhẹ lên mặt lamen cho tế bào dàn đều và làm vỡ tế bào để NST bung ra.
- Đưa tiêu bản lên kính quan sát .
V.THU HOẠCH

Mỗi học sinh vẽ hình thái ,số lượng NST mà mình quan sát được vào vở thực hành .
Rút ra nhận xét về hình dạng ,số lượng kích thước của bộ nhiễm sắc thể
Các nhóm báo cáo kết quả thí nghiệm trước lớp.
CHƯƠNG II
TÍNH QUY LUẬT CỦA HIỆN TƯỢNG DI TRUYỀN
Nội dung của chương giới thiệu về những qui luật di truyên liên quan đến một hoặc vài cặp gen ở sinh vật
:các qui luật di truyền Menden .quy luật di truyền tương tác gen ,hoán vị gen,liên kết gen, di truyền liên kết với
giới tính ,di truyền ngoài nhân ,sự ảnh hưởng của môi trường lên sự biểu hiện kiểu hình của gen.
BÀI 8 :QUI LUẬT MEN DEN –QUI LUẬT PHÂN LI
I.MỤC TIÊU
Học sinh :
-Chỉ ra được phương pháp nghiên cứu độc đáo của Menden
-Giải thích được một số khái niệm cơ bản làm cơ sở nghiên cứu các qui luật di truyền .
-Giải thích được khái niệm lai 1 cặp tính trạng ,tính trạng trội ,tính trạng lặn ,trội không hoàn toàn .
-Giải thích kết quả thí nghiệm cũng như định luật phân li của Menden bằng thuyết NST.
-Nâu được điều kiện nghiệm đúng và ý nghĩa của định luật phân li.
-Kĩ năng :xác định được sơ đồ lai khi biết P và ngược lại,xác định được P khi biết tỉ lệ kiểu gen ở đời sau.
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC
-Sơ đồ cơ sở tế bào học của lai 1 cặp tính trạng.
-Hình 8.2 SGK
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC
1.Kiểm tra bài cũ:
2.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
*Hoạt động 1
GV cho HS nghiên cứu mụcI.
? Phương pháp nghiên của Menđen thể hiện
tính độc đáo, tài tình như thế nào?
?Cách tạo dòng thuần ở đậu Hà Lan của
Menđen như thế nào?
- Sau khi HS nêu nội dung của phương
pháp phân tích cơ thể lai, GV nhận xét về
điểm độc đáo, sáng tạo của Menđen so với
những nhà khoa học trước đó.
*Hoạt động 2.
GV yêu cầu học sinh nghiên cứu mục II
SGK, GV đưa ra ví dụ và phân tích bằng sơ
đồ lai.
VD:Lai 2 thứ đậu Hà Lan thuần chủng.
- Pt/c: hạt vàng x hạt lục
F
1
tự thụ phấn F
2
?
?Nhận xét kết quả ở F
2
?
?Hãy phát biểu nội dung định luật phân li
của Menđen?
?Menđen làm thế nào để kiểm tra giả thuyết
của mình?
I.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU DI
TRUYỀN HỌC CỦA MENĐEN.
- Tạo dòng thuần chủng bằng phương pháp
tự phối qua nhiều thế hệ.
- Lai các dòng thuần chủng khác biệt nhau
bởi một hoặc hai tính trạng rồi phân tích kết
quả lai đời F
1
, F
2
và F
3
.
- Sử dụng toán xác suất thống kê để phân
tích kết quả lai, sau đó đưa ra giả thuyết giải
thích kết quả.
- Tiến hành thí nghiện chứng minh giả
thuyết của mình.
II.HÌNH THÀNH HỌC THUYẾT KHOA
HỌC.
Nội dung định luật:
Mỗi tính trạng do một cặp alen quy định,
một có nguồn gốc từ bố, một có nguồn gốc
từ mẹ. Các alen của bố và mẹ tồn tại ở cơ
thể con một cách riêng rẽ, không hòa trồn
vào nhau. Khi hình thành giao tử, các thành
viên của một cặp alen phân li không đều về
các giao tử, nên 50% giao tử chứa alen này

