Tài liệu CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS TRONG PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ HỒI QUI pdf

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Tài liệu CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS TRONG PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ HỒI QUI pdf

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
1
CHƯƠNG 2
HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG
EVIEWS TRONG PHÂN
TÍCH DỮ LIỆU VÀ HỒI QUI

Chương này sẽ trình bày một số thủ tục cơ bản của phần mềm Eviews 5.1 để sinh viên
có thể thực hành các bài tập thống kê và kinh tế lượng ở các chương sau. Do mục đích
chính của ta là thực hành kinh tế lượng với Eviews, nên chương này chỉ giới hạn một
số thao tác mà người nghiên cứu thường hay sử dụng, chứ không phải toàn bộ hướng
dẫn chi tiết cách sử dụng Eviews. Tuy nhiên, để tiệ
n lợi cho sinh viên tự nghiên cứu,
chương này sẽ giới thiệu sơ qua chức năng trợ giúp trong Eviews để có thể tham khảo
khi cần thiết. Một số nội dung được trình bày trong chương này, đặc biệt là các kiểm
định, nhưng chúng sẽ được hướng dẫn một cách chi tiết hơn ở các chương liên quan.
Để sinh viên có thể thực hành các bài tập và dự án nghiên cứu với Eviews, chương
này sẽ nhằm vào các nội dung sau đây:
• Eviews là gì?
• Workfile là gì?
• Trình bày dữ liệu trong Eviews
• Đối tượng trong Eviews
• Quản lý dữ liệu trong Eviews
• Các phép toán và hàm số trong Eviews?
• Phân tích dữ liệu chuỗi và nhóm
• Xây dựng hàm kinh tế lượng trong Eviews
• Kiểm định giả thiết mô hình hồi qui trong Eviews

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ EVIEWS
EVIEWS LÀ GÌ?
Eviews
1
cung cấp các công cụ phân tích dữ liệu phức tạp, hồi qui và dự báo chạy trên
Windows. Với Eviews ta có thể nhanh chóng xây dựng một mối quan hệ kinh tế lượng
từ dữ liệu có sẵn và sử dụng mối quan hệ này để dự báo các giá trị tương lai. Eviews
có thể hữu ích trong tất cả các loại nghiên cứu như đánh giá và phân tích dữ liệu khoa
học, phân tích tài chính, mô phỏng và dự báo vĩ mô, dự báo doanh số, và phân tích chi
phí. Đặc biệt, Eviews là mộ
t phần mềm rất mạnh cho phân tích dữ liệu thời gian cũng
như chéo với cỡ mẫu lớn.

1
Viết tắt của Econometrics Views
CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
2
Eviews đưa ra nhiều cách nhập dữ liệu rất thông dụng và dễ sử dụng như nhập từ bàn
phím, từ các file sẵn có dưới dạng excel hay text, dễ dàng mở rộng file dữ liệu có sẵn.
Eviews trình bày các biểu mẫu, đồ thị, kết quả ấn tượng và có thể in trực tiếp hoặc
chuyển qua các loại định dạng văn bản khác. Eviews giúp người sử dụng dễ dàng ước
lượng và kiểm
định các mô hình kinh tế lượng. Ngoài ra, Eviews còn giúp người
nghiên cứu có thể xây dựng các file chương trình cho dự án nghiên cứu của mình.
Eviews tận dụng các đặc điểm hiển thị của phần mềm Windows hiện đại nên rất thuận
tiện cho người sử dụng như dùng chuột, các thanh kéo, thay đổi giao diện, thoát, …
Nếu chương trình được cài đặt đúng, thì khi khởi động eviews ta sẽ thấy cửa sổ chính
như sau:

Nguồn: Eviews 5 Users Guide, pp.16
WORKFILE LÀ GÌ?
Workfile được gọi chung là tập tin làm việc của Eviews (sau đây sẽ gọi là tập tin
Eviews). Ở một cấp độ cơ bản, một tập tin Eviews đơn giản là một tập tin chứa các
đối tượng của Eviews
1
. Mỗi đối tượng bao gồm một tập hợp các thông tin có liên quan
đến một lĩnh vực phân tích cụ thể ví dụ một chuỗi
2
, một phương trình, hay một đồ thị.
Làm việc trên Eviews chủ yếu liên quan đến các đối tượng chứa trong một tập tin
Eviews. Cho nên trước hết cần tạo một tập tin mới hoặc mở một tập tin có sẵn. Mỗi
tập tin Eviews chứa một hoặc nhiều trang
3
. Mỗi trang chứa các đối tượng riêng. Trang

1
Container for Eviews objects
2
Series
3
Page

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
3
được xem như một thư mục con hay tập tin phụ
1
trong một tập tin. Lưu ý, một tập hợp
các quan sát của một hoặc một số biến được gọi là bộ sữ liệu, trong đó mỗi quan sát
có nhận dạng riêng.
Tạo một tập tin Eviews
Có nhiều cách tạo một tập tin mới. Việc đầu tiên trong tạo tập tin là xác định cấu trúc
của tập tin
2
. Có ba cách khác nhau. Thứ nhất là mô tả cấu trúc của tập tin Eviews.
Theo cách này, Eviews sẽ tạo ra một tập tin mới để ta nhập dữ liệu vào một cách thủ
công từ bàn phím hoặc copy và dán. Thứ hai là mở và đọc dữ liệu từ một nguồn bên
ngoài (không thuộc định dạng Eviews) như Text, Excel, Stata. Thuận tiện hơn nhiều
so với các phiên bản trước, Eviews 5 tự động phân tích nguồn dữ liệu, tạo một tập tin,
và nhập dữ
liệu. Đây là cách được sử dụng phổ biến. Thứ ba là tạo một tập tin theo hai
bước riêng biệt. Trong bước một ta tạo ra một tập tin mới theo một trong hai cách trên.
Trong bước hai ta sẽ cấu trúc tập tin. Chương này chỉ tập trung hướng dẫn cách thứ
nhất và thứ hai.
(i) Tạo một tập tin bằng cách mô tả cấu trúc
Để mô tả cấu trúc của tập tin Eviews, ta phải cung cấp cho Eviews các thông tin về số
quan sát và các nhận dạng
liên quan. Để tạo một tập
tin mới trên Eviews, ta
chọn File/New Workfile,
… từ thực đơn chính
3
để
mở hộp thoại Workfile
Create. Ở gốc trái của hộp
thoại là một hộp nhỏ để mô
tả cấu trúc cơ bản của bộ
dữ liệu. Ta có thể chọn
giữa Dated-Regular
Frequency, Unstructured,
và Balanced Panel. Nói
chung, ta có thể sử dụng
Dated-regular frequency
4
nếu ta có bộ dữ liệu thời gian, với bộ dữ liệu bảng đơn
giản ta sử dụng Balanced Panel, và các trường hợp khác ta sử dụng Unstructured
5
.
Sau khi ta đã xác định loại cấu trúc dữ liệu, Eviews sẽ tự động nhắc ta mô tả
đặc điểm của bộ dữ liệu đó như tần suất, ngày bắt đầu, ngày kết thúc đối với loại dữ

