sinh học 12 cb

Ngày soạn: 4/11/2008
Ngày giảng:
Tiết 13 – Bài 11 : LIÊN KẾT GEN VÀ HOÁN VỊ GEN
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
Học xong bài này học sinh có khả năng:
- Nêu được thí nghiệm chứng minh hiện tượng di truyền liên kết và hoán vị gen
- Giải thích được cơ sở tế bào học của hiện tượng liên kết và hoán vị gen
- Chỉ ra được ý nghĩa thực tiễn và ý nghĩa lý luận của hiện tượng liên kết gen và
hoán vị gen
2. Kĩ năng: rèn luyện cho học sinh một số kĩ năng:
- Phân tích, so sánh, tổng hợp
- Quan sát, tư duy, logic
3. Giáo dục, tư tưởng, tình cảm:
II.Chuẩn bị của GV và HS:
1. GV:
- Tranh hình SGK phóng to
2. HS:
- SGK lớp 12
- Làm bài tập
III. Tiến trình bài dạy
1. Ổn định tổ chức lớp:
- Kiểm tra sĩ số
2. Kiểm tra bài cũ
Yêu cầu hs làm bài tập sau: cho ruồi giấm thân xám ,cánh dài lai với thân đen
cánh ngắn được F1 toàn thân xám,cánh dài.nếu đem con đực F1 lai với con cái thân đen
cánh ngắn thì có kết qua như thế nào. Biết B: xám, b: đen, V: dài, v: cụt
3. Bài mới
Hoạt động 1: Liên kết gen
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
? Tại sao có sự khác
nhau về kết quả với bài
tập trên?
? Giải thích kết quả của
các phép lai và viết sơ đồ
lai từ P→ F2?
*Một loài có bộ NST
2n= 24 có bao nhiêu
nhóm gen liên kết
n =12 vậy có 12 nhóm
gen liên kết
*GV : có phải các gen
* HS đọc mục I trong
SGK nghiên cứu thí
nghiệm và nhận xét
kết quả, so sánh sự
khác nhau với bài tập
trên bảng

HS trả lời
1. Bài toán
SGK
2. Nhận xét : nếu gen quy
định màu thân và hình dạng
cách phân li theo Menđen thì
tỷ lệ phân ly KH là 1:1:1:1
3. Giải thích :
Số kiểu tổ hợp giảm, số kiểu
hình giảm,do các gen trên cùng
1 NST luôn đi cùng nhau trong
quá trình sinh giao tử, hạn chế
sự tổ hợp tự do của các gen
4 Kết luận
- Các gen trên cùng một NST
1
trên 1 NST lúc nào cũng
di truyền cùng nhau?
luôn di truyền cùng nhau được
gọi là một nhóm gen liên kết.
Số lượng nhóm gen liên kết
của một loài thường bằng số
lượng NST trong bộ NST đơn
bội
Hoạt dộng 2: Hoán vị gen
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
? Nhận xét kết quả, cách
tiens hành thí nghiệm về
hiện tượng LKG và HVG?
? So sánh kết quả TN so
với kết quả của PLĐL và
LKG
? Moocgan giải thích hiện
tượng này như thế nào?
? Sơ đồ mô tả hiện tượng gì
, xảy ra như thế nào?
? Có phải ở tất cả các
crômatit của cặp NST
tương đồng không
( chú ý vị trí phân bố của
gen trên mỗi NST ban đầu
và sau khi xảy ra hiện
tượng đó )
? Hiện tượng diễn ra vào kì
nào của phân bào giảm
phân? két quả của hiện
tượng?
*GV hướng dẫn hs cách
viết sơ đồ lai trong trường
hợp LKG và HVG
? Hãy cho biết cách tính tần
số hoán vị gen
? Tại sao tần số HVG
không vượt quá 50%?
*HS nghiên cứu thí
nghiệm của Moocgan
trên ruồi giấm thảo
luận nhóm và nhận
xét kết qủa, cách tiến
hành thí nghiệm về
hiện tượng LKG và
HVG, so sánh kết quả
*HS đọc mục II.2
thảo luận nhóm , trả
lời
Hs quan sát hình 11
trong sgk phóng to
thảo luận:
Hs trả lời
Hs cho biết cách tính
tần số hoán vị gen
Hs thảo luận, trả lời
1. Thí nghiệm của Moogan
và hiện tượng hoán vị gen:
* TN : sgk
* Nhận xét: khác nhau là đem
lai phân tích ruồi đực hoặc
ruồi cái F1
* Kết quả khác với thí
nghiệm phát hiện ra hiện
tượng LKG và hiện tượng
PLĐL của Menđen
2. Cơ sở tế bào học của
hiện tượng hoán vị gen:
- Cho rằng gen quy định hình
dạng cánh và mầu săc thân
cùng nằm trên 1 NST, khi
giảm phân chún di cùng nhau
nên phần lớn con giống bố
hoặc mẹ
- Ở một số tế bào cơ thể cái
khi giảm phân xảy ra TĐC
giữa các NST tương đồng khi
chúng tiếp hợp dẫn đến đổi
vị trí các gen xuất hiện tổ
hợp gen mới ( HVG)
* Cách tinh tần số HVG
- Bằng tỷ lệ phần trăm số cá
thể có kiểu hình tái tổ hợp
trên tổng số cá thể ở đời con
- Tần số HVG nhỏ hơn hoặc
bằng 50% không vượt quá
Hoạt động 3: Ý nghĩa của hiện tượng LKG và HVG
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
? Nhận xét về sự tăng giảm
số tổ hợp ở LKG và đưa ra
kết luận ( giảm số kiểu tổ
hợp )?
