Xem bản đẹp trên 123doc.vn

Vai trò của rừng

Vai TrÒ CỦa RỪng

I.HIỆN TRẠNG VÀ TÌNH HÌNH KHAI THÁC
TÀI NGUYÊN RỪNG:

1. Khái niệm rừng:
• Rừng là một tổng thể cây gỗ, có mối liên
hệ lẫn nhau, nó chiếm một phạm vi không
gian nhất định ở mặt đất và trong khí quyển
(Morozov 1930). Rừng chiếm phần lớn bề
mặt Trái Đất và là một bộ phận của cảnh
quan địa lý.
• Rừng là một bộ phận của cảnh quan địa lý,
trong đó bao gồm một tổng thể các cây gỗ,
cây bụi, cây cỏ, động vật và vi sinh vật.
Trong quá trình phát triển của mình chúng
có mối quan hệ sinh học và ảnh hưởng lẫn
nhau và với hoàn cảnh bên ngoài (M.E.
Tcachenco 1952).
• Rừng là sự hình thành phức tạp của tự
nhiên, là thành phần cơ bản của sinh quyển
địa cầu (I.S. Mê lê khôp 1974).
• Rừng cũng có thể hiểu bằng một cách
khác là vùng đất đủ rộng có cây cối mọc lâu
năm.
• Rừng tự nhiên 9,77 triệu ha, chiếm
84,37%.

