Sáng tạo trong thuật toán và lập trình trong pascal và C

T Ủ S Á C H T R I T H Ứ C D U Y T Â N

N G U Y Ễ N X U Â N H U Y




S Á N G T Ạ O
T R O N G T H U Ậ T T OÁ N

L Ậ P T R Ì N H

v ớ i n g ô n n g ữ P a s c a l v à C #
T ậ p 1


T u y ể n c á c b à i t o á n T i n n â n g c a o
c h o h ọ c s i n h v à s i n h v i ê n g i ỏ i

Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

2



M Ụ C L Ụ C




Lời nói đầu
i
Chƣơng I GIẢI MỘT BÀI TOÁN TIN 1
Bài 1.1.
Số thân thiện 2
Bài 1.2.
Số cấp cộng 8
Bài 1.3.
Số cấp nhân 11
Bài 1.4.
Mảng ngẫu nhiên 13
Bài 1.5.
Chia mảng tỉ lệ 1:1 16
Bài 1.6.
Chia mảng tỉ lệ 1:k 21
Chƣơng II SINH DỮ LIỆU VÀO VÀ RA 27
Bài 2.1.
Sinh ngẫu nhiên theo khoảng 27
Bài 2.2.
Sinh ngẫu nhiên tăng 29
Bài 2.3.
Sinh hoán vị ngẫu nhiên 31
Bài 2.4.
Sinh ngẫu nhiên đều 33
Bài 2.5.
Sinh ngẫu nhiên tỉ lệ 36
Bài 2.6.
Sinh ngẫu nhiên tệp tăng 40
Bài 2.7.
Sinh ngẫu nhiên tệp cấp số cộng 42
Bài 2.8.
Sinh ngẫu nhiên mảng đối xứng 43
Bài 2.9.
Số độ cao h 46
Bài 2.10.
Tệp các hoán vị 49
Bài 2.11.
Đọc dữ liệu từ tệp vào mảng biết hai kích thước 53
Bài 2.12.
Đọc dữ liệu từ tệp vào mảng biết một kích thước 56
Bài 2.13.
Đọc dữ liệu từ tệp vào mảng đối xứng 60
Bài 2.14. Đếm tàu 62
Bài 2.15.
Sắp đoạn 65
Chƣơng III BÀN PHÍM VÀ MÀN HÌNH 79
Bài 3.1.
Bảng mã ASCII 79
Bài 3.2.
Bộ Tú lơ khơ 80
Bài 3.3.
Hàm GetKey 88
Bài 3.4.
Trò chơi 15 90
Bài 3.5.
Bảng nhảy 95
Chƣơng IV TỔ CHỨC DỮ LIỆU 107
Bài 4.1. Cụm 107
Bài 4.2. Bài gộp 112
Bài 4.3.
Chuỗi hạt 120
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

3



Bài 4.4.
Sắp mảng rồi ghi tệp 129
Bài 4.5.
abc - sắp theo chỉ dẫn 133
Bài 4.6.
Xâu mẫu 141
Chƣơng V PHƢƠNG PHÁP THAM LAM 153
Bài 5.1.
Băng nhạc 153
Bài 5.2.
Xếp việc 158
Bài 5.3.
Xếp ba lô 165
Bài 5.4.
Cây bao trùm ngắn nhất 170
Bài 5.5.
Trộn hai tệp 177
Chƣơng VI PHƢƠNG PHÁP QUAY LUI 193
Bài 6.1.
Tám Hậu 195
Bài 6.2.
Từ chuẩn 207
Bài 6.3.
Tìm đường trong mê cung 216
Chƣơng VII QUY HOẠCH ĐỘNG 227
Bài 7.1.
Chia thưởng 228
Bài 7. 2.
Palindrome 235
Bài 7.3.
Cắm hoa 243
Bài 7.4.
Tìm các đường ngắn nhất 253
Chƣơng VIII SUY NGẪM
267
Bài 8.1.
Lát nền 267
Bài 8.2.
Chữ số cuối khác 0 276
Bài 8.3.
Hình chữ nhật tối đại trong ma trận 0/1 281
Bài 8.4.
Ma phương 291
Bài 8.5.
Tháp Hà Nội cổ 308
Bài 8.6.
Tháp Hà Nội xuôi 311
Bài 8.7.
Tháp Hà Nội ngược 316
Bài 8.8.
Tháp Hà Nội thẳng 321
Bài 8.9.
Tháp Hà Nội sắc màu (Hà Nội Cầu vồng)
325


Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

4



Lời nói đầu

Thể theo yêu cầu của đông đảo bạn đọc, chúng tôi biên soạn lại cuốn Sáng
tạo trong Thuật toán và Lập trình với các bài Toán Tin nâng cao cho học sinh
và sinh viên nhằm cung cấp những kĩ thuật lập trình cơ bản để giải những bài
toán khó trên máy tính.
Một bài toán tin được hiểu là khó nếu ta sử dụng thuật giải mới nảy sinh
trong đầu khi vừa biết nội dung bài toán thì hoặc là ta thu được kết quả sai
hoặc là lời giải thu được sẽ không hữu hiệu theo nghĩa chương trình đòi hỏi
quá nhiều bộ nhớ hoặc/và chạy quá lâu. Những thuật giải nảy sinh lập tức
trong đầu như vậy thường được gọi là thuật giải tự nhiên. Dĩ nhiên, khái niệm
này chỉ là tương đối. Nếu bạn đã nắm vững nhiều dạng thuật giải và đã từng
thử sức với nhiều bài toán khó thì đến một lúc nào đó các thuật giải tự nhiên
của bạn sẽ đáng tin cậy. Đó cũng chính là mục đích của sự học tập và rèn luyện
và cũng là ước mơ của người viết tập sách này.
Để đọc sách không đòi hỏi bạn phải có tri thức gì đặc biệt. Để tiếp thu tốt
và đóng góp cho việc hiệu chỉnh và cải tiến nội dung cuốn sách chỉ cần bạn biết
sử dụng một trong các ngôn ngữ lập trình: Pascal trong môi trường Turbo hoặc
Free Pascal hoặc C#.
Các kĩ thuật lập trình được minh hoạ qua những bài toán cụ thể tương
đương với trình độ nâng cao của học sinh và sinh viên. Hình thức phát biểu bài
toán suy cho cùng là không quan trọng. Các kĩ thuật lập trình và phương pháp
xây dựng thuật giải cho những bài toán thường được dùng rộng rãi trong quá
trình thiết kế và cài đặt các phần mềm ứng dụng trong thực tiễn, cho nên việc
sớm làm chủ các tri thức này mới thật sự là cần thiết. Chính vì vậy mà chúng
tôi cho rằng nội dung cuốn sách có thể phù hợp với các bạn học sinh, sinh viên
các trường đại học và những bạn đọc muốn tự hoàn thiện tri thức trong lĩnh
vực giải thuật và lập trình. Thiết nghĩ cuốn sách cũng có thể được dùng làm tài
liệu tham khảo để dạy ở các lớp chuyên tin của các trường phổ thông. Nội dung
sách gồm hai phần. Phần thứ nhất giới thiệu vắn tắt về bản chất các phương
pháp và kĩ thuật lập trình và các đề toán để các bạn thử sức. Phần thứ hai trình
bày và phân tích chi tiết lời giải cùng với những bình luận và xuất xứ của các
bài toán.
Trong tập sách này cũng cung cấp toàn văn các chương trình viết bằng
ngôn ngữ lập trình Pascal và C# để bạn đọc tiện so sánh với lời giải của mình.
Cả hai phần đều đề cập đến nội dung của tám chương như sau.
Chương thứ nhất trình bày sơ đồ chung để giải một bài toán tin. Các bài
tập ở chương này hầu hết thuộc loại dễ giải. Chương thứ hai giới thiệu các kĩ
thuật sinh dữ liệu một cách tự động nhằm phục vụ cho việc kiểm thử (test)
chương trình. Chương thứ ba trình bày các kĩ thuật quản lí bàn phím và màn
hình. Chương thứ tư đề cập đến cách thức tổ chức dữ liệu cho một bài toán tin.
Ba chương tiếp theo giới thiệu ba trong số các phương pháp khá phổ biến
thường được vận dụng trong thiết kế thuật giải. Đó là phương pháp tham lam,
phương pháp quay lui và quy hoạch động. Các phương pháp này đều là không
vạn năng theo nghĩa không thể dùng chúng để giải mọi bài toán tin. Trong thực
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

5



tế, một phương pháp vạn năng như vậy là không hữu hiệu. Tuỳ theo nội dung
bài toán mà ta chọn phương pháp phù hợp. Đó cũng là điểm khó, đòi hỏi ở bạn
đọc một quá trình tìm tòi và tích luỹ kinh nghiệm.
Riêng chương cuối cùng của cuốn sách, chương thứ tám giới thiệu một số
bài toán tin để bạn đọc tự phát hiện phương pháp giải.
Những nội dung trong tập sách này được tập hợp và chỉnh lí từ các bài
giảng về thuật toán và lập trình, từ các cuốn sách Tìm đường trong mê cung,
Bắn tàu trên biển và từ các bài viết của tác giả đăng trong tạp chí Tin học và
nhà trường và một số lời giải hay của các bạn học sinh.
Lần xuất bản này chúng tôi trình bày thêm các bài giải viết trong môi
trường ngôn ngữ C# để các bạn sinh viên cùng tham khảo. Hi vọng rằng trong
các dịp khác chúng tôi sẽ cung cấp thêm các phương án giải với bạn đọc. Tuy
nhiên, suy cho cùng, môi trường lập trình chỉ mang tính minh hoạ. Khi đã biết
thuật toán, việc thể hiện thuật toán đó trong môi trường lập trình cụ thể chắc
chắn là việc làm quen thuộc của bạn đọc.
Xin được chân thành cảm ơn các em học sinh, sinh viên, các thầy cô giáo,
bạn bè và đồng nghiệp đã chia sẻ kinh nghiệm và trợ giúp tài liệu, nhận xét và
bình luận để hình thành nội dung cơ bản của cuốn sách.
Chúng tôi hi vọng sẽ tiếp tục nhận được những ý kiến phê bình của bạn đọc
về nội dung, chất lượng và hình thức trình bày để có thể định hướng cho các
tập tiếp theo.
Hà Nội, Lễ Hội Đạp Thanh - 2008
N.X.H



Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

6



CHƢƠNG 1
GIẢI MỘT BÀI TOÁN TIN








Phần này sẽ giới thiệu một số bước thường vận dụng trong quá trình giải các bài
toán tin.
1. Bước đầu tiên và là bước quan trọng nhất là hiểu rõ nội dung bài toán.
Đây là yêu cầu quen thuộc đối với những người làm toán. Để hiểu bài toán theo
cách tiếp cận của tin học ta phải gắng xây dựng một số thí dụ phản ánh đúng các
yêu cầu đề ra của đầu bài rồi thử giải các thí dụ đó để hình thành dần những hướng
đi của thuật toán.
2. Bước thứ hai là dùng một ngôn ngữ quen thuộc, tốt nhất là ngôn ngữ toán học đặc
tả các đối tượng cần xử lí ở mức độ trừu tượng, lập các tương quan, xây dựng các
hệ thức thể hiện các quan hệ giữa các đại lượng cần xử lí.
3. Bước thứ ba là xác định cấu trúc dữ liệu để biểu diễn các đối tượng cần xử lí cho
phù hợp với các thao tác của thuật toán.
Trong những bước tiếp theo ta tiếp tục làm mịn dần các đặc tả theo trình tự từ trên
xuống, từ trừu tượng đến cụ thể, từ đại thể đến chi tiết.
4. Bước cuối cùng là sử dụng ngôn ngữ lập trình đã chọn để viết chương trình hoàn
chỉnh. Ở bước này ta tiến hành theo kĩ thuật đi từ dưới lên, từ những thao tác nhỏ
đến các thao tác tổ hợp.
Sau khi nhận được chương trình ta cho chương trình chạy thử với các dữ liệu lấy từ
các thí dụ đã xây dựng ở bước đầu tiên.
Điều quan trọng là xây dựng các thủ tục một cách khoa học và có chủ đích nhằm
kiểm tra tính tin cậy của chương trình thu được và thực hiện một số cải tiến.
Chúng ta sẽ vận dụng cách tiếp cận trên để giải một số bài toán cụ thể.
Những phần trình bày dưới đây có thể sử dụng một vài kí pháp quen thuộc của tin học,
thí dụ:
x = abc số tự nhiên x được tạo bởi ba chữ số a, b và c.
a, b = 0..9 hai số a và b có thể nhận các giá trị từ 0 đến 9.
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