1. Ý nghĩa của LKG
- Duy trì sự ổn định của loài
- Nhiều gen tốt được tập hợp
và lưu giữ trên 1NST
2
? Nêu ý nghĩa của hiện
tượng LKG đặc biệt trong
chọn giống vật nuôi cây
trồng?
*GV: nhận xét sự tăng
giảm số kiểu tổ hợp ở HVG
và đưa ra kết luận ( tăng số
kiểu tổ hợp)
? Cbiết ý nghĩa của hiện
tượng HVG
*? Khoảng cách giữa các
gen nói lên điều gì ( các
gen càng xa nhau càng dễ
xảy ra hoán vị )
* Biết tần số HVG có thể
suy ra khoảng cách giữa
các gen đó trên bản đồ di
truyền và ngược lại
Hs thảo luận, trả lời
Hs trả lời
- Đảm bảo sự di truyền bền
vững của nhóm gen quý có ý
nghĩa trọng chọn giống
2. Ý nghĩ của HVG
-Tạo nguồn biến dị tổ hợp ,
nguyên liệu cho tiến hoá và
chọn giống
- Các gen quý có cơ hội được
tổ hợp lại trong 1 gen
- Thiết lập được khoảng cách
tương đối của các gen trên
NST. đơn vị đo khoảng cách
được tính bằng 1% HVG hay
1CM
- Biết bản đồ gen có thể dự
đoán trước tần số các tổ hợp
gen mới trong các phép lai, có
ý nghĩa trong chọn
giống( giảm thời gian chọn
đôi giao phối một cách mò
mẫm ) và nghiên cứu khoa
học
4. Củng cố
- Làm thế nào để biết 2 gen đó liên kết hay phân li độc lập?
- Các gen a,b,d,e cùng nằm trên 1 NST, biết tần số HVG giữa a và e là 11,5%,
giữa d và b là 12,5%, giữa d và e là 17%. hãy viết bản đồ gen của NST trên
- Một cá thể có tp kiểu gen(AaBbCcDd) được lai với cá thể (Aabbcc) người ta
thu được kết qủa như sau:
aBCD 42 Abcd 43 ABCd 140
aBcD 6 AbCd 9 ABcd 305
abCD 310
Xác định trật tự và khoảng cách giữa các gen.
5. Dặn dò:
- HS học bài và làm bài tập SGK trang 49
- Đọc trước bài 12
IV. Rút kinh nghiệm giờ dạy:
Ngày soạn: 6/11/2008
3
Ngày giảng:
Bài 14: ENZIM VÀ VAI TRÒ CỦA ENZIM
Tiết 14: TRONG QUÁ TRÌNH CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT

I/ MỤC TIÊU:
1-Kiến thức:
- Nắm được cấu trúc và chức năng của enzim
- Trình bày được cơ chế t/đ của enzim
- Giải thích được các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt tích của enzim và cơ chế điều
hoà chuyển hoá vật chất của tế bào bằng enzim
2-Kĩ năng:
Quan sát tranh, phân tích, tổng hợp, liên hệ thực tế, hoạt động nhóm.
3-Giáo dục tư tưởng tình cảm
II/ CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1. Giáo viên
- Tranh H 14.1, sơ đồ 14.2 phóng to
- Đồ thị các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt tính của enzim
2. Học sinh: SGK, vở ghi……..
III/ TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
1- Ổn dịnh lớp : kiểm tra sĩ số
2- Kiểm tra bài cũ:
a) Các dạng Q trong tế bào? Tế bào sử dụng ATP vào mục đích gì?
b)Cấu tạo và chức năng ATP? Sự chuyển đổi tạo ra ATP thông qua quá trình
nào?
* Đáp án:
a)- Hoá năng, nhiệt năng
-Sinh công hoá học, cơ học, vận chuyển các chất qua màng
b)- Cấu tạo, chức năng ATP (trên )
- Quá trình dị hoá
3-Giảng bài mới:
Hoạt động 1 : ENZIM
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
? Sự chuyển hoá vật chất trong
cơ thể, tế bào diễn ra nhanh
hơn ngoài điều kiện môi trường
nhờ vào đâu?
? Cho biết enzim là gì? Kể tên
1 vài enzim .
? Giải thích chất xúc tác sinh
học

? Enzim có tách ra khỏi cơ thể
đựơc không, ở môi trường hoạt
Học sinh nghiên cứu SGK
trả lờià
- xúc tác (sống) xảy ra
trong cơ thể sinh vật
1- Khái niệm
Enzim là chất xúc tác sinh học
được tổng hợp trong tế bào
sống. Enzim làm tăng tốc độ
phản ứng mà không bị biến đổi
sau phản ứng
Ví dụ: Amilasa, pepsin, tripsin
2- Cấu trúc:
* Cấu trúc hoá học:
Thành phần là Pro hoặc Pro
4
động không?
? Thành phần cấu tạo nên
enzim?