1
Subdirectory/Subworkfile
2
Structure of the workfile
3
Main menu
4
Nếu là dữ liệu năm, thì ở ô Frequency ta chọn Annual; ở các ô Start date và End date ta nhập năm bắt đầu và
năm kết thúc của các chuỗi dữ liệu. Nếu dữ liệu là quí, thì ở ô Frequency ta chọn Quarterly; ở các ô Start date và
End date ta nhập quí bắt đầu và quí kết thúc của các chuỗi dữ liệu. Ở đây ta có thể chọn một trong hai cách sau
(ví dụ quí 2 năm 2005): 2005:2 hoặc 2005Q2. Nếu là dữ liệu tháng, thì ở ô Frequency ta chọn Monthly; ở các ô
Start date và End date ta nhập tháng bắt đầu và tháng k
ết thúc của các chuỗi dữ liệu. Tương tự, ta có thể chọn
một trong hai cách sau (ví dụ tháng 8 năm 2008): 2008:8 hoặc 2008M8. Các ô đặt tên là tùy chọn (đặt tên tập tin
và tên trang), nhưng thông thường không cần thiết.
5
Sử dụng đối với loại dữ liệu chéo và ta chỉ cần nhập số quan sát của bộ dữ liệu (dataset) vào ô Observations là
xong.
CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
4
liệu thời gian; số quan sát đối với loại dữ liệu chéo; và tần suất, ngày bắt đầu, ngày kết
thúc, và số quan sát tại mỗi thời điểm đối với loại dữ liệu bảng.

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
5
(ii) Tạo một tập tin bằng đọc từ một nguồn dữ liệu bên ngoài
Ta có thể mở trực tiếp một nguồn dữ liệu bên ngoài như như cách mở một tập tin
Eviews. Để mở một file bên ngoài,
trước hết ta chọn File/Open/Foreign
Data as Workfile
1
, … để đến hộp
thoại Open, chọn Files of type, mở
file cần chuyển sang tập tin Eviews,
và thực hiện một số điều chỉnh nếu
cần thiết. Xem ví dụ minh họa sau
đây. Để mở và chuyển một tập tin nào
đó sang Eviews, trước hết phải xác
định thư mục thích hợp, rồi chọn tập
tin (File name và Files of type) cần
chuyển sang tập tin Eviews. Tuy
nhiên, tập tin nguồn với đị
nh dạng
khác nhau sẽ có một số khai báo
riêng.
Đối với tập tin Stata. Khi chọn
và mở tập tin (ví dụ Chapter2.1.dta
trong thư mục data như trong hộp
thoại), ta thấy xuất hiện hộp thoại
Table Read Specification. Trong đó,
ta chọn Select hoặc Unselect để chọn
các biến cần thiết chuyển sang dạng
dữ liệu Eviews thôi. Tuy nhiên, thông
thường ta chọn tất cả các biến có sẵn
theo mặc định của Eviews. Ngoài ra,
ta cũng có thể định nghĩa lại bộ dữ
liệu của mình thông qua chọn các
điều kiện cần cho phù hợp mục tiêu
nghiên cứu (ví dụ chỉ chọn các quan
sát có age>10) bằng cách chọn Filter
Obs và nhập điều kiện vào.
Đối với tập tin Text. Khi chọn và mở tập tin (ví dụ Chapter2.2.txt), ta thấy xuất
hiện hộp thoại ASCII Read. Trong Column specification có ba lựa chọn: Delimiter
…, Fixed …, và An explicit … cho phép ta lựa chọn chiều rộ
ng của các cột dữ liệu
hiện trong tập tin. Tuy nhiên, thông thường Eviews sẽ mặc định ở dạng Delimiter …
Ở Start date/header ta thấy ô Skip lines cho phép ta lựa chọn bỏ các dòng đầu tiên
(thường chỉ để lại dòng tên các biến), ví dụ ở đây ta chọn “2”. Điều này chỉ có ý nghĩa
giúp ta dễ dàng kiểm tra dữ liệu chứ không cần thiết lắm. Mục Row specification cho
phép ta xác định số quan sát trong một dòng (thông thường là 1). Mục này nói chung

ng không cần thiết. Sau đó ta chọn Next qua bước 2, và lại chọn Next để qua bước
3. Ở bước 3 ta có thể đặt lại tên biến bằng cách chọn biến đó và thay bằng tên biến

1
Dĩ nhiên ta cũng có th ể chọn File/Open/Eviews Workfile … nhưng sẽ bất tiện một tí xíu là trong types of
file sẽ mặc định loại tập tin Eviews thôi.
CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
6
mong muốn (ví dụ biến “employment” đổi thàng X
2
). Ngoài ra, ta cũng có thể mô tả
đặc điểm của biến đó (ví dụ đơn vị tính, …). Cuối cùng ta chọn Finish.




Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
7
Thông thường nhất là sử dụng dữ liệu từ các tập tin Excel
1
. Khi chọn và mở tập tin (ví
dụ Chapter2.3.xls) Eviews sẽ thực hiện thông qua hai bước. Bước một, ta thấy xuất
hiện hộp thoại Spreadsheet Read như sau:
Bước hai, giống như bước 3 ở tập tin dạng Text, Eviews sẽ đưa ra các lựa chọn để đọc
dữ liệu
và những
thay đổi
theo ý
người sử
dụng như
đặt lại
tên và
nhãn của
các biến.
Tuy
nhiên,
trong hầu
hết các
trường
hợp
người sử
dụng chỉ
cần chọn
Finish để chấp nhận định dạng mặc định.