7



Sở dĩ ta không sử dụng các kí hiệu toán học vì trên bàn phím máy tính không có
các kí hiệu đó. Chọn các kí hiệu có sẵn trong các ngôn ngữ lập trình giúp chúng ta có
thể viết các chú thích ngay trong chương trình.
Bài 1.1. Số thân thiện
Tìm tất cả các số tự nhiên hai chữ số mà khi đảo trật tự của hai chữ số đó sẽ thu
được một số nguyên tố cùng nhau với số đã cho.
Hiểu đầu bài
Ta kí hiệu (a, b) là ước chung lớn nhất (ucln) của hai số tự nhiên a và b. Hai số tự
nhiên a và b được gọi là nguyên tố cùng nhau khi và chỉ khi (a, b) = 1. Khi đó,
chẳng hạn:
a. (23, 32) = 1, vậy 23 là một số cần tìm. Theo tính chất đối xứng, ta có ngay 32
cũng là một số cần tìm.
b. (12, 21) = 3, vậy 12 và đồng thời 21 không phải là những số cần tìm.
Đặc tả: Gọi hai chữ số của số tự nhiên cần tìm x là a và b, ta có:
(1) x = ab.
(2) a, b = 0..9 (a và b biến thiên trong khoảng 0..9).
(3) a > 0 vì x là số có hai chữ số.
(4) (ab, ba) = 1.
Ta kí hiệu x' là số đối xứng của số x theo nghĩa của đầu bài, khi đó ta có đặc tả như
sau:
(5) x = 10..99 (x biến thiên từ 10 đến 99, vì x là số có hai chữ số).
(6) (x, x') = 1.
Nếu x = ab thì x' = ba. Ta có thể tính giá trị của x' theo công thức:
x' = (chữ số hàng đơn vị của x) * 10 + (chữ số hàng chục của x).
Kí hiệu Đơn(x) là toán tử lấy chữ số hàng đơn vị của số tự nhiên x và kí hiệu
Chục(x) là toán tử lấy chữ số hàng chục của x, ta có:
x' = Đơn(x)*10 + Chục(x).
Tổng hợp lại ta có đặc tả:
Số cần tìm x phải thoả các tính chất sau:x = 10..99 (x nằm trong khoảng từ 10 đến
99).
(7) x' = Đơn(x)*10 + Chục(x).
(8) (x, x') = 1 (ước chung lớn nhất của x và x' bằng 1).
Đặc tả trên được thể hiện qua ngôn ngữ phỏng trình tựa Pascal như sau:
(9) for x:=10 to 99 do
if ucln(x, đơn(x)*10+Chục(x))=1 then Lấy(x);
trong đó, ucln(a,b)là hàm cho ước chung lớn nhất của hai số tự nhiên a và b;
Lấy(x) là toán tử hiển thị x lên màn hình hoặc ghi x vào một mảng nào đó với mục
đích sử dụng lại, nếu cần.
Ta làm mịn đặc tả (10):
ucln(a, b): Thuật toán Euclid là chia liên tiếp, thay số thứ nhất bằng dư của nó
khi chia cho số thứ hai rồi hoán vị hai số.
(*-----------------------------------
Tim uoc chung lon nhat cua hai so
a va b. Thuat toan Euclid
--------------------------------------*)
function Ucln(a,b: integer): integer;
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

8



var r: integer;
begin
while b > 0 do
begin
r:= a mod b; a:= b; b:= r;
end;
Ucln:= a;
end;
Đơn(x) = (x mod 10): số dư của phép chia nguyên x cho 10, thí dụ:
Đơn(19) = 19 mod 10 = 9.
Chục(x) = (x div 10): thương nguyên của phép chia x cho 10, thí dụ:
Chục(19) = 19 div 10 = 1.
Lấy(x): write(x) hoặc nạp giá trị x vào mảng s theo các thao tác sau:
n := n + 1;
s[n] := x;
n đếm số phần tử hiện đã nạp trong mảng s.
Biểu diễn dữ liệu
Ta dùng mảng s để lưu các số tìm được. Dễ thấy s phải là một mảng nguyên chứa
tối đa 90 phần tử vì các số cần khảo sát nằm trong khoảng từ 10 đến 99.
var s: array[1..90] of integer;
Phương án 1 của chương trình sẽ hoạt động theo hai bước như sau:
1. n := Tim;
2. Xem(n);
Bước 1. Tìm và ghi vào mảng s các số thoả điều kiện đầu bài, n là số lượng các số
tìm được.
Bước 2. Hiển thị các phần tử của mảng s[1..n] chứa các số đã tìm được.
Toán tử x' được viết dưới dạng hàm cho ta số tạo bởi các chữ số của x theo trật tự
ngược lại. Ta đặt tên cho hàm này là SoDao (số đảo). Hàm có thể nhận giá trị vào là
một số tự nhiên có nhiều chữ số.
Để tạo số đảo y của số x cho trước, hàm SoDao lấy dần các chữ số hàng đơn vị của
x để ghép vào bên phải số y:
y := y*10 + (x mod 10)
Sau mỗi bước, chữ số hàng đơn vị đã lấy được loại hẳn khỏi x bằng toán tử:
x := x div 10
Chỉ thị {$B-} trong chương trình NTCN (nguyên tố cùng nhau) dưới đây đặt chế
độ kiểm tra biểu thức lôgic vừa đủ. Khi đã xác định được giá trị chân lí cần thiết thì
không tiến hành tính tiếp giá trị của biểu thức đó nữa. Thí dụ, với các lệnh
x := 1; y := 5;
if (x > 5) and (x + y < 7)then y := y + 1
else y := y-1;
trong chế độ {$B-}, sau khi tính được giá trị chân lí (x > 5) = false, chương
trình sẽ bỏ qua nhân tử logic (x + y < 7), vì tích lôgic của false với giá trị tuỳ ý
cho ta false. Trong trường hợp này lệnh y := y - 1 sẽ được thực hiện. Ngược lại,
nếu ta đặt chỉ thị {$B+} thì chương trình, sau khi tính được (x > 5) = false vẫn
tiếp tục tính giá trị của (x + y < 7) rồi lấy tích của hai giá trị tìm được (false
and true = false) làm giá trị của biểu thức điều kiện trong cấu trúc rẽ nhánh nói
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