GV: Treo tranh 14.1
? Mô tả cấu trúc không gian
của enzim
? Nếu cấu hình enzim và C
không tương ứng → hiện tượng
gì?
? àKết luận gì sự tác động của
enzim
( )
GV: Phân nhóm (4 nhóm)
? Nhóm 1,2. Xác định trên H
14.1 đâu là enzim, cơ chất, sản
phẩm?
Nhóm 3,4. Dựa H 14.1,
thông tin SGK
? Trình bày cơ chế t/đ của
enzim
Đường đôi : 2 Đường
đơn
GV: Saccaraza : Glucoza và
Fructoza
GV:Enzim hoạt tính rất mạnh
? Để đánh giá enzim hoạt tính
mạnh hay yếu người ta dựa vào
yếu tố nào?
GV: Chia 4 nhóm

HS :Pro hoặc Pro liên kết
với chất khác
HS :Cấu trúc không gian:
có vùng trung tâm hoạt
động
- Là chỗ lõm xuống hay 1
khe hơ nhỏ trên bề mặt của
enzim
- Là nơi enzim liên kết tạm
thời với cơ chất
- Cấu hình không gian của
enzim tương ứng với cấu
hình cơ chất
HS :thông thường 1 enzim-
1 loại cơ chất nhất định
HS quan sát hình và chỉ ra
enzim, cơ chất, sản phẩm
Dựa thông tin SGK
Nhóm 1: vẽ đồ thị biểu
diễn nhiệt độ ảnh hưởng
liên kết với chất khác
* Cấu trúc không gian: có vùng
trung tâm hoạt động
- Là chỗ lõm xuống hay 1 khe
hơ nhỏ trên bề mặt của enzim
- Là nơi enzim liên kết tạm
thời với cơ chất
- Cấu hình không gian của
enzim tương ứng với cấu hình
cơ chất
3. Cơ chế tác động của enzim
* Cơ chất :
Trong phản ứng enzim chất
liên kết với enzim gọi là cơ
chất
* Cơ chế:
E liên kết C→E-C E t/ tác C
sản phẩm + giải phóng enzim
Ví dụ:
Sucraza + Saccaraza→S-
S→Glucoza + Fructoza + E
Sucraza
* Kết luận:
- Enzim liên kết với cơ chất
mang tính đặc thù ( mỗi enzim
thường liên kết với 1 cơ chất
nhất định )
- Enzim xúc tác cả 2 chiều
phản ứng
4. Các yếu tố ảnh hưởng đến
hoạt tính của enzim
* Hoạt tính của enzim được
xác định bằng lượng sản phẩm
tạo thành từ 1 lượng cơ chất
trên 1 đơn vị thời gian
* Các yếu tố ảnh hưởng:
a/ Nhiệt độ:
+ Mỗi enzim có 1 nhiệt độ tối
5
? Các nhóm nhận xét nhau
Rút ra kết luận:
GVtreo Sơ đồ để hoàn chỉnh
KT
?Nếu nhiệt độ quá cao hoặc
quá thấp ảnh hưởng như thế
nào đến hoạt tính của enzim?
? Học sinh nhận xét đồ thị
? Từ đồ thị rút ra nhận xét ?
đến hoạt tính enzim
Nhóm 2: đo pH
Nhóm 3: nồng độ enzim
Nhóm 4: nồng độ cơ
chất
HS trả lờià
-Là chất làm tăng hay ức
chế hoạt tính của enzim
ưu, tại đó enzim hoạt tính tối
đa, làm cho tốc độ phản ứng
xảy ra nhanh nhất
. Nếu nhiệt độ cao quá: Enzim
mất hoạt tính
. Nếu nhiệt độ quá thấp:
Enzim tạm thời ngừng hoạt
động
b/ Độ pH: Mỗi enzim có 1 độ
pH thích hợp
Ví dụ: pepsin (dạ dày ) Hđ pH
= 2
Pespsin ( tuyến tuỵ) Hđ
pH = 8,5
c/ Nồng độ enzim và nồng độ
cơ chất
+ Nồngđộ enzim: Với 1 lượng
cơ chất nhất định nhiệt độ
enzim càng tăng thì hoạt tính
của enzim càng tăng
+ Nồng độ cơ chất: Với 1
lượng enzim xác định, nếu tăng
dần lượng cơ chất trong dung
dịch: lúc đầu hoạt tính enzim
tăng, sau đó không tăng.
d/ Chất ức chế, hoạt hoá enzim:
Là chất làm tăng hay ức chế
hoạt tính của enzim
Hoạt động 2:VAI TRÒ CỦA ENZIM TRONG QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA
VẬT CHẤT
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
GV
Cơ thể ( tế bào) điều chỉnh tốc
độ phản ứng enzim bằng điều
chỉnh ức chế, hoạt hoá enzim
? Chất ức chế, hoạt hoá enzim
là gì?
? Trong chuyển hoá vật chất
enzim có vai trò như thế nào?
Giải thích hiện tượng bị phân

- Enzim là chất xúc tác cho các
phản ứng sinh hoá trong tế
bào.
- Cơ thể tự điều chỉnh quá
trình chuyển hóa vật chất
thông qua điều khiển hoạt tính
của enzim bằng các chất hoạt
hoá hay ức chế
6
huỷ lá, thân, quả khi rời khỏi
cơ thể ( vi khuẩn + enzim tự có
)
? Nếu trong tế bào không có
enzim→ điều gì sẽ xảy ra?
