điện tử cơ bản

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu điện tử cơ bản

ĐIỆN TỬ CƠ BẢN
1
CƠ SỞ ĐIỆN HỌC
2
Khái niệm cơ bản về dòng điện
Cấu trúc nguyên tử

Một hạt nhân ở giữa các hạt mang điện tích dương gọi
là Proton và các hạt trung hoà điện gọi là Neutron.

Các Electron (điện tử ) mang điện tích âm chuyển động
xung quanh hạt nhân.
3
Cấu trúc nguyên tử

Bình thường các nguyên tử có trạng thái trung hoà về
điện nghĩa là số Proton hạt nhân bằng số electron ở bên
ngoài nhưng khi có tác nhân bên ngoài như áp suất,
nhiệt độ, ma sát tĩnh điện, tác động của từ trường thì
các điện tử electron ở lớp ngoài cùng có thể tách khỏi
quỹ đạo trở thành các điện tử tự do.

Khi một nguyên tử bị mất đi một hay nhiều điện tử,
chúng bị thiếu điện tử và trở thành ion dương và ngược
lại khi một nguyên tử nhận thêm một hay nhiều điện tử
thì chúng trở thành ion âm
4
Khái niệm cơ bản về dòng điện
Bản chất dòng điện và chiều dòng điện

Dòng điện chính là dòng chuyển động
của các hạt mang điện như điện tử , ion.

Chiều dòng điện được quy ước đi từ
dương sang âm ( ngược với chiều chuyển
động của các điện tử - đi từ âm sang
dương )
5
Dòng điện & Điện áp một chiều

Dòng điện một chiều là dòng chuyển động theo
một hướng nhất định từ dương sang âm theo quy
ước hay là dòng chuyển động theo một hướng của
các điện tử tự do.

Kilo Ampe = 1000 Ampe

Mega Ampe = 1000.000 Ampe

Mili Ampe = 1/1000 Ampe

Micro Ampe = 1/1000.000 Ampe
6
Dòng điện & Điện áp một chiều

Điện áp

Điện áp tại điểm A gọi là UA

Điện áp tại điểm B gọi là UB.

Chênh lệch điện áp giữa hai điểm A và B gọi là hiệu điện thế UAB
= UA - UB

Đơn vị của điện áp là Vol ký hiệu là U hoặc E, đơn vị điện áp có
các bội số là

Kilo Vol ( KV) = 1000 Vol

Mini Vol (mV) = 1/1000 Vol

Micro Vol = 1/1000.000 Vol
7
Một số định luật cơ bản

Định luật Ohm :Cường độ dòng điện trong một đoạn
mạch tỷ lệ thuận với điện áp ở hai đầu đoạn mạch và tỷ lệ
nghịch với điện trở của đoạn mạch đó

Công thức : I = U / R

I là cường độ dòng điện , tính bằng Ampe (A)

U là điện áp ở hai đầu đoạn mạch , tính bằng Vol
(V)

R là điện trở của đoạn mạch , tính bằng Ohm
8
1.2. Định luật ôm cho đoạn mạch
9
Định luật ôm cho đoạn mạch

Đoạn mạch mắc nối
tiếp

U = U1 + U2 + U3

U1 =I1 x R1 , U2 = I2
x R2, U3 = I3 x R3

I1 = I2 = I3

Sụt áp trên các điện
trở => tỷ lệ thuận với
các điện trở

Đoạn mạch mắc song
song

Mạch trên có U1 =
U2 = U3 = E

I = I1 + I2 + I3 và
U1 = I1 x R1 = I2 x
R2 = I3 x R3

Cường độ dòng điện
tỷ lệ nghịch với điện
trở
10
Điện năng và công suất

Điện năng

Khi dòng điện chạy qua các thiết bị như bóng đèn => làm
bóng đèn sáng, chạy qua động cơ => làm động cơ quay như
vậy dòng điện đã sinh ra công. Công của dòng điện gọi là
điện năng, ký hiệu là W, trong thực tế ta thường dùng Wh,
KWh ( Kilo wat giờ)

Công thức tính điện năng là :
W = U x I x t

Trong đó W là điện năng tính bằng Watt (W)

U là điện áp tính bằng Vol (V)

I là dòng điện tính bằng Ampe (A)

t là thời gian tính bằng giây (s)
11
Điện năng và công suất

Công suất

Công suất của dòng điện là điện năng tiêu
thụ trong một giây , công suất được tính
bởi công thức
P = W / t = (U. I .t ) / t = U .I

Theo định luật ôm ta có
P = U.I = U
2
/ R = R.I
2
12
Phần II: Khái niệm về từ trường

Nam châm và từ tính .

