Dạy trẻ mầm non kỹ năng sống

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Dạy trẻ mầm non kỹ năng sống

Đề tài
PHẦN MỞ ĐẦU
1) Lý do chọn đề tài ……………………………………………………………… ……. 3
2) Mục đích đề tài………………………………………………………………….. 4
3) Nhiệm vụ nghiên cứu…………………………………………………………. 4
4) Giả thiết khoa học.......................................................................................................... 4
5) Giới hạn nghiên cứu ………………………………………………………………… 4
6) Khách thể và đối tượng nghiên cứu…………………………………………… 4
7) Phương pháp nghiên cứu ……………………………………………………………5
Nội Dung nghiên cứu
CHƯƠNG I :CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI…………………………………….. 6
1) Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề…………………………………….. 6
2) Các nội dung HĐTH của trẻ MN ………………..……………………….. 6
2.1. Vai trò HĐTH đối với việc giáo dục và phát triển
toàn diện cho trẻ ……………………………………………………………………………………………. 7
2.2.Cách tổ chức HĐTH cho trẻ MN …………………………………………………………………
3) HĐVC ở trẻ mầm non và mối quan hệ giữa HĐVC–HĐTH …….
3.1. Đặc điểm HĐVC của trẻ MN………………………………………………………
3.2. Ý nghĩa của HĐVC với trẻ mầm non………………...……………………
3.3.Mối quan hệ giữa HĐVC và HĐTH …………………………………………..
3.5. Cách tổ chức HĐVC ………………………………………………………………
3.4. Các loại trò chơi ở trường MN …………………………………………………
CHƯƠNG II :NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ THẾT KẾ MỘT SỐ
TRÒ CHƠI TẠO HÌNH…………………………………………………………………………20
1) Mục đích nghiên cứu thực trạng……………………………………………….20
2) Nội dung và phương pháp nghiên cứu………………………………..…… 20
2.1.Phương pháp điều tra trực tiếp.
2.2. Điều tra gián tiếp.
2.3. Quan sát tự nhiên
2.4. Phân tích sản phẩm của HĐTH
3. Tiêu chí và thang đánh giá :
3.1. Tiêu chí :
4. Kết quả nghiên cứu thực trạng.
3.2. Thang đánh giá :
4.1. Phân tích kết quả điều tra.
4.2. Phân tích kết quả quan sát :
4.3. Phân tích kết quả sản phẩm HĐTH của trẻ.
5. Thiết kế một số trò chơi :
5.1. Cơ sở định hướng cho việc thiết kế một số trò chơi :
5.2. Thiết kế một số trò chơi :
CHƯƠNG III: TỔ CHỨC THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM…………………………34
Giáo viên: Lê Thị Hân
1
1) Mục đích thực nghiệm ……………………………………………………………...34
2). Nội dung và cách thức tiến hành :
2.1 .Khảo sát thực nghiệm :
2.2. Thực nghiệm tác động :
2.3. Thực nghiệm kiểm chứng.
3. Kết quả thực nghiệm
4. Nhận xét chung của chương III :
3.2. Kết quả thực nghiệm kiểm chứng :
3.1. Kết quả thực nghiệm khảo sát :
Kết Luận ………………………………………………………………………………………………. 36
1) Kết luận chung …………………………………………………………………………. 36
2) Một số đề xuất sư phạm…………………………………………………………….. 36
BẢNG QUY ĐỊNH VIẾT TẮT
` - Hoạt động tạo hình: HĐTH
- Hoạt động vui chơi: HĐVC
- Mẫu giáo lớn : MGL
- Mầm non: MN
- Nhóm thực nghiệm : NTN
- Nhóm đối chứng : NĐC
- Thực nghiệm khảo sát: TNKS
- Thực nghiệm tác động : TNTĐ
- Thực nghiệm đối chứng : TNĐC
- Hoạt động xé đán : HĐXD
- Giáo viên : GV
MỤC LỤC :
PHẦN MỞ ĐẦU
1) Lý do chọn đề tài …………………………………………………………………………………. 3
2) Mục đích đề tài…………………………………………………………………………….. 4
3) Nhiệm vụ nghiên cứu……………………………………………………………………. 4
4) Giả thiết khoa học............................................................................................................................ 4
5) Giới hạn nghiên cứu …………………………………………………………………………….. 4
6) Khách thể và đối tượng nghiên cứu………………………………………………………. 4
7) Phương pháp nghiên cứu ……………………………………………………………………… 4
Nội Dung nghiên cứu
Giáo viên: Lê Thị Hân
2
CHƯƠNG I :CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI………………………………………………….. 6
1) Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề………………………………………………….. 6
2) Một số vấn đề về hoạt động xé dán của trẻ ……………………………………….. 6
2.1. Đặc điểm phát triển tâm sinh lý của trẻ 5 – 6Tuổi……………………………… 7
2.2. Hoạt động tạo hình của trẻ mầm non……………………………………………….. 14
2.3. Vai trò hoạt động đối với việc giáo dục và phát triển toàn diện của trẻ
2.4. Cách tổ chức HĐTH trong trường mầm non …………………………….…….. 15
3) Hoạt động vui chơi ở lứa tuổi mầm non và mối quan hệ giữa hoạt
động tạo hình hoạt động vui chơi…………………………………………….……………. 18
3.1. Đặc điểm của HĐVC của trẻ MN…………………………………………………………….. 18
3.2.Ý nghĩa của HĐVC của trẻ Mn…………………………………………………………………… 19
3.3. Các loại trò chơi của trẻ MN……………………………………………………………………... 19
3.3.1. Trò chơi sáng tạo…………………………………………………………………………….. 19
3.3.2. Trò chơi học tậpư……………………………………………………………………………………….19
3.3.3. Trò chơi vận động…………………………………………………………………………… 19
3.4. Cách tổ chức hoạt động vui chơi………………………………………………………..… 19
3.5. Mối quan hệ giữa HĐTH và HĐVC …………………………………………………… 19
CHƯƠNG II :NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ THẾT KẾ MỘT SỐ
TRÒ CHƠI TẠO HÌNH……………………………………………………………………………………20
1) Mục đích nghiên cứu thực trạng………………………………………………………….20
2) Nội dung và phương pháp nghiên cứu…………………………………………..…… 20
2.1. Dùng phiếu câu hỏi…………………………………………………………………………….20
2.2. Quan sát tự nhiên……………………………………………………………………………….. 22
2.3. Phân tích sản phẩm tạo hình của trẻ…………………………………………………… 22
3) Tiêu trí và thang đánh giá……………………………………………………………………27
3.1. Tiêu trí……………………………………………………………………………………………….27
3.2.Thang đánh giá……………………………………………………………………………………28
4) Kết quả nghiên cứu thực trạng…………………………………………………………... 28
4.1. Kết quả điều tra…………………………………………………………………………...28
4.2. Kết quả quan sát………………………………………………………………………………… 28
4.3. Kết quả phân tích sản phẩm HĐTH của trẻ ………………………………………….28
5) Thiết kế một số trò chơi……………………………………………………………………….28
5.1. Cơ sở định hướng cho việc thiết kế trò chơi………………………………………….29
5.2.Các trò chơi tạo hình…………………………………………………………………………….29
5.3. Những điều kiện sư dụng các trò chơi đã thiết kế………………………………….33
CHƯƠNG III: TỔ CHỨC THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM……………………………………34
1) Mục đích thực nghiệm ………………………………………………………………………...34
2) Nội dung và phương pháp tổ chức thực nghiệm…………………………………..34
2.1.Thực nghiệm khảo sát ………………………………………………………………………….34
2.2.Thực nghiệm tác động…………………………………………………………………………. 34
2.3.Thực nghiệm kiểm chứng……………………………………………………………………..35
Giáo viên: Lê Thị Hân
3
3) Kết quả thực nghiệm……………………………………………………………………………35
3.1. Kết quả thực nghiệm khảo sát…………………………………………………………….. 35
3.2. Kết quả thực nghiệm tác động……………………………………………………………. 35
3.3. Kết quả thực nghiệm kiểm chứng……………………………………………………….. 35
4) Nhận xét chung của chương III……………………………………………………………. 35

Kết Luận …………………………………………………………………………………………………………. 36
1) Kết luận chung ……………………………………………………………………………………. 36
2) Một số đề xuất sư phạm……………………………………………………………………….. 36
BẢNG QUY ĐỊNH VIẾT TẮT
` - Hoạt động tạo hình: HĐTH
- Hoạt động vui chơi: HĐVC
- Mẫu giáo lớn : MGL
- Mầm non: MN
- Nhóm thực nghiệm : NTN
- Nhóm đối chứng : NĐC
- Thực nghiệm khảo sát: TNKS
- Thực nghiệm tác động : TNTĐ
- Thực nghiệm đối chứng : TNĐC
- Hoạt động xé đán : HĐXD
- Giáo viên : GV
PHẦN MỞ ĐẦU
1) Lý do chọn đề tài
Hoạt động tạo hình là một hoạt động nghệ thuật chiếm một vị trí quan trọng.