9



trên. Cuối cùng toán tử y := y - 1 cũng được thực hiện giống như trường hợp trên
nhưng khối lượng tính toán lại nhiều hơn.
(* Pascal *)
(*----------------------------------
So than thien (xy,yx) = 1
----------------------------------*)
program SoThanThien;
{$B-}
uses Crt;
const MN = 90;
var s: array[1..MN] of integer;
function Ucln(a,b: integer): integer; tự viết
function SoDao(x: integer): integer;
var y: integer;
begin
y := 0;
repeat
{ ghep chu so hang don cua x vao ben phai y }
y := 10*y + (x mod 10);
x := x div 10; { loai chu so hang don }
until (x = 0);
SoDao := y;
end;
(*--------------------------------------
Tim cac so thoa dieu kien dau bai
ghi vao mang s.
Output: so luong cac so tim duoc
----------------------------------------*)
function Tim: integer;
var x,d: integer;
begin
d := 0; {So luong cac so can tim }
for x := 10 to 99 do
if Ucln(x,SoDao(x)) = 1 then
begin
d := d + 1; s[d]:= x;
end;
Tim := d;
end;
(*------------------------------------
Hien thi mang s[1..n] tren man hinh.
--------------------------------------*)
procedure Xem(n: integer);
var i: integer;
begin
writeln;
for i := 1 to n do write(s[i]:4);
writeln;
end;
BEGIN
n := Tim; Xem(n); writeln;
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

10



write(' Tong cong ',n,' so'); readln;
END.
// C#
using System;
namespace SangTao1
{
/***********************************
So Than Thien: (xy, yx) = 1
**********************************/
class SoThanThien
{
static int mn = 90;
static int [] s = new int[mn];
static void Main(string[] args)
{ Run();
Console.ReadLine();
}
static void Run()
{ int n = Find();
for (int i=0;i<n;++i)
Console.Write(s[i] + " ");
Console.WriteLine("\n Tong cong: "+n+" so");
}
static int Find()
{ int d = 0;
for (int x = 10; x < 100; ++x)
if (Ucln(x,SoDao(x))==1) s[d++] = x;
return d;
}
static int Ucln(int a, int {}b)
{ int r;
while (b != 0){ r = a%b;a = b;b = r; }
return a;
}
static int SoDao(int x)
{ int y = 0;
do { y = y*10+(x%10); x /= 10; } while (x!=0);
return y;
}
} // SoThanThien
} // SangTao1
Cải tiến
Ta vận dụng tính đối xứng đã nhận xét ở phần trên để cải tiến chương trình. Như
vậy chỉ cần khảo sát các số x = ab, với a > b  0. Trường hợp a = b ta không
xét vì khi đó x' = x và do đó Ucln(x, x) = x  10  1.
Nếu b = 0 ta có x = 10a và x' = a. Ta thấy Ucln(10a, a) = a = 1 khi và chỉ
khi a = 1. Do đó ta xét riêng trường hợp này. Khi ab = 10 ta có (10, 1) = 1.
Vậy 10 chính là một số cần tìm và là số đầu tiên.
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

11



Mỗi khi tìm được hai chữ số a và b thoả điều kiện a > b và Ucln(a*10 + b, b*10 +
a) = 1 ta đưa a*10 + b vào kết quả, nếu b > 0 ta đưa thêm số đảo b*10 + a vào kết quả.
(* Pascal *)
(*-------------------------------------
So Than thien: Phuong an 2
---------------------------------------*)
function Tim2: integer;
var a,b,d: integer;
begin
d:= 1; {So luong cac so can tim}
s[d] := 10;
for a := 1 to 9 do
for b := 1 to a-1 do
if Ucln(a*10+b,b*10+a)=1 then
begin
d := d + 1; s[d] := a*10 + b;
d := d + 1; s[d] := b*10 + a;
end;
Tim2 := d;
end;
// C#
// Phuong an 2
static int Find2()
{ int a,b, d = 0;
s[d++] = 10;
for (a = 1; a <= 9; ++a)
for (b = 1; b < a; ++b)
if (Ucln(10*a + b, 10*b + a) == 1)
{ s[d++]=10*a+b; s[d++]=10*b+a; }
return d;
}
Bài 1.2. Số cấp cộng
Tìm các số tự nhiên lẻ có ba chữ số. Ba chữ số này, theo trật tự từ trái qua phải
tạo thành một cấp số cộng.
Đặc tả
1. x là số tự nhiên có ba chữ số: x = 100*a + 10*b + c.
2. x là số lẻ nên chữ số hàng đơn vị c phải là số lẻ: c = 1, 3, 5, 7, 9.
3. Chữ số hàng trăm của x phải khác 0: a = 1..9.
4. Nếu dãy a, b, c lập thành một cấp số cộng thì số đứng giữa b là trung bình
cộng của hai số đầu và cuối: b = (a + c)/2 hay 2b = a+c.
Từ (4) ta suy ra (a + c) là số chẵn. Do c lẻ, (a + c) chẵn nên a lẻ.
Nếu biết a và c ta tính được x = 100a +10(a + c) / 2 + c
= 100a + 5(a + c) + c = 105a + 6c.
Vì chỉ có 5 chữ số lẻ là 1, 3, 5, 7 và 9 nên tổ hợp của a và c sẽ cho ta 25 số.
Tổ chức dữ liệu
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