Trong tự nhiên có một số chất
có thể hút được sắt gọi là nam
châm tự nhiên.

Trong công nghiệp người ta
luyện thép hoặc hợp chất thép
để tạo thành nam châm nhân
tạo.

Nam châm luôn luôn có hai
cực là cực bắc North (N) và
cực nam South (S) , nếu chặt
thanh nam châm ra làm 2 thì
ta lại được hai nam châm mới
cũng có hai cực N và S - đó là
nam châm có tính chất không
phân chia


Từ trường
Từ trường là vùng không
gian xung quanh nam châm
có tính chất truyền lực từ lên
các vật liệu có từ tính, từ
trường là tập hợp của các
đường sức đi từ Bắc đến cực
nam
13
Khái niệm về từ trường

Cường độ từ trường: Là đại lượng đặc trưng cho độ mạnh yếu
của từ trường, ký hiệu là H đơn vị là A/m

Độ từ cảm :Là đại lượng đặc trưng cho vật có từ tính chịu tác
động của từ trường, độ từ cảm phụ thuộc vào vật liệu . VD Sắt
có độ từ cảm mạnh hơn đồng nhiều lần . Độ từ cảm được tính
bởi công thức
B = µ.H
Trong đó B : là độ từ cảm
µ : là độ từ thẩm
H : là cường độ từ trường

Từ thông Là số đường sức đi qua một đơn vị diện tích, từ
thông tỷ lệ thuận với cường độ từ trường
14
Từ trường của dòng điện

Từ trường của dòng điện đi qua dây dẫn
thẳng

Thí nghiệm trên cho thấy, khi công tắc bên ngoài
đóng, dòng điện đi qua bóng đèn làm bóng đèn
sáng đồng thời dòng điện đi qua dây dẫn sinh ra từ
trường làm lệch hướng kim nam châm .

Khi đổi chiều dòng điện, ta thấy kim nam châm
lệch theo hướng ngược lại , như vậy dòng điện đổi
chiều sẽ tạo ra từ trường cũng đổi chiều
15
Từ trường của dòng điện

Từ trường của dòng điện đi qua cuộn dây

Khi ta cho dòng điện chạy qua cuộn dây, trong lòng cuộn
dây xuất hiện từ trường là các đường sức song song, nếu lõi
cuộn dây được thay bằng lõi thép thì từ trường tập trung
trên lõi thép và lõi thép trở thành một chiếc nam châm điện,
nếu ta đổi chiều dòng điện thì từ trường cũng đổi hướng

Dòng điện một chiều cố định đi qua cuộn dây sẽ tạo ra từ
trường cố định, dòng điện biến đổi đi qua cuộn dây sẽ tạo
ra từ trường biến thiên.

Từ trường biến thiên có đặc điểm là sẽ tạo ra điện áp cảm
ứng trên các cuộn dây đặt trong vùng ảnh hưởng của từ
trường , từ trường cố định không có đặc điểm trên.
16
Từ trường của dòng điện
17
Cảm ứng điện từ
Cảm ứng điện từ là hiện tượng xuất
hiện điện áp cảm ứng của cuộn dây
được đặt trong một từ trường biến
thiên
»
Máy biến thế
»
Động cơ điện
18
Dòng điện xoay chiều

Chu kỳ và tần số của dòng
điện xoay chiều
– Chu kỳ của dòng điện xoay
chiều ký hiệu là T là khoảng
thời gian mà điện xoay chiều
lặp lại vị trí cũ , chu kỳ được
tính bằng giây (s)

Tần số điện xoay chiều : là số
lần lặp lại trang thái cũ của
dòng điện xoay chiều trong một
giây ký hiệu là f đơn vị là Hz

f = 1/T
)sin()( tUtu
ω
=
19
Dòng điện xoay chiều

Pha của dòng điện xoay chiều

Nói đến pha của dòng xoay chiều ta
thường nói tới sự so sánh giữa 2 dòng
điện xoay chiều có cùng tần số