1
Eviews 5 cho phép mở trực tiếp tất cả các tập tin dạng .xls, .raw, .txt, .dta, … Ngày xửa ngày xưa khi chưa có
Eviews 5, việc chuyển một tập tin từ Excel hay Text sang Eviews là một kỳ tích.
CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
8
Nội dung cửa sổ tập tin của Eviews
Khi mở một tập tin làm việc của Eviews ta sẽ thấy một cửa sổ như sau:

Nguồn: Eviews 5 Users Guide, pp.52
Ta có thể trình bày dạng tóm tắt nội dung của tập tin Eviews bằng cách chọn
View/Statistics và quay trở về thư mục gốc bằng cách chọn View/Workfile
Directory.
Sau khi đã tạo một tập tin Eviews, ta nên lưu lại dưới định dạng Eviews bằng
cách chọn File/Save As … hay File/Save … Eviews sẽ hiện ra hộp thoại Saveas, ta
đặt tên cho tập tin đó, và chọn mức độ chính xác trong hộp thoại Workfile Save.
TRÌNH BÀY DỮ LIỆU
Khi đã có sẵn tập tin Eviews, ta có thể sử dụng các công cụ Eviews cơ bản để phân
tích dữ liệu của từng chuỗi (sau đây cũng được gọi là biến
1
) hay một nhóm các biến
theo nhiều cách khác nhau.
Trình bày dữ liệu của một chuỗi
2
Để xem nội dung của một biến nào đó, ví dụ M1
3
trong tập tin Chapter2.3.wf1, ta
nhấp đúp vào biểu tượng biến M1 trong cửa sổ của tập tin này, hay chọn Quick/Show
… trong thực đơn chính, nhập M1 và chọn OK. Eviews sẽ mở biến M1 và thể hiện
dưới một dạng bảng tính mặc định.

1
Variable
2
Series statistics
3
???

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
9

• Đặt tên và nhãn của một chuỗi
Nhấp đúp vào thực đơn Name, Eviews sẽ hiển thị Object Name (tên đối tượng), trong
đó có phần tên biến và nhãn của biến. Nếu biến có tên nhãn thì khi ta lập bảng hoặc vẽ
đồ thị, thì trên bảng hay đồ thị sẽ hiển thị tên nhãn.
• Vẽ đồ thị
Có hai cách biểu diễn đồ thị dạng Line của biến M1. Thứ nhất, từ
Series M1 (chuỗi
M1), ta chọn View/Graph/Line. Thứ hai, từ cửa sổ tập tin Chapter2.3.wf1 ta chọn
Quick/Graph/Line Graph, … rồi nhập tên biến M1, và OK. Lưu ý, để copy đồ thị ra
word, ta chỉ cần click và đồ thì và copy (có thể là Ctrl+C).
0
200
400
600
800
1000
1200
1400
55 60 65 70 75 80 85 90 95
M1

CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
10
Để chỉnh sửa và biên tập đồ thị, ta chọn Options hay nhấp đúp vào đồ thị. Eviews cho
phép thay đổi hình nền, khung đồ thị, dạng đường đồ thị, đổi trục
1
, đặt tên nhãn đồ thị,
thay đổi font chữ, … Ngoài ra, Eviews cũng cho phép ta ghi chú dưới dạng text lên đồ
thị, đặt tên đồ thị và lưu trong tập tin Eviews, hay có thể copy và dán dưới dạng văn
bản. Ta cũng hay quan tâm đến các dạng biểu thị đồ thị bằng cách chọ Template,
trong đó có nhiều sự lựa chọn rất thú vị. Nếu muốn lưu đồ thị (dạng một đối tượng
trong tập tin Eviews), ta chọ
n Object/Freeze Output, rồi chọn Name để đặt tên đồ thị
trong tập tin Eviews. Từ đồ thị, để trở lại bảng tính dữ liệu ta chọn
View/SpreadSheet.
• Thống kê mô tả
2

Để mô tả dữ liệu của một biến trên Eviews ta có thể làm như sau. Thứ nhất, từ Series
M1, ta chọn View/Descriptive Statistics/Histogram & Stats. Thứ hai, từ cửa sổ tập
tin Chapter2.3.wf1, ta chọn Quick/Series Statistics/Histogram & Stats, … rồi nhập
tên biến M1, và chọn OK. Lưu ý, để copy cả đồ thị và kết quả tóm tắt thống kê
3
, ta
click vào đồ thị hoặc tóm tắt thống kê, và copy (có thể là Ctrl+C). Để lưu kết quả (đối
tượng) này trong tập tin Eviews ta chọn Freeze (hoặc Object/Freeze Output và đặt
tên. Ngoài ra, ta cũng có thể chỉnh sử đồ thị như hướng dẫn ở trên.
0
10
20
30
40
200 400 600 800 1000 1200
Series: M1
Sample 1952Q1 1996Q4
Observations 180
Mean 445.0064
Median 298.3990
Maximum 1219.420
Minimum 126.5370
Std. Dev. 344.8315
Skewness 0.997776
Kurtosis 2.687096
Jarque-Bera 30.60101
Probability 0.000000

Ngoài ra, ta cũng có thể biểu diễn dưới dạng đồ thị phân phối xác suất của giản đồ
phân phối histogram bằng cách chọn View/Distribution/Kernel Density Graphs và
chọn OK.

1
Eviews cũng cho phép vẽ đồ thị hệ trục kép (thường đối với các biến có đơn vị tính khác nhau như lượng cổ
phiếu giao dịch và chỉ số giá chứng khoán)
2
Có các loại thống kê như: thống kê mô tả (descriptive statistics), thống kê suy luận (statistical inference), thống
kê toán (mathematical statistics), thống kê kinh tế (economic statistics), … Tìm đọc Hoàng Trọng, 2007, Thống
kê ứng dụng trong kinh tế xã hội, NXB Thống kê.
3
Các thống kê này sẽ được trình bày chi tiết ở chương 3, hoặc có thể tìm đọc Hoàng Trọng, 2007. Đặt biệt,
thống kê JB rất cần thiết cho việc kiểm định phân phối chuẩn của một biến số.

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
11
.0000
.0004
.0008
.0012
.0016
.0020
0 200 400 600 800 1000 1200 1400
M1
Kernel Density (Epanechnikov, h = 242.53)

Trình bày dữ liệu của một nhóm các biến
1
• Mở và đặt tên nhóm
Để làm việc với một nhóm các biến có liên quan, ta chọn đồng thời các biến đó và
chọn Open as Group, sau đó đặt tên nhóm bằng cách chọn Name để đặt tên nhóm và
tên nhãn
2
của nhóm.
• Vẽ đồ thị
Cách vẽ đồ thị nhóm cũng tương tự vẽ đồ thị của từng chuỗi dữ liệu. Nếu vẽ đồ thị
dạng Line giữa các chuỗi có thang đo khác nhau như GDP vàM1, thì ta nên vẽ đồ thị
hệ trục kép, trong đó các biến có thang đo tương tự nhau ta cho cùng hệ trục (trái hoặc
phải). Các bước tiến hành như sau:
1. Quick/Graph/Line, … GDP M1, OK
2.
Chọn Graph Options, rồi chọn Axes/Scales để chuyển đồ thị của chuỗi M1
sang phải (Right)
Ngoài ra, trong nhiều trường hợp người nghiên cứu có thể chọn dạng đồ thị thích hợp
để biểu diễn mối quan hệ giữa các biến. Chẳng hạn, trường hợp hay gặp là trong mối
quan hệ giữa lượng cổ phiếu giao dịch và chỉ số giá chứng khoán, thì người ta thường
biểu diễn lượng cổ phiếu giao dịch bằng đồ thị dạng bar
3
và chỉ số giá chứng khoán
bằng đồ thị dạng line. Trong Options ta chọn Type và chọn dạng hỗn hợp (Mixed)
4
.