12



Ta tạo sẵn mảng nguyên 5 phần tử ChuSoLe[1..5] và gán trước các giá trị 1, 3,
5, 7, 9 cho mảng này. Trong Turbo Pascal (TP) việc này được thực hiện thông qua khai
báo:
const ChuSoLe: array[1..5] of integer = (1,3,5,7,9);
Chú ý rằng khai báo này phải đặt trong mục const là nơi khai báo hằng.
Trong C# ta khai báo như sau:
int [] ChuSoLe = {1,3,5,7,9};
Ý nghĩa của dòng khai báo trên là như sau: Xin cấp phát một biến mảng kiểu
nguyên có 5 phần tử với chỉ dẫn từ 1 đến 5, tên biến là ChuSoLe. 5 phần tử của biến
được gán trước các trị 1, 3, 5, 7 và 9.
Sau đó, mỗi khi cần, ta chỉ việc duyệt mảng ChuSoLe là thu được toàn bộ các
chữ số lẻ theo trật tự đã khai báo trước.
Chú ý
Thủ tục inc(d) trong chương trình TP dưới đây tăng giá trị của biến d lên thêm 1 đơn
vị, tức là tương đương với câu lệnh d := d + 1 và ++d (C#). Tương tự, thủ tục
dec(d) sẽ giảm giá trị của biến d xuống 1 đơn vị, tương đương với câu lệnh d := d
– 1 và --d (C#).
Tổng quát hơn, ta có thể viết:
inc(d,n) tương đương với d := d + n và
dec(d,n) tương đương với d := d – n.
Khi n = 1 thì có thể bỏ qua tham số thứ hai.
(* Pascal *)
(---------------------------------------
Cac so tu nhien le 3 chu so
lap thanh cap so cong
---------------------------------------*)
program CapCong;
uses crt;
const
ChuSoLe: array [1..5] of integer = (1,3,5,7,9);
var s: array [1..25] of integer;
n: integer;
(*-----------------------------------
Phat sinh cac so dang
105a+6c; a,c = 1,3,5,7,9
------------------------------------*)
Function Tim: integer;
var a,c,d,x: integer;
begin
d := 0;
for a := 1 to 5 do
begin
x := 105*ChuSoLe[a];
for c := 1 to 5 do
begin
inc(d); s[d] := x + 6*ChuSoLe[c];
end;
end;
Tim := d;
end;
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

13



(*---------------------------------------
Hien thi mang s[1..n] moi dong 20 so
-----------------------------------------*)
procedure Xem(n: integer); tự viết
BEGIN
n := Tim; Xem(n); writeln;
write('Tong cong ',n,' so'); readln;
END.
// C#
using System;
namespace SangTao1
{
class SoCapCong
{
static void Main(string[] args)
{
Show(Find());
Console.WriteLine("\n fini");
Console.ReadLine();
}
static int[] Find()
{
int d = 0;
int [] ChuSoLe = {1,3,5,7,9};
int []s = new int[25];
int x;
for (int i = 0; i < 5; ++i)
{
x = 105 * ChuSoLe[i];
for (int j = 0; j < 5; ++j)
s[d++] = x + 6 * ChuSoLe[j];
}
return s;
}
static void Show(int[] s)
{
foreach (int x in s)
Console.Write(x + " ");
}
} // SoCapCong
} // SangTao1
Chú thích
1. Trong C# một hàm có thể cho ra giá trị là một mảng như hàm Find trong chương
trình trên.
2. Lệnh foreach (int x in a) P(x) thực hiện thao tác P(x) trên mọi phần
tử x của mảng, từ phần tử đầu tiên a[0] đến phần tử cuối cùng a[a.Length] với
a.Length là chiều dài (số phần tử) của mảng a.
Chú ý
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

14



1. Dựa vào nhận xét: dãy ba số a, b, c tạo thành cấp số cộng khi và chỉ khi b là
trung bình cộng của a và c, tức là 2b = a + c ta có thể giải bài toán trên bằng phương
pháp vét cạn dùng ba vòng for như sau:
for a := 1 to 9 do
for b := 0 to 9 do
for c := 0 to 9 do
if odd(c) and (2*b=a+c) then
Ghi nhận số 100*a+10*b+c;
Hàm odd(c) kiểm tra tính lẻ của số nguyên c.
Phương pháp vét cạn đòi hỏi khoảng 10*10*10 = 1000 lần duyệt trong khi chỉ có
25 số, tức là một phần bốn mươi các số thoả mãn điều kiện của đầu bài. Phương pháp
mô tả trong chương trình được gọi là phương pháp sinh: nó sinh ra đúng 25 số cần tìm.
2. Ta cần ghi nhận phương pháp sinh
Phương pháp sinh

Thay vì duyệt tìm các đối tượng
hãy sinh ra chúng.

Bài 1.3. Số cấp nhân
Tìm các số tự nhiên có ba chữ số. Ba chữ số này, theo trật tự từ trái qua phải
tạo thành một cấp số nhân với công bội là một số tự nhiên khác 0.
Đặc tả
Chú ý rằng ta chỉ xét các cấp số trên dãy số tự nhiên với công bội d là một số
nguyên dương. Gọi x là số cần tìm, ta có:
1. x là số có ba chữ số: x = 100*a + 10*b + c.
2. a = 1..9; b = a*d; 0 < c = a*d*d  9.
Hệ thức 2 cho phép ta tính giới hạn trên của d:

Vì d là số nguyên nên ta phải có d  trunc(sqrt(9 div a)), trong đó
sqrt là hàm tính căn bậc hai, trunc là hàm lấy phần nguyên.
Ta cho a biến thiên trong khoảng 1..9 rồi cho công bội d biến thiên trong khoảng từ
1 đến trunc(sqrt(9 div a)). Với mỗi cặp số a và d ta tính
x = 100*a+10*a*d+a*d*d = a*(100+10*d+d*d)
Tuy nhiên, ta có thể nhẩm tính trước cận trên của d thì sẽ đỡ phải gọi các hàm trunc và
sqrt là những hàm thao tác trên số thực do đó sẽ tốn thời gian.

a
1 2 3 4 5 6 7 8 9
Cận trên d
3 2 1 1 1 1 1 1 1
(* Pascal *)
(*----------------------------
Cac so tu nhien 3 chu so
lap thanh cap nhan
ad
ad
/9
9
2


Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

15



------------------------------*)
program CapNhan;
uses crt;
const MN = 30;
cd: array[1..9] = (3,2,1,1,1,1,1,1,1);
var s: array [1..MN] of integer;
n: integer;
function Tim: integer;
var a,d,n: integer;
begin
n:= 0;
for a:= 1 to 9 do
for d:=1 to cd[a]do
begin
inc(n); s[n]:= a*(100+10*d+d*d);
end;
Tim:= n;
end;
procedure Xem(n: integer): tự viết
BEGIN
clrscr; n:= Tim; Xem(n);
writeln; write('Tong cong ',n,' so'); readln;
END.
// C#
using System;
using System.Collections;
namespace SangTao1
{
class SoCapNhan
{
static void Main(string[] args)
{
Show(Find());
Console.WriteLine("\n fini");
Console.ReadLine();
}
static ArrayList Find()
{
ArrayList s = new ArrayList();
int[] cd = {0,3,2,1,1,1,1,1,1,1};
for (int a = 1; a <= 9; ++a)
{
for (int d = 1; d <= cd[a]; ++d)
s.Add(a * (100 + 10 * d + d * d));
}
return s;
}
static void Show(ArrayList s) tự viết
} // SoCapNhan
} SangTao1
Chú thích
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

16



 Trong C# một hàm có thể cho ra giá trị là một mảng - danh sách kiểu
ArrayList như hàm Find trong chương trình.
 Khi không biết có bao nhiêu phần tử được sinh ra trong quá trình tìm kiểm thì
nên dùng kiểu mảng - danh sách để chứa kết quả.
 Mảng cd chứa các cận của d ứng với mỗi trị của a = 1..9, ta thêm cho cd phần
tử 0 để tiện truy nhập.

