Trạm biến áp trung gian- Đi sâu nghiên cứu tủ hợp bộ trung áp của hãng Schneider với các vấn đề điều khiển giám sát và bảo vệ

1
LỜI MỞ ĐẦU
Trạm biến áp trung gian đóng vai trò rất quan trọng trong hệ thống năng
lƣợng . Do sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống năng lƣợng điện quốc gia, dẫn
đến ngày càng xuất hiện nhiều nhà máy điện và trạm biến áp có công suất lớn.
Việc giải quyết đúng đắn các vấn đề kinh tế –kỹ thuật trong thiết kế, xây dựng
và vận hành chúng sẽ mang lại lợi ích không nhỏ đối với nền kinh tế quốc dân
nói chung và đối với ngành điện công nghiệp nói riêng. Để đảm bảo cho việc
cung cấp điện đƣợc tốt đòi hỏi phải xây dựng đƣợc một hệ thống điện gồm các
khâu sản xuất , truyền tải và phân phối điện năng hoạt động một cách thống nhất
với nhau. Trong đó trạm biến áp trung gian đóng vai trò rất quan trọng vì muốn
truyền tải điện năng đi xa hoặc giảm điện áp xuống thấp cho phù hợp nơi tiêu
thụ ta dùng biến áp là kinh tế và thuận tiện nhất .
Có rất nhiều thiết bị, tủ hợp bộ của các hãng khác nhau đã đƣợc sử dụng
trong lƣới điện của Việt Nam trong đó có các thiết bị trung áp. Với đồ án “ Trạm
biến áp trung gian- Đi sâu nghiên cứu tủ hợp bộ trung áp của hãng Schneider
với các vấn đề điều khiển giám sát và bảo vệ ” em mong muốn sẽ tìm hiểu và
nghiên cứu sâu hơn về các thiết bị của hãng Schneider một trong những hãng
nổi tiếng trên thế giới .
Trong quá trình thực hiện đồ án em đã nhận đƣợc sự hƣớng dẫn tận tình, hiệu
quả của thầy giáo - TS Nguyễn Tiến Ban và các thầy cô giáo trong bộ môn cùng sự
giúp đỡ của các bạn đồng nghiệp giúp cho em hoàn thành bản đồ án.
Nội dung bản đồ án bao gồm 4 chƣơng :
CHƢƠNG 1. TRẠM BIẾN ÁP TRUNG GIAN
CHƢƠNG 2. TỦ HỢP BỘ TRUNG ÁP CỦA HÃNG SCHNEIDER
CHƢƠNG 3. HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐIỀU KHIỂN TRONG TỦ
HỢP BỘ SCHNEIDER
CHƢƠNG 4. KHAI THÁC AN TOÀN TỦ HỢP
BỘ TRUNG ÁP
2
CHƢƠNG 1. TRẠM BIẾN ÁP TRUNG GIAN
1.1. Khái quát về trạm biến áp trung gian
1.1.1. Tổng quan về trạm biến áp :
Trạm biến áp dùng để biến đổi điện áp từ cấp điện áp này sang cấp điện
áp khác . Công suất của máy biến áp , vị trí , số lƣợng và phƣơng thức vận hành
của trạm biến áp có ảnh hƣởng rất lớn đến các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của hệ
thống cung cấp điện . Vì vậy việc chọn các trạm biến áp bao giờ cũng phải gắn
liền với việc lựa chọn phƣơng án cung cấp điện .
Dung lƣợng và các tham số khác của máy biến áp phụ thuộc vào phụ tải
của nó, vào cấp điện áp của mạng , vào phƣơng thức vận hành của trạm biến áp
vv …Vì thế để lựa chọn đƣợc trạm biến áp tốt nhất , chúng ta phải xét đến nhiều
mặt và phải tiến hành tính toán so sánh kinh tế kỹ thuật các phƣơng án đề ra .
Hiện nay nƣớc ta đang sử dụng các cấp điện áp sau đây:
Cấp cao áp:
 500 kV dùng cho hệ thống điện quốc gia nối liền ba miền Bắc , Trung ,
Nam .
 220 kV dùng cho mạng điện khu vực.
 110 kV dùng cho mạng phân phối , cung cấp cho các phụ tải lớn .
Cấp trung áp:
 22 kV trung tính trực tiếp nối đất , dùng cho mạng điện địa phƣơng ,
cung cấp cho các nhà máy vừa và nhỏ , cung cấp cho các khu dân cƣ.
Cấp hạ áp:
 380/220 V dùng trong mạng hạ áp . Trung tính trực tiếp nối đất
Do lịch sử để lại hiện nay ở nƣớc ta cấp trung áp vẫn còn dùng 66kV,
35kV, 15kV, 10kV và 6kV . Nhƣng trong tƣơng lai các cấp điện áp nêu trên sẽ
đƣợc cải tạo để dùng thống nhất cấp 22kV.
3
1.1.2. Phân loại trạm biến áp
Phân loại trạm biến áp phụ thuộc vào mục đích có thể phân loại theo các
cách sau :
 Theo chức năng của trạm biến áp ta có thể chia thành trạm biến áp
tăng áp và trạm biến áp giảm áp :
