Bài giảng hệ thống điều khiển số - Động cơ không đồng bộ 3 pha.pdf

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

KHOA ĐIỆN – ĐIỆN TỬ








Bài giảng:
HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN SỐ
(ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ 3 PHA)





Biên soạn: ThS. Trần Công Binh














TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 02 NĂM 2007
Bài giảng Hệ Thống Điều Khiển Số (ĐCKĐB) T©B
2/7/2007 2

GIỚI THIỆU MÔN HỌC


1. Tên môn học: HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN SỐ
2. Mã số:
3. Phân phối giờ: 33LT + 12BT+Kiểm tra
4. Số tín chỉ: 2(2.1.4) Kiểm tra: 20%, Thi: 80%
5. Môn tiên quyết: Kỹ thuật điện 2, Cơ sở tự động học, Kỹ thuật số
6. Môn song hành:
7. Giáo trình chính:
8. Tài liệu tham khảo:

9. Tóm tắc nội dung:
 Phần Tiếng Việt:
 Summary: Electrical Engineering

10. Đối tượng học: Sinh viên ngành Điện.
Bài giảng Hệ Thống Điều Khiển Số (ĐCKĐB) T©B
2/7/2007 3

CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC
HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN SỐ


Chương 1: Bộ nghịch lưu ba pha và Vector không gian (4,5T)
 Vector không gian.
 Bộ nghịch lưu ba pha.
Chương 2: Hệ qui chiếu quay (1,5T)
 Hệ qui chiếu quay.
 Chuyển đổi hệ toạ độ abc ↔ αβ ↔ dq.
Chương 3: Mô hình ĐCKĐB 3 pha (αβ), (dq) (9T)
 Sơ đồ tươ
ng đương của động cơ và một số ký hiệu.
 Mô hình động cơ trong HTĐ stator (αβ).
 Mô hình động cơ trong HTĐ từ thông rotor (Ψ
r
).
Chương 4: Điều khiển định hướng từ thông (FOC) ĐCKĐB (6T)
 Điều khiển PID
 Điều khiển tiếp dòng.
 Điều khiển tiếp áp.
 Mô phỏng của FOC.
(21 tiết)
Chương 5:
Một số phương pháp ước lượng từ thông rotor
(6T)
 Từ Ψ
m
và i
a
, i
b
hồi tiếp.
 Từ u
s
và i
a
, i
b
hồi tiếp.
 Từ ω và i
a
, i
b
hồi tiếp.
 Ước lượng vị trí (góc) vector Ψ
r
.
 Ước lượng (Ψ
r
) trong HTĐ dq.
 Ước lượng từ thông rotor dùng khâu quan sát (observer)
 Đáp ứng mô phỏng FOC.
Chương 6: Các phương pháp điều khiển dòng (6T)
 Điều khiển dòng trong HQC (αβ): vòng trễ và so sánh.
 Điều khiển dòng trong HQC (dq).
Chương 7:
Một số phương pháp
ước lượng
tốc độ động cơ
(3T)
 Ước lượng vận tốc vòng hở (2 pp).
 Ước lượng vận tốc vòng kín (có hồi tiếp).
 Điều khiển không dùng cảm biến (sensorless).
Chương 8: Bộ điều khiển động cơ không đồng bộ ba pha (6T)
 Cấu trúc một hệ thống điều khiển động cơ.
 Cảm biến đo lường
 Một số
ưu điểm khi sử dụng bộ điều khiển tốc độ động cơ
 Hệ thống điều khiển số động cơ không đồng bộ ba pha
 Bộ biến tần
(21 tiết)
(42 tiết)
Bài giảng Hệ Thống Điều Khiển Số
(ĐCKĐB)
T©B
Chöông 1: Vector không gian và Bộ nghịch lưu ba pha I.1
Chương 1: VECTOR KHÔNG GIAN VÀ
BỘ NGHỊCH LƯU BA PHA
I. Vector không gian
I.1. Biểu diễn vector không gian cho các đại lượng ba pha
Động cơ không đồng bộ (ĐCKĐB) ba pha có ba (hay bội số của ba) cuộn dây
stator bố trí trong không gian như hình vẽ sau:


Hình 1.1: Sơ đồ đấu dây và điện áp stator của ĐCKĐB ba pha.
(Ba trục của ba cuộn dây lệch nhau một góc 120
0
trong không gian)

Ba điện áp cấp cho ba đầu dây của động cơ từ lưới ba pha hay từ bộ nghịch lưu,
biến tần; ba điện áp này thỏa mãn phương trình:
u
sa
(t) + u
sb
(t) + u
sc
(t) = 0 (1.1)
Trong đó:

(1.2a)
(1.2b)
(1.2c)

Với ω
s
= 2πf
s
; f
s
là tần số của mạch stator; |u
s
| là biên độ của điện áp pha, có thể thay đổi.
(điện áp pha là các số thực)
Vector không gian của điện áp stator được định nghĩa như sau:

[]
)t(u)t(u)t(u
3
2
)t(u
scsbsas
rrrr
++= (1.3)

[]
00
240j
sc
120j
sbsas
e)t(ue)t(u)t(u
3
2
)t(u ++=
r
(1.4)
(tương tự như vector trong mặt phẳng phức hai chiều với 2 vector đơn vị)

Ví dụ 1.1:

Chứng minh?
a)
[]