Bài 1.4. Mảng ngẫu nhiên
Sinh ngẫu nhiên n số nguyên không âm cho mảng nguyên a.
Đặc tả
Trong TP hàm random(n) sinh một số ngẫu nhiên kiểu nguyên nằm trong
khoảng từ 0 đến n - 1. Hãy tưởng tượng có một quân súc sắc n mặt mã số các mặt từ
0 đến n - 1. Khi ta gọi hàm random(n) thì máy tính sẽ gieo quân súc sắc đó và
cho ta giá trị xuất hiện trên mặt ngửa.
Trong C# phương thức Next(n) của lớp Random hoạt động tương tự như
random(n) của TP.
Chú ý
1. Trước khi gọi hàm random ta cần gọi thủ tục randomize để máy tính khởi
động cơ chế phát sinh số ngẫu nhiên.
2. Thủ tục Gen(m) trong chương trình dưới đây sinh ngẫu nhiên m số nguyên
trong khoảng từ 0 đến m - 1. Ta có thể cải tiến để viết thủ tục Gen(n,d,c) -
sinh ngẫu nhiên n số nguyên trong khoảng từ d đến c (d < c) như sau.
Để ý rằng random(c–d+1) biến thiên trong khoảng từ 0 đến c–d, do đó
d+random(c–d+1) sẽ biến thiên trong khoảng từ d đến d+c–d = c.
(* Pascal *)
program RandomGen;
(*------------------------------------------
Sinh ngau nhien n so nguyen
khong am cho mang a
------------------------------------------- *)
{$B-}
uses crt;
const MN = 500;
var
a: array [1..MN] of integer;
n: integer;
Procedure Gen(m: integer);
var i: integer;
begin
randomize; n := m;
for i := 1 to n do a[i] := random(m);
end;
procedure Xem: tự viết;
BEGIN
Gen(200); Xem;
END.
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

17



// C#
using System;
namespace SangTao1
{
class RandomGen
{
static void Main(string[] args)
{ Show(Gen(200));
Console.WriteLine("\n Fini ");
Console.ReadLine();
}
static int [] Gen(int n)
{ int [] a = new int[n];
Random r = new Random();
for (int i = 0; i < n; ++i)
a[i] = r.Next(n);
return a;
}
static void Show(int [] s): tự viết
} // RandomGen
} // SangTao1
Bài 1.5. Chia mảng tỉ lệ 1:1
Tìm cách chia dãy số nguyên không âm a
1
, a
2
,...,a
n
, n > 1 cho trước thành hai
đoạn có tổng các phần tử trong mỗi đoạn bằng nhau.
Đặc tả
Ta quy ước viết #E là "tồn tại" và #V là "với mọi". Kí hiệu sum(a[d..c]) là tổng các
phần tử liên tiếp nhau từ a[d] đến a[c] của dãy a:
sum(a[d..c]) = a[d] + a[d +1]+ ... + a[c].
Gọi t là tổng các phần tử của mảng: t = sum(a[1..n]).
Muốn chia a thành hai đoạn a[1..i] và a[i+1..n] có tổng bằng nhau ta phải có:
1. t là số chẵn (t chia hết cho 2). Đặt t2 = t div 2.
2. (#E i: 1 <= i <= n): sum(a[1..i]) = t2.
Chƣơng trình
Hàm Chia cho giá trị i nếu mảng a chia được thành a[1..i] và a[i+1..n].
Trong trường hợp vô nghiệm Chia = -1. Ta gọi i là điểm chia và dùng biến tr (tổng
riêng) để tích luỹ tổng các phần tử của đoạn đang xét a[1..i]. Khi tr = t2 bài toán có
nghiệm i. Ngược lại, khi tr > t2 bài toán vô nghiệm.
Ta khởi trị ngẫu nhiên cho mảng a. Tuy nhiên ta muốn số lần có nghiệm (mảng a
chia được thành hai phần có tổng bằng nhau) xấp xỉ bằng số lần vô nghiệm. Ta sẽ thực
hiện mục tiêu đề ra như sau:
Mỗi lần khởi trị ta tung đồng xu hai mặt. Nếu gặp mặt sấp (random(2)=0), ta sẽ
khởi trị tùy ý cho mảng a, ngược lại, nếu gặp mặt ngửa (random(2)=1) ta khởi trị a
là mảng có nghiệm.
Để khởi trị sao cho mảng a có nghiệm ta lại chọn ngẫu nhiên một điểm cắt d trong
khoảng 1..(n/2). Sau đó ta khởi trị ngẫu nhiên cho các phần tử a[1..d]. Với các
phần tử còn lại ta cũng khởi trị ngẫu nhiên trong khoảng hợp lí sao cho tổng các giá trị
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

18



của chúng đúng bằng tổng t của đoạn a[1..d]. Bạn đọc xem chi tiết thủ tục Gen
trong chương trình.
(* Pascal *)
(*-----------------------------------------
Chia mang nguyen a thanh 2 doan
co tong bang nhau
------------------------------------------- *)
program ChiaTiLe11;
{$B-}
uses crt;
const MN = 500; Esc = #27;
var a: array [1..MN] of integer;
n: integer;
(*-------------------------------------------
Sinh ngau nhien n so nguyen khong am
cho mang a
------------------------------------------- *)
procedure Gen(m: integer);
var i,d,t: integer;
begin
randomize; n := m;
if random(2)=0 then
begin {khoi tri tuy y}
for i := 1 to n do a[i]:=random(m);
exit;
end;
{ Khoi tri mang co tong d phan tu dau
bang tong cac phan tu con lai }
d := random(n div 2)+ 1; { diem chia }
t := 0;
for i := 1 to d do
begin
a[i] := random(n);
t := t + a[i];
end; { t = sum(a[1..d]) }
for i := d+1 to n-1 do
begin { sum(a[d+1..i]) + t = sum(a[1..d]) }
a[i] := random(t);
t := t-a[i];
end;
a[n] := t; { sum(a[1..d]) = sum(a[d+1..n]) }
end;
procedure Xem: Hiển thị mảng a, tự viết
function Chia: integer;
var i, t, t2, tr: integer;
begin
Chia := -1; t := 0;
for i:=1 to n do t:=t+a[i]; {t=sum(a[1..n]}
if Odd(t) then exit; { vo nghiem }
t2 := t div 2; tr := 0;
for i:=1 to n do
begin
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