Rừng trồng 1,81 triệu ha, chiếm 14,63%.
• Rừng là một thể tổng hợp phức tạp có mối
quan hệ qua lại giữa các cá thể trong quần
thể, giữa các quần thể trong quần xã và có
sự thống nhất giữa chúng với hoàn cảnh
trong tổng hợp đó.
• Rừng luôn luôn có sự cân bằng động, có
tính ổn định, tự điều hòa và tự phục hồi để
chống lại những biến đổi của hoàn cảnh và
những biến đổi về số lượng sinh vật, những
khả năng này được hình thành do kết quả
của sự tiến hóa lâu dài và kết quả của sự
chọn lọc tự nhiên của tất cả các thành phần
rừng. Rừng có khả năng tự phục hồi và trao
đổi cao.
• Rừng có sự cân bằng đặc biệt về sự trao
đổi năng lượng và vật chất, luôn luôn tồn tại
quá trình tuần hoàn sinh vật, trao đổi vật
chất năng lượng, đồng thời nó thải ra khỏi
hệ sinh thái các chất và bổ sung thêm vào
đó một số chất từ các hệ sinh thái khác.
• Sự vận động của các quá trình nằm trong
các tác động tương hỗ phức tạp dẫn tới sự
ổn định bền vững của hệ sinh thái rừng.
2.Phân loại rừng:
a)Rừng lá kim:
o Ở vùng ôn đới có thành phần khá đồng
nhất, khí hậu lạnh, có thời gian sinh trưởng
ngắn, năng suất thấp hơn vùng nhiệt đới
(nhóm cây đặc trưng là thông, vân sam, lim
sam và cây Seqnota khổng lồ).
o Phân bố chủ yếu ở Châu Âu, Bắc Mỹ,
Nga, Trung Quốc và một số vùng núi cao
nhiệt đới.
b) Rừng rụng lá ôn đới:
Giáp nhiệt đới và phân bố chủ yếu ở vùng
thấp, chủ yếu ở Châu Âu, Đông Bắc Mỹ,
Nam Mỹ, một phần Trung Quốc, Nhật Bản,
Oxtrâylia…nó thường rụng lá vào mùa thu,
chiếm phần lớn diện tích canh tác của
những nước này khoảng 35% diện tích .
Rừng taiga có tại khu vực có vĩ độ cao của
Bắc bán cầu, chỉ dưới tundra (lãnh nguyên)
và phía trên của các thảo nguyên.
Taiga hay rừng taiga (từ tiếng Mông Cổ) là
một quần xã sinh vật với đặc trưng nổi bật là
các rừng cây lá kim. Taiga bao phủ hầu hết
phần trên đại lục của Alaska, Canada, Thụy
Điển, Phần Lan, Na Uy và Nga (đặc biệt là
Siberi), cũng như phần xa nhất về phía bắc
của Hoa Kỳ (không kể Alaska), bắc
Kazakhstan và khu vực Hokkaido của Nhật
Bản. Rừng taiga là quần xã sinh vật đất liền
lớn nhất trên thế giới. Tại Canada, thuật
ngữ boreal forest ( rừng phương bắc) được
sử dụng để chỉ phần phía nam của quần xã
sinh vật này, trong khi "taiga" được dùng để
chỉ khu vực phía bắc trơ trụi hơn, ở phía
nam của ranh giới cây gỗ Bắc Cực.
Do Bắc Mỹ và đại lục Á-Âu trong quá khứ
gần đây đã được nối liền bằng cầu đất liền
Bering, nên một loạt các loài động-thực vật
(chủ yếu là động vật) đã có thể xâm chiếm
cả hai lục địa này và được phân bổ trong
quần xã sinh vật taiga. Các nhóm sinh vật
khác thì khác biệt theo khu vực, thông
thường với mỗi chi có vài loài khác biệt,
chúng chiếm các khu vực khác nhau của
rừng taiga. Rừng taiga cũng có một số loài
cây gỗ lá nhỏ sớm rụng như bạch dương,
tống quán sủi, liễu và dương rung; chủ yếu
trong các khu vực không có mùa đông quá
lạnh. Tuy nhiên, các loài thông rụng lá lại
sinh sống trong những khu vực có mùa
đông lạnh giá nhất ở Bắc bán cầu, tại miền
đông Siberi. Phần phía nam của rừng taiga
còn có các loài cây như sồi, phong và du rải
rác trong các rừng cây lá kim.
c) Rừng mưa nhiệt đới:
Phân bố chủ yếu ở vùng khí hậu nóng, mưa
nhiều và có tính đa dạng sinh học cao
nhất.Hệ cây rừng quanh năm có lá,dây leo
chằng chịt,phía dưới đất tối âm u, nóng và
ẩm
Rừng nhiệt đới có giá trị kinh tế cao phục vụ
đời sống con người do có khối lượng sinh
học cao phong phú về số lượng cũng như
chất lượng nên đang bị con người khai thác
một cách triệt để
Diện tích chỉ còn khoảng 50% so với trước
và chỉ còn chiếm 8% so với diện tích lục địa.
VD: Rừng Cúc Phương khu rừng nhiệt đới
điển hình, có diện tích 22,000 mẩu. Đây là
một rừng nguyên sinh trong vùng đá vôi với
rất nhiều hang động. Có những động còn di
tích chứng tỏ rằng loài người đã xử dụng từ
12.500 năm về trước.
Có cây sống đến hàng ngàn tuổi. Đường
kính đến vài thước và cao đến 50 m…Có
cây to vài chục người ôm không xuể.
Rừng Cúc Phương với hàng trăm loài động
vật hoang dã, hàng ngàn loài côn trùng, độ
1.800 loại, hai trăm họ và 30 bộ.
Năm 1996 đã tổng kết với 71 loài thú, 319
loài chim, 33 loài bò sát và 16 loài lưỡng cư.
Voọc quần đừi trắng( Trachipythecus
francoisi delacouri) là biểu tượng của rừng
