TÌM HIỂU VỀ LÚN & TÍNH TOÁN LÚN CHO MÓNG CỌC

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu TÌM HIỂU VỀ LÚN & TÍNH TOÁN LÚN CHO MÓNG CỌC










TÌM HIỂU VỀ LÚN
&
TÍNH TOÁN LÚN CHO MÓNG CỌC







Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 2
I. MỤC TIÊU KHÓA HỌC
- Trình bày khái niệm, nguyên nhân gây lún;
- Trình bày sự làm việc của cọc trong nền đất và cách dự tính lún cho móng cọc;
- Các biện pháp khắc phục.
II. CẤU TRÚC KHÓA HỌC
- Cấu trúc khóa học được thực hiện trong thời lượng 01 buổi; thời lượng 2h;
- Phương pháp đào tạo: Giảng dạy theo phương pháp trình chiếu, cùng thảo luận.
III. ĐỐI TƢỢNG ĐÀO TẠO
- Đối tượng tham dự bắt buộc: Kỹ sư Tổ Xây dựng và Kết cấu
IV. NỘI DUNG KHÓA HỌC
V. TỔNG KẾT CUỐI KHÓA
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………






















Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 3
PHỤ LỤC
I. KHÁI NIỆM ...………………………………….………………….................5
1. Một số khái niệm.....……………………………..………....……….….…5
2. Nguyên nhân gây lún.......………………………….....…………….……..7
II. TÍNH LÚN.......................................…………….........………………………10
1. Lý thuyết tính lún………………......................………………...…………10
2. Tiêu chuẩn và yêu cầu về độ lún……………......……………………..…10
3. Tính lún cho móng cọc……………….…………………………………..13
3.1. Độ lún của cọc đơn………………........…………………………...13
3.2. Độ lún của nhóm cọc………….....………………………….…….16
III. GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC…………………………………………………...24
1. Các biện pháp xử lý về kết cấu công trình…...…………………………...24
2. Các biện pháp xử lý về móng………………….......……………………...25
3. Các biện pháp xử lý nền đất yếu……………..........……………………...26
IV. THẢO LUẬN ............................................…........………………………...... 26
V. PHỤ LỤC ........................................................................................................ 27
PHỤ LỤC I....................................................................................................... 27
PHỤ LỤC II..................................................................................................... 28
PHỤ LỤC III.................................................................................................... 31













Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 4
I. KHÁI NIỆM
1. Một số khái niệm

Figure 1.1. Leaning Tower of Pisa
Lún là sự chuyển động của một bề mặt (thường bề mặt trái đất) như nó thay đổi đi
xuống so với một mốc như mực nước biển.
Lún công trình là công trình và đất nền bị chuyển vị thẳng đứng từ trên xuống dưới,
kéo theo móng và cả bản thân công trình, thường được đo bằng milimét. Lún xảy ra do sự
nén chặt của đất nền dưới tác dụng của trọng lượng toàn bộ công trình.
Lún lệch hay còn gọi lún tương đối là chuyển vị thẳng đứng không đều đưa đến
chuyển vị ngang gây nghiêng công trình. Tất cả các công trình xây dựng đều bị lún, miễn
trong giới hạn cho phép, không gây ảnh hưởng đến việc sử dụng và các công trình lân
cận.
Quá trình lún của nền móng công trình xảy ra rất phức tạp và phụ thuộc vào nhiều
yếu tố (chủ yếu phụ thuộc vào điều kiện tải trọng tác dụng và điều kiện đất nền)

Figure 1.2. Curve showing relationship between settlement and time.
 Đối với nền đất rời: Độ lún nhỏ, xảy ra nhanh vì hệ số thấm của đất rời lớn.
 Đối với nền đất dính: Độ lún lớn, xảy ra chậm vì hệ số thấm của đất dính nhỏ.
Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 5
 Độ lún của nền gồm 3 phần:
- Lún tức thời (S
0
);
- Lún cố kết thấm (S
c
);
- Lún từ biến (S
t
).
S = S
0
+ S
c
+ S
t
- Độ lún tức thời là khi nước chưa kịp thoát đi, đất biến dạng như vật thể đàn hồi.
- Độ lún cố kết (thấm) là do sự giảm thể tích lỗ rỗng, do nước thoát dần ra ngoài.
- Độ lún từ biến do biến dạng của bản thân khung cốt của đất (của bản thân hạt).

