Thanh toán trực tuyến

Các loại hình TTTT Quốc tế và Việt NamGVHD_TRƯƠNG MINH HÒA
LỜI MỞ ĐẦU
Thanh toán trực tuyến xuất hiện cùng với sự phát triển của internet và
thương mại điện tử là hình thức phát triển mới của thanh toán điện tử
truyền thống. Ngày nay khi TMĐT đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới,
các phương thức thanh toán mới ra đời đã đem lại sự thuận tiện, nhanh
chóng và tiết kiệm cho cả các doanh nghiệp và người tiêu dùng. Bên cạnh
các phương thức TTĐT truyền thống như chuyển khoản, ATM, POS hay
thư đảm bảo còn có các hình thức khác như thanh toán mobile, internet
đang ngày càng phát triển và phổ biến ở các nước trên thế giới. TTTT của
Việt Nam chỉ mới thực sự bắt đầu những bước đi đầu tiên từ cuối năm
2006, đầu năm 2007 khi mà một loạt các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ
cổng TTĐT Payment Gateway ra đời như Vietpay, PayNet, Mobivi, Fibo…
Tuy nhiên sự xuất hiện ồ ạt của các doanh nghiệp cũng không nhanh chóng
đưa TTTT phát triển ở Việt Nam. Các doanh nghiệp không tránh khỏi thực
trạng “có mà như không”, hoạt động cầm chừng và gần như không phát
triển được.
“Các loại hình thanh toán trực tuyến (TTTT) Quốc Tế và Việt Nam” là
đề tài bài thu hoạch nhóm đã chọn gồm các nội dung sau:
 Thanh toán trực tuyến là gì?
 Các loại hình thanh toán trực tuyến.
 Các dich vụ thanh toán phổ biến quốc tế.
 Các dich vụ phổ biến ở Việt Nam.
 Các điều kiện tham gia dịch vụ TTTT quốc tế Việt Nam.
 Qui trình thực hiện thanh toán trực tuyến.
 Những hạn chế khi thực hiện TTTT tại VN.
 Nhận xét và đánh giá về loại hình thanh thanh toán.
NHOM8_KT5GH Trang 1
Các loại hình TTTT Quốc tế và Việt NamGVHD_TRƯƠNG MINH HÒA
I. THANH TOÁN TRỰC TUYẾN VÀ CÁC LOẠI HÌNH THANH TOÁN
TRỰC TUYẾN:
1. Khái niệm về thanh toán trực tuyến:
“TTTT là việc trả tiền và nhận tiền hàng cho các hàng hoá, dịch vụ được
mua bán trên Internet thông qua các thông điệp điện tử thay cho việc trao
tay tiền mặt”.
Ngoài ra cũng có những khái niệm khác về TTTT như sau: “TTTT là giao
dịch trao đổi giữa hàng và tiền theo những chuẩn nhất định thông qua các
phương tiện truyền thôngtrực tuyến”.
2. Các loại hình thanh toán trực tuyến:
a. Thanh toán trực tuyến bằng các loại thẻ:
TTTT bằng thẻ thanh toán là hình thức thanh toán đơn giản nhất và
cũng phổ biến nhất hiện nay. Các loại thẻ có thể TTTT là:
− Thẻ tín dụng : Là loại thẻ được sử dụng phổ biến nhất, theo đó
người chủ thẻ được phép sử dụng một hạn mức tín dụng không phải trải lãi
để mua sắm hàng hoá dịch vụ tại những cơ sở kinh doanh chấp nhận loại
thẻ này.
− Thẻ ghi nợ: Là loại thẻ có quan hệ trực tiếp và gắn liền với tài
khoản tiền gửi. Loại thẻ này khi được sử dụng để mua hàng hoá hay dịch
vụ, giá trị những giao dịch sẽ được khấu trừ ngay lập tức vào tài khoản của
chủ thẻ thông qua những thiết bị điện tử đặt tại cửa hàng, khách sạn…đồng
thời chuyển ngân ngay lập tức vào tài khoản của cửa hàng khách sạn. Thẻ
ghi nợ còn hay được sử dụng để rút tiền mặt tại máy rút tiền tự động.