Hình thành nhân cách trẻ ngay từ những năm đầu của cuộc sống. Thông qua HĐTH trẻ
được khám phá ý thích vẻ đẹp kỳ diệu. Đây cũng là lứa tuổi ham hiểu biết có nhu cầu
lớn trong việc nhận thức khám phá thế giới xung quanh, yêu cái đẹp sáng tạo cái đẹp.
Trong giáo dục MN, HĐTH có mối quan hệ chặt chẽ với HĐVC. Khi tham gia
chơi khả năng nhận thức và tính sáng tạo của trẻ dần dần được hình thành và phát triển
từ đó làm phong phú trí tưởng tượng nhận thức và xúc cảm tình cảm của trẻ qua những
bài xé dán, nặn, vẽ..
Đối với MG vui chơi là hoạt động chủ đạo nhưng nó được tính hợp lồng ghép
trong mọi hoạt động. Thông qua HĐTH trẻ lĩnh hội được những kinh ngiệm xã hội loài
người kinh nghiệm sáng tạo nghệ thuật giúp trẻ hình thành và nâng cao dần năng lực
sáng tạo và vốn thâm mỹ vốn có của mình uốn ắn được những thị yếu cho đúng hướng.
Giáo viên: Lê Thị Hân
4
Bản chất của HĐTH là hoạt động nghệ thuật, con người luôn vươn tới cái đẹp
vươn tới cái " chất thiện mỹ " .Do vậy người ta càng quan tâm đến nghệ thuật sáng tạo
nghệ thuật và thưởng thức nghệ thuật HĐTH nói chung và HĐXD nói riêng có vai trò
quan trọng trong đời sống tâm hồn trẻ. HĐXD là hoạt động khó nhất nhất trong HĐTH
đòi hỏi bàn tay khéo léo, óc quan sát tư duy, trí nhớ tưởng tượng…góp phần phát triển
trí tuệ, trẻ tìm tòi khám phá để tạo ra bức tranh đẹp giúp cho trẻ hiể biết thêm những
kiến thức cơ bản của HĐTH vá sử dụng hiệu quả trong tác phẩm nghệ thuật của mình .
Trong tác phẩm nghệ thuật xé dán của trẻ người ta có thể nhận thấy được trẻ
muốn nói gì (ngôn ngữ tạo hình) thể hiện tình cảm gì (phương tiện truyền cảm)
Cũng như mơ ước ngày thơ của trẻ…Chính vì vậy cần tích cực cho trẻ hoạt động
tạo hình nhất là hoạt động vẽ của trẻ.
Trên thực tế em thấy chất lượng các giờ dạy HĐTH ở trường MN. Chưa cao bởi
các giờ học mang tính khuôn mẫu, áp đặt. Bài xé dán của các em mang tình tái tại dập
khuôn. Thiếu đi sự mềm mại và ít có tính sáng tạo. Trong đó quá trình tổ chức các tiết
học tạo hình của GV. Còn lúng túng và gặp nhiều khó khăn. Việc đưa yếu tố chơi vào
tiết học còn rất hạn hẹp mà lứa tuổi MN trẻ phải được "Học mà chơi, Chơi mà học".
Nhà tâm lý học Hà Lan IBBC de dop đã từng nói"Nếu tiến hành tiết học dưới hình thức
trò chơi thì tất nhiên hiệu quả tiết học sẽ cao hơn" HĐTH cũng vậy việc đưa các yếu tố
chơi vào tiết học sẽ làm tăng hướng thú cho trẻ, tạo lên tâm trạng phấn khởi mong
muốn được tạo ra sản phẩm của mình thông qua các phương tiện tạo hình, đường nét,
bố cục, màu sắc, giấy màu…
Xuất phát từ những lý do trên mà tôi đã chon đề tài: " Thiết kế một số trò chơi
tạo hình nhằm giúp trẻ mẫu giáo lớn 5 -6 tuổi phát triển kĩ năng xé dán " Do trình
độ hiểu biết của tôi còn hạn chế. Kính mong quý thầy cô giúp đỡ để bài tập của tôi được
hoàn thiện hơn
2) Mục đích đề tài
Thiết kế một số trò chơi tạo hình nhằm giúp trẻ MGL. Nâng cao phát triển kỹ
năng xé dán. Để từ đó nâng cao hiệu quả của việc giáo dục nghệ thuật mang tính tích
hợp nhằm phát triển và giáo dục toàn diện cho trẻ
3) Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nghiên cứu lý luận xây dựng lý luận, hệ thống hóa một số lý luận trong việc
"Thiết kế một số trò chơi". Tạo hình nhằm nâng cao phát triển kỹ năng xé dán cho trẻ
MG
3.2. Nghiên cứu thực trạng của đề tài
Tìm hiểu thực trạng trong việc tổ chức HĐTH cho trẻ MG hiện nay ở trường MN
bán công Tri Trung – Phú Xuyên – Thành Phố Hà Nội
3.3.Thiết kế và tiến hành thực nghiệm áp dụng một số trơ chơi - Tạo hình để xác
định hiệu quả giáo dục của các tró chơi đã thiết kế
4) Giả thiết khoa học
Nếu thiết kế một số trò chơi – tạo hình giúp trẻ nâng cao kỹ năng xé dán cho trẻ
trong các đường nét trang trí dán, bố cục, giấy màu, nội dung…thì sẽ bồi dưỡng được
Giáo viên: Lê Thị Hân
5
khả năng quan sát và cung cấp vốn hiểu biết cho trẻ, kích thích được tình cảm, xúc cảm,
thẩm mỹ, từ đó sẽ giúp trẻ nâng cao kỹ năng xé dán thông qua HĐTH
5) Giới hạn nghiên cứu
Khóa luận này nghiên cứu thiết kế một số trò chơi – tạo hình dành cho trẻ
MGL.( 5 – 6T ) ở các trường MN các tiết học tạo hình tập chung vào thể loại xé dán
6) Khách thể và đối tượng nghiên cứu
6.1. Khách thể nghiên cứu
Nghiên cứu việc tổ chức HĐTH cho trẻ từ 5-6T trong trường MN
6.2. Đối tượng nghiên cứu: Các trò chơi tạo hình nhằm giúp trẻ MGL ( 5-6T )
nâng cao kỹ năng xé dán
7) Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Thu thập, đọc, phân tích tài liệu đẻ xây dựng cơ sở định hướng cho đề tài
7.2. Phương pháp quan sát tự nhiên
- Quan sát HĐTH tự nhiên của cô và trẻ từ đó nhân xét, phân tích thực trạng của
lớp nghiên cứu thực trạng trong khoảng 15 – 20 tiết học hoạt động xé dán của trẻ
7.3. Phương pháp điều tra
- Điều tra dán tiếp: điều tra bằng phiếu câu hỏi : đưa ra hệ thống câu hỏi xoay
quanh HĐTH và cách tổ chức tiết HĐTH ra sao tại trường MN Tri Trung đối tượng
MGL. Hệ thống câu hỏi đưa ra giáo viên đánh dấu vào những phần mình đã thực hiện
được và ý kiến đề xuất các hình thức biện pháp nhằm nâng cao HĐTH
- Điều tra trực tiếp:
Tiến hành điều tra: chuẩn bị hệ thống câu hỏi sẵn đến từng lớp, gặp gỡ GV trao đổi
về việc tổ chức HĐTH trong trường MN. Và việc đưa yếu tố chơi vào HĐTH
7.4. Phương pháp nghiên cứu HĐTH của trẻ :
-Thu thập sản phẩm tạo hình của trẻ, xem xét, phân tích quá trình hoạt động tạo
hình xé dán của trẻ trong trò chơi bổ trợ
7.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Đây là phương pháp dùng để kiểm nghiệm những trò chơi đã thiết kế trong việc
xây dưng đề tài.