?Vậy để điều chỉnh tốc độ
chuyển hoá vật chất bằng cách
nào?
GV: Nếu trong tế bào loại
enzim nào đó không được tổng
hợp hoặc bất hoạt thì cơ
chất→tích tụ gây độc→ung
thư...
GV treo sơ đồ 14.2
?Ức chế ngược là gì?
Quan sát H 14.2
H: Nếu chất G và F dư thừa thì
trong tế bào nhiệt độ cơ chất
nào tăng bất thường?
àPhản ứng enzim: 1 chuỗi
phản ứng kế tiếp nhau. Sản
phẩm của phản ứng trước là cơ
chất của phản ứng sau
HS Quan sát sơ đồ 14.2, trả
lời:Là kiểu điều hoà trong
đó sản phẩm quay lại trao
đổi như một chất ức chế làm
bất hoạt enzim xúc tác cho
phản ứng đầu con đường
chuyển hoá.
- Ức chế ngược:
Là kiểu điều hoà trong đó sản
phẩm quay lại trao đổi như
một chất ức chế làm bất hoạt
enzim xúc tác cho phản ứng
đầu con đường chuyển hoá.

4. Củng cố:
- Học sinh đọc kết luận SGK
- Enzim là gì? Cơ chế trao đổi của enzim
- Vai trò của enzim
5. Dặn dò.
- Làm bài tập SGK
- Chuẩn bị bài mới: Bài 16 Hô hấp tế bào.
- Bài thực hành 15: Chưa thực hiện
IV/RÚT KINH NGHIỆM GIỜ DẠY
Ngày soạn:15/11/2008
Ngày giảng:
7
Bài 12 – Tiết 14 : DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
VÀ DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I. Mục tiêu
1. Kiến thức:
Học xong bài này học sinh có khả năng:
- Nêu được cơ chế xác định giới tính bằng NST
- Nêu được đặc điêmt di truyền của các gen nằm trên NST giới tính
- Giải thích được nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt về cách thức di truyền của
gen trên NST thường và NST giới tính
-Đặc điểm di truyền ngoài nhân, phương pháp xác định tính trạng do gen ngoài
nhân quy định
2. Kĩ năng:
- Hình thành kĩ năng nhận biết, lập luận để xác định được di truyền liên kết giới tính
3. Giáo dục tư tưởng tình cảm:
II. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
1. Giáo viên:
- Hình vẽ 12.1 , hình 12.2 trong SGK phóng to
2. Học sinh:
- SGK, vở ghi………
III. Tiến trình tổ chức dạy học
1. Ổn định tổ chức lớp: kiểm tra sĩ số
2. Kiểm tra bài cũ:
- Cơ sở của hiện tượng hoán vị gen? tần số HVG phụ thuộc vào điều gì?
- Điều kiện đối với các gen để có thể xảy ra LKG hay HVG
3. Bài mới:
Hoạt động 1:DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
GV đặt vấn đề: người ta đã
nhận thấy giớ tính được
quy định bởi 1 cặp NST gọi
là NST giới tính→ gv giới
thiệu bộ NST của ruồi giấm
Gv cho hs quan sát hình
12.1 và trả lời câu hỏi
? Hãy cho biết đặc điểm
của các gen nằm trên vùng
tương đồng hoặc không
tương đồng
( về trạng thái tồn tại của
các alen, có cặp alen ko? sự
biểu hiện thành kiểu hình
của các gen tại vùng đó )
? Thế nào là NST giới tính?
? NST thường và NST giới
tính khác nhau như thế nào
HS quan sát hình,
thảo luận, trả lời
Hs trả lời
1. NST giới tính và cơ chế tế
bào học xác định giới tính bằng
NST
a) NST giới tính
- Là loại NST có chứa gen quy
định giới tính ( có thể chứa các
gen khác)
- Cặp NST giới tính XX gồm 2
chiếc tương đồng, cặP XY có
vùng tương đồng ,có vùng ko
tương đồng
b) Một số cơ chế TB học xác
8
* Gv hướng dẫn học sinh
đọc mục I.1.b
? Bộ NST giới tính của
nam và nữ có gì giống và
khác nhau
? Tế bào sinh trứng giảm
phân cho mấy loại trứng?
** gv lưu ý hs trước khi
làm các bài tập về di truyền
LK với giới tính cần chú ý
đến đối tượng ng/cứu và
kiểu xác định đúng cặp
NST giới tính của đối
tượng đó
-GV yêu cầu hs đọc mục
I.1.a trong sgk và thảo luận
về kết quả 2 phép lai thuận,
nghịch của Moocgan
? Kết qủa ở F1 , F2
? Kết quả đó có gì khác so
với kết quả thí nghiệm
phép lai thuận nghịch của
Međen?
* Hs quán sát hình vẽ 12.2
giải thích hình vẽ
(gen quy định màu mắt
nằm trên NST giới tính
nào?)