GV thông báo: tính trội là hiện tượng di
truyền do Menđen phát hiện, ngày càng đi
vào thực tiễn, vào di truyền học hiện đại,
được thể hiện trên mọi đối tượng sinh vật,
nhưng không phải tuyệt đối, không phải đều
là trội hoàn toàn mà trong thực tế còn hiện
tượng trội không hoàn toàn. Sau đó GV cho
ví dụ về trường hợp này, yêu cầu HS nhận
xét, giải thích nguyên nhân rút ra kết luận.
Học sinh phải nhận xét được:
Trội không hoàn toàn là hiện tượng di
truyền trong đó kiểu hình của cơ thể lai F
1
biểu hiện tính trạng trung gian giữa bố và
mẹ.
*Hoạt động 3.
GV yêu cầu HS quan sát sơ đồ cơ sở tế bào
học của lai 1 tính, trả lời các câu hỏi :
?Khi P hình thành giao tử sẽ cho những loại
giao tử có NST như thế nào?
?Khi thụ tinh cho hợp tử có cặp NST như
thế nào?
?Khi F
1
hình thành giao tử sẽ cho những
loại giao tử sẽ cho nhựng loại giao tử nào?
Vì sao xác định được như vậy?
?Khi thụ tinh thì F
2
cho những loại cơ thể có
cặp NST như thế nào? Vì sao xác định được
như vậy?
? Nếu cơ thể mẹ có alen A trên NST và cơ
thể bố có alen a trên NST, hãy ghi các gen
này trên NST từ P đến F
2
.
? Nếu chỉ viết cặp gen A và a thì sơ đồ lai
trên có thể viết như thế nào ?
? Vì sao F
1
có cả alen A và a lại chỉ biểu
hiện tính trạng (vàng)?
còn 50% giao tử chứa alen kia.
*Lai phân tích là phép lai giữa các cá thể
mang tính trạng trội chưa biết kiểu gen với
cá thể mang tính trạng lặn để kiểm tra kiểu
gen của nó.
- Góp phẩn giải thích được hiện tượng ưu
thế lai ở F
1
.
- Giải thích được vì sao không dùng F
1
làm
giống.
III. CƠ SỞ TẾ BÀO CỦA QUY LUẬT
PHÂN LI.
Trong các tế bào lưỡng bội (2n) của cơ
thể sinh vật, các NST tồn tại thành từng cặp
tương đồng. Chúng phân li trong giảm phân
hình thành giao tử và tổ hợp lại trong thụ
tinh

các gen nằm trên NST cũng phân li
trong giảm phân và tổ hợp trong thụ tinh.
Giả sử tế bào của cá thể nghiên cứu có bộ
NST 2n = 2
Quy ước ( theo ví dụ nêu trên):
alen A: quy định hhạt vàng.
alen a: quy định hạt lục.
- Đậu hạt vàng thuần chủng có kiểu gen
AA khi giảm phân cho 1 loại giao tử A.
Đậu hạt lục thuần chủng có kiểu gen aa
khi giảm phân cho 1 loại giao từ a.
- F
1
có kiểu gen Aa: 100% hạt vàng.
- F
1
giảm phân tạo 2 loại giao tử 1/2A =
1/2a
- Khi thụ tinh, F
2
có 4 tổ hợp giữa các giao
từ F
1
Kết quả của F
2
:
KG:1AA : 2Aa : 1aa
KH: 3 hạt vàng : 1 hạt lục
IV. CỦNG CỐ.
-Điều kiện nghiệm đúng của định luật phân li:
+Bố, mẹ phải thuần chủng.
+ Tính trạng trội phải trội hoàn toàn.
+ Số cá thể nghiên cứu phải lớn.
V. BÀI TẬP VỀ NHÀ.
-Trình bày ý nghĩa của định luật phân tính?
- trả lới các câu hỏi và bài tập trong SGK.
- Đọc trước bài 9: quy luật Menđen quy luật phân li độc lập

Phần bổ sung kiến thức:
-Đọc thêm phần “em có biết” trang 38 SGK.
BÀI 9:QUY LUẬT MENDEN: QUI LUẬT PHÂN LI ĐỘC
LẬP
I.MỤC TIÊU
Học sinh :
-Phân biệt được các khái niệm lai một cặp tính trạng ,lai 2 hoặc nhiều cặp tính trạng biến dị tổ hợp .
-Phát biểu được qui luật phân li độc lập của Menden ,giải thích được nội dung định luật bằng cơ chế phân li
độc lập ,tổ hợp tự do của các NST tương đồng khi hình thành giao tử ,cơ chế kết hợp ngẫu nhiên của các
loại giao tử trong thụ tinh và diễn đạt sơ đồ lai từ P đến F
2
.
-Nêu được điều kiện nghiệm đúng và ứng dụng của định luật phân li độc lập của Menden trong đời sống và
sản xuất .
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC
-Sơ đồ cơ sở tế bào học của định luật phân li độc lập của Menden .
-Sơ đồ công thức tổng quát .
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC
1.Kiểm tra bài cũ:
-Thế nảo là lai một tính ?Cho ví dụ?

-Trong phép lai một tính trạng,để cho đời sau có kiệu hình xấp xỉ 3 trội : 1 lặn thì cần có các điều kiện gì ?
2.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
*Hoạt động 1
GV yêu cầu HS nghiên cứu mục I,sau đó
GV phân tích ví dụ trong SGK
Yêu cầu HS viết phép lai 2 cặp tính trạng
:màu sắc hạt và hình dạng hạt đậu Hà Lan
,nêu câu hỏi?Menden làm thí ngjhiện này có
kết quả F
1
như thế nào?
?Sau khi có F
1
Menden tiếp tục lai như
thế nào?Kết quả F
2
ra sao ?
?Nhận xét kết quả ở F
1

