Xem bản đẹp trên 123doc.vn

Tóm tắt lý thuyết hoá học vô cơ 10 Chương 6: OXI – LƯU HUỲNHI. pot

Tóm tắt lý thuyết hoá học vô cơ 10

Trƣờng THPT Số 1 Nghĩa Hành Năm học 2010 - 2011
Hỗ trợ kiến thức hố học 10 Trang 24
Chƣơng 6: OXI – LƢU HUỲNH
I. VỊ TRÍ, CẤU TẠO.
Các nguyên tố thuộc PNC nhóm VI gồm
8
O
16
S
34
Se
52
Te
84
Po có 6 electron ngoài cùng
do đó dễ dàng nhận 2e để đạt cấu hình bền vững của khí hiếm. Vậy tính ôxihóa là tính chất chủ yếu.
Cấu tạo nguyên tử của các nguyên tố nhóm VIA .
- Giống nhau : đều có 6e lớp ngoài cùng, có 2 độc thân ( viết cấu hình e theo orbitan).  số
oxihoá -2 trong hợp chất có độ âm điện nhỏ hơn ( kim loại, hiđrô )
- Khác nhau: Trừ O , các nguyên tố còn lại S , Se, Te ở trạng thái kích thích có thể xuất hiện
4 hoặc 6 e độc thân điều này giải thích số oxihoá + 4 hoặc + 6 của S,Se,Te trong các hợp chất với
các nguyên tố có độ âm điện lớn hơn ( oxi , flo )
- Ngoài tính oxihoá S,Se,Te còn có khả năng thể hiện tính khử.
II. ÔXI trong tự nhiên có 3 đồng vị
O
16
8

O
17
8

O
18
8
, Oxi là một phi kim hoạt động và là một chất
ôxihóa mạnh vì thế trong tất cả các dạng hợp chất , oxi thể hiện số oxi hoá –2 (trừ :
1
22
21
2
, OHOF
các
peoxit
2
1
2
ONa
),duy trì sự sống , sự cháy.
Tác dụng hầu hết với kim loại (trừ Au và Pt), cần có t
0
tạo ôxit
2Mg + O
2

o
t
2MgO Magiê oxit
4Al + 3O
2

o
t
2Al
2
O
3
Nhôm oxit
3Fe + 2O
2

o
t
Fe
3
O
4
Oxit sắt từ (FeO, Fe
2
O
3
)
Tác dụng hầu hết với phi kim (trừ halogen), cần có t
0
tạo ra oxit
S + O
2

o
t
SO
2

C + O
2

o
t
CO
2

N
2
+ O
2

o
t
2NO t
0
khoảng 3000
0
C hay hồ quang điện
Tác dụng với H
2
(nổ mạnh theo tỉ lệ 2 :1 về số mol), t
0
2H
2
+ O
2

o
t
2H
2
O
Tác dụng với các chất có tính khử.
2SO
2
+ O
2
25
,300
O
V O C

2SO
3

CH
4
+ 2O
2
o
t
CO
2
+ 2H
2
O
Tác dụng với các chất hữu cơ.
C
2
H
5
OH + 3O
2
→ 2CO
2
+ 3H
2
O
C
2
H
5
OH + O
2

lenmemgiam
CH
3
COOH + H
2
O
III. ÔZÔN là dạng thù hình của oxi và có tính ôxhóa mạnh hơn O
2
rất nhiều
O
3
+ 2KI + H
2
O I
2
+ 2KOH + O
2
(oxi không có)
Do tạo ra KOH nên O
3
làm xanh quì tẩm dd KI (dùng trong nhận biết ozon)
2Ag + O
3
Ag
2
O + O
2
(oxi không có phản ứng)
IV. HIĐRÔ PEOXIT : Là chất có 2 khả năng đó là có tính oxihoá và có tính khử.
Tính oxihoá: H
2
O
2
+ 2KI → I
2
+ 2KOH
H
2
O
2
+ KNO
2
→ KNO
3
+ H
2
O
Tính khử : H
2
O
2
+ Ag
2
O → 2Ag + O
2
+ H
2
O
5H
2
O
2
+ 2KMnO
4
+ 3H
2
SO
4
→ K
2
SO
4
+ 2MnSO
4
+ 5O
2
+ 8H
2
O
Tóm tắt lý thuyết hoá học vô cơ 10