Hai dòng điện xoay chiều cùng pha là hai
dòng điện có các thời điểm điện áp cùng tăng
và cùng giảm như nhau

Hai dòng điện xoay chiều lệch pha : là hai
dòng điện có các thời điểm điện áp tăng giảm
lệch nhau

Hai dòng điện xoay chiều ngược pha : là hai
dòng điện lệch pha 180 độ, khi dòng điện này
tăng thì dòng điện kia giảm và ngược lại
20
Dòng điện xoay chiều
Pha của dòng điện xoay chiều
• so sánh giữa 2 dòng điện xoay
chiều có cùng tần số
• Hai dòng điện xoay chiều
cùng pha là hai dòng điện
có các thời điểm điện áp
cùng tăng và cùng giảm
như nhau
• Hai dòng điện xoay chiều
lệch pha : là hai dòng điện
có các thời điểm điện áp
tăng giảm lệch nhau
• Hai dòng điện xoay chiều
ngược pha : là hai dòng
điện lệch pha 180 độ, khi
dòng điện này tăng thì
dòng điện kia giảm và
ngược lại
21
Dòng điện xoay chiều

Biên độ của dòng điện xoay chiều

Biên độ của dòng xoay chiều là giá trị điện áp đỉnh của
dòng điện.xoay chiều, biên độ này thường cao hơn điện áp
mà ta đo được từ các đồng hồ

Giá trị hiệu dụng của dòng điện xoay chiều

Thường là giá trị đo được từ các đồng hồ và cũng là giá trị
điện áp được ghi trên zắc cắm nguồn của các thiết bị điện
tử., Ví dụ nguồn 220V AC mà ta đang sử dụng chính là chỉ
giá trị hiệu dụng, thực tế biên độ đỉnh của điện áp 220V
AC khoảng 220V x 1,4 lần = khoảng 300V
22
Dòng điện xoay chiều

Công suất của dòng điện xoay chiều

Công xuất dòng điện xoay chiều phụ thuộc vào cường độ,
điện áp và độ lệch pha giữa hai đại lượng trên , công xuất
được tính bởi công thức
P = U.I.cosα

U là điện áp

I là dòng điện

α là góc lệch pha giữa U và I

Nếu dòng xoay chiều đi qua điện trở thì độ lệch pha gữa U và I
là α = 0 khi đó cosα = 1 và P = U.I

Nếu dòng xoay chiều đi qua cuộn dây hoặc tụ điện thì độ lệch
pha giữa U và I là +90 độ hoặc -90độ, khi đó cosα = 0 và P = 0
( công xuất của dòng điện xoay chiều khi đi qua tụ điện hoặc
cuộn dây là = 0 )
23
Dòng điện xoay chiều

Dòng điện xoay chiều đi qua điện trở

Dòng điện xoay chiều đi qua điện trở thì dòng điện
và điện áp cùng pha với nhau , nghĩa là khi điện
áp tăng cực đại thì dòng điện qua trở cũng tăng cực
đại. như vậy dòng xoay chiều có tính chất như
dòng một chiều khi đi qua trở thuần.do đó có thể
áp dụng các công thức của dòng một chiều cho
dòng xoay chiều đi qua điện trở

I = U / R hay R = U/I Công thức định luật Ohm

P = U.I Công thức tính công xuất
24
Dòng điện xoay chiều

Dòng điện xoay chiều đi qua tụ điện

Dòng điện xoay chiều đi qua tụ điện thì
dòng điện sẽ sớm pha hơn điện áp 90 độ

Dòng xoay chiều đi qua tụ sẽ bị tụ cản lại
với một trở kháng gọi là Zc, và Zc được tính
bởi công thức
Zc = 1/ ( 2 x 3,14 x f x C )

Trong đó Zc là dung kháng ( đơn vị là Ohm )

f là tần số dòng điện xoay chiều ( đơn vị là Hz)

C là điện dung của tụ điện ( đơn vị là F)
=> Dòng một chiều là dòng có tần số f = 0 do đó
Zc = ∞ vì vậy dòng một chiều không đi qua
được tụ.
25

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu điện tử cơ bản