- Thực nghiệm gồm 3 Bước. Chọn lớp MGL : gồm 15 – 20 trẻ cho một nhóm
Một nhóm đối chứng, một nhóm thưc nghiệm

Yêu cầu : Hai nhóm trên số trẻ tương đương về nhận thức và khả năng thực hiện
a) TNKS : cho 3 bài xé dán dạy hai nhóm như sau
Quan sát hai nhóm đó kết quả
b) Tiến hành thực nghiệm tác động
- Một nhóm đối chứng hoạt động tạo hình tự nhiên
Giáo viên: Lê Thị Hân
6
- Một nhóm thực hiện có lồng ghép trò chơi do GV thiết kế : ( thực hiện thời gian
2 tháng )
c) Thực nghiệm kiểm chứng
Tiến hành kiểm chứng bằng cách cho một bài tập chung cho cả hai nhóm.
Nhận xét, phân tích, so sánh kết quả sản phẩm của 2 nhóm và đưa ra kết luận cụ thể
7.6. Phương pháp sử lý số liệu bằng thống kê toán học:
Thống kê số liệu và tính % nhằm sử dụng số liệu thu được vào phân tích kết quả
nghiên cứu.

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương I
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1) Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề
- Để tìm hiểu về quá trình và phát triển HĐTH của trẻ em, chúng ta xem xét sự
phát triển của một dạng hoạt động mang tính tạo hình đặc trưng nhất và xuất hiện sớm
nhất đó là hoạt động xé xé dán
Có nhiều quan điểm và nhiều cách phân loại khác nhau về các thời kỳ phát triển
của HĐTH tuy nhiên đứng từ góc độ giáo dục MN có thể phân quá trình phát triển
HĐTH của trẻ em mà cụ thể là hoạt động xé dán thành hai thời kỳ.Thời kỳ tiền tạo hình
và thời kỳ tạo hình
- Thời kỳ tiền tạo hình: Thời kỳ này bắt đầu không giống nhau ở đứa trẻ thường
vào cuối năm thứ 2 thời kỳ này diễn ra qua nhiều gia đoạn những đường nét lộn xộn
không có ý nghĩa. Lúc này trẻ chưa có ý định thể hiện một sự nhất định nào cả các chi
tiết xé chỉ là kết quả của sự thỏa mãn nhu cầu vận động khám phá thế giới xung quanh
đồng thời cũng là kết quả của trẻ bắt chước hành động của người lớn. Sự ham thích thực
hiện " thao tác xé " ở giai đoạn này chính là những biểu hiện tính tích cực khảo sát –
định hướng. Một chức năng tâm lý được được hình thành trong quá trình vận động với
đồ vật và giao tiếp người lớn. Lúc này trẻ vô cùng thỏa mãn khi nhìn thấy dấu vết hiện
nên do chính mình tạo nên càng ngày trẻ càng bị thu hút vào những vận động
2) Các nội dung HĐTH của trẻ MN
- Nhóm nội dung 1 :
Giáo viên: Lê Thị Hân
7
Các kiến thức, kỹ năng, năng lực thể hiện sự vật đơn giản
+ Sự thể hiện về hinh dạng
+ Sự thể hiện về kích thước của các vật mẫu và các bộ phận của chúng
+ Sự thể hiện cấu trúc
+ Sự thể hiện màu sắc
- Nhóm nội dung 2 :
Các kiến thức, kỹ năng, năng lực giúp trẻ thể hiện một nội dung mạch lạc
+ Sự thể hiện bố cục trong không gian
+ Sự thể hiện kích thước tương đối và tư thế của các hình ảnh
- Nhóm nội dung 3 :
Các tri thức, kỹ năng, năng lực trang trí
+ Sự sắp xếp vị trí không gian của bố cục trang trí
+ Sự lựa chọn hình dáng, họa tiết
+ Sự thể hiện màu sắc
- Nhóm nội dung 4 :
Các tri thức các kỹ năng có tính chất kỹ thuật về kiến thức và kỹ năng xé dán
Các kỹ thuật xé dán xé cần được luyện tập và sử dụng linh hoạt tùy theo nội dung
nghệ thuật và ý tưởng biểu cảm
2.1. Vai trò HĐTH đối với việc giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ
- Đối với việc giáo dục và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ HĐTH có vị trí
rất quan trọng .
- HĐTH là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với trẻ MG, nó giúp trẻ
tìm hiểu, khám phá và thể hiển một cách sinh động những gì chúng nhìn thấy trong thế
giới xung quanh những gì làm trẻ rung động mạnh mẽ và gây cho chúng những xúc
cảm, tình cảm, tích cực
- HĐTH là hoạt động có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sự tác động đồng bộ lên
mọi mặt phát triển của trẻ em, về đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, thể chất và hình thành các
phẩm chất kỹ năng ban đầu của con người như một thành viên trong xã hội biết lao
động tích cực sáng tạo.
2.2.Cách tổ chức HĐTH cho trẻ MN
2.2.1.Các phương pháp tổ chức HĐTH cho trẻ MN chính là hệ thống tác động
qua lại của nhà sư phạm với trẻ để tổ chức hoạt động nhận thức thẩm mỹ và hoạt động
thẩm mỹ và hoạt động thực tiễn cho trẻ nhằm bồi dưỡng các năng lực tạo hình giúp trẻ
là lắm được những hiểu biết cũng như các kỹ năng, kỹ xảo tạo hình, hình thành và phát
triển ở trẻ khả năng sáng tạo.
Dựa vào bản chất HĐTH của trẻ em vào mục đích nhiệm vụ giáo dục và phát
triển của hoạt động, vào đặc điểm nhận thức xúc, cảm tình cảm và khả năng hoạt động
của trẻ MN, ngày nay người ta phân loại các nhóm phương pháp tổ chức như sau:

a) Nhóm phương pháp thông tin – tiếp nhận
a.1.Ý nghĩa:
Giáo viên: Lê Thị Hân
8
Đây là các phương pháp tạo điều kiện phát triển ở trẻ tri giác thẩm mỹ, giúp trẻ
hiểu biết về nội dung miêu tả và phương thức tạo hình, hình thành hứng thú, bồi dưỡng
khả năng cảm thụ thẩm mỹ.
a.2. Nội dung :
Nhóm phương pháp này bao gồm các quá trình quan sát, nghiên cứu các đối
tượng miêu tả như các sự vật, các đồ chơi, các mô hình trang, ảnh, tranh minh họa và
những quá trình cung cấp cho trẻ thông tin về các sự vật, hiện tượng xung quanh .