Trƣờng THPT Số 1 Nghĩa Hành Năm học 2010 - 2011
Hỗ trợ kiến thức hố học 10 Trang 25
V. LƢU HUỲNH là chất ôxihóa nhƣng yếu hơn O
2
, ngoài ra S còn đóng vai trò là chất khử khi tác
dụng với oxi ( phân tích dựa trên dãy số oxihoá của S )
S là chất oxihóa khi tác dụng với kim loại và H
2
tạo sunfua chứa S
2-
Tác dụng với nhiều kim loại (có t
0
,tạo sản phẩm ứng số oxy hoá thấp của kim loại)
Fe + S
0

o
t
FeS
-2
sắt II sunfua
Zn + S
0

o
t
ZnS
-2
kẽm sunfua
Hg + S HgS
-2
thủy ngân sunfua, phản ứng xảy ra ở t
0
thƣờng
Tác dụng với H
2
: tạo hidro sunfua mùi trứng ung ( trứng thối )
H
2
+ S
o
t
H
2
S
-2
hidrosunfua
S là chất khử khi tác dụng với chất ôxihóa tạo hợp chất với soh dƣơng (+4, +6)
Tác dụng với phi kim (trừ Nitơ và Iod)
S + O
2

o
t
SO
2
khí sunfurơ, lƣu huỳnh điôxit, lƣu huỳnh (IV) ôxit.
S + 3F
2
→ SF
6

Ngoài ra khi gặp chât ôxihóa khác như HNO
3
tạo H
2
SO
4

VI. HIDRÔSUNFUA (H
2
S) là chất khử mạnh vì trong H
2
S lƣu huỳnh có số oxi hoá thấp nhất (-2),
tác dụng hầu hết các chất ôxihóa tạo sản phẩm ứng với soh cao hơn.
Tác dụng với oxi có thể tạo S hoặc SO
2
tùy lƣợng ôxi và cách tiến hành phản ứng.
2H
2
S + 3O
2
0
t
2H
2
O + 2SO
2
(dƣ ôxi, đốt cháy)
2H
2
S + O
2
thaáptt
0
2H
2
O + 2S
(Dung dịch H
2
S trong không khí hoặc làm lạnh ngọn lửa H
2
S đang cháy)
Tác dụng với clo có thể tạo S hay H
2
SO
4
tùy điều kiện phản ứng
H
2
S + 4Cl
2
+ 4H
2
O → 8HCl + H
2
SO
4
H
2
S + Cl
2
→ 2 HCl + S (khí clo gặp khí H
2
S)
Dung dịch H
2
S có tính axit yếu 2 nấc : Khi tác dụng dung dịch kiềm có thể tạo muối axit
hoặc muối trung hoà
H
2
S + NaOH
1:1
NaHS + H
2
O
H
2
S + 2NaOH
2::1
Na
2
S + 2H
2
O
VII. LƢU HUỲNH (IV) OXIT công thức hóa học SO
2,
ngoài ra có các tên gọi khác là lƣu huỳnh
dioxit hay khí sunfurơ, hoặc anhidrit sunfurơ.
Với số oxi hoá trung gian +4 (
4
S
O
2
). Khí SO
2
vừa là chất khử, vừa là chất oxi hoá và là
một oxit axit.
SO
2
là chất khử (
4
S
- 2e
6
S
)
Khi gặp chất oxi hoá mạnh nhƣ O
2
, Cl
2
, Br
2
: khí SO
2
đóng vai trò là chất khử.
2
4
S
O
2
+ O
2