?Hãy phát biểu nội dung định luật phân li
độc lập của Menden?
*Hoạt động 2
-GV nêu vấn đề :vì sao ở F
1
là đồng tính
trội :Vì sao ở F
2
lại phân tính theo tỉ lệ
9:3:3:1?
Sau đó yêu cầu HS quan sát sơ đồ cơ sở tế
bào học của lai 2 tính .
?Khi thụ tinh thì F
2
cho những loại cơ thể
có cặp NST như thế nào ?Vì sao xác định
được như vậy?
* Hoạt động 3
GV gợi ý cho HS nhận xét` từ bảng sơ đồ
lai về số kiểu gen ,kiểu hình ở F
2
so với thế
hệ xuất phát :
? Vì sao ở những loài sinh sản hữu tính lại
đa dạng phong phú về KG,KH?
? Muốn làm xuất hiện thêm KH so với bố
mẹ ta nên làm thế nào ?
? Trong quần thể ,sự đa dạng có lợi gì cho
sự tồn tại và phát triển của chúng?
I-THÍ NGHIỆM LAI HAI TÍNH TRẠNG
1-Thí nghiệm:Lai 2 thứ đậu Hà Lan thuần
chủng .
Pt/c:hạt vàng ,trơn x hạt lục , nhăn
F
1:
100% hạt vàng, trơn
Cho 15 cây F
1
tự thụ phấn hoặc giao phấn
F
2
:315 vàng, trơn
101 vàng, nhăn
108 lục,trơn
32 lục, nhăn
2-Nhận xét :
-F
1
đồng tính
-F
2
xuất hiện 4 kiểu hình :
315 : 101 : 108 : 32 ≈ 9 : 3 : 3 : 1
* Biến dị tổ hợp là sự xuất hiện các tổ
hợp mới của các tính trạng ở bố mẹ do lai
giống

- Xét riêng từng cặp tính trạng

+ Màu sắc:
Vàng 315+108 423 3
═ ═ ≈
Xanh 101+32 133 1
+ Hình dạng hạt:
Trơn 315+108 423 3
═ ═ ≈
Nhăn 101 +32 133 1
3-Nội dung định luật:
Khi lai 2 cá thể thuần chủng khác nhau về
2 hay nhiều cặp tính trạng tương phản thì sự
di truyền của cặp tính trạng này không phụ
thuộc vào tính trạng di truyền của cặp tính
trạng kia.
II.CƠ SỞ TẾ BÀO HỌC
Định luật phân li độc lập của Menden có
thể được giải thích bằng sự phân li độc lập
và tổ hợp tự do của các cặp NST tương
đồng khi con lai F
1
hình thành giao tử ,đồng
thời có sự kết hợp ngẫu nhiên bcủa các loại
giao tử trong thụ tinh .
Gỉa sử tế bào của cá thể nghiên cứu có bộ
NST 2n 4 ,gồm 1 casp85 NST tương đồng
hình que và 1 cặp NST tương đồng hình cầu
Quy ước :
Alen A qui định hạt vàng nằm trên NST

hình que
a qui định hạt lục nằm trên NST hình que
B qui định hạt trơn nằm trên NST hình cầu
b qui định hạt nhăn nằm trên NST hình cầu
-Đậu hạt vàng –trơn thuần chủng có kiểu
gen AABB
giảm phân
1 loại giao tử AB
-Đậu hạt lục- nhăn thuần chủng có kiểu
gen aabb
giảm phân
1 loại giao tử ab
- F
1
có KG AaBb :100% vàng –trơn
- F
1
giảm phân tạo 4 loại giao tử AB = Ab
= aB= ab

- F
2
có 16 tổ hợp giữa các giao tử của F
1

Kết quả F
2 :
Kiểu gen Kiểu hình
1AABB
2AaBB 9A-B- 9vàng ,trơn
2AABb
4AaBb
1AAbb 3A-bb 3 vàng nhăn
2Aabb
1aaBB 3aaB- 3 lục,trơn
2aaBb
1aabb 1aabb 1 lục ,nhăn
III.Ý NGHĨA CỦA CÁC QUY LUẬT
MENDEN
-Góp phần giải thích tính đa dạng của sinh
giới là do xuất hiện biến dị tổ hợp.
-Giải thích được vì sao không tìm được 2
người có kiểu gen hoàn toàn giống nhau (trừ
sinh đôi cùng trứng).
-Qua lại giống con người có thể tổ hợp lại
các gen → giống mới có năng suất
cao,phẩm chất tốt.
IV.CỦNG CỐ
-Cơ sở tế bào học của định luật phân li độc lập:HS cần nắm vững các cơ chế phân li,tổ hợp NST trong quá
trình lai 2 tính .
-Các điều kiện nghiệm đúng :Mỗi định luật di truyền Menden được tổng kết bằng suy lí qui nạp từ một số
thí nghiệm tiến hành trên một số đối tượng nhất định ,vì vậy mỗi định luật chỉ nghiệm đúng trong những
điều kiện xác định .
V.BÀI TẬP VỀ NHÀ
-Chuẩn bị các câu hỏi trang 42 SGK.
-Đọc và chuẩn bị trước bài tương tác gen,và tác động đa hiệu của gen