1
Group statistics
2
Label
3
Thông thường là dạng cột (column), nhưng trường hợp này chưa gặp trong Eviews 5.
4
Điều quan trọng là ‘đọc’ được mối quan hệ giữa các biến trên đồ thị.
CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
12

0
500
1000
1500
2000
0
400
800
1200
1600
55 60 65 70 75 80 85 90 95
GDP M1

• Thống kê mô tả
Ta có thể đồng thời tạo ra một bảng thống kê mô tả nhiều biến khác nhau bằng cách
chọn View/Descriptive Stats/Individual Samples hay Quick/Group
Statistics/Descriptive Statistics/Individual Samples.

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
13


Ngoài ra, để xem xét mối quan hệ giữa từng cặp biến ta có thể tạo ma trận hệ số tương
quan bằng cách chọn View/Correlations/Pairwise Samples hay Quick/Group
Statistics/Correlations
1
.


CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ĐỐI TƯỢNG TRONG EVIEWS
Đối tượng là tập hợp các thông tin và các thao tác có liên quan với nhau được nhóm
lại thành một đơn vị nhằm mục đích tạo ra sự tiện lợi trong việc sử dụng. Hầu như tất
cả các công việc thực hiện trên Eviews có liên quan đến sử dụng nhiều đối tượng khác
nhau. Eviews giữ tất cả các đối tượng của nó trong các đối tượng chứa
2
. Ta có thể
hình dung đối tượng chứa giống như các tủ hồ sơ
3
trong đó mỗi ngăn tủ là một đối
tượng riêng. Đối tượng chứa quan trọng nhất trong Eviews là tập tin Eviews.

1
Thống kê hệ số tương quan sẽ được trình bày ở chương 3
2
Object container
3
Filling cabinet
CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
14
Đối tượng là gì?
Thông tin trong Eviews được lưu trữ trong các đối tượng. Mỗi đối tượng gồm tập hợp
các thông tin có liên quan nhau về một lĩnh vực phân tích nhất định. Ví dụ, đối tượng
chuỗi là tập hợp các thông tin liên quan đến các quan sát của một biến số nhất định;
đối tượng phương trình là là tập hợp các thông tin liên quan đến mối quan hệ giữa một
tập hợp các biến số. Lưu ý, một đố
i tượng không nhất thiết chỉ chứa đựng một thông
tin duy nhất. Ví dụ, đối tượng phương trình ước lượng không chỉ chứa các hệ số ước
lượng của phương trình
1
, mà còn mô tả dạng mô hình, ma trận phương sai-hiệp
phương sai
2
của các hệ số ước lượng, và nhiều thống kê khác nữa.
Dữ liệu của đối tượng
Mỗi đối tượng chứa đựng nhiều loại thông tin khác nhau. Ví dụ, các đối tượng chuỗi,
ma trận, vectơ và tích vô hướng
3
hầu như chỉ chứa thông tin số
4
. Ngược lại, các đối
tượng phương trình và hệ thống chứa đựng các thông tin về dạng mô hình, và các kế
quả ước lượng cũng như các tham chiếu về nguồn dữ liệu được sử dụng để ước lượng.
Các đối tượng đồ thị và biểu bảng chứa cả các thông tin số, chữ, và định dạng. Do các
đối tượng chứa đựng các loại dữ liệu khác nhau nên ta sẽ làm việ
c với các đối tượng
khác nhau theo các cách khác nhau.
Các hiển thị đối tượng
5
Có nhiều cách khác nhau để phân tích dữ liệu trong một đối tượng. Các hiển thị là các
cửa sổ dạng biểu bảng hay đồ thị cung cấp cho ta nhiều cách khác nhau để xem xét dữ
liệu trong một đối tượng. Ví dụ, một đối tượng chuỗi có thể có các cách hiển thị bảng
tính, đồ thị đường thẳng, đồ thị thanh, thống kê và biểu đồ tần suất, giản đồ tự tương
quan
6
, đồ thị phân phối, … Một đối tượng phương trình có thể có các hiển thị dạng
mô hình của phương trình, kết quả ước lượng, hiển thị giá trị thực–giá trị ước lượng-
phần dư
7
(kể cả các đồ thị). Một hiển thị hiệp phương sai chứa ma trận hiệp phương
sai của các hệ số ước lượng, …
Các hiển thị của một đối tượng được trình bày trong cửa sổ đối tượng
8
. Chỉ một
cửa sổ có thể được mở cho mỗi đối tượng và tại một thời điểm mỗi cửa sổ chỉ trình
bày một hiển thị duy nhất của một đối tượng. Dĩ nhiên, ta có thể thay đổi hiển thị của
một đối tượng. Lưu ý, thay đổi hiển thị chỉ thay đổi định dạng của dữ liệu
9
chứ không
không thể thay đổi dữ liệu trong đối tượng.
Các thủ tục của đối tượng
10
Hầu hết các đối tượng của Eviews đều có các thủ tục. Giống như hiển thị, thủ tục
thường trình bày các bảng biểu và đồ thị trong cửa sổ đối tượng. Tuy nhiên, khác hiển
thị ở chổ thủ tục có thể thay đổi dữ liệu trong bản thân đối tượng hoặc một đối tượng

1
Estimated equation object
2
Variance-Covariance matrix of the coefficient estimates
3
Scalar object
4
Numeric information
5
Object view
6
Correlogram
7
Actual-Fitted-Residual view
8
Object window
9
Data display format
10
Object procedure/procs