Nhóm phương pháp này còn gồm các quá trình hướng dẫn cho trẻ các phương
thức, các kỹ năng tạo hình.
a.3. Yêu cầu về việc sử dụng
Trong nhóm này có 3 phương pháp cơ bản : quan sát, chỉ dẫn trực quan và dùng
lời. Chúng ta sẽ xem sét các yêu cầu sử dụng của từng phương pháp đó.
Phương pháp quan sát :
Khi quan sát cần giúp trẻ tích cực vận dụng khả năng cảm giác, tri giác, hình
thành các biểu tượng rõ nét về đối tượng miêu tả.
Quan sát không chỉ dừng lại ở nhận biết mà còn phân tích để tiến tới đánh giá
thẩm mỹ thưởng thức cái đẹp.
Quá trình quan sát phải được tổ chức tốt để từng bước tạp cho trẻ biết phân tích,
khái quát hóa hình ảnh của đối tượng tri giác. Những phương thức tri giác khái quát này
sẽ được trẻ sử dụng để nắm bắt đặc điểm của nhiều sự vật, từ đó dễ dàng thiết lập các sơ
đồ, phân biệt sự giống và khác nhau giữa các sự vật, hiện tượng và dễ dàng tìm kiếm
phương thức miêu tả phù hợp .
Khi quan sát một vật, cần tập cho trẻ biết dùng các thao tác trí tuệ để " phân tách
" đối tượng thành các chi tiết, các bộ phận, sau đó tìm hiểu các đặc điểm, thuộc tính của
chúng rồi " lắp ghép " chúng lại để từ đó nắm bắt hình ảnh, biểu tượng chung của đối
tượng, đồng thời phát hiên ra những nét độc đáo của nó.
Một quá trình quan sát thường phải là sự phối hợp rất linh hoạt và hợp lý của các
quá trình tri giác bao quát với tri giác tập trung. Cần giúp trẻ biết bắt đầu bằng quan sát
bao quát toàn bộ diện mạo của đối tượng.
Nắm vững cách thức, kỹ năng quan sát như vật trẻ sẽ trở nên tích cực và tự lập
tích lũy vốn kinh nghiệm xúc cảm, tri giác thẩm mỹ của trẻ sẽ dần dần hình thành và trở
nên phong phú, làm cơ sở phát triển óc sáng tạo.
Hiệu quả của quá quan sát phụ thuộc không chỉ vào việc cho trẻ rèn luyện các cơ
quan cảm giác mà còn vào việc cung cấp cho trẻ các chuẩn cảm giác mang tính xã hội
( các hình hình học cơ bạn, hệ thống các màu quang phổ, các cấu trúc nhịp điệu,…).
Khả năng sử dụng các chẩn cảm giác trong quá trình cảm giác trong quá trinh
quan sát, trong sát trong quá trình tạo nên hình ảnh hay mô hình tâm lý của đối tượng
quan sát cũng là yếu tố quan trọng đem lại hiệu quả cho tri giác thẩm mỹ.
Chính vì vậy mà khi tổ chức cho trẻ quan sát các GV cần tập cho trẻ luôn tích cực
so sánh, đối chiếu, tìm mối quan hệ giữa các tính chất, đặc điểm của sự vật với các
chuẩn cảm giác mà trẻ biết.
Chất lượng của quá trình quan sát phụ thuộc phần lớn vào sự tham gia tích cực
của trẻ, vào mối liên hệ với hoạt động lời nói và việc thực hiện các thao tác tri giác.
Giáo viên: Lê Thị Hân
9
Việc tổ chức quan sát các hiện tượng, khung cảnh thiên nhiên, các sự kiện, cảnh
sinh hoạt trong xã hội đòi hỏi sự tổ chức, chuẩn bị kỹ lưỡng hôn so với quá trình tổ
chức quan sát các vật mẫu đơn lẻ. Để tránh hiện tượng nhiễu loạn, khó tập trung khi trẻ
quan sát khá nhiều sự vật trong khung cảnh rộng, GV nên sắp xếp công việc chuẩn bị
như sau :
- Lựa chọn đối tượng ;
- Lựa chọn thời điểm, góc độ quan sát làm sao cho trẻ thấy rõ mọi chi tiết đặc
trưng nhất
- Suy nghĩ các câu hỏi để hướng sự chú ý cho trẻ vào những nét cơ bản của đối
tượng, vào những đăc điểm cần thiết cho quá trình miêu tả của trẻ sau này.
Việc tổ chức quan sát trong hoạt động tạo hình cần được tiến hành một cách sinh
động để gây hướng thú và hình thành các xúc cảm, tình cảm thảm mỹ ở trẻ. Các thao
tác tổ chức quan sát vào trình tự quan sát phải được nghiên cứu kỹ phù hợp với đối
tượng quan sát để sao cho khi kết thúc quá trình quan sát, trẻ có thể hiểu và hình dung
ra trình tự của quá trình miêu tả, sự vận hành của các thao tác tạo hình và kết quả cần
đạt được của sự thể hiện sau hoạt động.
Phương pháp chỉ dẫn trực quan :
Việc cho trẻ làm quen với các thủ pháp miêu tả mới cũng được tiến hành thông qua
một trong những phương pháp của nhóm phương pháp thông tin – tri giác – đó là tri
giác trực quan khi bắt đầu làm quen với hoạt dộng tạo hình, trẻ nhỏ cần phải học được
cách thức sử dụng các loại dụng cụ và vật liệu ( bút chì, bút sáp, giấy, kéo, hồ dán, đát
nặn,…). Trẻ cần phải nắm được các biện pháp truyền đạt hình dáng và các đặc điểm
thẩm mỹ của đối tượng miêu tả bằng các kỹ thuật tạo hình khác nhau : kỹ thuật vẽ, nặn,
xếp dán…
Muốn hình thành ở trẻ tất cả những hiểu biết, những kỹ năng cần phải chỉ dẫn,
phải giả thích cho trẻ về cách thức hành động, về đặc điểm của các thao tác tạo hình.
Khi sử dụng phương pháp chỉ dẫn trực quan cần lưu ý một số điểm sau:
- Không nên chỉ dẫn các biện pháp miêu trả trên môĩ giờ học. Điều này chỉ cần
thiết khi trẻ lần đầu tiên làm quen biên pháp đó, hoặc khi trẻ lắm chưa vững những biên
pháp đã được hướng dẫn.
- Cùng với việc tổ chức chỉ dẫn, giả thích cần giúp trẻ tích cự huy động kinh
nghiệm của mình, tập cho trẻ thói quen khi tiếp thu một thông tin mới, một biện pháp
miêu tả mới cân biết đối chiếu, so sánh với những gì đã tiếp thu, tích lũy được từ trước
đó, tự xây mối liên quan lại giưa cái mới và cái đã biết. Có thể cho trẻ tham gia vào quá
trình chỉ dẫn ( lên bảng trình bày lại biện pháp tạo hình cần thiết, cùng nhau nhớ lại
những gì đã làm trước đó) để hình thành, bồi dưỡng cho trẻ tính tích cực,độc lập trong
hoạt động.
- Tùy theo mục đích, nhiệm vụ của giờ hoạt động và khả năng tạo hình của trẻ mà
phối hợp linh hoạt giưa phương pháp chỉ dẫn toàn phần với phương pháp chỉ dẫn từng
phần.

