Sang kien kinh nghiem tin hoc 11

dscenlo@yahoo.com
A .PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lí do chọn sáng kiến kinh nghiệm .
- Hiện nay trong lí luận dạy học nói chung và lí luận dạy học môn tin học nói
riêng đề cập khá nhiều phương pháp và kỉ thuật dạy học: phương pháp thảo
luận, phương pháp đặt câu hỏi, phương pháp chia nhóm …
- Các cách thiết kế bài giảng hiện nay nhằm mục đích áp dụng phương pháp
hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực ham muốn học hỏi, tư duy sáng
tạo, năng lực tự giải quyết vấn đề, rèn luyện và phát triển năng lực tự học
sáng tạo, nghiên cứu, nghĩ và làm việc một cách tự chủ… Đồng thời để thích
ứng với sự phát triển tư duy của học sinh trong xã hội mới và tiếp cận với các
công nghệ tiên tiến trong xã hội, trên thế giới. Bên cạnh đó, trong các kỷ
thuật dạy học mới, vai trò của người thầy có sự thay đổi là: “hướng dẫn học
sinh biết tự mình tìm ra hướng giải quyết những vấn đề nãy sinh trong quá
trình học tập, biết cách làm việc độc lập, làm việc tập thể. Thầy là người định
hướng, là người cố vấn giúp học sinh tự đánh giá, cũng như giúp học sinh
luôn đi đúng con đường tìm hiểu, lĩnh hội kiến thức…”.
- Xuất phát từ thực tiễn giảng dạy tại trường THPT NGUYỄN BỈNH KHIÊM
tôi thấy rằng, để đạt hiệu quả cao trong mỗi phần học, tiết học cần có cách
thiết kế bài giảng cho phù hợp với nội dung kiến thức; phương pháp, phương
tiện dạy học phải phù hợp với từng đối tượng học sinh. Để qua mỗi phần học,
tiết học học sinh thích thú với kiến thức mới, qua đó hiểu được kiến thức đã
học trên lớp, đồng thời học sinh thấy được tầm quan trọng của vấn đề và việc
ứng dụng của kiến thức trước hết để đáp ứng những yêu cầu của môn học,
sau đó là việc ứng dụng của nó vào các công việc thực tiển trong đời sống xã
hội (nếu có).
Trong thời đại thông tin bùng nổ ngày nay, việc lập được các chương trình tự
hoạt động cho máy tính, máy gia dụng là cần thiết. Và để làm được việc đó
cần có một quá trình nghiên cứu, học tập về ngôn ngữ lập trình lâu dài, qua
đó nhà lập trình có thể chọn một ngôn ngữ lập trình thích hợp. Tuy nhiên mọi
Năm học 2009-2010
1
dscenlo@yahoo.com
thứ điều có điểm khởi đầu của nó, với học sinh việc học Pascal là khởi đầu
cho việc tiếp cận ngôn ngữ lập trình bậc cao, qua đó giúp các em hình dung
được sự ra đời, cấu tạo, hoạt đông cũng như ích lợi của các chương trình hoạt
động trong máy tính, các máy tự động…Quá đó giúp các em có thêm một
định hướng, một niềm đam mê về tin học, về nghề nghiệp mà các em chọn
sau này. Đồng thời Pascal là một ngôn ngữ có cấu trúc thể hiện trên 3 yếu tố:
Cấu trúc về mặt dữ liệu, cấu trúc về mặt lệnh, cấu trúc về mặt chương trình.
Xuất phát từ cơ sở trên, tôi đã chọn đề tài “Khả năng chuyển đổi qua lại giữa
hai cấu trúc lặp”, giúp các em nắm được cấu trúc của câu lệnh lặp (Chương
III, bài 10, mục 3, tiết 13, tuần dạy 11, tin học 11).
II. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm.
Sử dụng các ví dụ cụ thể trước hết để học sinh nắm được cú pháp, ý nghĩa
của cấu trúc lặp. Và thông qua các ví dụ đó hướng dẩn học sinh chuyển đổi
qua lại giữa hai cấu trúc lặp để học sinh phân biệt, nắm vững về hai cấu trúc
lặp.
III. Nhiệm vụ của sáng kiến kinh nghiệm .
Đưa ra vấn đề mục 3, bài 10, tin học 11, để học sinh thảo luận qua đó nắm
vững câu lệnh lặp với số lần biết trước và chưa biết trước. Và hình thành ở
học sinh kỷ năng phân tích, sử lý các vấn đề liên quan đến vòng lặp trong quá
trình lập trình các chương trình đơn giãn sau này.
IV. Đối tượng nghiên cứu.
Học sinh khối 11 tại trường THPT NGUYỄN BỈNH KHIÊM .
Sử dụng máy tính để chạy các chương trình về cấu trúc lặp.
V. Phương pháp nghiên cứu .
- Kết hợp thực tiễn giáo dục ở trường THPT NGUYỄN BỈNH KHIÊM .
- Có tham khảo các tài liệu về ngôn ngữ lập trình Pascal và tài liệu về sáng
kiến kinh nghiệm.
B. NỘI DUNG
I .Cơ sở lí luận .
Năm học 2009-2010
2
dscenlo@yahoo.com
Khi học sinh học bài học Bài 10. “CẤU TRÚC LẶP”. Học sinh đã có rất
nhiều khó khăn, nhầm lẫn trong việc xác định vòng lặp và xác định điều kiện
dừng của vòng lặp.
II. Nội dung và giải pháp thực hiện .
1. Nội dung.
Trong tiết học này tôi đã đưa ra bài toán như sau:
Với a là số nguyên được nhập từ bàn phím và a > 2, xét các bài toán sau đây:
Bài 1. Tính và đưa kết quả ra màn hình tổng