 Với đất sét, ba độ lún trên là rõ ràng và có thế tách biệt được. Những nghiên cứu
mới nhất cho thấy:
- Độ lún tức thời nhỏ, tuy nhiên có khi không phải là nhỏ quá để có thể bỏ qua. Trong
một số trường hợp chúng có thể chiếm tới 10% độ lún tổng. Độ lún tức thời được
tính qua môđun đàn hồi không thoát nước, hay còn gọi là môđun đàn hồi tức thời,
ký hiệu là E
u
.
- Độ lún từ biến không nhỏ, nhất là đối với các lớp đất sét yếu/ rất yếu. Đôi khi,
chúng có thể chiếm tới 40 - 50% độ lún tổng.
- Độ lún cố kết (thấm) là phần chủ yếu, thường chiếm trên 90% độ lún tổng. Tuy
nhiên, trong một số trường hợp nó chỉ chiếm khoảng 50% độ lún tổng. Độ lún cố
kết được tính qua:
 Hoặc qua môđun biến dạng thoát nước (E' - thường chỉ ký hiệu là E), hoặc môđun
biến dạng không nở hông M (cũng có ký hiệu là E
s
);
 Hoặc qua C
c
, C
r
(các chỉ số nén);
 Hoặc qua đường cong nén ép e-p.

 Với đất cát, tính thấm quá nhanh, do đó không thể tách rời lún tức thời và lún cố
kết được.
Vì vậy:
S = S
o+c
+ S
t

S
o+c
là độ lún tức thời và cố kết (thường viết là S, và cũng thường hiểu là lún cố
kết, vì lún tức thời của các quá nhỏ), được tính qua môđun biến dạng E
o+c
, thường cũng
chỉ ký hiệu là E. Với cát, thường ta không thể tính lún S
o+c
qua các chỉ số nén C
c
, C
r

đường cong nén ép e-p như trên được, vì ta không thể lấy mẫu đất nguyên dạng để tiến
hành thí nghiệm trong phòng xác định C
c
, C
r
hay e. Khi đó, trị số E sẽ được xác định qua
thí nghiệm hiện trường.


Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 6
2. Nguyên nhân gây lún:

Figure 1.3. A graphic illustrating the different types of ground subsidence
Có nhiều nguyên nhân gây lún, trụt, có 2 nguyên nhân chính thông thường nhất:
 Do Công trình được đặt trên nền đất có sự chênh lệch về địa tầng => khả năng
chịu lực của 2 miền này khác nhau => độ lún khác nhau dẫn đến có thể gây nứt
hoặc xé tường.
 Do Công trình có 2 khối khác nhau rõ rệt về trọng lượng, trường hợp này cũng gây
lún lệch. để giải quyết vấn đề này người ta cắt khe lún để giảm bớt ảnh hưởng lún
của phần này đến phần kia. Do sự phân biệt khá rõ ràng trên nên với khe nhiệt
người ta có thể thiết kế chung 1 móng cho 2 đơn nguyên (vì móng ở dưới đất nên
ít ảnh hưởng bởi chênh lệch nhiệt độ)
Sau đây là những trường hợp gây lún nứt công trình:
 Thiết kế
Khi thiết kế kết cấu không lường hết được các yếu tố gây lún, chung nhất là tính
sai lực lún, thiết kế tiết diện móng quá nhỏ và không đảm bảo độ sâu cần thiết để truyền
đều ứng suất xuống nền đất.
Chưa tính đến sự dịch chuyển không đều của công trình trên các tầng địa chất
khác nhau trong quá trình thiết kế dẫn đến công trình bị lún lệch, trượt...gây nứt hay phá
hủy công trình.
Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 7
 Khảo sát
Không khảo sát kỹ địa chất tại khu vực xây dựng công trình hoặc sử dụng vật liệu
không đúng chuẩn và thi công không đúng quy trình.
 Thi công
Thi công "qua loa", không đúng kỹ thuật hay làm gian dối cũng là những nguyên
nhân gây lún.
Quá trình thì công làm thay đổi dung lượng và chiều nước chảy, hơn nữa còn làm
quá tải cho vùng nền đất lân cận.
 Sự thay đổi độ ẩm trong đất
Hạn hán kéo dài làm mất đi ẩm độ trong đất nền do sự bốc hơi, đất nền trở nên
khô ráo. Đôi khi điều nầy dẫn đến sự co giảm thể tích, đặt biệt trong đất sét. Mức độ co
giảm không bao giờ đồng nhất vì sự khác biệt giữa các khối và các lớp đất nền; hoặc vì
kết cấu kiến trúc cản trở sức nóng mặt trời, làm ảnh hưởng đến đất nền một cách không
đồng đều.
Điều nầy làm thay đổi trạng thái cân bằng trong kết cấu kiến trúc để rồi cuối cùng
gây ra sự lún và nứt ở các mức độ trầm trọng khác nhau.
Đất nền cũng có thể trở nên khô ráo do cây lớn với hệ thống rễ chằng chịt gần kết
cấu kiến trúc hấp thụ nhiều nước từ bên dưới đất nền; cũng như sự thay đổi cao độ của
mực nước ngầm.
Trong nhiều trường hợp, hậu quả hư hỏng xảy ra sau một thời gian rất dài, làm cho
việc xác định chính xác nguyên nhân rất khó khăn.
 Rò rỉ từ đƣờng ống dẫn nƣớc, mƣơng và cống
Một trong những nguyên nhân gây lún thông thường nhất là nền móng bị xói lỡ do
sự rò rỉ từ ống nước ngầm.
Dòng nước chảy ngầm trong khu vực thậm chí không kề cận với kết cấu kiến trúc
cũng gây ảnh hưởng bởi tác-động thẩm-thấu bảo-hoà đến nền móng, làm giảm tính chất
cơ lý của vật liệu, mất đi khả năng phân bố đẳng lực cho khối tải trọng bên trên, dẫn đến
sự lún vi sai. Tương tự như vậy, sự thẩm thấu từ dòng nước rỉ bên trên nền đất, dù rằng
chỉ một lượng nhỏ, cũng có thể gia tăng độ mềm dẽo của vật liệu trong đất nền, giảm khả
năng chịu tải của đất và gây lún.
Ví dụ, khi đất sét cố kết thì có đủ khả năng chịu tải, nhưng sau một thời gian bị tác
động của nước rò rỉ từ các đường ống dẫn nước. Đất sét sẽ đạt trạng thái bão hòa và
không còn khả năng chịu lực, dẫn đến sụt lún cho công trình bên trên.
Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 8
 Hố đào
Hố đào kế cận kết cấu kiến trúc, đặc biệt ở vùng đất rời (cát và sỏi), có thể gây lở
và lún nếu không cẩn thận.
Phải có các biện pháp gia cố thích hợp trước khi thực hiện để hạn chế hoặc ngăn
chặn lở và lún cho công trình
 Nền móng không tƣơng xứng
Trường hợp tải trọng của công trình vượt quá khả năng chịu lực của đất nền, độ
lún gần như là không thể tránh khỏi. Sự bất tương xứng giữa tải trọng tác động lên nền
móng và sức chịu tải của đất nền thường là nguyên do gây ra lún nền. Một nguyên do
khác là do tính chậm cố kết của các loại đất nền có độ liên kết cao. Loại đất này phản ứng
lại tải trọng bên trên rất chậm, kéo dài thời gian trước khi đạt được trạng thái cân bằng.
Khi xác định nguyên nhân lún nền, cần chú ý tránh việc xem thường đất nền có độ củng
cố chậm, cũng như tránh việc quá quan trọng hoá những tác nhân ngắn hạn.
 Sự hạ thấp mực nƣớc ngầm
Các hầm mỏ, đường hầm...khai thác mỏ bị bỏ hoang thông với các mạch nước
ngầm có thể dẫn đến việc hạ thấp mực nước ngầm, làm giảm áp suất lỗ rỗng gây nên lún.
 Đất bồi
Khi đất nền bị dời hay xáo trộn trong quá trình xây dựng, nền đất có thể mất đi khả
năng chịu tải. Sự lún vi sai do tính dị biệt trong đất nền dẫn đến các vết nứt mà có thể
nhiều năm mới thấy rõ.
Khi nền đất lân cận công trình chịu thêm tải trọng của đất đắp có thể dẫn đến ma
sát âm làm giảm sức chịu tải của cọc và tăng lún.
 Chấn động gây ra bởi các phuơng tiện vận tải hoặc do máy móc xây dựng
Rung động do máy móc hoặc do các phương tiện giao thông gây ra làm cho nền
đất đầm nén chặt lại, giảm thể tích lỗ rỗng trong đất.
 Chất hữu cơ trong đất
Phân hủy chất hữu cơ (rác, than bùn, rễ cây cổ thụ,...) cuối cùng có thể dẫn đến lỗ
rỗng và lún



Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 9
II. TÍNH LÚN:
1. Lý thuyết tính lún:

Figure 2.1. Settlement of building
Khi tính lún của nền trước hết cần phải xem nền thuộc loại đất gì.
 Nếu là cát thì dùng lý thuyết đàn hồi.
 Nếu là sét thì có 2 trường hợp:
(1) Không thoát nước thì dùng lý thuyết đàn hồi;
(2) Thoát nước thì dùng lý thuyết cố kết.
Phân bố tải trọng theo độ sâu dùng trong công thức tính lún có thể sử dụng mô
hình của Buissinesq hay của Westergaard (tham khảo phụ lục I).
2. Tiêu chuẩn và yêu cầu về độ lún
Tiêu chuẩn và quy phạm xây dựng định sẵn độ lún tối đa cho phép từng loại nhà
và công trình (phần lớn từ 8 đến 30 cm). Ngoài trị số độ lún tuyệt đối, còn quy định
lượng chênh lệch tối đa cho phép về độ lún tương đối của các điểm trong nền, độ
nghiêng, v.v...
Trong Tiêu chuẩn thiết kế Móng cọc - TCXD 205:1998 có nêu ra các quy định về
biến dạng giới hạn của nền và kết cấu do lún gây ra ở bảng H.2 và H.3
Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 10
Tiêu chuẩn AASHTO LRFD (2007) giải thích trong mục C10.5.2.2. Theo
AASHTO thì điều kiện góc xoay cho phép của dầm (0.004 với dầm liên tục và 0.008 với
dầm đơn giản) không nên dùng để giới hạn độ lún lệch trong thiết kế móng cầu. Kinh
nghiệm đã chỉ ra rằng móng cầu thường có khả năng chịu được lún lệch lớn hơn so với
độ lún lệch tiêu chuẩn dùng trong tính toán kết cấu do tác dụng tổng hợp của nhiều hiện
tượng như mỏi (creep), tụt ứng suất (relaxation), hoặc phân bổ lại ứng suất trong cấu kiện
(stress re-distribution).
Ở Mỹ tiêu chuẩn giới hạn lún lệch của móng cầu thường không thống nhất và phụ
thuộc vào nhiều yếu tố như điều kiện sử dụng và mỹ quan của công trình, qui mô và tầm
quan trong của công trình, cũng như theo tiêu chuẩn của chính nhà đầu tư (owner) hoặc
các cơ quan thiết kế tại địa phương (Bộ Giao thông của các tiểu bang chẳng hạn). Giới
hạn lún lệch trong AASHTO đưa ra chỉ có tính chất tham khảo. Ví dụ ở tiểu bang
Washington thì tiêu chuẩn lún lệch của móng cầu được qui định như sau:
1) Nếu tổng lún (total settlement) < 1 inch và lún lệch/100 ft (differential
settlement) < 0.75 inch: Được quyền thi công.
2) Nếu 1 inch < tổng lún < 4 inch và 0.75 inch < lún lệch < 3 inch: Kỹ sư thiết kế
phải đưa ra tính toán cụ thể để chỉ ra rằng độ lún lệch này ko ảnh hưởng đến các cấu kiện
bên trên.
3) Nếu tổng lún > 4 inch và lún lệch > 3 inch: Thiết kế cần phải được kiểm định và
phê duyệt bởi kỹ sư trưởng của Bộ.
Ở Dự án Nhà máy nhiệt điện Long Phú 1 độ lún giới hạn cho kết cấu nhà, móng
và thiết bị được quy định tại V2G1 trong hồ sơ EPC RFP của Chủ đầu tư như sau:
"The following are the permissible limit of total settlement and differential
settlement values which will be considered for design of equipment and building
foundations.
The settlement of the building and foundation shall also meet the requirement of
Vietnamese code TCXD 205:1998 "Pile foundation-Specification for Design" and
Vendor requirement."
Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 11

Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 12
3. Tính lún cho móng cọc:
Sự làm việc của cọc đơn khác với sự làm việc của nhóm cọc. Khi khoảng cách
giữa các cọc khá lớn (ví dụ lớn hơn 6d) thì cọc làm việc như cọc đơn.
Không cần tiến hành dự tính độ lún của móng cọc trong các trường hợp sau đây:
Cọc chống, cọc đơn chịu nhổ và nhóm cọc chịu lực nhổ vì khi tính toán chúng theo sức
chịu tải hiển nhiên đảm bảo được về biến dạng.
Độ lún của móng cọc chống chủ yếu là do biến dạng đàn hồi của vật liệu thân cọc
dưới tác dụng của tải trọng công trình, độ lún này có thể xác định bằng độ lún của cọc
đơn lấy từ kết quả nén tĩnh ứng với tải trọng ở đầu cọc hoặc cũng có thể tính toán.
3.1. Độ lún của cọc đơn:
Phương pháp dự báo độ lún của cọc đơn dựa trên quan hệ ứng suất biến dạng.
Cách tính này không những áp dụng cho cọc chế sẵn mà còn áp dụng được cho cọc nhồi.
Độ lún của cọc đơn gồm 3 thành phần như sau: S
đ
= Δ
L
+ s
m
+ s
b

Trong đó: Δ
L
- biến dạng đàn hồi của bản thân cọc; (Elastic Compression of Piles)
s
m
- độ lún của cọc do tải trọng truyền lên đất dưới mũi cọc (q
p thực
);
s
b
- độ lún của cọc do tải trọng truyền lên đất dọc thân cọc (f
i thực
).
 Biến dạng đàn hồi của bản thân cọc (tính toán như thanh chịu nén) được xác
định như sau:


=




.

.
Trong đó:
A
p
- diện tích tiết diện cọc; (Pile cross sectional area)
E
p
- môđun đàn hồi của bản thân cọc; (Modulus of elasticity of pile material)
L - chiều dài cọc; (length of pile)
Q
tb
- lực nén trung bình tác dụng lên cọc; (Design axial load in pile)
Ở đây: Q
tb
= Q
p thực
+ ξ.(N - Q
p thực
) = Q
p thực
+ ξ.Q
f thực

Trong đó: N - tải trọng làm việc truyền từ công trình xuống cọc;
Q
p thực
- tổng sức kháng mũi ở tải trọng làm việc;
Q
f thực
- tổng sức kháng bên ở tải trọng làm việc;
ξ - hệ số phụ thuộc vào phân bố ma sát bên (sức kháng bên f
i thực
);
Settlement of piles and pile groups 05
th
Nov 2012
Civil Team - Engineering Department Page | 13
Nếu f
i thực
phân bố đều (hình 2.2a) thì ξ = 0,5; Nếu f
i thực
phân bố tam giác (hình
2.2b - càng xuống sâu thì sức kháng bên càng lớn) thì ξ = 0,67; Trong thực tế, phân bố
ma sát bên có dạng trung gian, do đó ξ = 0,5 ÷ 0,67.

Figure 2.2. Tính toán biến dạng nén đàn hồi của cọc
 Độ lún của cọc do tải trọng truyền lên đất dưới mũi cọc: Được xác định tương tự
như cách xác định độ lún của móng nông đặt trên nền đàn hồi:


=

 ự
×.(1
2
)

đ

Trong đó: q
p thực
- sức kháng mũi đơn vị ở tải trọng làm việc; q
p thực
x A
p
= Q
p thực
;
B - đường kính cọc hay cạnh cọc;
μ - hệ số nở hông (Poisson) của đất ở dưới mũi cọc;
E
đ
- môđun biến dạng của đất ở dưới mũi cọc;
ω - hệ số phụ thuộc hình dáng cọc; nếu cọc tròn thì ω = 0,79 còn cọc
vuông thì ω = 0,88. Nói chung, có thể luôn luôn lấy ω = 0,85 mà sai số không đáng kể.
Ngoài ra, Vesic (1977) còn kiến nghị công thức sau:


=

 ự
×



.

,
Trong đó:
q
p
- sức kháng mũi đơn vị cực hạn;
C
p
- hệ số theo các thí nghiệm của Vesic, lấy theo bảng 2.32. Từ các giá trị này ta
thấy, nếu cùng loại đất và cùng kích thước thì cọc nhồi lún nhiều hơn 2 đến 4 lần.
Bảng 2.1. Bảng các giá trị C
p

Loại đất Cọc chế sẵn Cọc nhồi
Cát (chặt đến rời rạc) 0,02 ÷ 0,04 0,09 ÷ 0,18
Sét (cứng đến mềm) 0,02 ÷ 0,03 0,03 ÷ 0,06
Bụi (chặt đến rời rạc) 0,03 ÷ 0,05 0,09 ÷ 0,12

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu TÌM HIỂU VỀ LÚN & TÍNH TOÁN LÚN CHO MÓNG CỌC