Có hai loại thẻ ghi nợ cơ bản là thẻ online và offline.
 Thẻ online là loại thẻ mà giá trị những giao dịch được khấu trừ
ngay lập tức vào tải khoản chủ thẻ.
NHOM8_KT5GH Trang 2
Các loại hình TTTT Quốc tế và Việt NamGVHD_TRƯƠNG MINH HÒA
 Thẻ offline là loại thẻ mà giá trị những giao dịch được khấu trừ vào
tài khoản chủ thẻ sau đó vài ngày.
− Thẻ rút tiền mặt là loại thẻ rút tiền tại các máy rút tiền tự động hoặc
ở ngân hàng. Với chức năng chuyên biệt chỉ dùng để rút tiền, yêu cầu đặt ra
đối với loại thẻ này là chủ thẻ phải ký quỹ tiền gửi vào tài khoản ngân hàng
hoặc chủ thẻ được cấp tín dụng thấu chi mới được sử dụng. Thẻ rút tiền
mặt có hai loại, một loại chỉ có thể rút được ở các máy ATM của ngân hàng
phát hành, loại thứ hai có thể rút tiền ở các ngân hàng khác tham gia vào
liên minh thanh toán.
b. Séc điện tử:
Séc điện tử là một phương tiện thanh toán mới kết hợp sự an toàn, tốc
độ và hiệu quả xử lý của tất cả các phương tiện nghiệp vụ điện tử. Séc điện
tử hoạt động như séc giấy nhưng dưới dạng điện tử thuần tuý với rất ít các
bước bằng tay. Séc điện tử là một công cụ thanh toán quan trọng trong việc
chuyển đổi và dẫn dắt các doanh nghiệp và người tiêu dùng vào thế giới
mới nổi của TMĐT.
c. Tiền điện tử:
“Tiền điện tử” hay “két điện tử” có thể được hiểu là một két ảo, nó có
thể lưu trữ rất nhiều thông tin về thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, mật khẩu, thẻ hội
viên và tất cả các số thẻ hiện có của khách hàng. Nó tạo thuận lợi cho
khách hàng khi mua hàng trực tuyến bởi số thẻ tín dụng của khách hàng có
thể được sao chép từ két điện tử và dán vào một đơn hàng trực tuyến mà
không cần phải nhập số từ bàn phím. Két điện tử sử dụng một phần mềm
để thực hiện các bước thanh toán.
d. Thư điện tử:
Thanh toán qua thư điện tử cho phép các cá nhân có thể sử dụng thẻ
tín dụng hoặc tài khoản ngân hàng của họ để thanh toán qua thư điện tử. Để
NHOM8_KT5GH Trang 3
Các loại hình TTTT Quốc tế và Việt NamGVHD_TRƯƠNG MINH HÒA
thực hiện phương pháp này người thanh toán cần cung cấp số tài khoản
trực tuyến của công ty; sau đó nhấp chuột vào đường dẫn đến trang thanh
toán qua thư điện tử. Người gửi cần nhập các thông tin về người nhận, trị
giá giao dịch, số thẻ tín dụng hay tài khoản nơi tiền được rút. Sau khi người
thanh toán nhập đủ tại hòm thư của mình thì người nhận sẽ nhận được
thông báo tiền đã được gửi và được cung cấp một siêu liên kết để nhận tiền.
Thuận tiện của phương pháp này là người thanh toán không cần phải trực
tiếp cung cấp số thẻ tín dụng của mình cho người bán hàng, vì vậy sẽ tránh
được nhiều rủi ro khi TTTT.
3. Thanh toán ngang hàng – P2P payment:
Thanh toán P2P là một trong những phương thức TTTT phát triển
nhanh nhất khi mà nó có khả năng chuyển khoản trực tuyến giữa hai cá
nhân. Người dung có thể mở một tài khoản của một nhà cung cấp dịch vụ
kết nối với tài khoản ngân hàng. Sau đó người dùng sẽ chuyển tiền vào vào
tài khoản P2P và có thể thực hiện thanh toán với các cá nhân khác cũng có
tài khoản ở nhà cung cấp dịch vụ đó
II. CÁC LOẠI HÌNH THANH TOÁN QUỐC TẾ:
 Phương thức thanh toán tiền mặt: Là phương thức thanh toán đơn
giản nhất, khách hàng trực tiếp nộp tiền cho các doanh nghiệp .