Trạm biến áp tăng áp là trạm biến áp có điện áp thứ cấp lớn hơn điện
áp sơ cấp . Đây thƣờng là trạm biến áp của các nhà máy điện , các trạm biến áp
này tập trung điện năng của các máy phát điện để cung cấp năng lƣợng cho hệ
thống điện và phụ tải ở xa .
Trạm biến áp hạ áp là trạm biến áp có điện áp thứ cấp thấp hơn điện
áp sơ cấp . Đây thƣờng là trạm biến áp có nhiệm vụ nhận điện năng từ hệ thống
điện để phân phối cho phụ tải .
 Theo chức năng có thể chia thành trạm biến áp trung gian và trạm
biến áp phân phối :
Trạm biến áp có công suất lớn làm nhiệm vụ biến đổi cho một hoặc
nhiều trạm biến áp cấp điện hoặc phân phối lên lƣới quốc gia hoặc ngƣợc lại từ
lƣới quốc gia xuống .
Trạm biến áp phân phối hay còn gọi là trạm biến áp địa phƣơng có
nhiệm vụ phân phối trực tiếp cho các hộ sử dụng điện của xí nghiệp, khu dân cƣ,
trƣờng học … thƣờng có cấp điện áp nhỏ ( 10, 6, 0,4 kV ).
 Theo hình thức và cấu trúc của trạm ngƣời ta chia thành trạm ngoài
trời và trạm trong nhà :
Trạm biến áp ngoài trời: ở đây các thiết bị nhƣ dao cách ly , máy cắt,
máy biến áp , thanh góp … đều đặt ngoài trời . Riêng phần phân phối điện áp
thấp thì đặt trong nhà, hoặc đặt trong các tủ sắt chế tạo sẵn chuyên dùng để phân
phối phần hạ thế . Loại này thích hợp cho các trạm trung gian công suất lớn , có
đủ đất đai cần thiết để đặt các thiết bị ngoài trời . Sử dụng loại trạm đặt ngoài
4
trời sẽ tiết kiệm đƣợc khá lớn về kinh phí xây dựng hơn trạm đặt trong nhà .
Trạm biến áp trong nhà: ở đây các thiết bị đều đƣợc đặt trong nhà.
Loại trạm này hay thƣờng gặp ở các trạm phân xƣởng hoặc các trạm biến áp của
các khu vực trong thành phố .
Ngoài ra vì điều kiện chiến tranh , ngƣời ta còn xây dựng những trạm
biến áp ngầm , loại này kinh phí xây dựng khá tốn kém .
1.2. Chức năng của trạm biến áp trung gian.
Trạm biến áp trung gian đƣợc sử dụng nhiều trong các khu dân cƣ ,
chung cƣ và tái định cƣ , các trạm cấp nguồn cho các doanh nghiệp và xƣởng
sản xuất nhỏ và còn là các trạm cấp nguồn thi công lƣu động rất hiệu quả và
thuận lợi .
Đảm bảo vận hành liên tục và an toàn cung cấp điện . Muốn thỏa mãn
đƣợc yêu cầu này , trong trƣờng hợp xí nghiệp có hai trạm biến áp trở lên ta có
thể sử dụng cầu dao liên lạc giữa hai thanh cái thứ cấp của các trạm đó với nhau.
Trƣờng hợp chỉ có một trạm thì ngƣời ta thƣờng bố trí thêm một máy biến áp dữ
trữ để thay thế máy biến áp chính khi cần thiết.
Qua các trạm trung gian điện năng đƣợc truyền đến các hộ tiêu thụ
điện. Độ tin cậy cung cấp điện của hộ tiêu thụ đƣợc đảm bảo bằng lƣới điện
thích hợp, có đƣờng dây dự trữ . Nguồn cung cấp nối từ các phân đoạn khác
nhau của trạm biến áp hoặc từ hai nguồn điện độc lập nhƣ trạm biến áp hoặc nhà
máy điện .
Trạm biến áp trung gian có thể là trạm tăng áp hoặc là trạm hạ áp.
Về phƣơng diện công suất , trạm biến áp cung cấp điện cho phụ tải loại
1 nên dùng hai máy biến áp .Ví dụ khi trạm biến áp cung cấp điện cho một phân
xƣởng thì khi phụ tải loại 1 bé hơn 50% tổng công suất của phân xƣởng đó thì ít
nhất một máy phải có dung lƣợng bằng 50% công suất của phân xƣởng đó . Khi
phụ tải loại 1 lớn hơn 50% tổng công suất của phân xƣởng đó thì ít nhất một
máy phải có dung lƣợng bằng 100% công suất của phân xƣởng đó.Ở chế độ bình
5
thƣờng cả 2 máy biến áp làm việc, còn trong trƣờng hợp sự cố một máy thì ta sẽ
chuyển toàn bộ phụ tải về máy không sự cố; khi đó ta phải sử dụng khả năng
quá tải của máy biến áp hoặc ta sẽ phải ngắt các hộ tiêu thụ không quan trọng .
Nếu chỉ có hộ tiêu thụ loại 3 hoặc loại 2 thì ta có thể trang bị chỉ một máy biến