Phương pháp dùng lời :
Giáo viên: Lê Thị Hân
10
Hoạt động lời nói đóng vai khá quan trọng trong việc tạo nên hiệu quả của toàn bộ
quá trình tạo hình: từ việc nghiên cứu đối tượng miêu tả, cảm nhận giá trị thẩm mỹ của
đối tượng tới việc tổ chức khâu thể hiện – biểu cảm và đặc biệt la việc đánh giá, thưởng
ngoạn thành quả của hoạt động nghệ thuật.
Các phương pháp, biện pháp dùng lời gồm : những lời dẫn, lời kể, những lời nói
truyền cảm để mô tả vẻ đẹp của sự vật, những lời giải thích, chỉ dẫn, những câu hỏi –
trả lời, những lời đàm thoại, trao đổi,… và cả thủ pháp ngôn ngữ kích xúc cảm như
những bài hát, bài thơ, câu đố, câu chuyện…
Tính chất của phương pháp dùng lời phải được xác định và sử dụng phù hợp với nội
dung thông tin và ngữ cảnh .Chẳng hạn, những lời giả thích, chỉ dẫn phương pháp tạo
hình cần rõ dàng, ngắn gọn, dễ hiểu, những lời nói mô tả vẻ đẹp của sự vật lại phải sinh
động đầy tính tưởng tượng , gợi cảm…phù hợp với khả năng tiếp nhận của trẻ. Những
câu thơ, những bài hát, những mẩu chuyện sinh động được lồng vào một cách hợp lý và
đúng chỗ sẽ giúp trẻ không chỉ hiểu về sự vật một cách chính xác, đầy đủ mà còn tạo
điều kiện cho trẻ hình dung về đối tượng miêu tả, một cách rõ nét, đầy tính thẩm mỹ,
chất nghệ thuật phong phú và từ các sản phẩm đó sẽ dẫn tới sự tượng sáng tạo nghệ
thuật
Việc kích thích và phát triển lời nói của trẻ trong hoạt động nhận thức thẩm mỹ như
hoạt động tạo hình là việc làm rất đáng chú ý : Để có thể huy động tích cực mọi khả
năng của mình, trẻ cần được tự do trong thể hiện, cần được đàm thoại, trao đổi với nhau
các cảm xúc, suy nghĩ, dùng ngôn ngữ nói mạch lạc để trình bày về những gì đã làm và
sẽ làm, về các phương pháp miêu tả đã học cùng cách ứng dụng chúng, về những
phương tiện tạo hình cần thiết để thể hiện để tài mới, về sự thành công của mình, của
bạn.
Những biện pháp dùng lời nói có thể được sử dụng trong cả quá trình miêu tả ( xác
định lại trình tự hành động, nhắc nhở, hỏi lại những gì mà trẻ quên, gợi cho trẻ nhớ lại,
gợi cho trẻ bổ sung, làm phong phú cho hình ảnh được miêu tả…)
Trong một hoạt động mang tính sáng tạo nghệ thuật như hoạt động tạo hình cần tích
cực sử dụng ngôn ngữ văn học, những lời nói so sánh , hình tượng hóa,…Lời nói của cô
giáo cũng đặc biệt quan trọng trong quá trình nhận xét các sản phẩm của trẻ : Nó phải
gây cho trẻ niềm vui sướng vì những gì chúng đã tạo nên, phải nhấn mạnh những thành
công sáng tạo, những ý định tạo hình thú vị của trẻ, phải chỉ cho trẻ thấy sự giống nhau
giữa sự vật với hình ảnh được miêu tả và giúp cho trẻ thể hiện tình cảm, thái độ trước
kết quả hoạt động.
b. Nhóm phương pháp thực hành – ôn luyện
b.1. Ý nghĩa
Phương pháp thực hành – ôn luyện là một hoạt động của cả GV và trẻ nhằm
củng cố tri thức, bồi dưỡng các kĩ năng, rèn luyện, hình thành các kĩ xảo trong hoạt
động tạo hình.
b.2. Nội dung
Bao gồm các cách thức hướng dẫn, các hoạt động, các bài tập tạo hình nhằm tổ
chức cho trẻ vận dụng tích cực những hiểu biết, những thông tin mới tiếp thu được, tạo
Giáo viên: Lê Thị Hân
11
điều kiện cho trẻ được lặp lại, được rèn luyện các thao tác, các phương thức hoạt động
tạo hình để hình thành các kinh nghiệm hoạt động thực tiễn, tạo ra sản phẩm tạo hình.
b.3. Yêu cầu của việc sử dụng
Các bài tập thực hành và ôn luyện cần được sử dụng ở lớp, ở nhóm trong trường
mẫu giáo, song hình thức tổ chức thực hiện và nội dung của chúng phải biến đổi phù
hợp với độ tuổi.
Các bài thực hành – ôn luyện cần được sắp xếp theo hệ thống phát triển từ tạo
hình tới tạo hình theo các đề tài phức tạp dần để dẫn trẻ từng bước đi tái hiện đơn thuần
tới tái tạo tích cực, từ sự tiếp thu tích cực, củng cố các kĩ năng tới hình thành các kĩ xảo.
Việc lặp đi, lặp lại các nội dung tạo hình rất dễ làm cho trẻ chán, buồn tẻ và
không mang lại kết quả tích cực. Bởi vậy, các đề tài ôn luyện cần được luôn thay đổi,
tạo nên các yếu tố mới, lạ, gây cho trẻ sự ngạc nhiên, thích thú, kích thích sự tưởng
tượng.
Các bài tập ôn luyện cần phải nhằm hình thành ở trẻ các kĩ năng, kĩ xảo, miêu tả
khái quát nhằm giúp trẻ có thể độc lập lựa chọn và tổ chức quá trình tạo hình, thể hiện
được nhiều sự vật, hiện tượng phong phú trong thế giới xung quanh.
Để quá trình hình thành – ôn luyện mang tính tích cực cần hạn chế sự sao chép,
hạn chế sự hình thành khuôn mẫu. GV cần thường xuyên động viên, khuyến khích trẻ
suy nghĩ, liên hệ; thay đổi phương thức và thời gian chỉ dẫn. muốn làm được điều này
cần có những cách thức tổ chức hoạt động khiến trẻ phải chủ động tiếp thu kinh nghiệm
mới, vận dụng các kinh nghiệm cũ trong các hoàn cảnh, điều kiện khác nhau. Có thể áp
dụng các giải pháp sau:
- Tổ chức quan sát bổ sung;
- Cải tiến ,đa dạng hóa mấu đối tượng miêu tả;
- Phát triển mở rộng nội dung các đề tài;
c) Nhóm phương pháp tìm tòi – sáng tạo
c.1. Ý nghĩa
Các phương pháp tìm tòi – sáng tạo là những hoạt động của GV và trẻ nhằm
động viên, kích thích hoạt động tìm kiếm, khám phá, phát hiện và sáng tạo trong
HĐTH, qua dó mà phát triển khả năng tư duy sáng tạo, trí tưởng tượng sáng tọa của trẻ.
c.2. Nội dung
Các phương pháp tìm tòi – sáng tạo bao gồm các phương pháp hướng dẫn mang
tính gợi mở, các hoạt động, các bài tập tạo hình theo điều kiện, các tình huống có vấn
đề trong tạo hình, các bài tập sáng tạo tạo hình.
c.3. Yêu cầu của việc sử dụng
Phương pháp tìm tòi (còn được gọi là phương pháp tìm kiếm từng phần) :
Với phương pháp này người ta từng bước đưa vào quá trình tiếp nhận những yếu
tố sơ đẳng của hoạt động sáng tạo mà trẻ có thể thực hiện được ở mọi độ tuổi.