 Phương thức cà thẻ tại quầy giao dịch POS: Là phương thức TTĐT
truyền thống, khách hàng quẹt thẻ ATM vào máy POS đặt tại quầy giao
dịch của doanh nghiệp
 Phương thức chuyển tiền: Là phương thức trong đó khách (người
cần chuyển tiền) yêu cầu ngân hàng của mình chuyển một khoản tiền nhất
định cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ (người hưởng lợi) ở một địa điểm
nhất định bằng phương tiện chuyển tiền do khách hàng yêu cầu.
NHOM8_KT5GH Trang 4
Các loại hình TTTT Quốc tế và Việt NamGVHD_TRƯƠNG MINH HÒA
 Phương thức ghi sổ: Là một phương thức thanh toán trong đó công
ty mở một tài khoản (hoặc một quyển sổ) để ghi nợ khách sau khi doanh
nghiệp đã hoàn thành việc cung cấp dịch, đến định kỳ người mua sẽ trả tiền
cho doanh nghiệp.
 Phương thức nhờ thu: Là một phương thức thanh toán trong đó
doanh nghiệp khi đã hoàn thành xong nghĩa vụ cung ứng dịch vụ cho khách
thì uỷ thác cho ngân hàng của mình thu hộ số tiền của khách hàng trên cơ
sở hối phiếu của doanh nghiệp lập ra.
 Phương thức tín dụng chứng từ: Là phương thức thanh toán trong
đó một ngân hàng (ngân hàng mở thư tín dụng) theo yêu cầu của khách
hàng sẽ trả một số tiền nhất định cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.
III. CÁC LOẠI HÌNH THANH TOÁN PHỔ BIẾN Ở VIỆT NAM:
Hiện nay, trong nước hầu như chưa có tài liệu nào hay công trình
nghiên cứu khoa học trực tiếp nào về TTTT và các mô hình nhà cung cấp
NHOM8_KT5GH Trang 5
Quy trình xử lý thanh toán trực tuyến
Các loại hình TTTT Quốc tế và Việt NamGVHD_TRƯƠNG MINH HÒA
dịch vụ TTTT được công bố chính thức. Chủ yếu vẫn là các doanh nghiệp
tự chủ động tìm hiểu từ các nguồn tài liệu khác nhau trên thế giới và ứng
dụng hợp tác triển khai các mô hình nhà cung cấp dịch vụ TTTT tại Việt
Nam với các tổ chức, doanh nghiệp quốc tế.
1. Các điều kiện tham gia TTTT quốc tế tại Việt Nam:
a. Đối với người sử dụng dịch vụ:
• Đăng kí các loại thẻ thanh toán điện tử của các ngân hang
• Sử dụng thẻ này để thanh toán với bên bán hang, thuê bao dịch vụ
b. Đối với doanh nghiệp bán hàng:
Đối với người bán là các doanh nghiệp kinh doanh trên website:Các
website này sẽ có các module liên kết với các ngân hàng sở hữu các thẻ của
người bán.
2. Qui trình thực hiện thanh toán:
Cách phổ biến nhất trong thanh toán trực tuyến hiện nay là sử dụng
thẻ tín dụng Credit card của các hãng Visa, Master, American Express,
JBC…được các ngân hàng phát hành (Issuer). Trước hết, nếu bạn là người
bán (merchant), bạn phải tạo lập một tài khoản bán hàng trên mạng
(Internet merchant account). Tài khoản bán hàng này bạn có thể đăng ký
với Ngân hàng của bạn nếu ngân hàng có dịch vụ này hoặc với các dịch vụ
cung cấp phần mềm xử lý quá trình thanh toán trực tuyến như Cybercash,
Paymentnet, Merchantwarehouse…Các ngân hàng hoặc nhà cung cấp dịch
vụ khi cấp cho bạn Merchant account sẽ được gọi là Acquirer, chịu trách
nhiệm xử lý thông tin thẻ trong quá trình thanh toán.Tiêu biểu là các cổng
thanh toán sau:
a. Cổng thanh toán OnePay:
Tên doanh nghiệp: Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ trực tuyến
OnePay.