áp cho trạm và sử dụng đƣờng dây phụ nối hạ áp lấy từ một trạm điện khác của
xí nghiệp nếu thấy cần thiết.
1.3. Nhiệm vụ của trạm biến áp trung gian.
Trạm biến áp trung gian làm nhiệm vụ liên lạc giữa hai lƣới điện có cấp
điện áp khác nhau .
Trạm biến áp trung gian có thể là trạm tăng áp hoặc là trạm hạ áp:
 Trạm tăng áp thƣờng đƣợc đặt ở các nhà máy điện , làm nhiệm vụ tăng
điện áp từ điện áp máy phát lên điện áp cao hơn để tải điện năng đi xa .
 Trạm hạ áp thƣờng đặt ở các hộ tiêu thụ điện , để biến đổi điện áp cao
thành điện áp thấp hơn thích hợp với các hộ tiêu thụ điện
Ở các phía cao và hạ áp của trạm biên áp thƣờng có các thiết bị phân
phối tƣơng ứng thiết bị phân phối cao áp và hạ áp . Thiết bị phân phối có nhiệm
vụ nhận điện năng từ một số nguồn cung cấp và phân phối đi các nơi khác qua
các đƣờng dây tải điện . Trong thiết bị phân phối có các khí cụ điện đóng cắt ,
điều khiển bảo vệ và đo lƣờng .
1.4. Đặc điểm của trạm biến áp trung gian .
Trạm trung gian đƣợc sử dụng nhiều trong các khu dân cƣ , chung cƣ và
tái định cƣ , các trạm cấp nguồn cho các doanh nghiệp và xƣởng sản xuất nhỏ và
còn là các trạm cấp nguồn thi công lƣu động rất hiệu quả và thuận lợi.
Trạm gồm có một hay một số máy biến áp , thiết bị phân phối cao và hạ
áp ( trung và hạ áp ) , và các thiết bị phụ . Trong một số trạm còn đặt thêm các
máy bù đồng bộ , tụ tĩnh điện hay kháng điện.
6
Trạm trung gian đƣợc nối đến hai đƣờng dây (cung cấp từ một phía
hoặc hai phía) và thƣờng không có máy cắt phía cao áp . Các máy biến áp nối
với đƣờng dây qua dao cách li và dao ngắn mạch.
Điện năng từ máy phát đến nơi tiêu thụ thƣờng phải biến đổi thành
nhiều cấp , vì thế tổng công suất các máy biến áp thƣờng gấp 4 đến 5 lần tổng
công suất đặt của các máy phát điện .
Số lƣợng và công suất máy biến áp trong một trạm chúng ta cần chú ý
đến mức độ tập trung hay phân tán của phụ tải và tính chất quan trọng của phụ
tải về phƣơng diện cung cấp điện .
Dung lƣợng của máy biến áp trong một trạm nên đồng nhất , ít chủng
loại để giảm số lƣợng và dung lƣợng máy biến áp dự phòng .
Kết cấu khung hoặc vỏ trạm phải đƣợc xây dựng vững chắc về cơ học.
Nếu đƣợc lắp ghép bằng các tấm panel thì yêu cầu độ khít phải cao độ bền vững
phải tốt đảm bảo an toàn cho máy biến áp cũng nhƣ cho ngƣời vận hành. Vỏ của
các máy biến áp đặt trong trạm cũng phải có cƣờng độ cơ học cao vừa cách li về
điện vừa có khả năng bảo vệ cho máy biến áp.
Trạm đƣợc thiết kế theo điều kiện khí hậu và phụ tải của Việt Nam ,
làm việc ở chế độ liên tục , cho phép quá tải theo quy trình .
Thiết bị phân phối của trạm trung gian cần đảm bảo làm việc tin cậy
liên hệ với các đƣờng dây , cắt đƣờng dây có chọn lọc và độ tin cậy cung cấp
điện .
Máy biến áp trong trạm có thể nối vào đƣờng dây qua dao cách li hoặc
qua máy cắt phụ tải và bảo vệ cùng với đƣờng dây .
Vận hành trạm không cho phép tác động sai lầm vì nhƣ vậy sẽ dẫn đến
hậu quả nghiêm trọng .
Trạm đƣợc đặt ở độ cao <1000m so với mặt nƣớc biển , nhiệt độ môi
trƣờng không lớn hơn 40
o
c, độ ẩm 100% và trong môi trƣờng không cháy nổ ,
không chứa bụi dẫn điện và hóa chất đặc biệt.
7
Trạm có máy biến áp công suất từ 1600kVA có trang bị rơ le hơi và
đồng hồ chỉ thị nhiệt độ dầu để bảo vệ máy .
Trạm phải có đủ các thiết bị chống sét , thiết bị bảo vệ và đo lƣờng tất
cả các thiết bị này phải đƣợc kiểm định đạt tiêu chuẩn , kĩ thuật , chất lƣợng .
Máy biến áp trong trạm có độ tăng nhiệt độ dầu lớn nhất ( t
0
max) so
với nhiệt độ môi trƣờng tối đa là 55
o
c .
Máy biến áp trong trạm có tính năng gọn nhẹ cấu hình đơn giản , dễ lắp
đặt và vận chuyển .
1.5 Sơ đồ trạm biến áp trung gian:

Hình 1.1: Sơ đồ trạm biến áp trung gian
Hình 1.1trình bày sơ đồ một trạm biến áp trung gian trong đó bao gồm :
Một máy biến áp với công suất 1000 kVA , điện áp trung áp từ 35 kV
8
hoặc 22 kV xuống 6 kV. Trong đó sử dụng một tủ hợp bộ với 3 panel: 1 panel đi
vào và 2 panel đi ra. Với panel thứ nhất là 35 kV hoặc 22 kV Incomming và 2
panel kia là 35 kV hoặc 22 kV Outgoing.
Hệ thống thanh cái
Cầu dao cách li LBS , đây là loại cầu dao có nối đất . Trƣớc đó có máy
cắt và các thiết bị đo .
Thiết bị bảo vệ có chống sét van và các cầu chì
Phía thứ cấp của máy biến áp cũng có máy cắt và các hệ thống thanh
cái. Ngoài ra trên tủ hợp bộ còn có các thiết bị đo lƣờng, chỉ báo hiển thị và các
thiết bị để con ngƣời giao diện với hệ thống .
 Nguyên lí hoạt động
Hệ thống với tủ hợp bộ đƣợc thiết kế rất an toàn cho ngƣời vận hành
khai thác và sửa chữa. Trong đó có những tuần tự về thao tác mà con ngƣời bắt
buộc phải tuân thủ. Ví dụ cầu dao và máy cắt chỉ đƣợc đóng khi cánh tủ đã đƣợc
đóng an toàn hoặc giữa máy cắt và cầu dao cách li bao giờ cầu dao cách li cũng
đƣợc đóng không tải tức là ngƣời ta chỉ thực hiện đóng đƣợc máy cắt khi các
cầu dao cách li đã đƣợc đóng và chỉ mở đƣợc máy cắt khi cầu dao cách li vẫn
còn đóng .
Tủ hợp bộ đƣợc thiết kế complet cho nên trong các yêu cầu về lắp ráp,
sửa chữa thì ngƣời thợ cũng phải tuân thủ theo đúng thiết kế không cho phép
làm tắt hoặc bỏ qua các thao tác trung gian .
Các công tắc chuyển mạch trực tiếp cũng đều thực hiện ở phía thấp
áp. .
Thiết bị đo đếm cũng đƣợc thiết kế hết sức an toàn thông qua các biến
áp đo lƣờng và các biến dòng đo lƣờng .
Thứ cấp của các máy biến dòng và biến áp đo lƣờng đều đƣợc nối đất
theo đúng quy phạm
Việt Nam là nƣớc có nhiều mƣa bão vào mùa hè nên khi thiết kế các
trạm biến áp trung gian bao giờ cũng phải có thiết bị chống sét. Ở sơ đồ này
chống sét van đƣợc đấu ở phía sơ cấp tức là phía điện áp cao
9
CHƢƠNG 2. TỦ HỢP BỘ TRUNG ÁP CỦA HÃNG
SCHNEIDER
2.1. Đặt vấn đề
Trƣớc đây việc tổ hợp các thiết bị phân phối điện năng thƣờng đƣợc thực
hiện theo trình tự : Đầu tiên là thiết kế phần điện dựa vào yêu cầu của sơ đồ cung
cấp điện với công suất , dòng điện và điện áp định mức . Tiếp theo là khâu chọn
thiết bị tƣơng ứng về đóng cắt , đo lƣờng , bảo vệ , ... Trên cơ sở phần sơ đồ đã
chọn phải thiết kế và thi công phần bao che ( phần xây dựng ) . Sau đó là khâu lắp
đặt , đấu nối , thử nghiệm và hiệu chỉnh thiết bị . Các công đoạn này chiếm nhiều
thời gian, không gian lớn , tƣơng đối phức tạp , đòi hỏi tay nghề cao , nhất là khâu
lắp đặt , đấu nối , thử nghiệm và hiệu chỉnh thiết bị.
Với sự phát triển nhanh chóng của ngành chế tạo thiết bị điện cũng nhƣ kỹ
thuật tự động hóa và điều khiển , ngày nay việc tổ hợp các thiết bị điện cho các
trạm phân phối điện năng đƣợc thực hiện bằng phƣơng pháp mới : chế tạo các
thiết bị hợp bộ.
Thiết bị hợp bộ: Là tổ hợp các phần tử đóng cắt , đo lƣờng, bảo vệ đƣợc lắp
ráp tại nhà máy trong điều kiện sản xuất hàng loạt , vì vậy có thể sử dụng công
nghệ tiên tiến , với chuyên môn hóa cao , tăng sản lƣợng , giảm chi phí.
Tủ Ring Main Unit ( RMU ) : là thiết bị hợp bộ thực hiện chức năng kết nối ,
đo lƣờng , bảo vệ đƣợc ứng dụng rộng rãi trong các trạm đóng cắt ở điện áp trung
thế ( 1-66 kV).
RMU là dòng tủ trung thế có kích thƣớc nhỏ nhất hiện nay , độ tin cậy cao ,
an toàn, dễ bảo dƣỡng , dễ thay thế và mở rộng .
Hiện nay tủ RMU sử dụng cho các trạm đóng cắt ở Việt Nam chủ yếu là
nhập khẩu từ nƣớc ngoài , một số hãng lớn nhƣ : ABB ( Thụy Điển ) , Siemens (
Đức ) , SEL ( Italia) , Schneider ( Pháp ) , Areva ( Pháp ) ,..
10
2.2. Cấu trúc chung của tủ hợp bộ
2.2.1. Giới thiệu chung:

Hình 2.1: Hệ thống tủ hợp bộ trung áp
Tủ trung thế đƣợc thiết kế thử nghiệm theo tiêu chuẩn IEC ( qui trình thiết kế có
chứng chỉ ISO 9001 ) qui trình sản xuất theo tiêu chuẩn ISO 9002 .
Thiết bị đóng ngắt và dao nối đất đều đƣợc đặt trong SF6 do vậy tuổi thọ trung
bình của thiết bị là 30 năm . Thiết bị không yêu cầu bảo dƣỡng và có thể làm
việc trong điều kiện khí hậu nhiệt đới và các tác nhân có hại của môi trƣờng .
Tủ đóng cắt hợp bộ đƣợc lắp đặt trong nhà có kết cấu đƣợc tích hợp và lắp
ghép từ nhiều ngăn tủ. Các tủ hợp bộ đƣợc chế tạo và lắp ráp thử nghiệm theo
điều kiện tiêu chuẩn và xuất xƣởng trọn gói.
Tủ hợp bộ đáp ứng các tiêu chuẩn IEC sau đây:
 IEC 298 : Tủ hợp bộ vỏ kim loại điện áp xoay chiều từ 1kV đến
54kV .
 IEC 265 : Thiết bị đóng cắt mạch cao thế
11
 IEC 129 : Dao cách li và dao tiếp địa trung thế
 IEC 420 : Thiết bị hợp bộ đóng cắt và cầu chì cho điện áp xoay chiều
cao thế
 IEC 056 : Máy cắt xoay chiều cao thế
 IEC 282-1 : Cầu chì cao thế
 IEC 185 : Biến dòng điện
 IEC 186 : Biến điện áp
 IEC 529 : Cấp bảo vệ
2.2.2. Hệ thống tủ trung thế bao gồm :
 02 tủ cầu dao phụ tải đầu vào .
 01 tủ cầu dao phụ tải cầu chì bảo vệ máy biến áp .
Các loại tủ có cấu tạo chi tiết nhƣ sau :
Tủ cầu dao phụ tải kết nối mạch vòng loại 36kV , 630kV , 16kV ,
16kA1s bao gồm :
 Cầu dao phụ tải kèm tiếp đất trong khí SF6 , ba vị trí ( Đóng \ Ngắt\ Nối đất )
đóng ngắt lƣới 630A với cơ cấu vận hành tay quay . Buồng khí SF6 đƣợc đặt
trong khoang bọc INOC .
 Hệ thống cầu dao nối đất liên động an toàn .
 Các sứ đỡ thanh cái đồng 630A .
 Hệ thống truyền động kèm khóa liên động . Hệ thống truyền động với
cơ cấu điều khiển nén lò so cho phép lắp mô tơ để điều khiển từ xa hoạt động
với độ chính xác và độ tin cậy cao
 Cửa sổ quan sát .
 Chỉ thị điện áp ( việc hiển thị có thể dử dụng đèn báo điện áp lấy tín
hiệu từ hệ thống tụ phân áp của từng pha ) .
 Sơ đồ 1 sợi : Bản thiết kế cho phép ngƣời sử dụng nhìn toàn bộ hệ thống
với các thiết bị và phƣơng thức điều khiển chính.
12
.
 Thanh cái tiếp địa .
 Sƣởi chống ẩm nguồn 220VAC 50W .
 Hệ thống thanh cái đồng với các đầu cho phép đấu nối ghép nối hoặc
thực hiện liên kết đƣợc thiết kế sẵn phù hợp cho đấu nối cáp tới 300 mm
2
( sử
dụng với các đầu nối chuyên dụng ) .
Tủ cầu dao cầu chì cho lộ ra bảo vệ máy biến áp bao gồm :
 Cầu dao phụ tải kèm tiếp đất trong khí SF6 , ba vị trí ( Đóng \ Ngắt \ Nối
đất ) đóng ngắt lƣới 400A với cơ cấu vận hành tay quay . Buồng khí SF6 đƣợc
đặt trong khoang bọc INOC .
 Hệ thống giá đỡ ống chì bảo vệ máy biến áp đƣợc thiết kế phù hợp cho
các ống chì theo tiêu chuẩn IEC . Hệ thống kèm theo chốt liên động tự động cắt
cầu dao khi bất kì hạt nổ cầu chì ống nào tác động khi cầu chì nổ .
 Cầu chì 35kV/20A bảo vệ cho máy biến áp 1000 kVA 35( 22 ) kV/0,4kV.
 Các sứ đỡ thanh cái .
 Hệ thống thanh cái đồng 630A .
 Hệ thống truyền động kèm khóa liên động . Hệ thống truyền động với
cơ cấu điều khiển nén lò so cho phép lắp mô tơ để điều khiển từ xa trong tƣơng
lai
 Cửa sổ quan sát .
 Chỉ thị điện áp ( đèn báo điện áp lấy tín hiệu tứ hệ thống tụ phân áp của
từng pha ) .
 Sơ đồ 1 sợi : Bản thiết kế cho phép ngƣời sử dụng nhìn toàn bộ hệ thống
với các thiết bị và phƣơng thức điều khiển chính.
 Thanh cái tiếp địa .
 Sƣởi chống ẩm nguồn 220VAC 50W
 Hệ thống thanh cái đồng với các đầu cho phép đấu nối ghép nối hoặc
thực hiện liên kết đƣợc thiết kế sẵn phù hợp cho đấu nối cáp tới 300
mm
2
( sử dụng với các đầu nối chuyên dụng ) .
13
2.2.3. Hình dạng và kích thƣớc tủ:
2.2.3.1. Kích thƣớc và trọng lƣợng