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
15
khác. Nhiều thủ tục có thể tạo ra các đối tượng mới. Ví dụ, một đối tượng chuỗi có thể
chứa các thủ tục làm trơn
1
hay điều chỉnh yếu tố mùa trong chuỗi thời gian và tạo ra
một chuỗi mới chứa dữ liệu đã được làm trơn hay điều chỉnh. Đối tượng phương trình
có các thủ tục tạo ra các chuỗi mới chứa phần dư, giá trị ước lượng, hay giá trị dự báo
từ phương trình ước lượng.
Các loại đối tượng
Các đối tượng phổ biến nhấ
t trong Eviews là chuỗi và phương trình. Tuy nhiên, có rất
nhiều các đối tượng khác nhau và mỗi loại đối tượng có một chức năng nhất định. Hầu
hết các đối tượng được biểu hiện bằng một biểu tượng
2
riêng. Dưới đây là các biểu
tượng đối tượng cơ bản:

Các thao tác cơ bản về đối tượng
3
• Tạo đối tượng
Để tạo một đối tượng trước hết ta phải mở tập tin chứa và của sổ tập tin chứa đang ở
chế độ làm việc
4
, rồi chọn Object/New Object ở thực đơn chính. Khi đó ta thấy xuất
hiện một hộp thoại New Object, sau đó chọn loại đối tượng.
• Chọn đối tượng
Cách dễ nhất để chọn đối tượng là chỉ vào-và-nhắp chuột. Hơn nữa, nút View trong
thanh công cụ của tập tin Eviews có thể giúp ta chọn tất cả hoặc không chọn tất cả
bằng cách chọ
n Select All hay Deselect All.
• Mở đối tượng
Sau khi đã chọn đối tượng hay một số đối tượng, chắc chắn ta sẽ muốn mở hoặc tạo ra
một đối tượng mới chứa các đối tượng đã chọn. Thật đơn giản, ta chỉ cần nhấp đúp
vào đối tượng đó. Nếu là một nhóm các đối tượng, ta phải chọn View/Open as One
Window …

1
Smoothing
2
Icon
3
Basic object operation
4
Active
CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
16
• Xem đối tượng
1

Một cách khác để chọn và mở đối tượng là chọn Show ở thanh công cụ
2
hay chọn
Quick/Show … từ thực đơn và nhập tên đối tượng vào hộp thoại. Nút Show cũng có
thể được sử dụng để hiển thị các phương trình của các chuỗi.
Cửa sổ đối tượng
Cửa sổ đối tượng là cửa sổ được hiển thị khi ta mở một đối tượng hay một chứa đối
tượng. Một cửa sổ đối tượng sẽ ch
ứa hoặc một hiển thị của đối tượng hoặc các kết quả
của một thủ tục của đối tượng. Eviews cho phép mở cùng lúc nhiều cửa sổ đối tượng.
• Các thành phần của một cửa sổ đối tượng
Đây là minh họa cửa sổ phương trình từ kết quả hồi qui theo phương pháp OLS. Một
số điểm cần lưu ý như sau:

Thứ nhất, đây là một cửa sổ chuẩn vì ta có thể đóng, thay đổi kích cở, phóng to, thu
nhỏ, và kéo lên xuống hay qua lại. Khi có nhiều cửa sổ khác đang mở, nếu ta muốn
cửa sổ nào ở chế độ làm việc thì ta chỉ cần nhấp vào thanh tiêu đề hay bất kỳ đâu
trong cửa số đó. Lưu ý, cửa sổ đang ở chế độ làm việc được biểu hiện v
ới thanh tiêu
đề có màu đậm. Thứ hai, thanh tiêu đề của cửa sổ đối tượng cho biết loại đối tượng,
tên đối tượng, và tập tin chứa. Nếu đối tượng cũng chính là đối tượng chứa thì thông
tin chứa được thay bằng thông tin thư mục.Thứ ba, trên đỉnh cửa sổ có một thanh công
cụ chứa một số nút giúp ta dễ dàng làm việc.

1
Show
2
Toolbar

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
17
• Các thực đơn và thanh công cụ của đối tượng

Làm việc với đối tượng
• Đặt tên và tên nhãn của đối tượng
Các đối tượng có thể được đặt tên hoặc không được đặt tên. Khi ta đặt tên
cho đối tượng, thì tên đối tượng sẽ xuất hiện trong thư mục của tập tin
Eviews, và đối tượng sẽ được lưu như một phần của tập tin khi tập tin
được lưu. Ta phải đặt tên đối tượng nếu muốn lưu lại các kết quả của đối
tượng. Nếu ta không đặt tên, đối tượng sẽ được gọi là “UNTITLED”. Các
đối tượng không được đặt tên sẽ không được lưu cùng với tập tin, nên
chúng sẽ bị xóa khi đóng tập tin.
Để đổi tên đối tượng, trước hết phải mở cửa sổ đối tượng, sau đón
nhấp vào nút Name trên cửa sổ đối tượng và nhập tên (và tên nhãn) vào.
Nếu có đặt tên nhãn thì tên nhãn sẽ xuất hiện trong các bảng biểu đồ thị
,
nếu không Eviews sẽ dùng tên đối tượng. Lưu ý, đây là nhóm đã mặc định
và không được sử dụng cho tên đối tượng: ABS, ACOS, AND, AR, ASIN,
C, CON, CNORM, COEF, COS, D, DLOG, DNORM, ELSE, ENDIF,
EXP, LOG, LOGIT, LPT1, LPT2, MA, NA, NOT, NRND, OR, PDL,
RESID, RND, SAR, SIN, SMA, SQR, và THEN.
• Copy và dán đối tượng
Có hai phương pháp tạo ra bản sao các thông tin chứa trong đối tượng:
Copy và Freeze.
CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
18
Nếu ta chọn Object/Copy từ thực đơn, Eviews sẽ tạo ra một đối tượng
mới giống y như đối tượng gốc (dĩ nhiên phải khác tên). Ta cũng có thể
copy đối tượng từ cửa sổ tập tin bằng cách chỉ ra đối tượng và chọn
Object/Copy Selected … sau đó xác định tên đích
1
cho đối tượng mới
được copy.
Nếu ta chọn Object/Freeze Output hay chọn nút Freeze trên thanh
công cụ của đối tượng, một đối tượng dạng bảng hay đồ thị được tạo ra
giống y như hiển thị hiện hành của đối tượng gốc. Freeze hiển thị tạo ra
một bản copy của hiển thị và tạo ra một đối tượng độc lập hoàn toàn. Tính
chất cơ bản của việ
c Freeze một đối tượng là các bảng biểu và đồ thị được
tạo ra có thể được chỉnh sử cho mục đích trình bày hay báo cáo.
Ngoài ra, Eviews còn cho phép ta xóa, in ấn, lưu trữ, cập nhật, …
đối tượng.
QUẢN LÝ DỮ LIỆU
Có ba vấn đề cơ bản liên quan đến quản lý dữ
2
liệu trong Eviews là chuỗi, nhóm, và
mẫu
3
. Mẫu là một số các quan sát trong tập tin Eviews được sử dụng cho các mục đích
phân tích.
Một chuỗi trong Eviews là một số các quan sát về một biến bằng số, trong đó
mỗi quan sát bao gồm ngày hoặc tên quan sát. Để tạo một chuỗi, từ cửa sổ tập tin
Eviews ta chọn Object/New Object/Series và đặt tên cho chuỗi đó. Chuỗi mới được
tạo ra chưa có giá trị bằng số và Eviews mặc định bằng ký hiệ
u NA. Ngoài ta, ta cũng
có thể chọn Quick/Generate Series và trong hộp thoại Enter Equation ta đặt tên
chuỗi mới, ví dụ Y=NA. Để định dạng một chuỗi dữ liệu trong Eviews, ví dụ M1,
trước hết ta phải chọn và mở chuỗi M1, sau đó có thể chọn Properties để định dạng
chuỗi, chọn Name để đặt tên và tên nhãn, chọn Edit+/- để điều chỉnh dữ liệu, chọn
InsDel để bỏ hoặc chèn một quan sát ngay tạ
i dấu nhắc hiện hành.
Khi làm việc đồng thời với
nhiều chuỗi khác nhau như vẽ đồ
thị, tính ma trận tương quan, kiểm
định, … ta thường tạo một nhóm
riêng bằng cách chọn Object/New
Object … trong Main Menu hay
Workfile Toolbar, chọn Group,
nếu cần có thể đặt tên cho nhóm.
Sau đó, ta phải nhập tên các chuỗi
trong nhóm, ví dụ, GDP và M1,
các chuỗi cách nhau bằng một
khoảng trắng, cuối cùng chọn OK.
Lưu ý, ta có thể
đưa tên nhóm,