NHOM8_KT5GH Trang 6
Các loại hình TTTT Quốc tế và Việt NamGVHD_TRƯƠNG MINH HÒA
Hoàn cảnh ra đời: Khi tại Việt Nam TMĐT đang phát triển mạnh mẽ
nhưng nền tảng TTTT lại chưa phát triển phù hợp với tốc độ của TMĐT.
Được đảm bảo bởi hệ thống ngân hàng trong nước và các tổ chức thẻ
quốc tế, OnePay được triển khai như một cổng TTTT hoàn thiện giúp các
doanh nghiệp mở rộng kinh doanh. Hệ thống của OnePay đã được đánh giá
cao và ứng dụng bởi các tổ chức doanh nghiệp lớn. Trong hai năm hoạt
động của mình, OnePay đã chứng tỏ được vai trò tiên phong của mình
trong thị trường TTTT tại Việt Nam và trở thành một doanh nghiệp dẫn
đầu thị trường trong ngành dịch vụ này.
Tính đến thời điểm đầu năm 2009 đã có hơn 65 tổ chức doanh nghiệp
sử dụng dịch vụ TTTT OnePay cung cấp. Các khách hàng tiêu biểu của
OnePay như Jetstar Pacific Airline, Saigontourist, Vietravel, Transviet,
Chodientu, Vinasun travel, FPT Online…Các khách hàng sau khi hợp tác
với OnePay đều cảm thấy rất hài lòng với các dịch vụ OnePay đã triển
khai.
NHOM8_KT5GH Trang 7
Các loại hình TTTT Quốc tế và Việt NamGVHD_TRƯƠNG MINH HÒA
Sơ đồ : Mô hình hoạt động kinh doanh của OnePay
Mô hình hoạt động kinh doanh của OnePay là trung gian phân phối
dịch vụ cổng TTTT của tổ chức thẻ quốc tế MasterCard cho các doanh
nghiệp ở Việt Nam.
OnePay là đại diện của MasterCard ở Việt Nam hợp tác với NHTM
Vietcombank để triển khai cổng TTTT. Doanh thu đạt được của OnePay sẽ
phải chi trả một phần cho MasterCard theo thoả thuận giữa hai bên.
Sau hai năm đi vào hoạt động, OnePay đã nhanh chóng trở thành
doanh nghiệp dẫn đầu trong TTTT tại Việt Nam. Xuất phát từ chiến lược
của công ty,
Có thể nói hiện nay 80% các doanh nghiệp triển khai hệ thống cổng
TTTT hiện đang là khách hàng và đối tác của OnePay. OnePay đang là
doanh nghiệp cung cấp dịch vụ TTTT hàng đầu tại thị trường nội địa, là
doanh nghiệp có các số liệu chính xác nhất về thị trường TTTT tại Việt
Nam. Việc dẫn đầu về thị trường TTTT trong nước là điều tất yếu với
NHOM8_KT5GH Trang 8
Các loại hình TTTT Quốc tế và Việt NamGVHD_TRƯƠNG MINH HÒA
OnePay. Tuy nhiên các lợi thế cạnh tranh của OnePay cũng đang mất dần
đi bởi sự phát triển nhanh chóng của thị trường TTTT. Sự có mặt ngày
càng nhiều của các công ty trong ngành TTTT đang đẩy thị trường bước
vào cuộc đua gay gắt về thị phần. Để nâng cao khả năng cạnh tranh và khả
năng dẫn đầu thị trường trong thời gian tới đòi hỏi OnePay không chỉ nâng
cao chất lượng dịch vụ mà cần phải đa dạng hoá các SPDV.
b. Cổng thanh toán Đông Á:
Kể từ ngày 01/2/2007, khách hàng sử dụng Thẻ Đa năng Đông Á có
thể thanh toán khi mua hàng qua mạng. Đây là dịch vụ mới của kênh giao
dịch "Ngân hàng Đông Á Điện tử", với phương thức thanh toán trực tiếp "
lần đầu tiên được triển khai ở Việt Nam. Tiền thanh toán sẽ chuyển ngay
cho người bán, khách hàng sử dụng Thẻ có thể quản lý dễ dàng qua
Internet hoặc tin nhắn điện thoại di động. Đối tác đầu tiên liên kết với Ngân
hàng Đông Á để triển khai dịch vụ nàySiêu thị điện tử Golmart" đơn vị
cung cấp đa dạng các mặt hàng qua mạng.