−+−−=
csbscsbsass
u
2
3
u
2
3
ju5,0u5,0u
3
2
u (1.5)
b)
( )
tueu)t(u
ss
tj
ss
s
ω
ω
∠==
r
(1.6)
rotor
stator
Pha A
Pha B
Pha C
u
sc
u
sa
u
sb
u
sa
(t) = |u
s
| cos(ω
s
t)
u
sb
(t) = |u
s
| cos(ω
s
t

120
0
)
u
sc
(t) = |u
s
| cos(ω
s
t + 120
0
)
Bài giảng Hệ Thống Điều Khiển Số
(ĐCKĐB)

T©B

Chöông 1:
Vector không gian và Bộ nghịch lưu ba pha I.2

Hình 1.2:

Vector không gian điện áp stator trong hệ tọa độ αβ.
Theo hình vẽ trên, điện áp của từng pha chính là hình chiếu của vector điện áp
stator
s
u
r
lên trục của cuộn dây tương ứng. Đối với các đại lượng khác của động cơ: dòng
điện stator, dòng rotor, từ thông stator và từ thông rotor đều có thể xây dựng các vector
không gian tương ứng như đối với điện áp stator ở trên.
I.2. Hệ tọa độ cố định stator
Vector không gian điện áp stator là một vector có modul xác định (|u
s
|) quay trên
mặt phẳng phức với tốc độ góc ω
s
và tạo với trục thực
(trùng với cuộn dây pha A)
một góc
ω
s
t. Đặt tên cho trục thực là α và trục ảo là β, vector không gian (điện áp stator) có thể
được mô tả thông qua hai giá trị thực (u

) và ảo (u

) là hai thành phần của vector. Hệ tọa
độ này là hệ tọa độ stator cố định, gọi tắt là
hệ tọa độ
αβ.


Hình 1.3:

Vector không gian điện áp stator
s
u
r
và các điện áp pha.
0

α
s
u
r
u
sa
= u


u

u
sc
u
sb
Cuộn dây
pha A
Cuộn dây
pha B
Cuộn dây
pha C
Re
Im
β
α
A
B
C
o
0j
e

o
120j
e

o
240j
e

sa
u
3
2
r

sa
u
3
2
r

sa
u
3
2
r

s
u
r

u
sa
ω
s
Bài giảng Hệ Thống Điều Khiển Số
(ĐCKĐB)

T©B

Chöông 1:
Vector không gian và Bộ nghịch lưu ba pha I.3
Bằng cách tính hình chiếu các thành phần của vector không gian điện áp stator
( )
βα
ss
u,u
lên trục pha A, B (trên hình 1.3), có thể xác định các thành phần theo phương
pháp hình học:

(1.7a)
(1.7b)

suy ra
(1.8a)
(1.8b)


Theo phương trình (1.1), và dựa trên hình 1.3 thì chỉ cần xác định hai trong số ba điện áp
pha stator là có thể tính được vector
s
u
r
.

Hay từ phương trình (1.5)

[]














−+−−=
csbscsbsass
u
2
3
u
2
3
ju5,0u5,0u
3
2
u (1.9)
có thể xác định ma trận chuyển đổi abc → αβ theo phương pháp đại số:
























−−
=








cs
bs
as
s
s
s
s
u
u
u
2
3
2
3
0
2
1
2
1
1
3
2
u
u
β
α
(1.10)
Ví dụ 1.2:

Chứng minh ma trận chuyển đổi hệ toạ độ αβ → abc?



























−−
−=










s
s
s
s
cs
bs
as
u
u
2
3
2
1
2
3
2
1
01
u
u
u
β
α
(1.11)

Bằng cách tương tự như đối với vector không gian điện áp stator, các vector không
gian dòng điện stator, dòng điện rotor, từ thông stator và từ thông rotor đều có thể được
biểu diễn trong hệ tọa độ stator cố định
(hệ tọa độ
αβ
)
như sau:
(1.12a)
(1.12b)
(1.12c)
(1.12d)
(1.12e)


u

= u
sa

u
sβ =
()
sbsa
u2u
3
1
+

s
u
r

= u

+ j u

s
i
r

= i

+ j i


r
i
r

= i

+ j i


βα
ψ+ψ=ψ
sss
j
r

βα
ψ+ψ=ψ
rrr
j
r

u
sa
= u


u
sb =
βα
ss
u
2
3
u
2
1
+−

Bài giảng Hệ Thống Điều Khiển Số
(ĐCKĐB)

T©B

Chöông 1:
Vector không gian và Bộ nghịch lưu ba pha I.4
II. Bộ nghịch lưu ba pha
II.1. Bộ nghịch lưu ba pha


Hình 1.4:

Sơ đồ bộ nghịch lưu ba pha cân bằng gồm 6 khoá S1→S6.
Ví dụ 1.3:

Chứng minh các phương trình tính điện áp pha?
a)
()
CnBnAnNn
UUU
3
1
U ++=
b)
CnBnAnAN
U
3
1
U
3
1
U
3
2
U −−=
Phương pháp tính mạch điện:
Ví dụ 1.4:

Tính điện áp các pha ở trạng thái S1, S3, S6 ON và S2, S4, S5 OFF?

Hình 1.5:

Trạng thái các khoá S1, S3, S6 ON, và S2, S4, S5 OFF (trạng thái 110).
AB
C
Udc
n
N
U
AN
U
BN
U
CN
A
B
C
Udc
S4
S3
S6
S5
S2
S1
S7
R
n n

motor
N