Hình 2.2 Hình dạng tủ hợp bộ
Tủ loại CAS-36
CAS-36 TYPE
RộngA
(mm)
Cao A
(mm)
Sâu C
(mm)
Trọng lƣợng
(kg)
CAS-36 3l 1050 1850 1005 450
CAS-36 4l 1200 1850 1005 500
CAS-36 2l+Q 1050 2000 1050 500
CAS-36 2l+2Q 1200 2000 1050 600
CAS-36 3l+Q 1200 2000 1050 600

Bảng 2.1 : Kích thƣớc và trọng lƣợng các loại tủ
14
1- Tủ
2- Thanh nối
3- Công tắc ngắt
4- Ngăn cầu chì
5- Ngăn kết nối các cơ khí
6- Bảng hoạt động và hiển thị
7- Ngăn cáp mạng
8- Bắt vít M16 và tăng nối dây
9- Đầu nối biến áp cấp nguồn
10- Đĩa bắn (để an toàn)
11- Máy đo áp suất
12-Màn hình hiển thị điện áp
13-Ngăn L.V
14-Lõi nối

10-
2.2.3.2. Cấu trúc của tủ hợp bộ













Hình 2.3 : Cấu trúc của tủ hợp bộ
Chất khí dập hồ quang SF6 ( Sunphua hexaflorit )
Khí SF6 đƣợc sử dụng thành công trong nhiều năm qua để làm chất cách
điện đối với thiết bị bảo vệ và đóng cắt mạch điện . SF6 là loại khí trơ , tích điện
âm và là loại khí không cháy khí SF6 đƣợc sử dụng trong máy cắt trung thế và
cao thế trong hơn 30 năm qua . Trong 10 năm trở lại đây SF6 đƣợc sử dụng
nhiều trong cầu dao phụ tải trung thế . SF6 cũng thích hợp làm chất cách điện
trong các thiết bị điện khác .
15
Vỏ bọc bên ngoài
Các tủ này đƣợc cấu tạo từ sắt mạ kẽm dày 10 – 15 mm có màu kim loại
sáng. Bốn bên uốn cong vuông góc đảm bảo chịu lực và độ bền cao . Tất cả các
thiết bị đều đƣợc kết nối với nhau chắc chắn bằng rivê hay bulông . Nắp đóng
phía sau đƣợc gia cố vào tủ và bấm rivê phía dƣới đảm bảo giải phóng tức thời
trong trƣờng hợp hồ quang bên trong phát sinh và ngăn chặn hơi thoát ra . Vách
ngăn này đƣợc cố định bằng bulông M6 , có thể dễ dàng tháo dời vách ngăn khi
cần kết nối với thanh cái . Cửa tủ đƣợc tính toán sao cho có thể chịu đƣợc áp lực
khi xảy ra sự cố bên trong . Phía trên cửa , ngăn thiết bị phụ đƣợc thiết kế theo
chuẩn sao cho phù hợp với bảng đấu nối và các thiết bị kích thƣớc nhỏ , hay các
chuẩn cao hơn phù hợp với rơle bảo vệ hoặc thiết bị có chiều dày hơn 40 mm
CẦU CHÌ
Kích thƣớc cầu chì
Sắp xếp các cầu chì bảo vệ máy biến áp phụ thuộc trên các điểm, các tiêu
chí sau:
- Mức điện áp mà cầu chì có thể đáp ứng.
- Công suất máy biến áp.
- Tản nhiệt của cầu chì.
- Công nghệ cầu chì (nhà sản xuất).

Hình 2.4 : Cầu chì Fusarc CF
16
Cầu chì thay thế
IEC và UTE kiến nghị , quy định rằng khi một cầu chì đã bị hỏng , cả ba
cầu chì phải đƣợc thay thế.
Loại
mức
điện
áp
(kV)
điện
áp
hoạt
động
(kV)
mức
dòng
địên
(A)
Dòng
ngắn
mạch
lớn
nhất
I
1
(kA)
Dòng
ngắn
mạch
nhỏ
nhất
I
3
(A)
Cuộn
khán
g
(mΩ)
Tổn
thất
(W)
chiều
dài
L
*
(mm)

Đƣờn
g
kính
Φ
*
(mm)
Trọn
g
lƣợng
(kg)
51311
010MO
51006 549
MO
51006 550
MO
51006 551
MO
51006 552
MO
36 20/36
4
6.3
10
16
20
20
20
36
34
46
58
2.109
750
380
252
197
51
39
50
98
120
537