19



tr := tr + a[i];
if tr > t2 then exit; {vo nghiem }
if tr = t2 then { co nghiem i }
begin Chia:= i; exit; end;
end;
end;
procedure Test;
var i: integer;
begin
repeat
Gen(10); Xem; i := Chia;
if i = -1 then writeln('Khong chia duoc')
else
begin
writeln('Doan thu nhat: a[1..',i,']');
writeln('Doan thu hai: a[',i+1,'..',n,']');
end;
until ReadKey=Esc;
end;
BEGIN
Test;
END.
Chú ý
1. Muốn dừng chương trình hãy nhấn phím Esc có mã ASCII là #27.
2. Nếu mảng a có chứa một số giá trị 0 thì bài toán có thể có nhiều nghiệm
(nhiều cách chia).
// C#
using System;
namespace SangTao1
{
class ChiaMangTiLe1_1
{
static void Main()
{
do {
Run(20);
Console.Write("\n Bam phim ENTER “ +
“de tiep tuc, ");
Console.Write("\n Bam phim T de thoat: ");
} while (Console.ReadLine() == "");
}
static public void Run(int n)
{ int[] a = new int[n];
Gen(a, n); // sinh ngau nhien 1 test
Print(a, n);
int t = 0, d = Chia(a, n, ref t);
if (d < 0)
Console.WriteLine("\n Khong chia duoc");
else if (KiemTra(a, n, d))
{ Console.WriteLine("\n Doan thu nhat: 1..{0} ",d);
Console.WriteLine("\n Doan thu hai: {0}..{1} ",
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

20



d+1, n);
Console.WriteLine("\n Tong moi doan: " + t);
}
else Console.WriteLine("\n Loi giai sai!");
} // end Run
// Kiem tra sum(a[1..d] == sum(a[d+1..n]) ?
static public bool KiemTra(int[] a, int n, int d)
{ if (d < 0 || d >= n) return false;
int t = 0;
for (int i = 0; i < d; ++i) t += a[i];
for (int i = d; i < n; ++i) t -= a[i];
return (t == 0) ? true : false;
}
static public int Chia(int[] a, int n, ref int t)
{ int sum = 0; // sum = tong(a[1..n])
for (int i = 0; i < n; ++i) sum += a[i];
if (sum % 2 != 0) return -1;
t = sum / 2; // tong moi doan
int tr = 0; // tong rieng
// doan 1: tr = sum a[1..i]
for (int i = 0; i < n; ++i)
{ tr += a[i];
if (tr == t) return i+1;
}
return -1;
}
// sinh ngau nhien n so ghi vao mang a
static public void Gen(int[] a, int n)
{
Random r = new Random();
if (r.Next(2) == 0)
{ // 1/2 so test la vo nghiem
for (int i = 0; i < n; ++i) a[i]=r.Next(n);
return;
}
// sinh mang a: sum(a[0..d-1])=sum(a[d..n-1])
int d = r.Next(n / 2) + 1; // diem chia
int t = 0;
// sinh doan a[0..d-1]
for (int i = 0; i < d; ++i)
{ a[i] = r.Next(n); t += a[i]; }
// sinh tiep doan a[d..n-1]
int n1 = n-1;
for (int i = d; i < n1; ++i)
{ a[i] = r.Next(t); t -= a[i]; }
a[n-1] = t; // phan tu cuoi
}
static public void Print(int[] a, int n): tự viết
} // SoCapNhan
} // SangTao1
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

21



Bài 1.6. Chia mảng tỉ lệ 1:k
Tìm cách chia dãy số nguyên không âm a
1
, a
2
,...,a
n
, n > 1 cho trước thành hai
đoạn có tổng các phần tử trong một đoạn gấp k lần tổng các phần tử trong
đoạn kia, k nguyên dương.
Đặc tả
Gọi t là tổng các phần tử của dãy a, t = sum(a[1..n])
Muốn chia a thành hai đoạn a[1..i] và a[i + 1..n] có tổng gấp nhau k lần ta phải có:
1. t chia hết cho (k + 1). Đặt t1 = t div (k + 1) và tk = t - t1.
2. (#E i: 1 <= i <= n): sum(a[1..i]) = t1 hoặc sum(a[1..i]) = tk.
Để ý rằng nếu k = 1 thì t1 = tk; nếu k > 1 thì t1 < tk, do đó bài này là trường hợp
riêng của bài trước khi k = 1.
Trong chương trình dưới đây, hàm Chia(k) cho giá trị i nếu mảng a chia được
thành hai đoạn a[1..i] và a[(i + 1)..n] có tổng gấp k lần nhau. Trong trường hợp vô
nghiệm Chia = -1. Ta gọi i là điểm chia và dùng biến tr (tổng riêng) để tích luỹ
tổng các phần tử của đoạn đang xét a[1..i]. Khi tr = t1 bài toán có nghiệm I, ngược lại,
khi tr > t1 ta chưa thể kết luận là bài toán vô nghiệm. Trường hợp này ta phải tiếp tục
tích luỹ tr để hi vọng đạt được tổng tr = tk. Nếu sau khi tích luỹ ta thu được tr = tk thì
bài toán có nghiệm i, ngược lại, khi tr > tk ta kết luận là bài toán vô nghiệm.
Function Chia(n,k: integer): integer;
var i: integer;
t, t1, tk, tr: longint;
begin
Chia := -1;
t := 0; { t = sum(a[1..n]) }
for i := 1 to n do t := t+a[i];
if (t mod (k+1) <> 0) then exit; { vo nghiem }
{ Xu li truong hop co nghiem }
t1 := t div (k+1); { doan tong nho }
tk := t - t1; { tk = k * t1}
tr := 0; { tong rieng tr = sum(a[1..i]) }
for i := 1 to n do
begin
tr := tr + a[i];
if (tr = t1) or (tr = tk) then
begin { lay nghiem i }
Chia:= i; exit;
end;
end;
end;
Ta gọi thủ tục Gen để sinh dữ liệu kiểm thử. Cũng giống như bài trước, ta sẽ sinh
ngẫu nhiên dữ liệu kiểm thử cho hai trường hợp: chắc chắn có nghiệm và có thể vô
nghiệm. Với trường hợp có thể vô nghiệm ta sinh ngẫu nhiên như bình thường,
for i := 1 to n do a[i] := random(n);
Với trường hợp có nghiệm, ta sinh ngẫu nhiên mảng a gồm hai đoạn:
Đoạn thứ nhất a[1..d] và đoạn thứ hai a[d + 1..n] trong đó d là một điểm chia được
sinh ngẫu nhiên
d := random(n div 2)+1; {diem chia}
Ta lại chọn ngẫu nhiên một trong hai trường hợp:
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