1
Destination name, khác với original name
2
Data handling
3
Được gọi chung là các đối tượng dữ liệu (data objects)

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
19
công thức, hay hàm số vào trong hộp thoại. Ngoài ra, ta có thể chọn Quick/Show …
rồi nhập tên các chuỗi, công thức, hàm số vào, rồi chọn Name để đặt tên nhóm.
Mẫu là một tập hợp các quan sát trong tập tin Eviews được sử dụng cho việc
mô tả dữ liệu hoặc thực hiện các qui trình thống kê. Cần phân biệt hai khái niệm,
Workfile Range - toàn bộ các quan sát sẵn có của một bộ dữ liệu, với Workfile
Sample - chỉ các quan sát được sử
dụng cho mục đích phân tích nhất định.

Có bốn cách xác định một mẫu tập tin Eviews: Thứ nhất, nhấp vào Sample trên
Workfile Toolbar; Thứ hai, nhấp đúp vào mẫu hiện trong cửa số tập tin Eviews; Thứ
ba, chọn Proc/Sample … từ thực đơn chính của tập tin Eviews; Thứ tư, dùng lệnh
smpl trong cửa sổ lệnh.
Để mở rộng một tập tin Eviews, ta chọn Proc/Change Workfile Range …,
nhập vào các ô Start date và End date khoảng thời gian mới. Khi đó, các quan sát
mới của tất c
ả các chuỗi sẽ là NA.
Ngoài ra, Eviews cho phép ta có thể nhập và xuất dữ liệu từ các nguồn bên ngoài như
Excel, Lotus, hay ASCII sang Eviews và ngược lại. Để biết chi tiết, ta có thể tham
khảo chương 5, Eviews 5 Users Guide.
PHÉP TOÁN VÀ HÀM SỐ TRONG EVIEWS
Phần này sẽ giới thiệu các nguyên tắc cơ bản khi sử dụng các phép tính toán học trong
Eviews và hướng dẫn cách sử dụng các phép toán này khi làm việc với các dữ liệu
chuỗi và nhóm.
Các phép toán số học
1
Các phép tính trong Eviews có thể là các toán tử
2
cho các phép toán số học thông
thường. Trong Eviews, các toán tử cộng, trừ, nhân, chia, và lũy thừa lần lượt sẽ là +, -,
*, /, và ^. Các phép so sánh trong Eviews được qui ước như sau: lớn hơn (>), nhỏ hơn
(<), lớn hơn hoặc bằng (>=), nhỏ hơn hoặc bằng (<=), và bằng (=).
Các phép toán chuỗi
Eviews cho phép ta tính toán hoặc tạo một chuỗi mới từ một hoặc nhiều chuỗi đã có
sẵn bằng các toán tử thông thường như trên. Ví dụ:
2*y+3
x/y+z

1
Numeric expression
2
Operator
CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
20
Các hàm chuỗi
Hầu hết các hàm trong Eviews đều bắt đầu bằng ký hiệu @, ví dụ @mean(y) nghĩa là
lấy giá trị trung bình của chuỗi y cho toàn bộ mẫu hiện hành. Có ba nhóm hàm chuỗi
hay sử dụng trong Eviews: hàm toán (mathematical functions), hàm tập tin Eviews
(workfile functions), và hàm dãy số (string functions). Để tìm hiểu thêm về các hàm
này, ta có thể tham khảo ở Help/Command & Programming Reference, hoặc
Help/Quick Help Reference, ở đây chỉ trình bày một số hàm hay sử dụng trong cuốn
sách này.
Hàm giá trị tuyệt đối: @abs(x), abs(x)
Hàm mũ cơ số e hay antilog (e
x
): @exp(x), exp(x)
Hàm nghịch đảo (1/x): @inv(x)
Hàm log tự nhiên (ln(x) hay log
e
(x)): @log(x), log(x)
Hàm căn bậc hai: @sqrt(x), sqr(x)
Hàm xu thế: @trend(base date), trong đó, base date chỉ thời điểm bắt đầu của
chuỗi xu thế T (tại đó T = 0)
Biến trễ, tới, sai phân
1
và mùa vụ
Khi làm việc với dữ liệu chuỗi thời gian, ta thường xử lý dữ liệu bằng cách chuyển
hóa sang dạng trễ, tới, sai phân, hoặc tạo thêm các biến giả mùa vụ.
• Biến trễ, tới và sai phân
Biến trễ một giai đoạn (x
t-1
): x(-1)
Biến trễ k giai đoạn (x
t-k
): x(-k)
Biến tới một giai đoại (x
t+1
): x(1)
Biến tới k giai đoạn (x
t+k
): x(k)
Sai phân bậc một (∆x = x
t
– x
t-1
): d(x)
Sai phân bậc k (∆
k
x = x
t
– x
t-k
): d(x,k)
Sai phân bậc một của biến trễ dạng log tự nhiên: dlog(x)
Trung bình trượt k giai đoạn: @movav(x,k)
Ngoài ra, ta có thể đồng thời kết hợp nhiều toán tử với nhau, ví dụ dlog(x),
dlog(x,4), …
• Biến giả mùa vụ
Tạo ra một biến giả theo quí có giá trị là 1 đối với quí 2 và giá trị là 0 đối với
các quí khác: @seas(2)
Tạo ra một biến giả theo tháng có giá trị là 1 đối với tháng 2 và giá trị 0 đối với
các tháng khác: @month(2)