50.5




1.9

51006 553
MO
25 79 133 133 55 3.1
51006 554
MO
51006 555
MO
31.5
40
101
135
103
70
171
207
76 5.4
51006 556
MO
51006 557
MO
50
63
200
250
47
35
198
240
86 6.5
Bảng 2.2 : Các thông số của cầu chì
17
Lắp đặt
Với kích thƣớc và khối lƣợng đã đƣợc giảm thiểu các tủ loại này dễ vận
chuyển và lắp đặt . Việc liên kết nhiều tủ đƣợc thực hiện dễ dàng nhờ các pano
tháo dời ở ngăn thanh cái đặt phía trên . Tiếp sau đó nhân viên kĩ thuật sẽ thao
tác hoàn toàn ở mặt trƣớc
Nguồn cấp
Mô tả
thanh nối
M16 630 A/20
kA
(I)Vít tăng
cường
400 A/15
kA
bảo vệ (Q)
không vít
Cáp cách
điện
18/30 kV
(chuẩn
UNE)
ELASTIMOLD

Bảo vệ
khửu nối 400
A/15kA
- M400LR 35 – 185mm
2
nối „T” M400TB/M440TB - Max 630mm
2
PIRELLI
Bảo vệ
khửu nối
PMA-
4/400/36
25 –
240MM
2
nối „T” PMA-5/400/36AC
Bảng 2.3 : Bảng lựa chọn đầu nối


18
2.2.3.3 Các loại tủ khác

Hình 2.5 : Sơ đồ tủ CAS – 36 3l




Diện tích mm
2
Mặt sau A
(mm)
Ví trí cáp ra
Mặt phải B (mm)
Mặt trái C (mm)
50 320 320 570
70 350 350 600
95 380 380 630
120 400 400 650
150 425 425 675
185 460 460 710
240 500 500 750
Bảng 2.5 : Thông số của tủ CAS – 36 3l
Các kích thƣớc A, B và C (100mm, nhỏ nhất, phù hợp với tiêu chuẩn:
Bán kính uốn = 15 x đƣờng kính
Cáp cách điện 18/30 kV
19

Hình 2.6 : Sơ đồ tủ CAS – 36 2l + Q



Diện tích mm
2
Mặt sau A
(mm)
Ví trí cáp ra
Mặt phải B (mm)
Mặt trái C (mm)
50 100 100 100
70 100 100 110
95 130 130 120
120 150 150 125
150 180 180 130
185 220 220 140
240 260 260 155
Bảng 2.6 : Thông số của tủ CAS – 36 2l + Q
Các kích thƣớc A, B và C (100mm, nhỏ nhất, phù hợp với tiêu chuẩn:
Bán kính uốn = 15 x đƣờng kính
Cáp cách điện 18/30 kV
20

Hình 2.7: Sơ đồ tủ CAS – 36 2l +2Q



diện tích mm
2

Ví trí cáp ra
Mặt sau A (mm) mặt trái C (mm)
50 100 100
70 100 110
95 130 120
120 150 125
150 180 130
185 220 140
240 260 155
Bảng 2.7 : Thông số của tủ CAS – 36 2l +2Q
Các kích thƣớc A, B và C (100mm, nhỏ nhất, phù hợp với tiêu chuẩn:
Bán kính uốn = 15 x đƣờng kính
Cáp cách điện 18/30 kV
21
2.3 Sơ đồ mạch động lực và điều khiển :

Hình 2.8 : Sơ đồ mạch động lực và điều khiển
Hình 2.8 miêu tả sơ đồ mạch động lực và điều khiển thiết bị hợp bộ

22
Trong đó:
Máy biến áp T1 : Với cuộn dây sơ cấp nối cuộn thứ cấp nối Y trung
tính nối đất.
Mạch động lƣc với các máy cắt : Q
0
, Q
1
, Q
2
, Q
9