Phương pháp sáng tạo :
Đây là một phương pháp tổ chức hoạt động nhằm giúp trẻ không chỉ tìm kiếm
từng phần mà còn biết độc lập tổ chức một quá trình sáng tạo, giải quyết các bài tập
mang tính sáng tạo theo dự định tạo hình của riêng trẻ.
Giáo viên: Lê Thị Hân
12
Nội dung các bài tập tạo hình sáng tạo thường là những đề tài tự chọn (thể hiện
những khung cảnh, sự kiện iện tượng tương đối phức tạp) những cốt truyện hay nội
dung các tác phẩm nghệ thuật khác. Sự thàng công mang tính nghệ thuật của việc thực
hiện bài tập sáng tạo phụ thuộc vào mức độ rõ ràng của ý định tạo hình. Để có thể hình
thành được ý định tạo hình, đứa trẻ cần có sự dẫn dắt, giúp đỡ của GV, đồng thời trẻ
phải tích cực huy động tất cả mối kinh nghiệm đã tích lũy được và sử dụng chúng một
cách linh hoạt nhằm giải quyết nhiệm vụ tạo hình mới trong phương pháp hướng dẫn trẻ
mẫu giáo hoạt động tạo hình, người ta xác định một số con đường cơ bản để kích thích
quá trình hình thành ý định tạo hình, khuyến khích hoạt động sáng tạo của trẻ như :
Con đường thứ nhất :
Giúp trẻ tích lũy, làm giàu vốn hiểu biết, vốn biểu tượng phong phú và xúc cảm,
tình cảm về các sự vật, các hiện tượng xung quanh. Đây là cả một quá trình đòi hỏi
được tổ chức liên tục, có hệ thống, có mức độ nâng dần, phong phú dần.
Trong quá trình này cần chú ý chỉ cho trẻ thấy rõ những nét khác biệt nổi bật, đặc
trưng giữa các sự vật, hiện tượng, trên cơ sở đó có sự phân nhóm, khái quát hóa, tìm ra
những nét độc đáo, những đặc điểm thẩm mỹ của đối tượng.
Con đường thứ hai :
Tổ chức hoạt động thực tiễn tạo ra sản phẩm tạo hình. Đây là quá trình mà trẻ
được trải nghiệm lại những cảm xúc, ấn tượng, " làm sống lại" các biểu tượng, hình
tượng được lưu trữ trong trí nhớ và thể hiện lại những hình ảnh mà chúng nhớ được,
chúng tưởng tượng ra. Có thể nói đây là quá trình trẻ biến ước mơ của mình thành hiện
thực. Chính trong quá trình này, ý định tạo hình sẽ được trẻ nhận thức lại, bổ sung làm
cho phong phú hơn, hấp dẫn hơn.
Nhiệm vụ sư phạm ở đây là động viên kịp thời các sáng kiến giúp trẻ tiếp thu, bổ
sung, chính xác hóa các hiểu biết, làm phong phú các biểu tượng, hình tượng.
Con đường thứ ba :
Hướng dẫn, dìu dắt trẻ tới hoạt động tìm kiếm, khám phá, đưa vào sản phẩm tạo
hình những nét mới lạ, những suy nghĩ " của riêng mình ". Kịp thời khuyến khích và
phổ biến những sáng kiến trong việc giải quyết các nhiệm vụ, các vấn đề tạo hình.
Trong tổ chức hoạt động cần hạn chế sự bắt chước, sao chép mẫu, tập cho trẻ
miểu tả theo nhiều phương án khác nhau, vận dụng nhiều biện pháp miêu tả khác nhau.
Lúc đầu cần có sự chỉ dẫn của cô giáo, dần dần tiến tới động viên , tạo điều kiện cho
hoạt động tìm kiếm độc lập.
Con đường thứ tư :
Tổ chức và tạo mối liên hệ mật thiết giữa HĐTH với các hoạt đông thẩm mỹ
khách như : âm nhạc, thơ văn, sân khấu,…
Mối liên hệ này đặc biệt cần thiết để phát triển tính sáng tạo nghệ thuật của trẻ,
đồng thời giúp trẻ hình thành những biểu hình tượng đậm nét, phát triển óc tưởng tượng
nghệ thuật. Các đề tài của các sản phẩm văn học, âm nhạc…,các hình tượng nghệ thuật
cần được trẻ tìm kiếm, lựa chon và được trẻ thể hiện vào tranh vẽ, hình nặn,…với
những sắc thái rất khác nhau.
Giáo viên: Lê Thị Hân
13
Tóm lại để phát triển tính tích cực độc lập sáng tạo cần giúp trẻ chủ động thực
hiện tốt nhiệm vụ tạo hình được đặt ra và định hướng cho hoạt động tưởng tượng của
trẻ.
Trước quá trình miêu tả, cô giáo giúp trẻ hình thành ý định tạo hình càng rõ nét
bao nhiêu thì trong quá trình thể hiện thì trẻ lại càng tự tin, càng tự lập, chủ động trong
hành động bấy nhiêu.
d) Nhóm các biện pháp mang tính vui chơi :
Đặc điểm lứa tuổi trẻ MG và đặc điểm của HĐTH, đời hỏi các nhà sư phạm phải
tìm kiếm, sử dụng các biện pháp mang sắc màu của HĐVC để tổ chức hoạt động giúp
trẻ tính tích cực.
d.1.Ý nghĩa :
Việc sử dụng các biện pháp mang tính vui chơi trong các tiết HĐTH sẽ làm tăng
hứng thú của trẻ, tạo nên tâm trạng phấn khởi, mong muốn được vẽ, nặn, cắt dán và
làm tăng hiệu quả của việc huy động trí lực trong quá trình hoạt động.
Các biện pháp mang tính vui chơi được sử dụng để hỗ trợ cho các phương pháp
tổ chức HĐTH, bổ trợ cho chúng trong việc thực hiện mục đích của HĐTH.
d.2. Nội dung
các biện pháp mang tính vui chơi để tổ chức hoạt động tạo hình bao gồm các tình
huống chơi trong HĐTH, các biện pháp tổ cức hướng dẫn mang dáng vẻ của trò chơi,
các trò chơi – tạo hình, ….
d.3. Yêu cầu của việc sử dụng
Để tìm kiếm, phân loại và sử dụng các biện pháp tổ chức HĐTH mang tính vui
chơi cần nắm bắt được bản chất của yếu tố vui chơi trong tạo hình, hiểu được sự giống
và khác nhau giữa HĐTH và HĐVC.
Hiệu quả của việc sử dụng các biện pháp mang tính vui chơi phụ thuộc vào một
số điều kiện sau:
- Trẻ phải có vốn hiểu biết, ấn tượng, kinh nghiệm khá phong phú về nội dung
chơi – tạo hình.
- Trẻ cần có những xúc cảm, tình cảm thích hợp với các tình huống chơi – tạo
hình.
- Động cơ chơi trong các tình huống chơi phải tương ứng với đọng cơ tạo hình để
huy động hoạt động tích cực của trí tưởng tượng hướng nó vào quá trình sáng tạo trong
HĐTH.
Phân loại các biện pháp mang tính vui chơi trong HĐTH:
Các biện pháp mang tính vui chơi khi sử dụng để tổ chức HĐTH cần được phân
loại theo mục đích, nhiệm vụ của HĐTH, theo tính chất của phương pháp tổ chức hoạt
động mà nó bổ trợ. Cụ thể, có thể phân các biện pháp đó thành các nhóm như sau:
Nhóm 1: Các biện pháp vui chơi tìm hiểu thế giới xung quanh.
Nhóm biện pháp này bao gồm các tình huống, các loại trò chơi này nhằm tổ chức
cho trẻ tìm hiểu, tiếp thu, củng cố hiểu biết về các sự vật, hiện tượng xung quanh, củng
cố hệ thống hóa các chuẩn cảm giác, tiếp thu các phương thức hoạt động.