Ngồi tại nhà hoặc tại văn phòng làm việc, khách hàng có thể chọn lựa
hàng cần mua trên trang web. Khi tiến hành thanh toán, khách hàng chọn
phương thức "Thanh toán trực tiếp bằng Thẻ Đa năng Đông Á". Hệ thống
kiểm tra trực tuyến Thẻ của khách hàng có hợp lệ. Ngay sau khi hoàn tất
các yêu cầu, trang web sẽ tự động chuyển sang trang web của "Ngân hàng
Đông Á điện tử", để quý khách ra lệnh thanh toán trực tiếp. Sau khi kiểm
tra và xác nhận thanh toán đơn hàng, trong vòng vài giây, hệ thống hoàn tất
việc thanh toán và hàng sẽ được giao tận nhà khách hàng theo thời gian yêu
cầu. Đặc biệt, Golmart có dịch vụ giao hàng tại các tỉnh thành khác sẽ đáp
ứng được nhu cầu tặng quà cho người thân ở xa. Khách hàng không tốn phí
khi thanh toán qua mạng.
c. Thanh toán điện tử F@st Mobipay.
NHOM8_KT5GH Trang 9
Các loại hình TTTT Quốc tế và Việt NamGVHD_TRƯƠNG MINH HÒA
F@st Mobipay là một dịch vụ nằm trong giải pháp cổng thanh toán
điện tử của ngân hang thương mại cổ phần Kỹ thương Việt
Nam( Techcombank)
Kết nối với F@st Mobipay, doanh nghiệp cho phép khách hang mở tài
khoản tại techcombank thanh toán hóa đơn bằng tin nhắn điện thoại di
động gửi đến tổng đài 19001590. Hiện tại, chủ thẻ F@st Mobipay thực
hiện phương thức này trên 6 website đã kết nối với Techcombank như Chợ
điện tử,Golmart, chotroi.vn…
F@st Mobipay cho phép doanh nghiệp thương mại điện tử tiếp cận với
chủ thẻ techcombank bằng thanh toán qua tin nhắn SMS. Trường hợp
khách hang e ngại về vấn đề bảo mật, khách hang có thể thanh toán chuyển
khoản bằng hệ thống ngân hàng điện tử rất an toàn.
d. Ví điện tử Mobivi
Ví điện tử Mobivi là phương tiện thanh toán được thể hiện dưới dạng
một tài khoản điện tử, có chức năng như một “Ví tiền” trong thế giới số cho
phép người dùng thanh toán một cách an toàn, nhanh chóng và thuận tiện
qua điện thoại di động và Internet. Sử dụng Ví điện tử Mobivi, người dùng
có thể thanh toán cho các giao dịch thương mại điện tử, top-up các tài
khoản trả trước, thanh toán hóa đơn, trả tiền tại cửa hàng bán lẻ, hay
chuyển tiền cho bạn bè, người thân, đối tác. Ví điện tử Mobivi cũng cho
phép người dùng nạp tiền từ tài khoản ngân hàng, rút tiền ra tài khoản ngân
hàng một cách rất dễ dàng ngay trên điện thoại di động hay trên một máy
tính có kết nối Internet.Ứng dụng những công nghệ hiện đại nhất, ví điện tử
Mobivi được bảo vệ bởi công nghệ chứng chỉ số và chữ ký số, các thuật
toán mật mã chuẩn mực quốc tế, các phương thức xác thực hiện đại. Đặc
biệt với phần mềm, Mobivi biến chiếc điện thoại di động thành phương tiện
NHOM8_KT5GH Trang 10