? Hãy nhận xét đặc điểm di
truyền cua gen trên NST X
(chú ý sự di truyền tính
trặng màu mắt trắng cho
đời con ở phép lai thuận)
? làm thế nào để biết gen
quy định tính trạng đang
xét nằm trên Y
? Tính chất di truyền của gn
nằm trên NST Y
GV: nếu đã biết các gen
trên NST giới tính X, có thể
phát hiện gen trên NST
X ,nếu ko thấy có hiện
tượng di truyền thẳng của
tính trạng đang xét (nghĩa
là gen ko nằm trên Y)
? Vậy thế nào là di truyền
Hs nghiên cứu sgk,
trả lời
Kết quả:
Phép lai thuận:
F1: 100% mắt đỏ
F2: 100% cái mắt
đỏ : 50% đực mắt
đỏ : 50% đực mắt
trắng
Phép lai nghịch:
F1:100% cái mắt đỏ :
100% đực mắt trắng
F2: 50% cái mắt đỏ :
50% cái mắt trắng :
50% đực mắt đỏ :
50% cái mắt trắng
- HS ng/cứu SGK
nêu 1 số vd về hiện
tượng di truyền của 1
só tính trạng do gen
đinh giới tính bằng NST
* Kiểu XX, XY
- Con cái XX, con đực XY: động
vật có vú….. ruồi giấm, người
- Con cái XY, con đực XX : chim,
bướm, cá, ếch nhái
* Kiểu XX, XO:
- Con cái XX, con đực XO: châu
chấu ,rệp, bọ xit
- Con cái XO, con đực XX : bọ
nhậy
2. Di truyền liên kết với giới
tính
a. Gen trên NST X
* Thí nghiệm
SGK
*Nhận xét :
kết quả của 2 phép lai thuận
nghịch của Moocgan là khác nhau
và khác kết quả của phép lai thuận
nghịch của Menđen
* Giải thích :
Gen quy định tính trạng màu mắt
chỉ có trên NST X mà không có
trên Y→ vì vậy cá thể đực ( XY)
chỉ cần 1 gen lặn nằm trên NST X
đã biểu hiện ra KH
* Đặc điểm di truyền của gen trên
NST X:
- Di truyền chéo
b) Gen trên NST Y
VD : người bố có túm lông tai sẽ
truyền đặc điểm này cho tất cả
các con trai mà con gái thì ko bị
tật này
* giải thích : gen quy định tính
trạng nằm trên NST Y, ko có alen
tương ứng trên X→ Di truyền
cho tất cả cá thể mang kiểu gen
XY trong dòng họ
9
LK với giới tính
? Ý nghĩa của hiện tượng di
truyền liên kết với giới
tính?
nằm trên NST Y quy
định
* Đặc điểm : di truyền thẳng
c) Khái niệm
Di truyền liên kết với giới tính là
hiện tượng di truyền các tính
trạng mà các gen xác định chúng
nằm trên NST giới tính
d) Ý nghĩa của hiện tượng di
truyền liên kết với giới tính
- Điều khiển tỉ lệ đực cái theo ý
muốn trong chăn nuôi trồng trọt
- Nhận dạng được đực cái từ nhỏ
đẻ phân loại tiện cho việc chăn
nuôi
- Phát hiện được bệnh do rối loạn
cơ chế phân li, tổ hợp của cặo
NST giới tính
Hoạt động 2: DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
GV cho hs đọc mục II phân
tích thí nghiệm
Gv giới thiệu về ADN
ngoài nhân: trong TBC
cũng có 1 số bào quan chứa
gen gọi là gen ngoai NST,
bản chất của gen ngoài
NST cũng là ADN( có k/n
tự nhân đôi, có xảy ra đột
biến và di truyền được)
? Hãy nhận xét đặc điểm
biểu hiện kiểu hình của F1
so với KH của bố mẹ trong
2 phép lai thuận nghịch
? Hãy giải thích hiện tượng
trên
? Di truyền qua nhân có đặc
điểm gì
? Kết quả thí nghiệm này
có gì khác so với phép lai
thuận nghịch ở TN phát
hiện di truyền LK với giới
tính và PLĐL của Menđen
? Từ nhận xét đó đưa ra pp
xác định quy luật di truyền
cho mỗi trường hợp trên
Hs nghiên cứu sgk,
trả lời
Có sự khác nhau
Hs giải thích
Hs trả lời
1. Hiện tượng
- Thí nghiệm của co ren 1909 với
2 phép lai thuận nghịch trên đối
tượng cây hoa bốn giờ
- F1 luôn có KH giống bố mẹ
* Giải thích:
- Khi thụ tinh, giao tử đực chỉ
truyền nhân mà ko truyền TBC
cho trứng, do vậy các gen nằm
trong TBC ( trong ty thể hoặc lục
lạp ) chỉ được mẹ truyền cho qua
TBCcủa trứng
* Đặc điểm dt ngoài nhân
- Các tính trạng di truyền qua
TBC dc di truyền theo dòng mẹ
- Các tính trạng di truyền qua
TBC ko tuân theo các định luật
chặt chẽ như sự di truyền qua
nhân
** Phương pháp phát hiện quy
luật di truyền
1.DT liên kết với giới tính: kết
qủa 2 phép lai thuận nghịch khác
nhau
1.DT qua TBC : kết quả 2 phép
lai thuận nghịch khác nhau và con
luôn có KH giống mẹ
10
?Hiện tượng di truyền theo
dòng mẹ được giải thích
như thế nào?