Nhóm 2: Các biện pháp chơi – miêu tả có chủ đề
Giáo viên: Lê Thị Hân
14
Nhóm này gồm nhiều tinh huống chơi – tạo hình, nhiều trò chơi tạo hình mang
tính "sắm vai". Áp dụng các biện pháp này, GV cần phải tọa cơ hội để nội dung chơi
gắn với nội dung tạo hình, động cơ chơi gắn với động cơ tạo hình và các hành động
chơi sẽ thích ứng với các hành động tạo hình.
Tính vui chơi của tình huống tạo hình gắn liền với các kinh nghiệm sống và vốn
xúc cảm, tình cảm của trẻ sẽ làm tăng hứng thú thẩm mĩ và sự thỏa mãn nhu cầu thẩm
mĩ của trẻ trong hoạt động thực tiễn.
Nhóm 3: Các biện pháp chơi – ôn luyện
Đây là nhóm các biện pháp giúp cho quả trình rèn luyện, ôn tập, củng cố không
bị tẻ ngắt, nhàm chán, đồng thời tạo điều kiện phát triển trí tưởng tượng.
Tính nhịp điệu của sự lắp đi, lặp lại các thao tác tạo hình và các hình ảnh trong
trò chơi tạo hình là yếu tố tạo nên ở trẻ nhỏ niềm vui thích, cảm hứng trong hoạt động.
Bởi vậy các biện pháp này thường được dùng khi tổ chức hoạt động của trẻ ở các
độ tuổi nhỏ.
Tính hình tượng của đề tài tạo hình được phát triển trong tình huống chơi sẽ kích
thích trí tưởng tượng và làm cho trẻ luôn cảm nhận và tạo ra sự mới mẻ trong sự lặp đi
lặp lại.
Nhóm 4: Các biện pháp " trò chơi hóa" sản phẩm tạo hình
Đây là các biện pháp được sử dụng khi đã có các sản phẩm tạo hình hoàn thiện,
chúng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển khả năng tưởng tượng và sáng tạo của
trẻ.
Động cơ chơi lúc này gắn liền với hứng thú, ham muốn của trẻ là được chơi,
được vận động với các sản phẩm của mình tạo nên.
Các hoạt động chơi lúc này gần như không còn gắn với các hành động tạo hình
và các hành động chơi thường được thực hiện ở dạng tưởng tượng.
Qua các trò chơi với các sản phẩm tạo hình, trẻ sẽ ý thức rõ hơn về ý tưởng tạo
hình và từ đó có thể nảy sinh ý tưởng mới.
Sử dụng các sản phẩm tạo hình và các tình huống, vận động thực sẽ giúp trẻ dễ
dàng nhận xét, đánh giá và thưởng thức các giá trị thẩm mỹ cũng như chất lượng kĩ
thuật của các sản phảm tạo hình đa hoàn thiện.
2.2.2.Các hình thức tổ chức HĐTH :
a) HĐTH trên tiết học:
Tiết học ( có thể gọi là giờ hoạt động ) là hình thức dạy học đóng vai trò chủ
chốt, ở đó trẻ có thể tìm hiểu cuộc sống xung quanh, tìm hiểu thế giới vạn vật một cách
có tổ chức nhất là tiếp thu các tri thức, kỹ năng, kỹ xảo theo một chương trình có tính
hệ thống .
HĐTH có thể được tiến hành trẻ nhiều loại tiết học:
- Tổ chức HĐTH ở các tiết học tạo hình : ở các tiết hoc đó HĐTH là hoạt động
chính, chiếm phần lớn thời gian. Các nhiệm vụ tạo hình là các nhiệm vụ cơ bản của tiết
học.
- HĐTH còn có thể được thực hiện trên các tiết học của các lĩnh vực hoạt động
kahcs : ở các tiết học này có thể giải quyết bổ xung một số nhiệm vụ của HĐTH, bởi
Giáo viên: Lê Thị Hân
15
vậy trong các hoạt động của những tiết học đó có xen vào một số yếu tố của hoạt động
mang tính tạo hình.
b) HĐTH ngoài tiết học :
Đây là những dạng hoạt động mang tính tự do mà trẻ có thể tham gia một cách tự
nguyện, tự giác. Các hoạt động này có thể diễn các ở những thời điểm khác nhau trong
ngày một cách hợp lý không theo một trình tự chặt chẽ về giờ giấc.
Hình thức này lại có hai nhóm :
Nhóm thứ nhất : là các hình thức hoạt động do giáo viên tổ chức thực hiện, được
đưa vào kế hoạch chương trình của HĐTH.
+ HĐTH kết hợp với vui chơi.
+ HĐTH ứng dụng vào sinh hoạt : Lễ hội, trang trí môi trường,…
+ Hoạt động mang tính tạo hình trong các giờ rảnh rỗi : GV cung cấp thông tin về
các đối tượng miêu tả, trao đổi, cùng hoạt động với trẻ để lắm bắt hiểu biết, suy nghĩ
của trẻ, gợi những xúc cảm, bồi dưỡng sự cảm thụ về nét đẹp của các sự vật, hiện
tượng.
+ Tổ chức giờ quan sát chuyên biệt : chuẩn bị cho các giờ hoạt động tạo hình qua
các hoạt động như : quan sát, đàm thoại, phân tích các đặc điểm thẩm mĩ các sự vật, làm
quen với các tác phẩm nghệ thuật tạo hình, tìm hiểu, tích lũy các kinh nghiệm văn hóa
tạo hình,…
Nhóm thứ hai : là các hình thức HĐTH do cá nhân trẻ tự lựa chọn và thực hiện :
+ Hoạt động tự do của trẻ ở các góc " tạo hình ", trong các giờ tham quan, dạo
chơi, hoạt động tạo hình ở gia đình,…
+ Chơi – tạo hình tại các góc trong phòng lớp hoặc ngoài trời.
Hiện nay, khi phân tích đặc điểm hoạt động của trẻ em, người ta càng thấy rõ hơn
rằng : ở tuổi mầm non, sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ diễn ra không phải
qua các tiết học của môn khoa học riêng lẻ mà dưới tác động đồng bộ của nhiều dạng
hoạt động theo quan điểm tích hợp. Các hoạt động này giúp trẻ lĩnh hội, khám phám
những hiểu biết mới về tự nhiên, xã hội, khoa học. kỹ thuật, bồi dưỡng năng lực nhận
thức, khả năng vận động để từng bước hòa nhập vào thế giới xung quanh, và nhờ đó mà
chuẩn bị những khả năng cần thiết cho việc tiếp thu nền giáo dục ở các bậc học tiếp
theo.
2.2.3. Tổ chức hoạt động xếp dán tranh
Xếp dán tranh là một loại HĐTH mà ở đó trẻ thể hiện hình ảnh nghệ thuật lên
không gian hai chiều bằng cách sắp xếp các mảng hình theo một bố cục mang tính nghệ
thuật và gắn chúng lên một nền phẳng – mặt giấy, gỗ.
Ngày nay, trong giáo dục trẻ em, người ta có thể mở rộng phương thức thể hiện
các loại hình hoạt động dán bằng cách phối hợp cả sử thể hiện 2 chiều với sự thể hiện 3
chiều, phối hợp với nhiều loại chất liệu phong phú trong một sản phẩm tạo hình.
a. Nội dung giáo dục và phát triển của chương trình HĐXD
Trẻ nhỏ rất yêu thích các hoạt động xếp – ghép – dán lên mặt phẳng 2 chiều bằng
các phiến, các mảng hình nhiều màu sắc. Vẻ sặc sỡ, rực rỡ của các mảnh hình dễ cuốn
hút trẻ, tính nhịp điệu của các thao tác sắp đặt gay cho trẻ hứng thú đặc biệt.