1 1 1 1
...
1 2 100
S
a a a a
= + + + +
+ + +
Bài 2. Tính và đưa kết quả ra màn hình tổng

1 1 1 1
... ...
1 2
S
a a a a N
= + + + + +
+ + +
Cho đến khi
1
0,0001
a N
<
+
.
Giáo viên đưa ra các câu hỏi sau:
Câu 1.Bài 1 đã xác định dược lần lặp chưa?
Học sinh trả lời là: đã xác định được lần lặp, cụ thể cộng dồn đến a+100.
Câu 2. Em hãy viết câu lệnh lặp để tính tổng S ở bài 1?
Học sinh viết:
S:=1/a;
for i:=1 to 100 do
S:=S+1/(a+i);
Câu 3. Bài 2 đã xác định được lần lặp chưa?
Học sinh trả lời là: chưa xác định được lần lặp, vì với a được nhập từ bàn
phim thì: 1/(a+N) < 0.0001 không xác định được cụ thể N bằng bao nhiêu.
Câu 4. Em hãy viết câu lệnh lặp để tính tổng S ở bài 2?
Học sinh viết:
S:=1/a;
N:=1;
While 1/(a+N) < 0.0001 do
Năm học 2009-2010
3
dscenlo@yahoo.com
Begin
S:=S+1/(a+N);
N:=N+1;
End;
Giáo viên cho học sinh hoàn chỉnh chương trình dựa trên hai vòng lặp đã có ở
trên để giải 2 bài toán trên. (sau đó Giáo viên đi kiểm tra)
Câu 5. Em hãy cho biết sự tương đồng của hai bài toán trên:
Học sinh trả lời:
Xuất phát, S được gán giá trị: 1/a;
Tiếp theo, cộng dồn vào S một giá trị: 1/(a+N), với N tăng từ 1,2,3…
Câu 6. Hai bài toán trên khác nhau ở điểm nào?
Học sinh trả lời:
Bài toán 1 đã biết số lần lặp cụ thể, bài toán 2 chưa xác định được lần
lặp cụ thể.
Câu 7. Có thể dùng câu lệnh while…do để viết vòng lặp tính tổng S ở bài 1
được không?
Và có thể dùng câu lệnh for…do để viết vòng lặp tính tổng S ở bài 2 được
không?
Học sinh trả lơi:
Việc dùng câu lệnh lặp while…do để thực hiện vòng lặp cho câu lệnh
for…do là có thể làm được, nhưng việc dùng câu lệnh for…do để thực hiện
vòng lặp cho câu lệnh while…do là không được vì:
+ Câu lệnh for…do sau khi thực hiện câu lệnh sau do thì biến đếm tự
động tăng lên 1, trong câu lệnh while…do ta có thể thực hiện lệnh tăng
biến_đếm lên 1 bằng cách thực hiện câu lệnh gán biến_đếm:=biến_đếm+1.
+ Câu lệnh for…do kết thúc khi biến_đếm > Giá_trị_cuối, trong câu
lệnh while…do ta có thể đưa điều kiện biến_đếm>Giá_trị_cuối vào trong
điều kiện kiểm tra vòng lặp while…do, cụ thể bài 1 ta có thể thực hiện như
sau:
Năm học 2009-2010
4
dscenlo@yahoo.com
S:=1/a;
N:=1;
While N <= 100 do
Begin
S:=S+1/(a+N);
N:=N+1;
End;
+ Câu lệnh while…do thực hiện câu lệnh khi điều_kiện còn đúng, nên
ta không xác định được đến vòng lặp thứ bao nhiêu để điều_kiên sai vì thế ta
không thể dùng vòng lặp for…do để thực hiện tính tổng S cho bài 2.
2. Giải quyết vấn đề.
Trong quá trình thảo luận để giải thích, chứng minh vấn đề “khả năng chuyển
đổi qua lại giữa hai câu lệnh lặp” bắt buột học sinh phải nắm vững cú pháp,
cũng như ý nghĩa của hai câu lệnh trên. Dẫn đến việc các em thấy được sự
giống và khác nhau của hai câu lệnh một cách rõ ràng hơn.
3. Kết quả thu được.
Trong quá trình trao đổi, thảo luận, trình bày học sinh được thể hiện khả năng
vận dụng, hiểu biết của mình nên các em tỏ ra hăng hái trong việc giơ tay
phát biểu tranh luận. Đồng thời tiết học trở nên sinh động hơn và giáo viên
không đóng vai trò là người xây dựng lý luận mà học sinh là người chủ động
để giải quyết các vấn đề.
C. KẾT LUẬN
Ngôn ngữ lập trình nói chung đóng vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng
các chương trình ứng dụng để phục vụ cho cuộc sống. Nhờ sự phát triển của
tin học _trong đó các nhà lập trình chuyên nghiệp đóng vai trò không nhỏ_
mà hiện nay hầu hết các lĩnh vực trong xã hội đã ứng dụng được tin học để
giải quyết công viêc nhanh, hiệu quả và chính xác hơn.
Hiện nay, ngôn ngữ lập trình Pascal đã trở thành ngôn ngữ lập trình phổ biến
nhất trên thế giới sử dụng trong lĩnh vực giảng dạy. Trong quá trình giảng
Năm học 2009-2010
5