Hs giải thích
DT phân li độc lập: kết quả 2
phép lai thuân nghịch giống nhau
4. Củng cố:
- Nếu kết quả của phép lai thuận nghịch khác nhau ở 2 giới (ở loài có cơ chế xác
định giới tính kiểu XX,XY thì kết luận nào dưới đây là đúng
a. Gen quy định tính trạng nằm trên NST X
b. Gen quy định tính trạng nằm tring ti thể
c. Gen quy định tính trang nằm trên NST Y
d. Không có kết luận nào trên đúng.
5. Dặn dò:
- Hs về nhà làm bài tập:
Bệnh mù màu đỏ -xanh lục ở người do 1 gen lặm nằm trên NST Y quy định,
một phụ nữ bình thường có em trai bị bênh mù màu lấy 1 người chồng bình thường, xác
suất cặp vợ chồng này sinh con trai đầu lòng bình thường là bao nhiêu? biết bố mẹ của
cặp vợ chồng này không bị bệnh.
- Học bài và trả lời câu hỏi cuối bài, làm bài tập trong sách bài tập
- Đọc trước bài 13
IV. Rút kinh nghiệm giờ dạy:
Ngày soạn:13/11/2008
Ngày giảng:
Tiết 15 - Bài 13 : ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG
LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA GEN
11
I. Mục tiêu
1. Kiến thức:
Học xong bài này hs có khả năng
- Hình thành khái niệm về mức phản ứng, sự mềm dẻo về kiểu hình và ý nghĩa
của chúng
- Thấy được vai trò của kiểu gen và vai trò cua môi trường đối với kiểu hình
- Nêu được mối qua hệ giữa kiểu gen , môi trường trong sự hình thành tính trạng
của cơ thể sinh vật và ý nghĩa của mối quan hệ đó trong sản xuất và đời sống
2. Kĩ năng: rèn luyện cho học sinh một số kĩ năng
- Phân tích, so sánh, tổng hợp
- Quan sát, tư duy logic
3. Giáo dục tư tưởng, tình cảm
II. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1. Giáo viên:
- Hình 13 trong SGK phóng to
2. Học sinh
- Sgk, vở ghi……….
III. Tiến trình tổ chức dạy học
1. Ổn định tổ chức lớp:kiểm tra sĩ số
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi:
- Đặc điểm di truyền của gen liên kết với giới tính
- Tại sao có hiện tượng con sinh ra luôn giống mẹ
3. Bài mới
Hoạt động 1:MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
GV : Tính trạng trên cơ thể
sinh vật là do gen quy định
có hoàn toàn đúng hay ko?
GV: Thực tế con đườn từ
gen tới tính trạng rất phức
tạp
Hs đọc mục I và thảo luận
nhóm
Gen ( ADN) → mARN
→Prôtêin → tính trạng
- Qúa trình biểu hiện của
gen qua nhiều bước nên có
thể bị nhiều yếu tố môi
trường bên trong cũng như
bên ngoài chi phối
Hoạt động 2: SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG
Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung
? Biểu hiện màu lông thỏ ở
các vị trí khác nhau trên cơ
thể phụ thuộc vào những
yếu tố nào
( Chú ý vai trò của KG và
MT )
? Nhiệt độ cao có ảnh
hưởng đến sự biểu hiện của
gen tổng hợp melanin như
thế nào
- HS đọc mục II , thảo luận
và nhận xét về sự hình
thành tính trạng màu lông
thỏ
* Hiện tượng:
-Ở thỏ: + Tại vị trí đầu mút
cở thể ( tai, bàn chân, đuôi,
mõm) có lông màu đen
+Ở những vị trí khác
lông trắng muốt
* Giải thích:
- Tại các tế bào ở đầu mút
cơ thể có nhiệt độ thấp hơn
nên có khả năng tổng hợp
12
*? Từ những nhận xét trên
hãy kết luận về vai trò của
KG và ảnh hưởng của môi
trường đến sự hình thành
tính trạng
GV : như vậy bố mẹ không
truyền đạt cho con tính
trạng có sẵn mà truyền một
KG
*? Hãy tìm thêm các ví dụ
về mức độ biểu hiện của
KG phụ thuộc vào môi
trường
Hs thảo luận, trả lời
được sắc tố mêlanin làm
cho lông màu đen
- Các vùng khác có nhiệt độ
cao hơn không tổng hợp
mêlanin nên lông màu trắng
→ làm giảm nhiệt độ thì
vùng lông trắng sẽ chuyển
sang màu đen
• Kết luận :
- Môi trường có thể ảnh
hưởng đến sự biểu hiện
của KG
Hoạt động 3: MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
? Vậy mức phản ứng là gì
? Tìm 1 hiện tượng thực tế
trong tự nhiên để minh hoạ
( VD: KH của con tắc kè
hoa thay đổi theo mt)
Gv : mỗi KG có mức phản
ứng khác nhau
*? Mức phản ứng được
chia làm mấy loại
? đặc điểm của từng loại
**? Giữa tính trạng số
lượng và tính trạng chất
lượng thì loại nào có mức
phản ứng rộng hơn? hãy
chứng minh
*?Có thể dễ dàng xác định
mức phản ứng của một KG
hay không?