Giáo viên: Lê Thị Hân
16
Các cơ hội xê dịch, chắp ghép, xếp chồng, tre lấp các mảnh hình, các chi tiết, các
bộ phận của hình tượng trong HĐXD tranh tạo điều kiện cho trẻ học hỏi nhiều điều về
kích thước, tỉ lệ, cấu trúc của các sự vật và tâp sắp xếp bố cục trên mặt phẳng của không
gian 2 chiều.
- Củng cố và phát triển hiểu biết về các tình hình học cơ bản và khả năng so
sánh, phát triển sự giống – giống nhau của các hình : hình vuông với vuông với hình
thoi, hình bình hành với hình chữ nhật, hình chữ nhật với hình thang,…
- Tập phân loại, gộp nhóm các hình tự nhiên theo dấu hieeujkhais quát và theo
mối liên hệ giữa các hình hình học, các hình có tổ chức.
- Mở rộng và hệ thống hóa các màu sắc ( theo thứ tự quang phổ). Phân biệt, gọi
tên và xác định quan hệ của các sắc thái màu. Tập liên hệ màu sắc với các trạng thái
cảm nhận. cảm thụ : màu vui, màu buồn, màu nóng – màu lạnh, màu xa – màu gần, màu
sáng – màu tối, và tích cực sử dụng màu sắc để tạo nên vẻ đẹp, gây sức truyền cảm cho
tranh.
- Để bồi dưỡng khả năng định hướng không gian cần tạo điều kiện giúp trẻ hiểu
và hình dung ra các khái niệm không gian như : " đối diện", " cân đối ", " từng cặp ",
"bất đối xứng ", " ở cùng mức độ ", " một tầng cảnh ", " hai tầng cảnh ",…
- Trẻ bắt đầu làm quen với các bố cục trang trí theo mạng, bố cục trang trí đăng
đối ( đăng đối theo một trục – đối xứng, theo một tâm và nhiều hệ trục. ).
- Để tạo tranh đề tài, cần tăng cường cho trẻ liên hệ giữa không gian ba chiều với
không gian hai chiều và tập thể hiện chiều sâu không gian tranh với nhiều tầng cảnh.
- Tập thể hiện trạng thái của sự kiện, chủ đề bằng sự thay đổi tư thế, vận động
của hình ảnh.
- Tăng cường phát triển các kỹ năng và rèn luyện sự khéo léo của các kỹ xảo xé,
cắt: trẻ tập xé, cắt theo nhiều phương phát: cắt, xé các hình hình học, cắt, xé hình từ tờ
giấy gập đôi, từ tờ gập nhiều lần và xếp nếp, cắt, xé hình theo đường nét vẽ và cắt, xé
hình đơn giản không theo nét vẽ.
- Tập phối hợp giữa kỹ thuật cắt với kỹ thuật xé tạo nên chất thảm mỹ cho tranh,
thể hiện nội dung nghệ thuật của ý định sáng tạo.
- Tăng cường bồi dưỡng khả năng độc lập tổ chức hoạt động và hợp tác, phối hợp
động trong các giờ hoạt động nhóm và làm bài tập thể.
- Tăng cường cho trẻ phối hợp linh hoạt sáng tạo các chất liệu và phương pháp
tạo hình.
b. Gợi ý điều kiện vật chất của hoạt động xếp dán tranh.
Với xu hướng tích cực phối hợp " sự thể hiện hai chiều " với " sự thể hiện ba
chiều " bằng nhiều vật liệu, chất liệu phong phú trong trường MN cần trang bị cho hoạt
động của trẻ các loại vật, liệu, công cụ sau :
- Vật liệu xếp dán :
+ Giấy làm nên tranh : các loại giấy dày, không quá mềm, bìa, giấy phế liệu.
+ Giấy làm hình : giấy thủ công, giấy phế liệu ( báo, họa báo, sách,…) không
quá cứng và không quá bóng.
+ Bột màu.
+ Các mảnh nhựa, vải, sợi, len vụn ( đôi khi cả mảnh gốm ).
Giáo viên: Lê Thị Hân
17
+ Các phiến gỗ mỏng.
+ Các vật liệu thiên nhiên : vỏ cây, lá cây, cánh hoa, vỏ sò, vỏ hến, vỏ trứng, một
số hạt cây,…)
+ Hồ dán, giẻ ẩm lau tay.
- Dụng cụ cho hoạt động xếp dán :
+ Tăng bông hoặc chổi phết hồ.
+ Các bút màu, bút lông, bàn chải.
+ Kéo, kim khâu.
+ Búa nhỏ, kìm, đinh ghim,…
- Không gian hoạt động :
+ Trong phòng lớp : không gian chung và các góc ( trên bàn và sàn nhà ).
+ Ngoài lớp học : ngoài sân, vườn, trong các cuộc dạo chơi ngoài thiên nhiên.
- Một số điều cần chú ý khi sử dụng các dụng cụ, vật liệu :
+ Tùy theo loại vật liệu và tính chất cảu chúng ( giấy, các loại vải, vật liệu thiên
nhiên,…) mà sử dụng hoặc phối hợp các kỹ thuật cắt hay xé và các kỹ thuật tạo hình
khác.
+ Đặc biệt chú ý cho trẻ rèn luyện kỹ thuật cắt bằng kéo : cầm kéo tay phải đúng
cách, giữ và xoay giấy bằng tay trái,…
+ Chú ý kỹ thuật dán : trước khi dán sắp xếp thành bố cục tranh từ các phần đã
được cắt (xé), sau khi chỉnh sửa bố cục, lần lượt nhẹ nhàng dán các hình theo bố cục đã
xếp. Bôi hồ mặt trái cẩn thận bằng đầu nhón tay hoặc bằng công cụ ( tăm bông, que
giấy chổi phết hồ,…)
+ Giúp cho trẻ tập nhận biết và sử dụng các loại keo, hồ tùy theo loại chất liệu
của mình ( keo dùng cho vải khác với keo dùng cho giấy.)
+ Cho trẻ làm quen và tích cực sử dụng các kỹ thuật mới : Gấp, cuốn, vò nắm,
vo viên.
+ Cần nghiên cứu, tổ chức " Góc lưu trữ vật liệu " và dạy trẻ những cách thức
sắp xếp, bảo quản các loại vật liệu (giấp, vải, vật liệu tự nhiên,…) ở nơi thích hợp
( trong các loại túi, phong bao, hộp chai lọ,…), có trật tự và tiện cho việc sử dụng, don
dẹp.
c) Tổ chức hoạt động của trẻ :
c.1.Tạo động cơ cho hoạt động xếp dán :
- Nguồn cảm hứng cho sử thể hiện trong hoạt động xếp dán có thể xuất phát từ
chính những trò chơi, đặc biệt các trò chơi xếp hình, ghép tranh bằng các bộ đồ chơi
chất liệu cứng.
- Những tìm kiếm, khám phá các hình dáng đa dạng của mọi vật trong môi
trường xung quanh trẻ cũng xuất phát điểm của các ý tưởng tuyệt vời.
- Động cơ của hoạt động còn xuất phát tư các tình huống thú vị xảy ra trong các
cuộc dạo chơi ngoài thên nhiên, các câu chuyện, những sự kiện, hiện tượng xung quanh.
- Nội dung các chủ đề giáo dục trong trường mầm non cũng là nguồn nội dung
pohng phú cho hoạt động của trẻ.
c.2.Tổ chức hoạt động cho trẻ 5 -6 tuổi :
Giáo viên: Lê Thị Hân
18

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Dạy trẻ mầm non kỹ năng sống