25
,300
O
V O C
2SO
3
OS
4
2
+ Cl
2
+ 2H
2
O → 2HCl + H
2
OS
6
4

5
OS
4
2
+ 2KMnO
4
+ 2H
2
O → K
2
SO
4
+ 2MnSO
4
+ 2H
2
SO
4

SO
2
là chất oxi hoá (
4
S
+ 4e
0
S
) Khi tác dụng chất khử mạnh
OS
4
2
+ 2H
2
S 2H
2
O + 3
0
S

Tóm tắt lý thuyết hoá học vô cơ 10

Trƣờng THPT Số 1 Nghĩa Hành Năm học 2010 - 2011
Hỗ trợ kiến thức hố học 10 Trang 26
OS
4
2
+ Mg MgO + S
Ngoài ra SO
2
là một oxit axit
SO
2
+ NaOH
1:1
NaHSO
3
(
2
nSO
nNaOH
2 )
SO
2
+ 2 NaOH
2:1
Na
2
SO
3
+ H
2
O (
2
nSO
nNaOH
1)
Nếu 1<
2
nSO
nNaOH
< 2 thì tạo ra cả hai muối
molySONa
molxNaHSO
:
:
32
3

VIII. LƢU HUỲNH (VI) OXIT công thức hóa học SO
3
, ngoài ra còn tên gọi khác lƣu huỳnh tri
oxit, anhidrit sunfuric.
Là một ôxit axit
Tác dụng với H
2
O tạo axit sunfuric
SO
3
+ H
2
O H
2
SO
4
+ Q
SO
3
tan vô hạn trong H
2
SO
4
tạo ôleum : H
2
SO
4
.nSO
3
Tác dụng với bazơ tạo muối
SO
3
+ 2 NaOH Na
2
SO
4
+ H
2
O
IX. AXÍT SUNFURIC H
2
SO
4
ở trạng thái loãng là một axit mạnh, ở trạng thái đặc là một chất
ôxihóa mạnh.
Ở dạng loãng là axít mạnh làm đỏ quì tím, tác dụng kim loại(trƣớc H
2
) giải phóng H
2,
tác

dụng bazơ, oxit bazơ và nhiều muối.
H
2
SO
4
→ 2H
+
+ SO
4
2-
là quì tím hoá màu đỏ.
H
2
SO
4
+

Fe → FeSO
4
+ H
2

H
2
SO
4
+

NaOH → NaHSO
4
+ H
2
O
H
2
SO
4
+

2NaOH → Na
2
SO
4
+ 2H
2
O
H
2
SO
4
+

CuO → CuSO
4
+ H
2
O
H
2
SO
4
+

BaCl
2


BaSO
4
+ 2 HCl
H
2
SO
4
+

Na
2
SO
3


Na
2
SO
4
+ H
2
O + SO
2

H
2
SO
4
+

CaCO
3
→ CaSO
4
+ H
2
O + CO
2

Ở dạng đặc là một chất ôxihóa mạnh
Tác dụng với kim loại: oxi hoá hầu hết các kim loại (trừ Au và Pt) tạo muối hoá trị cao và
thƣờng giải phóng SO
2
(có thể H
2
S, S nếu kim loại khử mạnh nhƣ Mg ).
2Fe + 6 H
2
SO
4


0
t

Fe
2
(SO
4
)
3
+ 3SO
2
+ 6H
2
O
Cu + 2 H
2
SO
4
0
t

CuSO
4
+ SO
2+
2H
2
O
Al, Fe, Cr không tác dụng với H
2
SO
4
đặc nguội, vì kim loại bị thụ động hóa.
Tác dụng với phi kim (tác dụng với các phi kim dạng rắn, t
0
) tạo hợp chất của phi kim ứng
với số oxy hoá cao nhất
2H
2
SO
4(đ)
+ C
0
t

CO
2
+ 2SO
2
+ 2H
2
O
2H
2
SO
4(đ)
+ S
0
t

3SO
2
+ 2H
2
O
Tác dụng với một số chất có tính khử.