Cúc Phương. Ngoài ra những loài Cu li lùn,
Tê Tê đang nằm trong sách đỏ Việt Nam.
Rừng có hai loài sóc bay.
Đặc biệt là một loài Sóc bụng đỏ (
Callosciurus erythraeus cucphuongensis)
chỉ có ở rừng Cúc Phương mà thôi.
Rừng có hai loại dơi. Dơi Đốm Hoa
(Scotomanes ornatus) thấy lần đầu tiên ở
Việt Nam tại Rừng Cúc Phương.
Trong số 4 loài gà, ba loại là chim quý được
bảo vệ, đó là Công (Pavo muticus), Gà Tiền
(Polyplectron bicalcaratum) và Gà Lôi Trắng
(Lophura nycthemera). Đồng thời có những
chim quý khác như Hồng Hoàng và Cao
Cát.
Rừng còn có 17 loài rắn, 13 loại thằn lằn, và
ba loại rùa…
d) Rừng phòng hộ:
Nhằm điều tiết nguồn nước cho các dòng
chảy, các hồ chứa để hạn chế lũ lụt, giảm
xói mòn, bảo vệ đất, ngăn sự bồi lấp lòng
sông, lòng hồ. Chủ yếu là những nơi đồi núi
có độ dốc cao, yêu cầu đối với rừng phòng
hộ đầu nguồn đầu nguồn phải tạo thành
vùng tập trung có cấu trúc hỗn loài, nhiều
tầng, có độ che phủ của tán rừng là 0,6 trở
lên.
Rừng phòng hộ ven biển: Được thành lập
với mục đích chống gió hạn, chắn cát bay,
ngăn chặn sự xâm mặn của biển, chắn sóng
lấn biển, chống sạt lở, bảo vệ các công trình
ven biển. Rừng phòng hộ bảo vệ môi trường
sinh thái: Nhằm mục đích điều hòa khí hậu,
chống ô nhiễm môi trường trong các khu
dân cư, khu đô thị, khu du lịch.
Rừng phòng hộ 5,42 triệu ha, chiếm 46,8%
(năm 2000)
e) Rừng đặc dụng:
Được sử dụng cho mục đích đặc biệt như
bảo tồn thiên nhiên, mẩu chuẩn hệ sinh thái,
bảo tồn nguồn gen động thực vật, phục vụ
nghiên cứu khoa học…
Bao gồm các vườn quốc gia, các khu bảo
tồn thiên nhiên, các khu văn hóa lịch sử và
môi trường
Rừng đặc dụng 1,443 triệu ha, chiếm
12,46% (năm 2000)
e1).Vườn quốc gia:
Là vùng đất tự nhiên được thành lập để bảo
vệ lâu dài một hay nhiều hệ sinh thái, đáp
ứng yêu cầu sau:
• Vùng đất tự nhiên bao gồm mẫu chuẩn
của các hệ sinh thái cơ bản còn nguyên vẹn
hoặc ít bị tác động của con người, các khu
rừng có giá trị cao về văn hóa, du lịch.
• Phải đủ rộng để chứa được một hay nhiều
hệ sinh thái và không bị thay đổi bởi những
tác động xấu của con người.
• Tỷ lệ diện tích hệ sinh thái cần bảo tồn
phải đạt từ 70% trở lên.
• Điều kiện giao thông tương đối thuận lợi.
e2).Khu bảo tồn thiên nhiên (khu dự trữ tự
nhiên và khu bảo toàn loài sinh cảnh):
Là vùng đất tự nhiên được thành lập nhằm
mục đích đảm bảo diễn thế tự nhiên và đáp
ứng các yêu cầu sau:
• Là vùng đất tự nhiên có dự trữ tài nguyên
thiên nhiên và có giá trị đa dạng sinh học
cao.
• Có giá trị cao về khoa học, giáo dục, du
lịch.
• Có các loài động thực vật đặc hữu hoặc là
nơi cư trú, ẩn náu, kiếm ăn của các loài
động vật hoang dã quý hiếm.
• Đủ rộng để chứa được một hay nhiếu hệ
sinh thái, tỷ lệ cần bảo tồn trên 70%.
e3).Khu rừng văn hóa-lịch sử-môi trường:
Là khu vực gồm một hay nhiều cảnh quan
có giá trị thẩm mỹ tiêu biểu có giá trị văn
hóa-lịch sử nhằm phục vụ các hoạt động
văn hóa, du lịch hoặc để nghiên cứu, bao
gồm:
• Khu vực có các thắng cảnh trên đất liền,
ven biển hay hải đảo.
• Khu vực có di tích lịch sử-văn hóa đã
được xếp hạng.
e4).Nguyên tắc bảo vệ và phát triển:
• Phải đảm bảo sự phát triển tự nhiên của
rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và cảnh
quan của khu rừng
• Vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên
phải xác định số phân khu bảo vệ nghiêm
ngặt, phân khu phục hồi sinh thái và phân
khu hành chính dịch vụ. Ba phân khu này
gọi là vùng lõi của rừng đặc dụng ngoài ra
còn có vùng đệm.
• Mọi hoạt động của rừng đặc dụng phải
được phép của chủ rừng và phải tuân theo
quy chế quản lý rừng.
e5).Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt:
Là khu vực được đảm bảo toàn nguyên vẹn
và quản lý bảo vệ chặt chẽ nhằm theo dõi
diễn biến tự nhiên, nghiêm cấm mọi hành vi
làm thay đổi cảnh quan tự nhiên của khu
rừng. Cơ chế bảo vệ: nhà nước cẩm hoàn
toàn các hoạt động sau:
• Làm thay đổi cảnh quan tự nhiên.
• Làm ảnh hưởng thay đổi đến đời sống tự
nhiên của các loái động thực vật hoang dã.
• Cấm thả và nuôi trồng các loài động thực
vật từ nơi khác tới.
• Cấm khai thác tài nguyên sinh vật.
• Cấm chăn thả gia súc.
• Cấm gây ô nhiễm môi trường.
• Cấm mang hóa chất độc hại vào rừng, đốt
lửa trong rừng, ven rừng