? Hãy đề xuất 1 phương
pháp để xác định mức phản
ứng của một KG
Gv: Trong sản xuất chăn
nuôi muốn nâng cao năng
suất cần phải làm gì ?
*GV : Thế nào là mền dẻo
về kiểu hình
Gv hướn dẫn hs quan sát
tranh hình 13 sgk thảo luận
?Hình vẽ thể hiện điều gì?
?Nhận xét về chiều cao cây
HS đọc mục III thảo luận
về sơ đồ hình vẽ mối qua
hệ giữa 1 KG với các MT
khác nhau trong sự hình
thành các KH khác nhau
hs lấy vd: ở gà
1. Nuôi bình thường:
2kg, lông vàng
2. Nuôi tốt : 2.5kg,
lông vàng
3. Nuôi rất tôt : 3kg,
lông vàng
4. Nuôi không tốt: 1kg
→ chế độ dinh dưỡng ảnh
hưởng lớn đến P nhưng ít
ảnh hưởng đến màu lông
Hs thảo luận, trả lời
1. Khái niệm
Tập hợp các kiểu hình của
cùng 1 KG tương ứng với
các môi trườnghác nhau gọi
là mức phản ứng cua 1 KG
VD:Con tắc kè hoa
1. Trên lá cây: da có
hoa văn màu xanh
của lá cây
2. Trên đá: màu hoa
rêu của đá
3. Trên thân cây: da
màu hoa nâu
2. Đặc điểm:
- Mức phản ứng do gen quy
định, trong cùng 1 KG mỗi
gen có mức phản ứng riêng
- Có 2 loại mức phản ứng:
mức phản ứng rộng và mức
phản ứng hẹp, mức phản
ứng càng rộng sinh vật
càng dễ thích nghi
- Di truyền được vì do KG
quy định
- Thay đổi theo từng loại
tính trạng
3.PP xác định mức phản
ứng
( * Để xác định mức phản
ứng của 1KG cần phải tạo
13
của 2 KG trong mỗi độ cao
nước biển?
*? Vậy mức độ mềm dẻo
phụ thuộc vào yếu tố nào?
Sự mềm dẻo về kiểu hình
của mỗi KG có ý nghĩa gì
đối với chính bản thân sinh
vật
?Con người có thể lợi dụng
khả năng mềm dẻo về KH
của vật nuôi, cây trồng
trong sản xuất chăn nuôi
như thế nào ?
* Từ những phân tích trên
hãy nêu những tính chất và
đặc điểm của sự mềm dẻo
KH của sinh vật
-Mối quan hệ giữa các yếu
tố giống, kĩ thuật canh tác
và năng suất thu được
Thể hiện mức phản ứng của
2 KG khác nhau trong cùng
1 điều kiện MT
- KG
Hs quan sát hình, trả lời
ra các cá thể svcó cùng 1
KG , với cây sinh sản sinh
dưỡng có thể xác đinh
MPU bằng cách cắt đồng
loạt cành của cùng 1 cây
đem trồng và theo dõi đặc
điểm của chúng )
4. Sự mềm dẻo về kiểu
hình
* Hiện tượng một KG có
thể thay đổi KH trước
những điều kiện MT khác
nhau gọi là sự mềm dẻo về
KH
- Do sự tự điều chỉnh về
sinh lí giúp sv thích nghi
với những thay đổi của MT
- Mức độ mềm dẻo về kiểu
hình phụ thuộc vào KG
- Mỗi KG chỉ có thể điều
chỉnh kiểu hình của mình
trong 1 phạm vi nhất định
4.Củng cố:
- Nói : cô ấy được mẹ truyền cho tính trạng má lún đồng tiền có chính xác ko?
tại sao / nếu cần thì phải sửa lại câu nói đó như thế nào/
- Tại sao các nhà khoa học khuyên nông dân không n ên trồng 1 giống lúa duy
nhất trên một diện tích rộng trong 1 vụ ( cho dù đó là giống có năng suất cao ).
- Tại sao cần đặc biệt quan tâm đế bà mẹ khi mang thai.
5. Dặn dò:
- Hs học bài và làm bài tập SGK và SBT
- Chuẩn bị thực hành: cây cà chua
IV. Rút kinh nghiệm giờ dạy:
Ngày soạn:19/11/2008
Ngày giảng:
Tiết 16 – Bài 14 : THỰC HÀNH LAI GIỐNG
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
14
- Học sinh làm quen với các thao thác lai hữu tính, biết cách bố trí thí nghiệm
thực hành lai giống, đánh giá kết qua thí nghiệm bằng phương pháp thống kê
- Thực hiện thành công các bước tiên hành lai giống trên 1 số đối tượng cây
trồng ở địa phương
2. Kĩ năng: rèn luyện cho học sinh một số kĩ năng
- Phân tích, so sánh, tổng hợp
- Quan sát, tư duy logic
- Kĩ năng thực hành
3. Giáo dục tư tưởng, tình cảm:
II. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
1. Giáo viên:
- Kẹp, kéo ,kim mũi mác,, đĩa kính đồng hồ, bao cách li, nhãn, bút chì, bút lông,
bông ,hộp pêtri
2. Học sinh: Cây cà chua bố mẹ
Gv hướng dẫn hs chuẩn bị trước:
- Chọn giống: chọn các giống cây khác nhau rõ ràng về hình dạng hoặc màu sắc
quả để có thể phân biệt dể dàng bằng mắt thường
- Gieo hạt những cây dùng làm bố trước những cây dùng làm mẹ từ 8 đến 10
ngày
- Khi cây bố ra hoa thì tỉa bớt số hoa trong chùm và ngắt bỏ những quả non để
tập trung lấy phấn được tốt
- Khi cây mẹ ra được 9 lá thì bấm ngọn và chỉ để 2 cành, mỗi cành lấy 3 chùm
hoa, mỗi chùm hoa lấy từ 3 đến 5 quả
III.Tiến trình bài dạy:
1. Ổn định tổ chức lớp: kiểm tra sĩ số
2. Kiểm tra bài cũ: không kiểm tra
3. Dạy bài mới
Hoạt động 1. GV hướng dẫn thực hành
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
*GV: tại sao phải gieo hạt những cây làm
bố trước những cây làm mẹ?