FeO + H
2
SO
4

(đ)
0
t
Fe
2
(SO
4
)
3
+ SO
2
+ 4H
2
O
Tóm tắt lý thuyết hoá học vô cơ 10

Trƣờng THPT Số 1 Nghĩa Hành Năm học 2010 - 2011
Hỗ trợ kiến thức hố học 10 Trang 27
2HBr + H
2
SO
4 (đ)

0
t
Br
2
+ SO
2
+ 2H
2
O
Hút nƣớc của một số chất hữu cơ.
C
12
H
22
O
11
+

H
2
SO
4(đ)
→ 12C + H
2
SO
4
.11H
2
O
X. NHẬN BIẾT MỘT SỐ CHẤT LIÊN QUAN.
1. MUỐI SUNFUA VÀ NHẬN BIẾT GỐC SUNFUA (S
2-
) hầu nhƣ các muối sunfua điều không
tan, chỉ có muối của kim loại kiềm và kiềm thổ tan (Na
2
S, K
2
S, CaS, BaS). Một số muối không tan
và có màu đặc trƣng CuS đen, PbS đen, CdS vàng, SnS đỏ gạch, MnS hồng.
Để nhận biết S
2-
dùng dung dịch Pb(NO
3
)
2

Pb
2+
+ S
2-

→ PbS ( đen, không tan trong axit, nƣớc)
2. MUỐI SUNFAT VÀ NHẬN BIẾT GỐC SUNFAT (SO
4
2-
)
Có hai loại muối là muối trung hòa (sunfat) và muối axit (hidrôsunfat).
Phần lớn muối sunfat tan, chỉ có BaSO
4
, PbSO
4
không tan có màu trắng, CaSO
4
ít tan có
màu trắng.
Nhận biết gốc SO
4
2-
(sunfat) dùng dung dịch chứa Ba
2+
, Ca
2+
, Pb
2+


Ba
2+
+ SO
4
2-

→ BaSO
4
( kết tủa trắng, không tan trong nƣớc và axit)
XI. ĐIỀU CHẾ
1. ĐIỀU CHẾ ÔXI : 2KClO
3

0
t
2KCl + 3O
2
(xúc tác MnO
2
), điều chế trong PTN
Phân huỷ oxi già hay nhiệt phân kalipemangenat
Trong CN chƣng cất phân đoạn không khí lỏng, điện phân nƣớc
( Viết các ptpƣ)
2. ĐIỀU CHẾ HIDRÔSUNFUA (H
2
S) :Cho FeS hoặc ZnS tác dung với dung dịch HCl
FeS + 2HCl FeCl
2
+ H
2
S
Đốt S trong khí hiđrô
H
2
+ S
0
t
H
2
S
3. ĐIỀU CHẾ SO
2
có rất nhiều phản ứng điều chế
S + O
2

0
t
SO
2

Na
2
SO
3
+ H
2
SO
4(đ)

0
t
Na
2
SO
4
+ H
2
O + SO
2

Cu +2H
2
SO
4(đ)
0
t
CuSO
4
+ 2H
2
O +SO
2
4FeS
2
+ 11O
2

0
t
2Fe
2
O
3
+ 8SO
2

Đốt ZnS, FeS, H
2
S, S trong oxi ta cũng thu đƣợc SO
2
.
4. ĐIỀU CHẾ SO
3
: 2SO
2
+ O
2

25
,300
O
V O C
2 SO
3
.
SO
3
là sản phẩm trung gian điều chế axit sunfuric.
5. SẢN XUẤT AXIT SUNFURIC ( trong CN) TỪ QUẶNG PYRIT SẮT FeS
2

Đốt FeS
2
4FeS
2
+ 11O
2
0
t
2Fe
2
O
3
+ 8SO
2
Oxi hoá SO
2
2SO
2
+ O
2

25
,300
O
V O C
2SO
3

Hợp nƣớc: SO
3
+ H
2
O H
2
SO
4

TỪ LƢU HUỲNH
Đốt S tạo SO
2
: S + O
2

0
t
SO
2

Oxi hoá SO
2
2SO
2
+ O
2

25
,300
O
V O C
2SO
3

SO
3
hợp nƣớc SO
3
+ H
2
O H
2
SO
4