Các biến dòng TA
11
, TA
12
, TA
13
, TA
21
, TA
22
, TA
41
, TA
42
, TA
43
. Điện
áp sơ cấp 35 kV và thứ cấp la 22kV
Biến áp đo lƣờng ba cuộn dây Y /Y/
Biến dòng TA31 đo dòng của dây trung tính
Phía sơ cấp có chống sét van ngoài ra còn có cầu dao cách li và các
máy cắt khác
Thiết bị đo và điều khiển bao gồm : volmet, ampemet, Wh, var
Các thiết bị bảo vệ bao gồm : rơ le F87T. Ro le này lấy tín hiệu từ dòng
sơ cấp và dòng thứ cấp để so sánh với nhau. Đây là rơ le so lệch. Nếu nhƣ các
giá trị đặt vƣợt ngƣỡng thì rơ le này gửi tín hiệu đến nhả cầu dao Q0 phía sơ cấp
và thứ cấp
Tủ hợp bộ đƣợc thiết kế kĩ thuật rất kín kẽ đặc biệt là các phƣơng thức
bảo vệ và đƣợc tích hợp trên nó các thiết bị hiện đại nhƣ các bộ tự động điều
chỉnh điện áp, các bộ điều khiển các bộ đo lƣờng.
2.4. Cấu trúc thanh cái và đặc điểm
Ngƣời ta thƣờng sử dụng thanh cái đồng , nhôm , thép trong các thiết bị
phân phối điện năng . Thƣờng chỉ dùng thanh cái thép trong thiết bị xoay chiều
công suất nhỏ với dòng điện làm việc không quá 300A . Với dòng một chiều có
thể dùng thanh dẫn thép có dòng điện lớn hơn . Đồng có độ dẫn điện tốt nhất ,
độ bền cơ học cao , có khả năng chống ăn mòn hóa học , do vậy nên nó đƣợc sử
dụng trong các thiết bị phân phối lắp ở vùng ven biển hay khu vực có bụi công
nghiệp . Nhôm có điện trở suất lớn hơn đồng từ 1,6 ÷ 2 lần , trọng lƣợng riêng
bé hơn đồng , không có khả năng chống ăn mòn hóa học , do đó nhôm đƣợc
23
dùng trong thiết bị phân phối cách xa khu vực có bụi muối hay bụi công nghiệp .
Tiết diện thanh dẫn đƣợc chọn theo chỉ tiêu khinh tế hoặc theo điều kiện phát
nóng và kiểm tra ổn định lực điện động , ổn định nhiệt khi có dòng điện ngắn
mạch .
Khi ngắn mạch thanh dẫn chịu tác động của lực điện động vì vậy trong vật
liệu thanh dẫn sẽ xuất hiện ứng lực . Để kiểm tra độ ổn định động của thanh cái
khi ngắn mạch cần xác định đƣợc ứng suất trong vật liệu thanh cái do lực động
điện gây ra và so sánh ứng suất này với ứng suất cho phép .
Độ ổn định nhiệt của thanh cái phải đảm bảo khi có dòng điện ngắn mạch đi
qua thì nhiệt độ thanh cái không vƣợt quá trị số giới hạn cho phép lúc ngắn
mạch .
Sự cố xảy ra với thanh cái rất ít nhƣng vì thanh cái là đầu mối liên hệ của
nhiều phần tử trong hệ thống nên khi xảy ra ngắn mạch trên thanh cái nếu không
đƣợc loại trừ một cách nhanh chóng và tin cậy thì có thể gây ra những hậu quả
nghiêm trọng và làm tan rã một hệ thống . Với thanh cái có thể không xét đến
quá tải vì khả năng chịu quá tải của thanh cái là rất lớn . Vì vậy thanh cái cũng
cần có những bảo vệ và những bảo vệ đó cần thỏa mãn những đòi hỏi cao về
chọn lọc khả năng tác động nhanh và độ tin cậy .
Đối với hệ thống thanh cái phân đoạn hay hệ thống nhiều thanh cái , khi xảy
ra sự cố trên một thanh cái nào đó thì cần phải cách li thanh cái đó ra khỏi hệ
thống càng nhanh càng tốt .
 Các nguyên nhân gây ra sự cố trên thanh cái có thể là:
Hƣ hỏng cách điện do già cỗi vật liệu .
Quá điện áp .
Mặt cắt hƣ do sự cố ngoài thanh cái .
Thao tác nhầm .
24
Sự cố ngẫu nhiên do vật dụng rơi chạm vào thanh cái .
 Các dạng hệ thống bảo vệ thanh cái :
Kết hợp bảo vệ thanh cái với bảo vệ các phần tử nối với thanh cái.
Bảo vệ so lệch thanh cái .
Bảo vệ so sánh pha .
Bảo vệ có khóa có hƣớng .














25
CHƢƠNG 3. HỆ THỐNG GIÁM SÁT VÀ ĐIỀU KHIỂN
TRONG TỦ HỢP BỘ SCHNEIDER
3.1. Đặt vấn đề
Tủ hợp bộ trung áp của Schneider đƣợc chế tạo để trang bị cho các trạm
biến áp trung gian và đƣợc lắp đặt trong các nhà điều hành nhằm giúp các nhân
viên vận hành thực hiện các chức năng vận hành nhƣ quạt mát , bộ chuyển nấc
On Load Tap Changer ( OLTC ) từ xa . Ngoài ra nó còn cho biết các thông số
vận hành máy biến áp nhờ việc đƣa vào tủ các tín hiệu , các chỉ thị thông số vận
hành.Việc điều khiển từ xa đƣợc thực hiện tại tủ ở cả hai chế độ bằng tay và tự
động . Các thông số đƣợc tín hiệu hóa và hiển thị thƣờng xuyên về nhiệt độ dầu
và nhiệt độ cuộn dây , tình trạng làm việc của hệ thống làm mát , mức dầu trong
máy..... giúp cho vận hành máy an toàn , tin cậy và hiệu quả
3.2. Thiết bị đo , giám sát
3.2.1. Đồng hồ chỉ thị nhiệt độ cuộn dây
Cuộn dây là phần tử có nhiệt độ cao nhất trong máy biến áp , hơn nữa
nó tăng nhanh khi tải tăng , trong khi đó độ tăng của nhiệt độ dầu diễn ra rất từ
từ . Vì vậy để giám sát độ tăng nhiệt độ do tải tăng đột ngột cần phải đo nhiệt độ
cuộn dây .
Khi chƣa mang tải , không có dòng điện chạy qua nhiệt điện trở , nhiệt kế
sẽ chỉ nhiệt độ dầu trong máy biến áp (Toil).
Khi máy biến áp mang tải dòng điện từ máy biến dòng chạy qua cuộn dây
nhiệt điện trở , sẽ nung nóng cuộn điện trở , đồng hồ sẽ đo đƣợc độ tăng nhiệt độ
* Các lƣu ý:
- Điện trở nhiệt quấn trong bầu nhiệt của bộ cảm biến , nó tùy thuộc
vào dòng điện cung cấp từ máy biến dòng , do vậy cần phải chọn biến dòng phù