mục đích của việc ngắt bỏ những chùm
hoa và quả non trên cây bố, bấm ngọn và
ngắt tỉa cành, tỉa hoa trên cây mẹ
• GV hướng dẫ hs thực hiện thao tác
khử nhị trên cây mẹ
• ? Tại sao cần phải khử nhị trên cây
mẹ
Gv thực hiện mẫu : kỹ thuật chọn nhị hoa
để khử, các thao tác khi khử nhị
1. Khử nhị trên cây mẹ
- Chọn những hoa còn là nụ có màu vàng
nhạt để khử nhị ( hoa chưa tự thụ phấn)
-Dùng kim mũi mác tách 1 bao phấn ra
nếu phấn còn là chất trắng sữa hay màu
xanh thì được. nếu phấn đã là hạt màu
trắng thì không được
- Đùng ngón trỏ và ngón cái của tay để
giữ lấy nụ hoa
- Tay phải cầm kẹp tách bao hoa ra, tỉa
từng nhị một , cần làm nhẹ tay tránh để
đầu nhuỵ và bầu nhuỵ bị thương tổn
15
* Mục đích của việc dùng bao cách li sau
khi đã khử nhị ?
* GV hướng dẫn học sinh chọn hoa trên
cây mẹ để thụ phấn
Gv thực hiện các thao tác mẫu
• Không chọn những hoa đầu nhuỵ
khô, màu xanh nhạt nghĩa là hoa
còn non , đầu nhuỵ màu nâu và đã
bắt đầu héo thụ phấn không có kết
quả
• Có thể thay bút lông bằng những
chiếc lông gà
GV hướng dẫn học sinh phương pháp thu
hoạch và cất giữ hạt lai
* GV hướng dẫn học sinh nghiên cứu
phương pháp xử lý kết quả lai theo phương
pháp thống kê được giới thiệu trong sách
giáo khoa
Việc xử lý thống kê không bắt buộc học
sinh phải làm nhưng gv nên hướng dẫn hs
khá giỏi yêu thích khoa học kiểm tra đánh
giá kết quả thí nghiệm và thông báo cho
toàn lớp
- Trên mỗi chùm chọn 4 đến 6 hoa cùng
lúc và là những hoa mập để khử nhị , cắt
tỉa bỏ những hoa khác
- Bao các hoa đã khử nhị bằng bao cách li
2. Thụ phấn
- Chọn những hoa đã nở xoà, đầu nhị to
màu xanh sẫm, có dịch nhờn
- Thu hạt phấn trên cây bố : chọn hoa vừa
nở, cánh hoa và bao phấn vàng tươi, khi
chín hạt phấn chín tròn và trắng
- Dùng kẹp ngắt nhị bỏ vào đĩa đồng hồ
- Đùng bút lông chà nhẹ trên các bao phấn
để hạt phấn bung ra
-Dùng bút lông chấm hạt phấn cây bố lên
đầu nhuỵ hoa của cây mẹ đã khử nhị
- Bao chùm hoa đã thụ phấn bằng túi cách
li, buộc nhãn ,ghi ngày và công thức lai
3.Chăm sóc và thu hoạch
- Tưới nước đầy đủ
-Khi quả lai chín thì thu hoạch, cẩn thận
tránh nhầm lẫn các công thức lai
- Bổ từng quả trải hạt lên tờ giấy lọc ghi
công thức lai và thứ tự quả lên tờ giấy đó
- Phơi khô hạt ở chổ mát khi cầ gieo thì
ngâm tờ giấy đó vào nước lã hạt sẽ tách ra
4. Xử lí kết qủa lai
Kết qủa thí nghiệm được tổ hợp lại và xử
lí theo phương pháp thống kê
Hoạt động 2. Học sinh thực hành
Từng nhóm học sinh tiến hành thao tác theo hướng dẫn
Hoạt động 3. Viết báo cáo
Học sinh viết báo cáo về các bước tiến hành thí nghiệm và kết quả nhận được
4. Củng cố:
? Tại sao phải khử nhị trên cây mẹ?
5. Dặn dò:
Hs về nhà viết báo cáo tiết sau nộp lại cho Gv
IV.Rút kinh nghiệm giờ dạy:
Ngày soạn:25/11/2008
Ngày giảng:
TIẾT 17 - BÀI 16: CẤU TRÚC DI TRUYỀN CỦA QUẦN THỂ
I. Mục tiêu
16