1
Lead: tới, Lag: trễ, và Difference: Sai phân

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
21
PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VỚI EVIEWS
PHÂN TÍCH CHUỖI
Khi mở một chuỗi dữ liệu, nếu chọn View ta thấy
xuất hiện một thực đơn dạng drop-down như hình
bên cạnh. Thực đơn nay chia thành bốn block
riêng. Block thứ nhất mô tả dữ liệu dưới dạng
bảng tính hay đồ thị. Block thứ hai và thứ ba
cung cấp các công cụ thống kê cơ bản về chuỗi,
trong đó block thứ ba chủ yếu sử dụng cho các
chuỗi thời gian. Block thứ
tư cho biết các thuộc
tính, và tên nhãn của chuỗi.
Lưu ý rằng các phân phối xác suất của một biến
ngẫu nhiên sẽ được trình bày một cách chi tiết ở
chương 3.
Thống kê mô tả
Thống kê mô tả gồm có bốn nội dung: Đồ thị tần
suất và thống kê (Histogram and Stats), Bảng thống kê (Stats Table), Thống kê theo
nhóm (Stats by Classification …), và Đồ thị hình hộp theo nhóm (Boxplots by
Classification …).

• Thống kê JB
1

Đây là một thống kê thường được sử dụng để kiểm định xem một biến có phân phối
chuẩn hay không. Trong hồi qui tuyến tính cổ điển, thống kê này rất quan trọng cho
việc kiểm định phần dư của mô hình hồi theo phương pháp OLS có phân phối chuẩn
hay không.
Giả thiết H
0
: Chuỗi (biến) có phân phối chuẩn
Công thức:









+

=
4
)3K(
S
6
kN
JB
2
2
(2.1)
Trong đó, S là độ nghiêng của phân phối, K là độ nhọn của phân phối, N là số quan
sát, và k là số hệ số lượng được sử dụng để tạo ra chuỗi dữ liệu (N-k là bậc tự do)
2
.
Khi một chuỗi có phân phối chuẩn thì S = 0 và K = 3, nên JB = 0. Chúng ta sẽ biết ở
chương 3 rằng thống kê JB có phân phối Chi bình phương với số bậc tự do là 2

2
(2)
)
3
. Xác suất được báo cáo kèm theo giá trị thống kê JB là xác suất mà thống kê

1
Jarque-Bera
2
Sẽ được giải thích ở chương 3 và 4. Có thể tham khảo thêm của Hoàng Trọng, 2007.
3
Sẽ được giải thích ở chương 4
CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
22
JB lớn hơn giá trị quan sát (giá trị phê phán) dưới giả thiết không (H
0
). Giá trị xác suất
càng nhỏ thì khả năng bác bỏ giả thiết H
0
càng cao.
• Thống kê theo nhóm
Thống kê theo nhóm
cho phép ta tính các
thống kê mô tả của một
chuỗi theo các phân
nhóm khác nhau trong
mẫu phân tích. Nếu ta
chọn View/Descriptive
Statistics/Stats by
Classification …, thì
một hộp thoại sau đây sẽ
xuất hiện:
Các lựa chọn ở
Stattistics bên trái cho
phép ta chọn các tiêu chí
thống kê muốn tính toán. Trong ô Series/Group for classify ta nhập tên chuỗi hay
nhóm để xác định các phân nhóm. Nếu ta chọn nhiều chuỗi thì mỗi chuỗi cách nhau
một khoảng trắng. Ở mụ
c Output Layout, nếu ta chọn các Margins thì bảng kết quả
có trình bày thống kê của tất các
các quan sát trong cùng một
nhóm cũng như của toàn bộ mẫu
phân tích. Ví dụ, sử dụng file
Chapter2.4.wf1 để thống kê mô
tả biến LWAGE (log tự nhiên
1

của lương tuần) theo hai biến
CONSTRUC (= 1 nếu làm việc
trong ngành xây dựng và = 0 nếu
làm trong các ngành khác) và
MARRIED (= 1 nếu đã có gia
đình và = 0 nếu chưa có gia
đình). Kết quả thống kê biến
LWAGE với bốn tiêu chí thống
kê là trung bình, trung vị, lệch
chuẩn, và số quan sát được trình
bày như bảng bên cạnh. Nhìn vào
bảng kết quả ta có thể so sánh có
sự khác biệt giữa các nhóm hay không. Tuy nhiên, để chắc chắn sự khác biệt đó có ý
nghĩa về mặ
t thống kê hay không, ta cần dựa vào loại kiểm định thống kê thích hợp.

1
Log tự nhiên được ký hiệu là ln, nhưng toán tử trong Eviews là log

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
23
Các kiểm định cho thống kê mô tả
1
• Kiểm định giả thiết đơn giản
Khi chọn View/Tests for Descriptive Stats/Simple Hypothesis Tests thì sẽ xuất hiện
một hộp thoại như sau:
Trong hộp thoại này có ba loại kiểm định
cơ bản là kiểm định trung bình, kiểm định
phương sai, và kiểm định trung vị.
Kiểm định trung bình
Giả sử chuỗi X có giá trị trung bình mẫu

X và giá trị trung bình tổng thể là µ.
Giả sử ta có các giả thiết sau đây:
H
0
: µ = m
H
1
: µ ≠ m
Nếu ta không biết giá trị độ lệch chuẩn của X, Eviews sẽ cho kết quả giá trị thống kê t
2
tính toán như sau:
N/s
mX
t

=
(2.2)
Trong đó, s là độ lệch chuẩn của mẫu và N là số quan sát trong mẫu. Nếu X có phân
phối chuẩn, thì với giả thiết H
0
, thống kê t sẽ theo phân phối t với bậc tự do là N-1.
Nếu ta biết giá trị độ lệch chuẩn của X, Eviews sẽ cho kết quả giá trị thống kê z
3
tính
toán như sau:
N/
mX
z
σ