22



Trường hợp thứ nhất: đoạn thứ nhất gấp k lần đoạn thứ hai.
Trường hợp thứ hai: đoạn thứ hai gấp k lần đoạn thứ nhất.
(* Pascal *)
(*-------------------------------------------
Chia mang nguyen a thanh 2 doan
co tong ti le 1:k
------------------------------------------ *)
{$B-}
uses Crt;
const MN = 500;
Esc = #27;{ dau thoat }
bl = #32; { dau cach }
nl = #13#10; { xuong dong }
var a: array [0..MN] of integer;
n: integer;
(*----------------------------------------------
Sinh ngau nhien n so nguyen khong am cho mang a
----------------------------------------------- *)
Procedure Gen(m,k: integer);
var i,d: integer; t: longint;
begin
n := m; t := 0;
if random(2) = 0 then { vo nghiem }
begin
for i := 1 to n do a[i]:= random(n);
exit;
end;
{ co nghiem }
d := random(n div 2)+1; { diem chia }
for i := 1 to d do
begin
a[i] := random(n); t := t+a[i];
end;
if (random(2) = 0) then
{ doan a[1..d] gap k lan doan cuoi }
a[d] := a[d]+(k-1)*t
else { doan cuoi gap k lan doan a[1..d] }
t := k*t;
for i := d+1 to n-1 do
begin
a[i] := random(t); t := t-a[i];
end;
a[n] := t;
end;
Procedure Xem; Hiển thị mảng a, tự viết
Function Chia(n,k: integer): integer; Tự viết
Procedure Test;
var j,i,k: integer; t: longint;
begin
randomize;
repeat
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

23



n := 10 + random(10);
k := random(5)+1;
writeln(nl,' n = ',n,' k = ',k);
Gen(n,k); Xem; i := Chia(n,k);
if i < 0 then writeln('Khong chia duoc')
else
begin
t := 0;
for j := 1 to i do t := t+a[j];
write('Doan 1: a[1..',i,'].');
writeln(' Tong = ',t);
t := 0;
for j:=i+1 to n do t := t+a[j];
write('Doan 2: a[',i+1,'..',n,'].');
writeln(' Tong = ',t);
end;
until ReadKey = Esc;
end;
BEGIN
Test;
END.
// C#
using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Text;
namespace SangTao1
{
/*-------------------------------------------
* Chia Mang Ti Le 1:k
* Chia mang nguyen khomng am a[1..] thanh
* hai doan ti le 1:k hoac k:1
* ------------------------------------------*/
class ChiaMangTiLe1_k
{
static void Main(string[] args)
{
do
{
Run(10, 3);
Console.Write("\n Bam RETURN de tiep tuc, ");
Console.Write("\n Bam T de thoat: ");
} while (Console.ReadLine() != "T");
}
static public void Run(int n, int k)
{
if (n < 0 || n > 1000000 || k < 1) return;
int[] a = Gen(n, k);
Print(a);
int d = Chia(a, k);
if (d < 0)
{
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

24



Console.WriteLine("\n Vo nghiem");
return;
}
Console.WriteLine("\n “+ Test(a, d, k));
}
// Kiem tra k*Sum(a[1..d]) = Sum(a[d+1..n]) ?
// hoac Sum(a[1..d]) = k*Sum(a[d+1..n])
static public bool Test(int[] a, int d, int k)
{
Console.WriteLine("\n\n Test, k = " + k);
Console.WriteLine(" Diem Chia = " + d);
int t1 = 0;
for (int i = 0; i < d; ++i) t1 += a[i];
int t2 = 0;
for (int i = d; i < a.Length; ++i) t2 += a[i];
Console.WriteLine("Sum1 = {0}, Sum2 = {1}",
t1, t2);
return (t1 == k * t2 || t2 == k * t1);
}
static public int Chia(int[] a, int k)
{
int t = 0;
foreach (int x in a) t += x;
if (t % (k + 1) != 0) return -1;
int t1 = t / (k + 1); // tong 1 phan chia
int t2 = t - t1; // tong phan con lai
int tr = 0; // tong rieng
for (int i = 0; i < a.Length; ++i)
{
tr += a[i];
if (tr == t1 || tr == t2) return i+1;
}
return -1;
}
static public int[] Gen(int n, int k)
{
Random r = new Random();
int[] a = new int[n];
if (r.Next(2) == 0)
{ // khoang 1/2 so test la vo nghiem
for (int i = 0; i < n; ++i)
a[i] = r.Next(n);
return a;
}
int d = r.Next(n / 2) + 1; //diem chia
int t = 0;
int d1 = d - 1;
for (int i = 0; i < d1; ++i)
{ a[i] = r.Next(n); t += a[i]; }
if (r.Next(2) == 0)
// doan dau a[1..d]
// gap k lan doan cuoi a[d+1..n]
a[d1] += (k - 1) * t;
Sáng tạo trong Thuật toán và Lập trình Tập I

25



else t *= k; // doan cuoi gap k lan doan dau
int n1 = n - 1;
for (int i = d; i < n1; ++i)
{ a[i] = r.Next(t); t -= a[i]; }
a[n1] = t;
return a;
}
static public void Print(int[] a) tự viết
} // ChiaMangTiLel_k
} // SangTao1