=
(2.3)
Trong đó, σ là độ lệch chuẩn tổng thể của X. Nếu X có phân phối chuẩn với độ lệch
chuẩn là σ, thì với giả thiết H
0
, thống kê z có phân phối chuẩn hóa.
Nếu giá trị t (z) tính toán lớn hơn giá trị t (z) phê phán ở một mức ý nghĩa xác định
(α), ta bác bỏ giả thiết H
0
và ngược lại.
Kiểm định phương sai
Thực hiện kiểm định giả thiết H
0
cho rằng phương sai của chuỗi X bằng một giá trị σ
2

nhất định, ta có các giả thiết như sau:
H
0
: var(X) = σ
2
H
1
: var(X) ≠σ

2

Eviews sẽ cho kết quả thống kê chi bình phương tính toán như sau:

1
Có thể tham khảo thêm trong Hoàng Trọng, 2007.
2
Sẽ được giải thích ở chương 5
3
Khác biệt giữa thống kê z và thống kê t sẽ được giải thích ở chương 5
CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS
24
2
2
2
s)1N(
σ


(2.4)
Với giả thiết H
0
và giả định rằng X có phân phối chuẩn, thì thống kê chi bình phương
sẽ theo phân phối chi bình phương với N-1 bậc tự do.

Kiểm định ngang bằng theo nhóm
Đây là các kiểm định xem các giá trị trung bình, phương sai và trung vị ở các phân
nhóm trong cùng một chuỗi có bằng nhau hay không. Khi chọn
View/Tests for
Descriptive Stats/Equality Tests by Classification
… sẽ thấy xuất hiện một hộp
thoại như hình bên. Trước tiên ta phải chọn loại kiểm định: trung bình, phương sai,
hay trung vị, sau đó chọn các phân
nhóm muốn so sánh.
Xác định giả thiết:
Đối với kiểm định trung bình
H
0
: Trung bình của các nhóm bằng nhau
H
1
: Trung bình của các nhóm khác nhau
Đối với kiểm định phương sai
H
0
: Phương sai của các nhóm bằng nhau
H
1
: Phương sai của các nhóm khác nhau
Để quyết định, ta so sánh giá trị thống kê F
1
tính toán với giá trị thống kê F quan sát
(phê phán). Nếu giá trị thống kê F tính toán lớn hơn giá trị thống kê F quan sát tại một
mức ý nghĩa nhất định, ta bác bỏ giả thiết H
0
và ngược lại.
Lập bảng tần suất một chiều
Để lập bảng tần suất một chiều ta chọn
View/One-Way Tabulation … và sẽ xuất
hiện một hộp thoại như sau.






Biểu đồ tự tương quan
Mục đích của biểu đồ tự tương quan là giúp ta kiểm định xem một chuỗi thời gian
dừng hay không dừng
2
. Trong các mô hình dự báo chuỗi thời gian và dự báo bằng
phương pháp hồi qui các chuỗi thời gian, thì việc các chuỗi thời gian dừng hay không

1
Sẽ được giải thích ở chương 4 và 5
2
Đây là một nội dung rất quan trọng khi phân tích chuỗi thời gian và đặc biệt có ý nghĩa rất lớn trong việc lựa
chọn mô hình dự báo thích hợp trong các phương pháp dự báo định lượng với dữ liệu chuỗi thời gian. Nội dung
này sẽ được trình bày chi tiết ở chương 14.

Hướng dẫn sử dụng Eviews 5.1 Phùng Thanh Bình
25
dừng có ý nghĩa rất quan trọng trong việc chọn mô hình dự báo thích hợp. Hai phương
pháp kiểm định tính dừng thường được sử dụng là biểu đồ tự tương quan (dựa vào
thống kê t và thống kê Q) và kiểm định nghiệm đơn vị
1
(dựa vào thống kê tau của
Dickey-Fuller).
Biểu đồ tự tương quan là một đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa hệ số tự tương
quan bậc k với độ trễ k tương ứng. Hệ số tự tương quan bậc k (ký hiệu là
r
k
) được xác
định theo công thức sau đây:

(2.5)
)Y - Y(
)Y - (Y)Y - (Y
r
n
1t
2
t
k-t
n
1kt
t
k


=
=
+=



Trong đó,
Y là giá trị trung bình mẫu của chuỗi Y
t
, k là độ trễ, n là số quan sát của
mẫu. Có hai phương pháp kiểm định xem hệ số tự tương quan có ý nghĩa thống kê hay
không: Thống kê t, và Thống kê Q
2
.

Thống kê t
Gọi ρ
k
là hệ số tự tương quan tổng thể (r
k
là ước lượng không chệch của ρ
k
), ta có các
giả thiết sau đây:
H
0
: ρ
k
= 0
H
1
: ρ
k
≠ 0
Nếu một chuỗi thời gian ngẫu nhiên thì các hệ số tự tương quan là một biến ngẫu
nhiên có phân phối chuẩn với trung bình là 0 và phương sai là 1/N. Như vậy, với sai
số chuẩn của hệ số tự tương quan se(r
k
) là
N1
, ta có thể xây dựng khoảng tin cậy
cho ρ
k
hoặc tìm được giá trị thống kê t tính toán ở một mức ý nghĩa xác định. Nếu ρ
k

nằm ngoài khoảng tin cậy đó hoặc giá trị t tính toán lớn hơn giá trị t quan sát ta bác bỏ
giả thiết H
0
.

Thống kê Q
Hai cột cuối trong biểu đồ tự tương quan là thống kê Q của Ljung-Box và giá trị xác
suất tương ứng. Thống kê Q kiểm định giả thiết đồng thời là tất cả các hệ số ρ
k
cho tới
một độ trễ đồng thời bằng không. Giá trị thống kê Q tính toán theo công thức sau đây:

ρ=
=
m
1k
2
k
nQ
(2.6)
Với cỡ mẫu lớn, Q có phân phối theo Chi bình phương với bậc tự do bằng số độ trễ.
Nếu giá trị thống kê Q tính toán lớn hơn giá trị thống kê Q quan sát ở một mức ý
nghĩa xác định, ta bác bỏ giả thiết H
0
.

1
Unit root test là một loại kiểm định rất mạnh và được sử dụng phổ biến. Nội dung này sẽ được trình bày chi
tiết ở chương 14.
2
Có thể tham khảo thêm trong John E.Hanke & Dean W.Wichern, (2005), Business Forecasting, 8th Edition.

Đây là phiên bản tài liệu đơn giản

Xem phiên bản đầy đủ của tài liệu Tài liệu CHƯƠNG 2: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EVIEWS TRONG PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ HỒI QUI pdf